QUAN hệ KINH tế QUỐC tế đề tài TÁC ĐỘNG CỦA CUỘC CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP lần THỨ 4 đối với THƯƠNG MẠI DỊCH VỤ QUỐC tế TRÊN THẾ GIỚI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG VIỆN KINH TẾ VÀ KINH DOANH QUỐC TẾ **

TR ƯỜ NG Đ I H C NGO I TH Ạ Ọ Ạ ƯƠ NG

VI N KINH T VÀ KINH DOANH QU C T Ệ Ế Ố Ế

**🙦🙦🙦**

TI U LU N Ể Ậ QUAN H KINH T QU C T Ệ Ế Ố Ế

Đ TÀI : Ề

“TAC Đ NG C A CU C CACH M NG CÔNG NGHI P L N TH 4 Ô U Ô Ạ Ệ Â Ư

Đ I V I TH Ố Ơ ƯƠ NG M I D CH V QU C T TRÊN TH GI I” Ạ I U Ố Ế Ế Ơ

Gi ng viên h ả ướ ng d n ẫ : TS Nguy n Quang Minh ễ

Nhóm 07

D ươ ng Th Ph ị ươ ng Thuỳ : 2017720002

Nguy n Th Lâm Ph ễ ị ươ ng : 2014720044

Ph m Th Hà Trang ạ ị : 2011110258

Hà N i, tháng 05/2022 ộ

DANH SACH THÀNH VIÊN

H tên ọ Mã sinh viên Phân công công vi c ệ

Nguy n Hà Linhễ 2014720031 Ch ng Iươ

L i m đ u + K t lu nơ ơ â ê â

Ph m Th Hà Trangạ ị 2011110258 Ch ng IIươ

Nguy n Th Lâm Ph ng ễ ị ươ 2014720044 Ch ng IIIươ

D ng Th Ph ng Thuỳươ ị ươ

(Nhom tr ng)ươ 2017720002

Phân công công vi cệ

Ch ng IVươ

T ng h p, ch nh s a ti u lu nổ ợ ỉ ử ể â

3 Sự phát triển của Internet, các mạng xã hội, Smartphone hiện nay 11

5 Số lượng các bằng đăng ký các đối tượng sở hữu trí tuệ trên thế giới

II Tác động của cuộc Cách mạng Công nghiệp 4.0 đối với thương mại dịch vụ

1 Thúc đẩy gia tăng quy mô xuất nhập khẩu dịch vụ 18

2 Tác động đến cơ cấu thương mại dịch vụ quốc tế 20

3 Làm thay đổi phương thức cung ứng – tiêu dùng dịch vụ 22

4 Cung ứng dịch vụ chuyển từ sử dụng nhiều sức lao động truyền thống sang sử dụng lao động tri thức với công nghệ hiện đại 26 III Tác động của cuộc CMCN 4.0 đối với một số lĩnh vực DV cụ thể 28

3 Tác động đối với Dịch vụ Thông tin - Viễn thông - Máy tính 32

5 Tác động đến Dịch vụ Chuyển quyền sử dụng các đối tượng của sở hữu

IV XU HƯƠNG PHÁT TRIỂN CUA TMDV DO TÁC ĐÔNG CUA CUÔC

1 TMDV quốc tế tiếp tục có tốc nhanh trưởng nhanh và chiếm tỷ trọng

2 Cơ cấu thương mại dịch vụ tiếp tục dịch chuyển theo hướng gia tăng tỷ trọng các ngành có hàm lượng công nghệ cao giảm tỷ trọng các dịch vụ truyền

3 Xu hướng hội tụ giữa thương mại dịch vụ và thương mại hàng hóa 43

4 Tự do hóa TMDV tiếp tục diễn ra ngày càng sâu rộng trên thế giới, nhưng

5 Cuộc CMCN 4.0 sẽ có tác động sâu sắc đến TMDVQT: thúc đẩy TMDV

mở rộng về quy mô, thay đổi về cơ cấu, đồng thời làm thay đổi cơ bản phương

6 Sản phẩm DV ngày càng đa dạng, chất lượng DV không ngừng được nâng

III.

DANH M C BI U ĐU Ê Ô

Biểu đồ: 1: Tỷ trọng người dùng di động và internet 11

Biểu đồ: 2 Chi tiêu cho nghiên cứu và phát triển toàn thế giới (% GDP) 14

Biểu đồ: 3 Tỷ trọng số lượng bằng đăng ký đối với các đối tượng sở hữu trí tuệ

Biểu đồ: 4 Kim ngạch xuất khẩu TMDV Thế giới 2005 – 2020 18

Biểu đồ: 5 Kim ngạch nhập khẩu TMDV Thế giới 2005 – 2020 19

Biểu đồ: 9 Tỷ trọng dân số thế giới sử dụng Internet giai đoạn 2010-2019 25

Biểu đồ: 10 Kim ngạch và tỷ trọng xuất khẩu dịch vụ du lịch quốc tế trong tổng kim ngạch xuất khẩu dịch vụ thế giới giai đoạn 2010-2020 28

Biểu đồ: 11 Kim ngạch và tỷ trọng xuất khẩu dịch vụ vận tải quốc tế trong tổng kim ngạch xuất khẩu dịch vụ thế giới giai đoạn 2010-2020 29

Biểu đồ: 12 Cơ cấu xuất khẩu dịch vụ vận tải năm 2020 30

Biểu đồ: 13 Kim ngạch và tỷ trọng xuất khẩu Dịch vụ Thông tin – Viễn thông –

Biểu đồ: 14 Kim ngạch và tỷ trọng xuất khẩu dịch vụ tài chính 36

Biểu đồ: 15 Kim ngạch và tỷ trọng XKDV chuyển quyền sử dụng các đối tượng của

Biểu đồ: 16 Tốc độ tăng trưởng XKDV và XKHH giai đoạn 2010 – 2020 39

Biểu đồ: 17 XKHH và XKDV giai đoạn 1980 – 2020 41

Biểu đồ: 18 Biểu đồ TMDV theo ngành năm 2018 45

Biểu đồ: 19 Sự tăng trưởng giá trị xuất khẩu của thương mại dịch vụ 2014-2018 46 Biểu đồ: 20 Giá trị xuất khẩu dịch vụ thương mại thế giới hàng năm (2008-2018) 47

L I M Đ U Ờ Ở Â

Cu c cách m ng công nghi p 3.0 đ t t i đ nh đi m khi h th ng thông tin toànộ ạ ệ ạ ớ ỉ ể ệ ố

c u phát tri n v t b c, m ng l i Internet ngày càng r ng, t o ra s k t n i vô hìnhâ ể ượ â ạ ướ ộ ạ ự ê ố

nh ng vô cùng m nh m gi a không gian s và th gi i th c Th gi i đòi h i m tư ạ ẽ ữ ố ê ớ ự ê ớ ỏ ộ

b c ti n v t b c trong lĩnh v c này đ con ng i co th ti p xúc v i nh ng côngướ ê ượ â ự ể ươ ể ê ớ ữngh thông minh và t i u nh t Trong đi u ki n đo, cu c cách m ng công nghi p l nệ ố ư ấ ề ệ ộ ạ ệ â

th 4 (cu c cách m ng 4.0) ra đ i, di n ra v i t c đ nhanh theo c p s nhân, đang làmứ ộ ạ ơ ễ ớ ố ộ ấ ốthay đ i b i c nh toàn c u và t o ra tác đ ng ngày càng m nh m đ n m i lĩnh v cổ ố ả â ạ ộ ạ ẽ ê ọ ựtrong cu c s ng Đ i v i th ng m i d ch v d ch v qu c t trên th gi i, cu c cáchộ ố ố ớ ươ ạ ị ụ ị ụ ố ê ê ớ ộ

m ng công nghi p l n th 4 cũng t o ra nh ng b c ngo t v i nhi u tác đ ng m nhạ ệ â ứ ạ ữ ướ ặ ớ ề ộ ạ

m đáng chú ý.ẽ

Xu t phát t nh ng nh h ng mang tính c p thi t đo, chúng em đã ch n ấ ừ ữ ả ươ ấ ê ọ “Tác

đ ng c a cu c cách m ng công nghi p l n th 4 (cu c cách m ng 4.0) đ n th ộ ủ ộ ạ ệ ầ ứ ộ ạ ế ươ ng

m i d ch v qu c t trên th gi i” ạ ị ụ ố ế ế ớ là đ tài nghiên c u và phân tích chuyên sâu.ề ứ

Đ tài s đi sâu nghiên c u v nh ng tác đ ng liên k t gi a cu c cách m ng côngề ẽ ứ ề ữ ộ ê ữ ộ ạnghi p l n th 4 và th ng m i d ch v qu c tệ â ứ ươ ạ ị ụ ố ê đ th y đ c vai trò cũng nh xuể ấ ượ ư

h ng phát tri n c a th ng m i d ch v qu c t trong t ng lai, ướ ể ủ ươ ạ ị ụ ố ê ươ đ ng th i gi i quy tồ ơ ả ê

nh ng v n đ còn t n t i trong lĩnh v c này.ữ ấ ề ồ ạ ự

Do ki n th c chuyên môn cũng nh th i gian tìm hi u còn h n ch nên ti u lu nê ứ ư ơ ể ạ ê ể â

ch c ch n không th tránh kh i thi u sot, chúng em r t mong nh n đ c nh ng l iắ ắ ể ỏ ê ấ â ượ ữ ơ

nh n xét, gop ý t TS Nguy n Quang Minh đ bài ti u lu n ngày càng hoàn thi n h n.â ừ ễ ể ể â ệ ơChúng em xin chân thành c m n!ả ơ

N I DUNG Ô

I KHAI QUAT V CU C CACH M NG CÔNG NGHI P 4.0 Ề Ô Ạ Ệ

1 Khái ni m CMCN 4.0 ệ

Theo Gartner (Công ty nghiên c u và t v n CNTT), năm 2013 thu t ngứ ư ấ â ữ

“Industrie 4.0” xu t hi n trong m t t báo c a chính ph Đ c Khái ni m c b n c aấ ệ ộ ơ ủ ủ ứ ệ ơ ả ủ

“Industrie 4.0” là k t n i các h th ng nhúng và c s s n xu t thông minh đ t o ra sê ố ệ ố ơ ơ ả ấ ể ạ ự

h i t k thu t s gi a Công nghi p, Kinh doanh, ch c năng và quy trình bên trong.ộ ụ ỹ â ố ữ ệ ứ

Klaus Schwab, ng i sáng l p và ch t ch đi u hành Di n đàn Kinh t Th Gi iươ â ủ ị ề ễ ê ê ớmang đ n cái nhìn đ n gi n h n v “industrie 4.0” nh sau:ê ơ ả ơ ề ư

"Cách m ng công nghi p đ u tiên s d ng năng l ng n c và h i n c đ c gi iạ ệ â ử ụ ượ ướ ơ ướ ể ơ ớhoa s n xu t Cu c cách m ng l n 2 di n ra nh ng d ng đi n năng đ s n xu t hàngả ấ ộ ạ â ễ ơ ứ ụ ệ ể ả ấ

lo t Cu c cách m ng l n 3 s d ng đi n t và công ngh thông tin đ t đ ng hoa s nạ ộ ạ â ử ụ ệ ử ệ ể ự ộ ả

xu t Bây gi , cu c Cách m ng Công nghi p Th t đang n y n t cu c cách m ngấ ơ ộ ạ ệ ứ ư ả ơ ừ ộ ạ

l n ba, no k t h p các công ngh l i v i nhau, làm m ranh gi i gi a v t lý, k thu tâ ê ợ ệ ạ ớ ơ ớ ữ â ỹ â

s và sinh h c."ố ọ

Và Vi t Nam thu t ng “Industrie 4.0” đ c bi t đ n v i cái tên “Côngơ ệ â ữ ượ ê ê ớnghi p 4.0” hay “Cu c cách m ng công nghi p 4.0”.ệ ộ ạ ệ

Tom l i, m t cách hi u đ n gi n h n: Công nghi p 4.0 là quá trình tích h p t tạ ộ ể ơ ả ơ ệ ợ ấ

c các công ngh thông minh đ t i u hoa quy trình và ph ng th c s n xu t, kinhả ệ ể ố ư ươ ứ ả ấdoanh

2 Đ c đi m c a CMCN 4.0 ặ ể ủ

Co th khái quát đ c tr ng c a cách m ng công nghi p 4.0 qua ể ặ ư ủ ạ ệ 3 đi m chính ể

sau:

Th nh t ứ ấ , co s k t h p gi a các h th ng o và th c t ự ế ợ ữ ệ ố ả ự ế: cu c cách m ng côngộ ạnghi p 4.0 là xu h ng k t h p gi a các h th ng o và th c th , v n v t k t n i IoTệ ướ ê ợ ữ ệ ố ả ự ể ạ â ê ố

và các h th ng k t n i IoS Nh kh năng k t n i thông qua các thi t b di đ ng vàệ ố ê ố ơ ả ê ố ê ị ộ

kh năng ti p c n v i c s d li u l n, các tính năng x lý thông tin s đ c nhân lênả ê â ớ ơ ơ ữ ệ ớ ử ẽ ượ

b i nh ng đ t phá công ngh trong các lĩnh v c nh trí tu nhân t o, công ngh ng iơ ữ ộ ệ ự ư ệ ạ ệ ươmáy, xe t lái, công ngh in 3D, công ngh nano, công ngh sinh h c, khoa h c v tự ệ ệ ệ ọ ọ â

li u, l u tr năng l ng và tính toán l ng t ệ ư ữ ượ ượ ử

Cu c cách m ng công ngh l n th t này đang làm thay đ i cách th c s nộ ạ ệ â ứ ư ổ ứ ả

xu t, ch t o Trong các “nhà máy thông minh”, các máy moc đ c k t n i Internet vàấ ê ạ ượ ê ốliên k t v i nhau qua m t h th ng co th t hình dung toàn b quy trình s n xu t r iê ớ ộ ệ ố ể ự ộ ả ấ ồ

đ a ra quy t đ nh s thay th d n các dây chuy n s n xu t tr c đây Các s n ph m vàư ê ị ẽ ê â ề ả ấ ướ ả ẩ

d ch v trong cu c cách m ng công nghi p l n th t đã thay đ i toàn di n ph ngị ụ ộ ạ ệ â ứ ư ổ ệ ươ

th c s n xu t-d ch v và tiêu dùng, l i s ng trong m i t ng l p xã h i v i hàm l ngứ ả ấ ị ụ ố ố ọ â ớ ộ ớ ượ

ch t xám ngày càng cao (30-60% giá thành s n ph m); v i ti n ích ngày càng m r ngấ ả ẩ ớ ệ ơ ộ

và giá thành ngày càng r h n Đ c bi t, chu kì s ng c a m t s n ph m ngày càng rútẻ ơ ặ ệ ố ủ ộ ả ẩ

ng n (t vài năm đ n vài tháng) Cu c cách m ng công nghi p l n th t th c s đã vàắ ừ ê ộ ạ ệ â ứ ư ự ựđang tác đ ng lan t a đ n các m t c a đ i s ng xã h i (chính tr , xã h i, qu n tr qu cộ ỏ ê ặ ủ ơ ố ộ ị ộ ả ị ốgia, qu n tr nhân l c; kinh t , văn hoa, l i s ng; giáo d c ) v i s hình thành chínhả ị ự ê ố ố ụ ớ ự

ph đi n t ; thành ph thông minh; e-learning, v.v…ủ ệ ử ố

Th hai ứ , co quy mô và t c đ phát tri n ch a có ti n l trong l ch s nhân ố ộ ể ư ề ệ ị ử

lo i ạ “N u nh các cu c cách m ng công nghi p tr c đây di n ra v i t c đ theo c pê ư ộ ạ ệ ướ ễ ớ ố ộ ấ

s c ng (hay tuy n tính) thì t c đ phát tri n c a cách m ng công nghi p l n th tố ộ ê ố ộ ể ủ ạ ệ â ứ ưnày là theo c p s nhân Th i gian t khi các ý t ng v công ngh và đ i m i sángấ ố ơ ừ ươ ề ệ ổ ớ

t o đ c phôi thai, hi n th c hoa các ý t ng đo trong các phòng thí nghi m vàạ ượ ệ ự ươ ệ

th ng m i hoa qui mô l n các s n ph m và qui trình m i đ c t o ra trên ph m viươ ạ ơ ớ ả ẩ ớ ượ ạ ạtoàn c u đ c rút ng n đáng k ”.â ượ ắ ể

Theo đo, nh ng đ t phá công ngh di n ra trên nhi u lĩnh v c v i t c đ nhanhữ ộ ệ ễ ề ự ớ ố ộchong và m c đ t ng tác r ng l n s t o ra m t th gi i đ c s hoa, t đ ng hoa vàứ ộ ươ ộ ớ ẽ ạ ộ ê ớ ượ ố ự ộ

ho t đ ng ngày càng tr nên hi u qu , thông minh h n Không nh ng v y, trong khiạ ộ ơ ệ ả ơ ữ â

tr c kia, các cu c cách m ng công nghi p ch y u t o s thúc đ y v l c l ng s nướ ộ ạ ệ ủ ê ạ ự ẩ ề ự ượ ả

xu t (công c , ph ng th c s n xu t, năng su t lao đ ng) mang tính ch t c c b m tấ ụ ươ ứ ả ấ ấ ộ ấ ụ ộ ơ ộ

qu c gia, nhom qu c gia ho c m t vài châu l c… thì ngày nay, cu c cách m ng côngố ố ặ ộ ụ ộ ạnghi p l n th t đã và đang di n ra đ ng th i trên ph m vi toàn c u v i t c đ phátệ â ứ ư ễ ồ ơ ạ â ớ ố ộtri n nhanh chong, phá v m i gi i h n h u hình hay vô hình T t c các qu c gia dùể ỡ ọ ớ ạ ữ ấ ả ố

nh hay l n; dù nghèo hay giàu; dù phát tri n hay đang phát tri n đ u ch u s tác đ ngỏ ớ ể ể ề ị ự ộ

m nh m và đ ng tr c nhi u c h i phát tri n nh y v t cũng nh đ i m t nhi u tháchạ ẽ ứ ướ ề ơ ộ ể ả ọ ư ố ặ ề

th c m i Nh ng n c đi sau nh Nh t B n, Hàn Qu c; Singapore đã t ra co s cứ ớ ữ ướ ư â ả ố ỏ ứ

xu t-d ch v công nghi p, qu n lí xã h i và qu n tr nhân l c trong cu c cách m ngấ ị ụ ệ ả ộ ả ị ự ộ ạcông nghi p l n th t ệ â ứ ư

Th ba ứ , co s ự tác đ ng m nh m và toàn di n đ n th gi i đ ộ ạ ẽ ệ ế ế ớ ươ ng đ i ạ Đi uềnày th hi n s nh h ng sâu r ng trên t t c các lĩnh v c nh kinh t , chính tr ,ể ệ ơ ự ả ươ ộ ấ ả ự ư ê ịvăn hoa, xã h i, môi tr ng, qu c phòng, an ninh… v i các c p đ t toàn c u đ nộ ươ ố ớ ấ ộ ừ â êchâu l c, khu v c và trong t ng qu c gia Các tác đ ng này mang tính r t tích c cụ ự ừ ố ộ ấ ựtrong dài h n, song cũng t o ra nhi u thách th c đi u ch nh trong ng n đ n trung h n.ạ ạ ề ứ ề ỉ ắ ê ạ

3 S phát tri n c a Internet, các m ng xã h i, Smartphone hi n nay ự ể ủ ạ ộ ệ

Ngườ

i d

g te

et to

àn cầu

1 2 3 4 5 6

0 10 20 30 40 50 60 70 80

Biểu đồ: 1: Tỷ trọng người dùng di động và internet

Ngu n: Datareportal ( ồ https://datareportal.com/)

Kepios cũng nh ư We Are Social và Hootsuite đã h p tác mang l i m t b s uợ ạ ộ ộ ư

t p kh ng l v d li u và các xu h ng v truy n thông k thu t s cũng nh m ngâ ổ ồ ề ữ ệ ướ ề ề ỹ â ố ư ạtruy n thông xã h i và t n su t s d ng đi n tho i di đ ng trên toàn th gi i hi n nay.ề ộ â ấ ử ụ ệ ạ ộ ê ớ ệTheo đo, d i đây là m t s d li u chính t ng quan v tình hình “k thu t s hi nướ ộ ố ữ ệ ổ ề ỹ â ố ệnay” tính đ n tháng 1/2022:ê

Ng ườ i dùng di đ ng toàn c u ộ ầ : H n 2/3 (67,1%) dân s th gi i hi n s d ngơ ố ê ớ ệ ử ụ

đi n tho i di đ ng, v i s ng i dùng duy nh t đ t 5,31 t vào đ u năm 2022 T ng sệ ạ ộ ớ ố ươ ấ ạ ỷ â ổ ố

toàn c u đã tăng 1,8% trong năm qua, v i 95 tri u ng i dùng di đ ng m i k t th iâ ớ ệ ươ ộ ớ ể ừ ơ

đi m này năm ngoái.ể

Ng ườ i dùng internet toàn c u ầ : Ng i dùng internet toàn c u đã tăng lên 4,95ươ â

t ng i vào đ u năm 2022, v i t l s d ng internet hi n là 62,5% t ng dân s thỷ ươ â ớ ỷ ệ ử ụ ệ ổ ố ê

gi i D li u cho th y ng i dùng Internet đã tăng 192 tri u (+4,0%) trong năm qua,ớ ữ ệ ấ ươ ệ

nh ng các h n ch liên t c đ i v i nghiên c u và báo cáo do COVID-19 co nghĩa là xuư ạ ê ụ ố ớ ứ

h ng tăng tr ng th c t co th cao h n đáng k so v i nh ng con s này.ướ ươ ự ê ể ơ ể ớ ữ ố

Ng ườ i dùng m ng xã h i toàn c u ạ ộ ầ : Co 4,62 t ng i dùng m ng xã h i trênỷ ươ ạ ộ

kh p th gi i vào tháng 1 năm 2022 Con s này b ng 58,4% t ng dân s th gi i, m cắ ê ớ ố ằ ổ ố ê ớ ặ

dù đi u đáng chú ý là “ng i dùng” m ng xã h i co th không đ i di n cho nh ng cáề ươ ạ ộ ể ạ ệ ữnhân duy nh t Ng i dùng m ng xã h i toàn c u đã tăng h n 10% trong 12 tháng qua,ấ ươ ạ ộ â ơ

v i 424 tri u ng i dùng m i b t đ u hành trình truy n thông xã h i c a h trong nămớ ệ ươ ớ ắ â ề ộ ủ ọ2021

S phát tri n c a Internet cùng các d ch v trên không gian m ng đã làm nênự ể ủ ị ụ ạ

m t cu c “cách m ng” v m i m t t kinh t , văn hoa đ n khoa h c k thu t, giáo d cộ ộ ạ ề ọ ặ ừ ê ê ọ ỹ â ụ

và c chính tr ả ị

Nghiên c u m i c a Deloitte LLP, hãng t v n thu c nhom Big Four - 4 công tyứ ớ ủ ư ấ ộ

t v n l n nh t th gi i - cho th y s c nh h ng quá l n c a m ng xã h i Facebookư ấ ớ ấ ê ớ ấ ứ ả ươ ớ ủ ạ ộ

đ n ho t đ ng kinh t toàn c u Báo cáo ê ạ ộ ê â ước tính Facebook gây ra nh h ng tr giáả ươ ị

227 t USD đ n n n kinh t và t o ra 4,5 tri u vi c làm trên toàn c u trong năm 2014.ỷ ê ề ê ạ ệ ệ â

“Facebook đang t o ra nh ng nh h ng vô cùng co ý nghĩa v i ho t đ ng kinh tạ ữ ả ươ ớ ạ ộ êtoàn c u No là công c m ra các c h i m i thông qua vi c k t n i gi a con ng iâ ụ ơ ơ ộ ớ ệ ê ố ữ ươ

v i doanh nghi p, gi m rào c n ti p th và thúc đ y sáng t o”, Deloitte nh n đ nh Cớ ệ ả ả ê ị ẩ ạ â ị ụ

th , Facebook hi n k t n i h n 1,35 t ng i v i b n bè, gia đình c a h trên toàn thể ệ ê ố ơ ỷ ươ ớ ạ ủ ọ ê

gi i M ng xã h i này giúp ng i tham gia khám phá nh ng s n ph m, d ch v m i tớ ạ ộ ươ ữ ả ẩ ị ụ ớ ừcác doanh nghi p t i đ a ph ng và trên toàn c u và là ch t xúc tác cho ho t đ ng kinhệ ạ ị ươ â ấ ạ ộ

t trong m t h sinh thái gi a nhà ti p th , nhà phát tri n ng d ng và nhà cung c pê ộ ệ ữ ê ị ể ứ ụ ấ

m ng.ạ

Internet đã và đang tr nên r t quan tr ng trong đ i s ng xã h i noi chung vàơ ấ ọ ơ ố ộ

giao d ch và truy n thông tr c tuy n hàng ngày t i vi c t i các ng d ng xu ngị ề ự ê ớ ệ ả ứ ụ ốsmartphone N u coi Internet nh là m t ngành, lĩnh v c này hi n l n h n c ngànhê ư ộ ự ệ ớ ơ ảnông nghi p và năng l ng Internet cũng đang thâm nh p vào các n n kinh t m i n iệ ượ â ề ê ớ ổ

v i t c đ r t nhanh và h a h n nhi u l i ích kinh t M t nghiên c u c a McKinseyớ ố ộ ấ ứ ẹ ề ợ ê ộ ứ ủtoàn c u t i 13 qu c gia chi m h n 70% t ng GDP toàn c u, bao g m các n c G8,â ạ ố ê ơ ổ â ồ ướBraxin, Trung Qu c, n Đ , Nga, Th y Đi n và Hàn Qu c, cho th y các ho t đ ngố Ấ ộ ụ ể ố ấ ạ ộqua m ng Internet chi m ph n đáng k và ngày càng tăng trong GDP ạ ê â ể

T ng t , hi u qu s d ng internet trong s n xu t kinh doanh d n đ n tăngươ ự ệ ả ử ụ ả ấ ẫ ê

tr ng GDP các n c OECD đang phát tri n cao h n các n c phát tri n C thươ ơ ướ ể ơ ướ ể ụ ểtrong giai đo n 1980-2011, c tăng 10 đi m ph n trăm s d ng internet trong s n xu tạ ứ ể â ử ụ ả ấkinh doanh d n t i GDP tăng 1,35 đi m ph n trăm đ i v i các n c đang phát tri n soẫ ớ ể â ố ớ ướ ể

v i tăng 1,19 đi m ph n trăm đ i v i các n c phát tri n Đ c bi t tăng 10 đi m ph nớ ể â ố ớ ướ ể ặ ệ ể âtrăm t l s d ng băng thông r ng d n t i GDP bình quân đ u ng i tăng 1,38 đi mỷ ệ ử ụ ộ ẫ ớ â ươ ể

ph n trăm các n c đang phát tri n và tăng 1,21 đi m ph n trăm các n c phátâ ơ ướ ể ể â ơ ướtri n Internet hi n là m t nhân t quan tr ng c a n n kinh t , thúc đ y m t ph n l nể ệ ộ ố ọ ủ ề ê ẩ ộ â ớtrong tăng tr ng kinh t ươ ê

Tom l i, công ngh thông tin noi chung, Internet và các d ch v MXH noi riêngạ ệ ị ụđang đong vai trò quan tr ng trong quá trình qu n tr , đi u hành các ho t đ ng s n xu tọ ả ị ề ạ ộ ả ấkinh doanh c a các doanh nghi p S phát tri n v t b c c a chúng đã làm thay đ iủ ệ ự ể ượ â ủ ổ

mô hình và cách th c ho t đ ng c a doanh nghi p, chuy n d n các giao d ch truy nứ ạ ộ ủ ệ ể â ị ề

th ng sang giao d ch đi n t , giúp doanh nghi p ti t ki m hàng trăm t USD chi phíố ị ệ ử ệ ê ệ ỷcũng nh nâng cao hi u qu trong ho t đ ng kinh doanh Theo báo cáo trên c a GE,ư ệ ả ạ ộ ủtrong giai đo n 1995 - 2004, làn song đ u tiên c a Internet và cu c các m ng côngạ â ủ ộ ạngh thông tin liên l c đã giúp năng su t lao đ ng M tăng lên trung bình 3,1%/năm./.ệ ạ ấ ộ ỹ

4 Chi tiêu nghiên c u KHCN c a th gi i ứ ủ ế ớ

Nghiên c u và phát tri n (R&D) khoa h c công ngh đong vai trò trung tâmứ ể ọ ệtrong các n n kinh t tiên ti n trong các lĩnh v c nh tăng tr ng kinh t và t o vi cề ê ê ự ư ươ ê ạ ệlàm, kh năng c nh tranh công nghi p, an ninh qu c gia, năng l ng, nông nghi p,ả ạ ệ ố ượ ệgiao thông v n t i, s c kh e c ng đ ng và h nh phúc, b o v môi tr ng và m r ngâ ả ứ ỏ ộ ồ ạ ả ệ ươ ơ ộbiên gi i c a s hi u bi t tri th c c a con ng i Theo đo, các công ty, chính ph ,ớ ủ ự ể ê ứ ủ ươ ủ

tr ng đ i h c, t ch c phi l i nhu n và nh ng t ch c khác trên kh p th gi i đã đ uươ ạ ọ ổ ứ ợ â ữ ổ ứ ắ ê ớ â

t đáng k vào R&D ư ể

K t năm 2000, t ng chi tiêu cho R&D trên toàn c u đã tăng h n g p ba l nể ừ ổ â ơ ấ âtính theo đô la hi n t i, t 677 t đô la lên 2,2 nghìn t đô la vào năm 2019 ệ ạ ừ ỷ ỷ

Theo th ng kê t data.worldbank, GDP chi tiêu cho nghiên c u trên toàn thố ừ ứ ê

gi i năm 2018 chi m 2.2% GDP toàn c u C th , trong kho ng th i gian t năm 2014ớ ê â ụ ể ả ơ ừ

đ n 2018, chi tiêu cho nghiên c u trên toàn th gi i tăng 19,2%, cao h n t c đ tăngê ứ ê ớ ơ ố ộ

tr ng kinh t toàn c u (14,8%) L ng đ u t tăng thêm đo co nghĩa là t tr ng GDPươ ê â ượ â ư ỷ ọchi cho nghiên c u tăng trung bình t 1,99% lên 2.2% ứ ừ

0.5 1 1.5 2 2.5 3

2.06 2.08

2.4 2.3

1.98 1.97 1.98 1.94 2

2.3 2.2 2

2.3

1.99 2.07 2.09 2.12

2.13 2

Biểu đồ: 2 Chi tiêu cho nghiên cứu và phát triển toàn thế giới (% GDP)

Th h ng ứ ạ Qu c gia ố S l ố ượ ng Th h ng ứ ạ Qu c gia ố S l ố ượ ng

Năm 2019 (năm g n đây nh t co d li u toàn di n), chi tiêu cho R&D toàn c uâ ấ ữ ệ ệ â

là 2.200 nghìn t USD trong đo Hoa Kỳ ti p t c tài tr cho R&D nhi u h n b t kỳỷ ê ụ ợ ề ơ ấ

qu c gia nào khác Đ dành đ c u th khoa h c tr c M , Trung Qu c đã tăng chiố ể ượ ư ê ọ ướ ỹ ốtiêu t 135 t USD năm 2008 lên 525 t USD vào năm 2019, nhi u h n b n qu c giaừ ỷ ỷ ề ơ ố ốcao nh t ti p theo - Nh t B n, Đ c, Hàn Qu c và Pháp - c ng l i 10 qu c gia tài trấ ê â ả ứ ố ộ ạ ố ợR&D l n nh t năm 2019 chi m 1,863 nghìn t USD chi phí R&D, kho ng 84,7% t ngớ ấ ê ỷ ả ổchi toàn c u; 20 qu c gia tài tr R&D hàng đ u chi m 2,078 nghìn t đô la, 94,5%â ố ợ â ê ỷ

t ng s toàn c u (Xem ổ ố â B ng 1 ả )

Ph n l n s tăng tr ng t p trung trong m t danh m c r ng l n - trí tu nhânâ ớ ự ươ â ộ ụ ộ ớ ệ

t o và ng i máy - v i 147.806 n ph m vào năm 2019, tăng t con s 109.521 nămạ ươ ớ ấ ẩ ừ ố

2011 Nh ng công ngh nh v y ngày càng đ c s d ng nhi u các n c phát tri nữ ệ ư â ượ ử ụ ề ơ ướ ể

và đ c coi là li u thu c gi i cho t l sinh th p và dân s già hoa Đ c bi t, Nh t B nượ ề ố ả ỷ ệ ấ ố ặ ệ â ảcòn coi robot là trung tâm trong t ng lai, s d ng máy bay không ng i lái đ giaoươ ử ụ ươ ểhàng, dùng "robot nông nghi p" đ làm vi c trên cánh đ ng và máy hình ng i đ hệ ể ệ ồ ươ ể ỗ

tr trong các tr i d ng lão.Trong th gi i đang phát tri n, m t b i c nh nghiên c uợ ạ ưỡ ê ớ ể ộ ố ả ứ

r t khác đã xu t hi n, ch u s chi ph i c a m i đe d a bi n đ i khí h u.ấ ấ ệ ị ự ố ủ ố ọ ê ổ â

Ngoài ra, s l ng các báo cáo nghiên c u khoa h c cũng tăng 21% trên toànố ượ ứ ọ

c u t năm 2015 đ n năm 2019 b i văn hoa “xu t b n ho c tàn l i” t i các tr ng đ iâ ừ ê ơ ấ ả ặ ụ ạ ươ ạ

h c thu c Liên minh châu Âu (28,6%), Trung Qu c (24,5%) và M (20,5%) D u v y,ọ ộ ố ỹ ẫ âcác n c đang phát tri n cũng tăng s n l ng lên 71%.ướ ể ả ượ

Cu i cùng, đ i d ch Covid-19 đã thúc đ y m nh m s theo đu i phát tri nố ạ ị ẩ ạ ẽ ự ổ ểkhoa h c, ch ng t th gi i hoàn toàn co th đ t đ c nh ng b c nh y v t khi c ngọ ứ ỏ ê ớ ể ạ ượ ữ ướ ả ọ ộ

đ ng khoa h c t p trung s chú ý vào m t v n đ ồ ọ â ự ộ ấ ề

Co th th y vi c nghiên c u khoa h c co tác đ ng tích c c đ n kinh t th gi i,ể ấ ệ ứ ọ ộ ự ê ê ê ớ

t i u hoa quá trình kinh doanh th ng m i vì tăng s c c nh tranh c a hàng hoa, t oố ư ươ ạ ứ ạ ủ ạ

đ ng l c giúp các ngành công nghi p, d ch v co nh ng b c nh y v t th n kỳ.ộ ự ệ ị ụ ữ ướ ả ọ âKH&CN quy t đ nh s thay đ i c a năng su t lao đ ng và ch t l ng s n ph m d chê ị ự ổ ủ ấ ộ ấ ượ ả ẩ ị

v Trên ph m vi toàn c u trong kho ng th i gian cu i th k XX, m t n a tăng tr ngụ ạ â ả ơ ố ê ỷ ộ ử ươtrong t ng s n ph m qu c gia và 85% tăng tr ng thu nh p theo đ u ng i là do ngổ ả ẩ ố ươ â â ươ ứ

d ng và khai thác nghiên c u KH&CN.ụ ứ

5 S l ố ượ ng các b ng đăng ký các đ i t ằ ố ượ ng s h u trí tu trên th gi i ở ữ ệ ế ớ

B ng 2: S l ả ố ượ ng b ng đăng ký s h u trí tu trên Th gi i ằ ở ữ ệ ế ớ

Ngu n: T ch c S h u Trí tu Th gi i ( ồ ổ ứ ở ữ ệ ế ớ WIPO IP Statistics Data Center)

Trong năm 2020, s l ng các b ng đăng ký các đ i t ng s h u trí tu trênố ượ ằ ố ượ ơ ữ ệ

th gi i đ u co s tăng tr ng (xem ê ớ ề ự ươ Hình 2.), trong đo ph i k đ n s tăng tr ng vôả ể ê ự ươcùng rõ r t c a s l ng b ng đăng ký quy n s h u trí tu đ i v i 2 h ng m c làệ ủ ố ượ ằ ề ơ ữ ệ ố ớ ạ ụ

Th ng hi u (Trademark - class count) và Mô hình ti n ích (Utility model); c th : ươ ệ ệ ụ ể

- V i h ng m c Mô hình ti n ích (Utility model), s l ng b ng đăng kýớ ạ ụ ệ ố ượ ằtrong năm 2020 đã tăng 347% so v i năm 2011, tăng 28% so v i nămớ ớ2019.

- V i h ng m c Th ng hi u (Trademark - class count), s l ng b ngớ ạ ụ ươ ệ ố ượ ằđăng ký trong năm 2020 đã tăng 172% so v i năm 2011, tăng 14% soớ

v i năm 2019.ớ

- V i h ng m c Sáng ch (Patent) và Ki u dáng công nghi p (Industrialớ ạ ụ ê ể ệdesign), s l ng b ng đăng ký trong năm 2020 đã tăng l n l t làố ượ ằ â ượ52% và 27% so v i năm 2011 và đ u tăng 2% so v i năm 2019.ớ ề ớ

Đây là m t bi u hi n đáng m ng, th hi n s ti n b , c i thi n v giá tr c aộ ể ệ ừ ể ệ ự ê ộ ả ệ ề ị ủcác k t qu nghiên c u t các cá nhân cho đ n các t ch c, đ n v , các tr ng đ i h c,ê ả ứ ừ ê ổ ứ ơ ị ươ ạ ọ

vi n nghiên c u, qua đo căn c xác l p quy n s h u trí tu , đ các k t qu nghiên c uệ ứ ứ â ề ơ ữ ệ ể ê ả ứ

đ c th ng m i hoa m t cách hi u qu , t đo tái đ u t cho nghiên c u khoa h c.ượ ươ ạ ộ ệ ả ừ â ư ứ ọ

Mô hình tiện ích Thương hiệu Sáng chế Kiểu dáng công nghiệp

Biểu đồ: 3 Tỷ trọng số lượng bằng đăng ký đối với các đối tượng sở hữu trí tuệ

(2011 - 2020)

Ngu n: T ch c S h u Trí tu Th gi i ( ồ ổ ứ ở ữ ệ ế ớ WIPO IP Statistics Data Center)

Qua các năm, s l ng b ng đăng ký s h u trí tu dành cho h ng m cố ượ ằ ơ ữ ệ ạ ụ

Th ng hi u (Trademark - class count) luôn gi t tr ng l n nh t, trong năm 2020, tươ ệ ữ ỷ ọ ớ ấ ỷ

tr ng c a h ng m c này chi m 64.9% (h ng m c Sáng ch (Patent) chi m 17.7%,ọ ủ ạ ụ ê ạ ụ ê ê

h ng m c Mô hình ti n ích (Utility model) chi m 9.5% và h ng m c Ki u dáng côngạ ụ ệ ê ạ ụ ể

nghi p (Industrial design) chi m 7.8%) Đi u này cho th y các doanh nghi p đangệ ê ề ấ ệngày càng co ý th c h n trong vi c xây d ng, b o v và phát tri n và th ng hi u,ứ ơ ệ ự ả ệ ể ươ ệ

đ ng nghĩa v i đo là s gia tăng v s l ng c a các doanh nghi p, các nhãn hàng, kéoồ ớ ự ề ố ượ ủ ệtheo là s c nh tranh m nh m h n trong th tr ng, t đo kích thích s phát tri n c aự ạ ạ ẽ ơ ị ươ ừ ự ể ủngành th ng m i d ch v ươ ạ ị ụ

II TAC Đ NG C A CU C CACH M NG CÔNG NGHI P 4.0 Đ I V I Ô U Ô Ạ Ệ Ố Ơ

TH ƯƠ NG M I D CH V QU C T Ạ I U Ố Ế

1 Thúc đ y gia tăng quy mô xu t nh p kh u d ch v ẩ ấ ậ ẩ ị ụ

Xu t, nh p kh u d ch v là m t lĩnh v c r t quan tr ng, b i xu h ng chuy n ấ â ẩ ị ụ ộ ự ấ ọ ơ ướ ể

d ch c c u c trong lĩnh v c s n xu t, c trong lĩnh v c xu t, nh p kh u là xu h ng ị ơ ấ ả ự ả ấ ả ự ấ â ẩ ướchung c a th gi i ủ ê ớ

Biểu đồ: 4 Kim ngạch xuất khẩu TMDV Thế giới 2005 – 2020

Ngu n: World Bank ( ồ https://data.worldbank.org/)

Ngu n: World Bank ( ồ https://data.worldbank.org/)

T hai bi u đ trên, ta co th nh n th y r ng quy mô xu t nh p kh u d ch vừ ể ồ ể â ấ ằ ấ â ẩ ị ụ

c a th gi i tăng tr ng qua t ng năm k t năm 2005 đ n nay Tuy co s ch ng l i ủ ê ớ ươ ừ ể ừ ê ự ữ ạ ơgiai đo n 2014 – 2015 và s s t gi m năm 2020 do nh h ng c a đ i d ch Covid-19ạ ự ụ ả ơ ả ươ ủ ạ ị

nh ng nhìn chung đã co s phát tri n rõ nét trong g n hai th p k qua Trong 10 năm,ư ự ể â â ỷ

t ng kim ng ch xu t kh u th ng m i d ch v trên toàn th gi i đã tăng lên g p đôi tổ ạ ấ ẩ ươ ạ ị ụ ê ớ ấ ừ2,56 t USD năm 2005 đ n 4,99 t USD năm 2015 Đ n năm 2019 con s n m đã đ tỷ ê ỷ ê ố ằ ạ

m c 6,22 t USD T ng t xu t kh u d ch v , t ng kim ng ch nh p kh u d ch vứ ỷ ươ ự ấ ẩ ị ụ ổ ạ â ẩ ị ụcũng co m c tăng tr ng khá cao, t 2,52 t USD năm 2005 đ n m c 5,92 t USDứ ươ ừ ỷ ê ứ ỷnăm 2019 T tr ng xu t nh p kh u d ch v trên t ng xu t nh p kh u th gi i cũng coỷ ọ ấ â ẩ ị ụ ổ ấ â ẩ ê ớ

s gia tăng khá đáng chú ý Thông qua nh ng s li u này, ta th y đ c ti m năng toự ữ ố ệ ấ ượ ề

l n c a lĩnh v c này và d đoán r ng trong t ng lai, kim ng ch xu t nh p kh uớ ủ ự ự ằ ươ ạ ấ â ẩTMDV qu c t s ti p t c tăng cao.ố ê ẽ ê ụ

S tăng tr ng quy mô xu t nh p kh u d ch v trong g n hai th p k v a quaự ươ ấ â ẩ ị ụ â â ỷ ừ

m t ph n l n là nh vào cu c cách m ng công nghi p 4.0 - m t cu c cách m ng làmộ â ớ ơ ộ ạ ệ ộ ộ ạthay đ i b m t th gi i trên h u h t các lĩnh v c, và th ng m i d ch v qu c t cũngổ ộ ặ ê ớ â ê ự ươ ạ ị ụ ố êkhông ph i ngo i l S phát tri n c a công ngh 4.0 đã nh h ng m t cách sâu r ngả ạ ệ ự ể ủ ệ ả ươ ộ ộ

t i các lĩnh v c c a th ng m i d ch v qu c t Cu c cách m ng đã nâng t mớ ự ủ ươ ạ ị ụ ố ê ộ ạ â n nề

t ng công ngh s và tích h p t t c các công ngh thông minh đ t i u hoa quy trìnhả ệ ố ợ ấ ả ệ ể ố ư

và ph ng th c s n xu tươ ứ ả ấ , đ c bi t mang l i tính ng d ng r t cao vào các khâu xu tặ ệ ạ ứ ụ ấ ấ

nh p kh u d ch v trên quy mô toàn th gi i â ẩ ị ụ ê ớ

Tuy nhiên, đà tăng tr ng này đang co ph n ch m l i do đ i d ch Covid-19ươ â â ạ ạ ịđang nh h ng tiêu c c đ n toàn b n n kinh t , t ho t đ ng s n xu t đ n kinhả ươ ự ê ộ ề ê ừ ạ ộ ả ấ êdoanh c a doanh nghi p Nhìn vào bi u đ , ta th y rõ s s t gi m đáng k c a quy môủ ệ ể ồ ấ ự ụ ả ể ủ

xu t nh p kh u d ch v trên th gi i Giá tr xu t kh u đang t m c 6,22 t USD nămấ â ẩ ị ụ ê ớ ị ấ ẩ ừ ứ ỷ

2019 xu ng còn 4,97 t USD năm 2020 Giá tr nh p kh u gi m t 5,92 t USD xu ngố ỷ ị â ẩ ả ừ ỷ ố4,65 t USD ỷ Các chính sách đong c a biên gi i qu c gia cũng nh h n ch l u thôngử ớ ố ư ạ ê ưhàng hoa, d ch v đã làm cho ho t đ ng th ng m i d ch v gi m sút nghiêm tr ng.ị ụ ạ ộ ươ ạ ị ụ ả ọ

Vi c ng d ng khoa h c công ngh , đ t bi t là th ng m i đi n t v n ch a đ c t nệ ứ ụ ọ ệ ặ ệ ươ ạ ệ ử ẫ ư ượ â

d ng tri t đ trong b i c nh d ch b nh di n bi n ph c t p khi n các mô hình kinhụ ệ ể ố ả ị ệ ễ ê ứ ạ êdoanh xu t kh u c a các doanh nghi p ti p c n ch m v i th tr ng tiêu th , quá trìnhấ ẩ ủ ệ ê â â ớ ị ươ ụthông th ng ch m, nh h ng tr c ti p đ n ho t đ ng xu t kh u Khi d ch b nh đã nươ â ả ướ ự ê ê ạ ộ ấ ẩ ị ệ ổ

đ nh h n, quy mô xu t nh p kh u d ch v đ c cho r ng s duy trì m c tăng tr ngị ơ ấ â ẩ ị ụ ượ ằ ẽ ứ ươcao, sau khi đã chú tr ng h n vào quá trình chuy n đ i s , ng d ng m nh m côngọ ơ ể ổ ố ứ ụ ạ ẽngh c a cu c Cách m ng l n th 4 vào ho t đ ng th ng m i.ệ ủ ộ ạ â ứ ạ ộ ươ ạ

Biểu đồ: 6 Cơ cấu TMDVQT năm 2010

Ngu n: World Bank ( ồ https://data.worldbank.org/)

Biểu đồ: 7 Cơ cấu TMDVQT năm 2019

Ngu n: World Bank ( ồ https://data.worldbank.org/)

11.00%

16.60%

72.40%

Du lịch quốc tê Vân tải quốc tê Các dịch vụ khác

Biểu đồ: 8 Cơ cấu TMDVQT năm 2020

Ngu n: World Bank ( ồ https://data.worldbank.org/)

23.50%

16.70%

59.80%

Du lịch quốc tê Vân tải quốc tê Các dịch vụ khác

D a vào 3 bi u đ trên, ta nh n th y s thay đ i l n v c c u th ng m i d chự ể ồ â ấ ự ổ ớ ề ơ ấ ươ ạ ị

v qu c t t ng năm Năm 2010, khi cu c Cách m ng Công nghi p 4.0 ch a ra đ i,ụ ố ê ơ ừ ộ ạ ệ ư ơ

t tr ng các nhom ngành th ng m i d ch v : du l ch qu c t , v n t i qu c t và cácỷ ọ ươ ạ ị ụ ị ố ê â ả ố ê

d ch v khác l n l t là 24%, 21% và 55% Năm 2019, c c u các nhom ngành d chị ụ â ượ ơ ấ ị

v đã co s chuy n đ i l n l t là 23%, 17% và 60% Đ n năm 2020, do nh h ngụ ự ể ổ â ượ ê ả ươsâu s c c a đ i d ch Covid-19 đ n t ng th n n kinh t , c c u th ng m i d ch vắ ủ ạ ị ê ổ ể ề ê ơ ấ ươ ạ ị ụ

qu c t đã thay đ i m t cách rõ r t Du l ch qu c t ch chi m 11% trên t ng ngànhố ê ổ ộ ệ ị ố ê ỉ ê ổ

d ch v , v n t i qu c t chi m 17% và các d ch v khác chi m 72% ị ụ â ả ố ê ê ị ụ ê

Đ i d ch Covid-19 đã gây ra m t s chuy n d ch c c u th ng m i d ch vạ ị ộ ự ể ị ơ ấ ươ ạ ị ụ

qu c t ch a t ng co C c u ngành d ch v năm 2019 và năm 2020 quá nhi u s khácố ê ư ừ ơ ấ ị ụ ề ự

bi t ệ Theo t ch c Di n đàn Kinh t th gi i (WEF), do nh h ng c a đ i d ch Covid-ổ ứ ễ ê ê ớ ả ươ ủ ạ ị

19, GDP toàn c u â ước tính thi t h i kho ng 4,5 nghìn t USD và m t đi h n 60 tri uệ ạ ả ỉ ấ ơ ệ

vi c làm trong năm 2020, trong đo du l ch là m t trong nh ng ngành b nh h ngệ ị ộ ữ ị ả ươ

n ng n nh t ặ ề ấ

Tổ ch c Du l ch Th gi i (UNWTO) cho bi t, năm 2020, đ i d ch COVID-19ứ ị ê ớ ê ạ ịgây thi t h i cho n n kinh t toàn c u kho ng 1,5 nghìn t USD do s s p đ c aệ ạ ề ê â ả ỷ ự ụ ổ ủngành du l ch qu c t Theo Báo cáo c a Liên hi p qu c, l ng khách du l ch qu c tị ố ê ủ ệ ố ượ ị ố ê

đã gi m kho ng 1 t l t, t ng đ ng gi m 73% trong năm 2020 Đây là nh ng conả ả ỉ ượ ươ ươ ả ữ

s bi t noi, cho th y rõ nh t s tàn phá kinh kh ng c a d ch b nh đ n ngành du l chố ê ấ ấ ự ủ ủ ị ệ ê ị

qu c t Ch trong vòng m t năm sau s xu t hi n c a Covid-19, t tr ng ngành duố ê ỉ ộ ự ấ ệ ủ ỷ ọ

l ch qu c t trên t ng th ngành th ng m i d ch v đã gi m h n m t n a t 23%ị ố ê ổ ể ươ ạ ị ụ ả ơ ộ ử ừ

xu ng còn 11%.ố

3 Làm thay đ i ph ổ ươ ng th c cung ng – tiêu dùng d ch v ứ ứ ị ụ

Cu c Cách m ng Công nghi p 4.0 v i nh ng ti n b v công ngh thông tin,ộ ạ ệ ớ ữ ê ộ ề ệ

đ c bi t là h th ng Internet, đã mang l i nh ng thay đ i quan tr ng, mang tính đ tặ ệ ệ ố ạ ữ ổ ọ ộphá trong ph ng th c cung c p và tiêu dùng d ch v Th gi i đang d n v n hànhươ ứ ấ ị ụ ê ớ â âtheo xu h ng phát tri n: gia tăng ph ng th c cung ng d ch v xuyên biên, gi mướ ể ươ ứ ứ ị ụ ả

ph ng th c cung ng đòi h i co s t ng tác tr c ti p gi a ng i s n xu t và tiêuươ ứ ứ ỏ ự ươ ự ê ữ ươ ả ấdùng

T ch c th ng m i th gi i (WTO) đã ban hành hi p đ nh chung v th ngổ ứ ươ ạ ê ớ ệ ị ề ươ

GATS đ c áp d ng cho t t c các lo i d ch v đ c trao đ i trên th gi i, ví d nhượ ụ ấ ả ạ ị ụ ượ ổ ê ớ ụ ưcác d ch v tài chính ngân hàng, vi n thông, du l ch, v n t i qu c t , các d ch vị ụ ễ ị â ả ố ê ị ụchuyên nghi p,… và cũng làệ hi p đ nh th ng m iệ ị ươ ạ t p h p đ u tiên và duy nh t nh ngâ ợ â ấ ữquy đ nh đa biên đi u ch nh th ng m i d ch v th gi i.ị ề ỉ ươ ạ ị ụ ê ớ

Hiện nay, theo Hiệp định GATS có bốn phương thức cung cấp dịch vụ

Phương thức 1 – Cung ứng qua biên giới

Đây là cách thức phổ biên trên thê giới, theo đó cung ứng dịch vụ qua biên giới là việc

từ lãnh thổ của một thành viên này sẽ cung cấp dịch vụ đên lãnh thổ của bất kỳ mộtthành viên nào khác

Phương thức 2 – Tiêu dùng ở nước ngoài

Đây là một phương thức đặc trưng cho một số ngành dịch vụ như du lịch, chăm sóc sức khỏe, theo đó thì phương thức này sẽ cung cấp dịch vụ trên lãnh thổ của một thànhviên cho ngươi tiêu dùng dịch vụ của bất kỳ thành viên khác

Phương thức 3 – Hiện diện thương mại

Hiện diện thương mại là phương thức được cung cấp dịch vụ từ một nhà cung cấp dịch

vụ của một thành viên, thông qua sự hiện diện thương mại trên lãnh thổ một thành viênkhác

Phương thức 4 – Hiện diện thể nhân

Là phương thức dịch vụ được cung ứng thông qua hiện diện của nhà cung ứng này ơ lãnh thổ của một thành viên khác

Cuộc Cách mạng Công nghiệp 4.0 với sự phát triển vượt bâc về công nghệthông tin đã thúc đẩy toàn bộ ngành dịch vụ phát triển Hàm lượng công nghệ ngàycàng cao hơn trong các sản phẩm dịch vụ giúp cho nhiều loại dịch vụ, kể cả nhữngdịch vụ truyền thống, được cung cấp và tiêu dùng hiệu quả hơn rất nhiều Ví dụ, thôngqua internet, các công ty lữ hành có thể cung cấp thông tin về các tuyên du lịch, đặtkhách sạn và vé máy bay; các nhà phân phối có thể chuyển từ hình thức bán hàng cổđiển sang thương mại điện tử; các nhà cung cấp dịch vụ giải trí có thể truyền tải phimảnh và âm nhạc đên ngươi nghe; và các ngân hàng có thể tiên hành các giao dịch trịgiá hàng tỷ đô la chỉ trong vòng một vài giây đồng hồ Tiên bộ khoa học kỹ thuât ngàynay cho phép các nhà cung cấp dịch vụ chỉ cân tạo ra một sản phẩm duy nhất nhưng lại

có khả năng tiêu dùng hàng loạt như các trang web kèm theo các hoạt động tư vấn,

quảng cáo, nhạc-phim số, thương mại điện tử commerce) và ngân hàng điện tử banking), tạo điều kiện cho những ngành dịch vụ này phát triển vượt bâc.

(e-Cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 diễn ra đã trơ thành động lực cho thương mạiđiện tử của thê giới ngày càng phát triển, đặc biệt là hoạt động thương mại điện tửxuyên biên giới, thu hút sự tham gia của nhiều thành phân trong xã hội Thương mạiđiện tử xuyên biên giới đang nhanh chóng trơ thành nhân tố cốt lõi của nền kinh têtoàn câu và là xu hướng tất yêu mà không một quốc gia nào có thể đứng ngoài cuộc

Trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19, thị trương thương mại điện tử càng trơ nênsôi động hơn và việc ứng dụng công nghệ số, xây dựng kênh phân phối mới đang trơthành một phương án hữu hiệu cho các doanh nghiệp vượt qua khó khăn mang đên cơhội mới từ nhu câu mới phát sinh của thị trương Thói quen mua hàng của ngươi tiêudùng cũng dân dịch chuyển từ mua hàng truyền thống sang hình thức mua hàng onlinethông qua phương tiện điện tử

Đồng thơi với đó, thương mại điện tử giúp ngươi tiêu dùng thông qua internet

để mua sắm tại các thị trương quốc tê và trơ thành “ngươi tiêu dùng toàn câu”, đồngthơi, giúp cho các cá nhân, doanh nghiệp dễ dàng hơn khi giới thiệu và giao sản phẩmcủa mình đên tay khách hàng quốc tê Bên cạnh đó, việc tham gia vào hệ thống xuấtkhẩu, nhâp khẩu trực tuyên, các kênh thương mại điện tử xuyên biên giới sẽ tạo cơ hộicho các doanh nghiệp giao lưu, cọ sát thực tê để hoàn thiện sản phẩm, nâng cao nănglực doanh nghiệp và giá trị chất lượng dịch vụ

Thương mại điện tử dự kiên sẽ đạt đên đỉnh cao trong những năm tới Sự pháttriển của thương mại điện tử qua tỷ trọng dân số thê giới sử dụng Internet các năm cóthể thấy được qua biểu đồ sau:

Biểu đồ: 9 Tỷ trọng dân số thế giới sử dụng Internet giai đoạn 2010-2019

Nguồn: Trade map (https://www.trademap.org/)

Du lịch với khả năng ứng dụng nhanh chóng những thành tựu công nghệ 4.0 trơthành một trong những ngành phát triển mạnh mẽ nhất Dịch vụ du lịch hiện nay đãphát triển du lịch online Sự ra đơi của một loạt nền tảng công nghệ đã cho phép dukhách có thể tương tác kỹ thuât số ơ mọi khâu của quy trình lâp kê hoạch du lịch, từchọn điểm đên, xây dựng lịch trình tới đặt dịch vụ, trải nghiệm và chia sẻ Kêt quảnghiên cứu cuối năm 2018 của Hiệp hội Du lịch châu Á - Thái Bình Dương và OxfordEconomic chỉ ra: để lựa chọn mục tiêu du lịch, 73% lượng khách sử dụng nguồn trựctuyên, trong đó 35% dựa vào ý kiên đăng tải bơi các du khách đã đi trước đó Thôngqua kêt quả này cho thấy có một thực tê là số lượng không nhỏ ngươi châu Á đượctruyền cảm hứng du lịch trực tiêp bơi những gì bạn bè chia sẻ trên mạng xã hội Rõràng, du lịch trực tuyên đang là xu thê không thể phủ nhân với khả năng mang đên cơhội tăng trương mạnh mẽ cho toàn ngành du lịch

Vai trò ngày càng tăng của dữ liệu và công nghệ trong lĩnh vực tài chính đã dẫnđên những thay đổi trong việc bao gồm tài chính và tiêp cân tài chính Theo dữ liệu từNhóm Ngân hàng Thê giới, khoảng 1,2 tỷ ngươi trương thành đã trơ thành chủ tàikhoản ngân hàng vì những tiên bộ công nghệ đã cải thiện khả năng tiêp cân tài chính ơkhu vực thành thị và nông thôn Chủ tài khoản có thể sử dụng các dịch vụ tài chính

khác để cải thiện chất lượng cuộc sống của họ, chẳng hạn như đăng ký tín dụng và bảohiểm, bắt đâu kinh doanh và đâu tư vào giáo dục hoặc y tê.

4 Cung ng d ch v chuy n t s d ng nhi u s c lao đ ng truy n th ng ứ ị ụ ể ư ử ụ ề ứ ộ ề ố

sang s d ng lao đ ng tri th c v i công ngh hi n đ i ử ụ ộ ứ ớ ệ ệ ạ

Cách mạng Công nghiệp 4.0 đã tạo ra nhiều đột phá về công nghệ mới trong cáclĩnh vực như sản xuất trí thông minh nhân tạo, chê tạo rô-bốt, phát triển mạng internet,công nghệ in 3D, công nghệ nano, công nghệ sinh học, khoa học về vât liệu, lưu trữ năng lượng và tin học Theo đó, các công nghệ mới ra đơi sẽ là sự liên kêt các lĩnh vực

lý - sinh; cơ - điện tử - sinh… hình thành các ngành nghề mới, đặc biệt là những ngànhnghề có sự liên quan đên tương tác giữa con ngươi với máy móc

Sự phát triển vượt bâc về công nghệ đã làm thay đổi cách thức cung ứng dịch

vụ chuyển từ việc sử dụng nhiều sức lao động truyền thống sang việc sử dụng lao độngtri thức với những phương tiện hiện đại Cách mạng Công nghiệp 4.0 đặt ra một số vấn

đề căn bản về quan hệ lao động, cụ thể là sự ảnh hương đên hình thái truyền thống của quan hệ lao động mà các quốc gia cân xử lý trong ngắn hạn và trung hạn, tác động của những thay đổi đó đên quan hệ lao động ơ cấp quốc gia và cấp ngành, mức độ tham gia của ngươi lao động vào việc quyêt định những chính sách tại nơi làm việc, xu hướng cải cách chính sách của chính phủ trong việc bảo vệ quyền lợi của ngươi lao động và các chương trình nghị sự thúc đẩy việc làm bền vững

Các quốc gia hiện nay đang đứng trước nhiều thay đổi trong thị trương việc làm Con ngươi và robot sẽ làm việc cùng nhau tại các doanh nghiệp khi công nghệ trí thông minh nhân tạo (AI) cho phép robot có khả năng tương tác với con ngươi Các robot đang được sử dụng nhiều hơn ơ tất cả các lĩnh vực từ nông nghiệp chính xác cho đên chăm sóc ngươi bệnh Sự phát triển nhanh của công nghệ robot làm cho sự hợp tácgiữa ngươi và máy móc sớm trơ thành hiện thực Hơn nữa, tự động hóa đi đôi với trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ phát triển mạnh hơn, thâm chí với những kỹ năng trước đây chỉ cócon ngươi sơ hữu, nay máy móc có thể thay thê một phân hoặc toàn bộ

Cuộc Cách mạng Công nghiệp 4.0 không chỉ đẩy nhanh tốc độ phát triển củacác ngành dịch vụ mà còn làm cho phân công lao động xã hội ngày càng trơ nên sâusắc và đưa đên phân chia kinh tê thành nhiều ngành nhỏ, xuất hiện nhiều ngành, lĩnh