Một số biện pháp triển vận động cho trẻ 4-5 tuổi ở trường mầm non Phúc Thịnh

Rèn luyện kĩ năng vận động cơ bản của trẻ mầm non nói chung và trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi nói riêng làm thỏa mãn nhu cầu hoạt động của trẻ, tăng cường thêm sức khỏe, cơ thể phát triển cân đối

I MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Một quốc gia hùng mạnh là một quốc gia có nền giáo dục phát triển Do

đó, đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho phát triển, đảm bảo xây dựng một thế hệ

kế tiếp có đủ phẩm chất và năng lực phục vụ cho đất nước Đại hội Đảng khoá

IX đã xác định “Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, phát triển Giáo dục- Đào tạo là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá, là điều kiện để phát huy nguồn lực con người” Vì vậy, hiện nay giáo dục đã trở thành mối quan tâm của toàn xã hội Đặc biệt giáo dục mầm non có một vị trí rất quan trọng, là khâu đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân, là bậc học đặt nền móng cho sự phát triển nhân cách con người mới xã hội

chủ nghĩa Việt Nam

Giáo dục mầm non là nấc thang khởi đầu trong hệ thống giáo dục quốc dân với mục tiêu: “Giúp trẻ em phát triển thể chất, tình cảm trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ vào học lớp một” Qua đó cho thấy, giáo dục thể chất cho trẻ trước tuổi đi học là việc làm hết sức quan trọng, đặt nền móng cho sự phát triển toàn diện Giáo dục thể chất giúp trẻ được rèn luyện cơ thể, tinh thần sảng khoái, rèn luyện kĩ năng vận động cơ bản, hình thành những thói quen vận động cần thiết

Rèn luyện kĩ năng vận động cơ bản của trẻ mầm non nói chung và trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi nói riêng làm thỏa mãn nhu cầu hoạt động của trẻ, tăng cường thêm sức khỏe, cơ thể phát triển cân đối, hài hòa, tạo điều kiện phát triển ở trẻ sự cứng cáp của cơ bắp và niềm vui trong hoạt động Hoạt động đó có liên quan chặt chẽ với quá trình giáo dục nhằm mục đích phát triển thể chất, giáo dục các phẩm chất tâm lý, hình thành nhân cách…để tạo dần nên sự hoàn thiện mọi mặt cho trẻ

Thực tiễn giáo dục mầm non cho thấy, hoạt động phát triển vận động cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi được giáo viên rất chú trọng và đặc biệt trong hoạt động học nhưng các hình thức hoạt động chưa được quan tâm, đầu tư, quá trình tổ chức

hoạt động vận động của giáo viên còn đơn điệu, nhàm chán, mang nặng tính hình thức, điều kiện cơ sở vật chất còn hạn chế…

Vậy làm thế nào để tạo điều kiện cho trẻ được phát triển vận động, nhằm nâng cao thể chất cho trẻ một cách tốt nhất tốt hơn Tôi đã mạnh dạn nghiên cứu

và chọn đề tài: “Một số biện pháp triển vận động cho trẻ 4-5 tuổi ở trường mầm non Phúc Thịnh” Mong muốn được đóng góp một chút sức nhỏ của

mình trong việc nâng cao phát triển vận động cho trẻ

2 Mục đích nghiên cứu:

Tăng cường thể lực cho trẻ Giúp cho trẻ thực hiện được các động tác phát triển các nhóm cơ và hô hấp Thể hiện kỹ năng vận động cơ bản và các tố chất trong vận động, biết phối hợp được các cử động của bàn tay, sự khéo léo của các ngón tay trong vận động

3 Đối tượng nghiên cứu

Một số biện pháp triển vận động cho trẻ 4-5 tuổi ở trường mầm non Phúc Thịnh

4 Phương pháp nghiên cứu

Nhóm phương pháp nghiên cứu, xây dựng cơ sở lý thuyết:

Thu thập, phân tích, tổng hợp các tài liệu lý luận về đặc điểm phát triển tâm lý của trẻ 4-5 tuổi qua các tài liệu, sách báo

Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin: Khảo sát tình hình thực tế trên trẻ, các biện pháp đã tác động trên trẻ, kết quả đạt được, những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân để từ đó lựa chọn các biện pháp phù hợp

Phương pháp thống kê, thực nghiệm, xử lý số liệu: Lựa chọn các biện pháp phù hợp và áp dụng vào thực tế Đánh giá kết quả đạt được và so sánh kết quả trước và sau khi áp dụng biện pháp

II NỘI DUNG

1 Cơ sở lí luận

Theo các nhà tâm lý học và các nhà nghiên cứu khoa học thì vận động là một trong số những điều kiện quan trọng nhất cho sự phát triển tâm lý và thể chất của trẻ nhỏ Vận động là nhu cầu tự nhiên của cơ thể, đặc biệt là đối với cơ thể đang phát triển của trẻ mầm non

Ngày nay khoa học đã chứng minh được rằng: phần lớn những trẻ ít vận động thì các vận động phức hợp và các chức năng thần kinh thực vật thường kém phát triển, hoạt động hệ tuần hoàn và hệ hô hấp bị hạn chế, khả năng lao động chân tay bị giảm sút, trọng lượng cơ thể tăng nhanh Ngoài ra những trẻ ít vận động còn có khả năng hay mắc các bệnh về đường hô hấp

Những nghiên cứu của nhà khoa học N.M Selovano và Kixchiacovxkaia

đã chứng minh: “Trẻ càng thực hiện đa dạng các vận động bao nhiêu thì lượng thông tin được chuyển về não bộ càng nhiều bấy nhiêu và chính điều đó đã thúc đẩy trí tuệ một cách mạnh mẽ” Chế độ vận động của trẻ được tổ chức một cách đúng đắn sẽ góp phần không nhỏ vào quá trình hình thành các phẩm chất nhân cách quan trọng như tính tích cực, tự lực, lòng dũng cảm, tính cẩn thận, trung thực…

Phát triển thể chất là một trong 5 mặt phát triển toàn diện của trẻ ở độ tuổi mầm non Phát triển thể chất đóng vai trò vô cùng quan trọng, đó không chỉ là

sự phát triển về hình thái cơ thể bên ngoài mà còn là yếu tố giúp trẻ phát triển toàn diện về nhận thức, ngôn ngữ, thẩm mỹ, tình cảm Nhận thức được tầm quan trọng trên, Bộ GD&ĐT đã ban hành Công văn số 808/BGDĐT-GDMN ngày

………về việc hướng dẫn thực hiện chuyên đề “Nâng cao chất lượng giáo dục phát triển vận động cho trẻ trong trường mầm non giai đoạn ………”

Bởi vậy: Phát triển vận động cho trẻ ở trường mầm non là một trong những hoạt động vô cùng quan trọng mà chúng ta cần phải thật sự quan tâm Vì hoạt động Phát triển vận động cho trẻ ở trường mầm non có mục đích có kế hoạch, mục tiêu rõ ràng, khoa học Giúp trẻ phát triển về các kĩ năng vận động

cơ thể phát triển cân đối hài hoà còn là một biểu hiện của nét đẹp về hình thể và chúng ta có thể khẳng định rằng, một cơ thể khỏe mạnh luôn là tiền đề cho mọi tài năng Do vậy giúp trẻ phát triển thể lực thông qua vận động là một trong những nhiệm vụ quan trọng của người giáo viên Mầm non

2 Thực trạng của việc tổ chức hoạt động vận động cho trẻ mẫu giáo 4- 5 tuổi ở thường mầm non Phúc Thịnh trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

Năm học vừa qua tôi được nhà trường phân công chủ nhiệm lớp mẫu giáo 4- 5 tuổi A1 Tổng số lớp có 24 cháu Qua việc tổ chức phát triển thể chất cho trẻ, đặc biệt là dạy cho trẻ phát triển vận động, bản thân tôi gặp một số thuận lợi

và khó khăn sau

2.1 Thuận lợi:

Trường mầm non Phúc Thịnh là trường mầm non đạt chuẩn Quốc gia, nên các phòng học nói chung và phòng học lớp 4-5 tuổi tôi phụ trách đều đảm bảo diện tích Có đầy đủ các trang thiết bị đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho việc chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ khuôn viên trường đẹp, rộng rãi thoáng mát

Năm học ………nhà trường đã tiếp tục đưa nội dung “Giáo dục phát triển vận động” vào một trong những chuyên đề trọng tâm của nhà trường việc giáo dục phát triển vận động cho trẻ đã được nhà trường chú trọng Phát triển thể lực cho trẻ thông qua nhiều nội dung như: Chăm sóc nuôi dưỡng, phát triển các vận động

Phòng giáo dục rất quan tâm đến việc phát triển vận động cho trẻ ở các nhà trường, mở lớp tập huấn chuyên đề cho chúng tôi được nắm vững hơn về các phương pháp, biện pháp dạy trẻ phát triển vận động

Ban giám hiệu nhà trường có kế hoạch cụ thể, luôn động viên, chỉ bảo tận tình để giáo viên thực hiện tốt việc phát triển vận động cho trẻ

Lớp học có đủ đồ dùng phục vụ cho hoạt động phát triển vận động cho cô

và trẻ

Giáo viên có chuyên môn nghiệp vụ, yêu nghề mến trẻ, trẻ khỏe nhiệt tình với công việc

2.2 Khó khăn:

Ngoài những thuận lợi trên thì việc phát triển vận động cho trẻ ở trường mầm non Phúc Thịnh nói chung và lớp mẫu giáo 4-5 tuổi A1 mà tôi phụ trách còn gặp không ít khó khăn đó là:

- Môi trường phục vụ việc phát triển vận động cho trẻ còn hạn chế, chưa

có những thiết kế mới để tạo sự lôi cuốn và kích thích trẻ tham gia nhiệt tình vào các hoạt động phát triển vận động

- Giáo viên chưa nắm được khả năng phát triển vận động của từng trẻ Bởi

vì vậy mà chưa có được các biện pháp giáo dục phù hợp

- Các loại đồ dùng phục vụ cho các hoạt động giáo dục phát triển vận động đã có, nhưng chưa sinh động

- Giáo viên chưa linh hoạt, sáng tạo Vẫn còn dập khuôn máy móc, khô cứng trong các bài dạy thể dục Chưa tận dụng hết các thời điểm hoạt động trong ngày để phát triển vận động cho trẻ nên kết quả hoạt động chưa cao

- Do đặc thù của gia đình trẻ hầu hết là người dân tộc thiểu số, bận làm nương, làm rẫy nên không có nhiều thời gian và kiến thức để quan tâm, sát sao đến việc học của con mình

2.3 Kết quả thực trạng

Trong quá trình giảng dạy trước khi đưa ra những sáng kiến mới về những biện pháp phát triển vận động cho trẻ Qua khảo sát về phát triển vận động của trẻ 4-5 tuổi chất lượng của lớp tôi đạt được như sau:

Nội dung đánh giá

Số trẻ khảo sát

Kết quả đầu năm Đạt Không đạt

Số trẻ % Số trẻ %

Trẻ hứng thú tham gia vào hoạt động vận động 23 15 65 8 35

Thực hiện đúng, đầy đủ, nhịp nhàng các động

tác phát triển các nhóm cơ và hô hấp 23 14 61 9 39 Kiểm soát được vận động, biết phối hợp tay-

mắt trong vận động và giữ được thăng bằng

cơ thể khi thực hiện vận động,

Biết phối hợp được các cử động của bàn tay

Qua bảng khảo sát trên, tôi thấy kết quả phát triển vận động của trẻ còn khá thấp, trẻ chưa hứng thú tham gia vào hoạt động, kỹ năng thực hiện các vận động còn kém, trẻ chưa tập trung chú ý trong giờ học, trẻ chưa linh hoạt, chưa nhanh nhẹn Bởi vậy, tôi rất lo lắng và trăn trở, làm sao để nâng cao chất lượng giáo dục phát triển vận động cho trẻ Vì vậy bản thân đã mạnh dạn nghiên cứu,

tìm hiểu và đưa ra "Một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục phát triển vận động cho trẻ 4-5 tuổi ở trường mầm non Phúc Thịnh Mong muốn góp

phần nhỏ bé của mình vào việc nâng cao chất lượng giáo dục thể chất cho trẻ

4-5 tuổi ở trường mầm non Phúc Thịnh được tốt hơn

3 Một số biện pháp phát triển vận động cho trẻ 4-5 tuổi ở trường mầm non Phúc Thịnh

3.1 Chuẩn bị môi trường học tập thật tốt phục vụ hoạt động giáo dục phát triển vận động của trẻ:

Muốn trẻ hứng thú với các hoạt động giáo dục, nhất là với hoạt động phát triển vận động ở trường mầm non Theo tôi nghĩ, ngoài việc tới lớp trẻ được yêu thương chăm sóc, trẻ sẽ thích đến trường Việc tiếp theo là phải làm thế nào để gây hứng thú cho trẻ, để trẻ tích cực tham gia vào hoạt động Vì vậy việc xây dựng môi trường học tập phù hợp và hấp dẫn trẻ là vô cùng cần thiết và quan trọng

Thực hiện theo kế hoạch của ban giám hiệu nhà trường đã đưa chuyên đề

"Giáo dục phát triển vận động cho trẻ ở trường mầm non" là một trong những chuyên đề trọng tâm trong năm học Nhận thức được tầm quan trọng ấy Ngay từ đầu năm học tôi đã dành nhiều thời gian và tâm huyết của mình để nghiên cứu, sáng tạo, tìm ra những cách làm mới nhằm thu hút trẻ yêu thích vận động hơn: Tôi đã trang trí lớp bằng những hình ảnh đẹp, ngộ nghĩnh theo từng chủ đề như:

Ví dụ: ở chủ đề "Thế giới động vật" tôi đã trang trí làm nổi rõ chủ đề và nỗi bật

chuyên đề phát triển vận động cho trẻ bằng những hình ảnh:

Tranh1: Tôi thiết kế bức tranh có 2 chú gấu đang đá bóng ở bãi cỏ xanh được xé dán bằng những tờ giấy màu đẹp mắt

Tranh 2, tranh 3: Chú Vịt con đang lắc vòng, Các bạn thỏ đang tập thể dục với cờ, nơ và tôi đã sáng tạo những bức tranh này bằng cát pha trộn với nhiều màu sắc sặc sỡ Những bức tranh cát ngộ nghĩnh đã đem lại nhiều ấn tượng sâu sắc và thích thú đối với trẻ

Để có thêm nhiều đồ dùng, tranh ảnh trang trí làm nổi bật chuyên đề phát triển vận động ở các góc lớp Tôi còn thường xuyên gợi mở những ý tưởng sáng tạo của trẻ trong hoạt động góc, hoạt động tạo hình , hoạt động âm nhạc như: Giúp cô cắt giấy màu để cuốn vòng thể dục, cắt các tua giấy nhiều màu để cuốn vào gậy, giúp cô cắt các hình khối để dán vào các hộp dùng làm chướng ngại vật Tôi thấy trẻ rất thích thú và các góc lớp đã có thêm rất nhiều đồ dùng, dụng cụ đẹp về phát triển vận động Từ việc cô cho trẻ tham gia, tạo nên các sản phẩm, trẻ được làm cùng cô như: cắt dán, cầm nắm, vẽ, tô màu… qua đó trẻ rất thích thú và hào hứng hơn khi tham gia vào hoạt động giáo dục phát triển vận động, dưới sự động viên khuyến khích của cô Bởi khi hoạt động, trẻ được dùng những đồ dùng, dụng cụ do chính tay mình được làm cùng cô nên trẻ càng thêm hứng thú trong khi vận động

Đồ dùng, dụng cụ, môi trường trong lớp là rất cần thiết, là điều tất yếu

để nâng cao chất lượng giáo dục phát triển vận động cho trẻ Nhưng môi trường ngoài lớp học phong phú để lôi cuốn trẻ thích tham gia vào các hoạt động nhằm phát triển vận động cho trẻ cũng quan trọng không kém Hiểu rõ được điều ấy,

bản thân đã không ngại mệt mỏi, mất thời gian Ngoài những ngày đi làm, tôi cùng với các cô giáo trong trường dành những ngày nghỉ của mình để đi sưu tầm những đồ dùng mà mọi người không dùng nữa đem về thiết kế thành những đồ dùng, đồ chơi vận động ngoài trời cho trẻ như:

Ví dụ: Từ lốp xe ô tô, lốp xe máy, dây thừng, ống nhựa, tre, luồng, các gốc cây Chúng tôi đã xin về và kết hợp cùng phụ huynh, cùng nhau thiết kế, sáng tạo, cắt, vẽ, sơn màu thành những đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho việc phát triển vận động rất ngộ nghĩnh cho trẻ Rất nhiều loại đồ dùng ngộ nghĩnh ra đời như: Xích đu làm bằng lốp ô tô; đường zíc zắc làm từ ống nhựa; Cổng chui làm bằng lốp xe máy, bục cao thấp được cưa từ các gốc cây để thay đổi quang cảnh, tạo nên góc vận động ngoài trời mới mẽ hấp dẫn

Hình ảnh đồ chơi vận động do các cô tự làm Các đồ chơi vận động được bố trí sắp xếp hợp lý ở các nơi Tạo khoảng trống của sân trường cho trẻ tập thể dục sáng, hoạt động ngoài trời, chơi các trò chơi học tập, trò chơi vận động, trò chơi dân gian vẫn được thoải mái

Ngoài việc tổ chức hoạt động giáo dục phát triển vận động cho trẻ qua những đồ dùng, đồ chơi tự tạo Tôi còn tận dụng triệt để những đồ chơi sẵn có ngoài sân trường để nâng cao chất lượng phát triển vận động cho trẻ

Ví dụ: Cho trẻ trèo lên, xuống thang thông qua các bậc thang của nhà bóng, của cầu trượt, hoặc leo lên bước xuống qua các bậc thang của trường, đi qua đường hẹp bằng các bờ gạch của luống rau, bật chụm tách chân qua các ô gạch hoa …

Hình ảnh : Trèo lên bước xuống qua các bậc thang Bên cạnh đó việc chăm sóc cây xanh, bình hoa sân trường cũng là ý tưởng

mà tôi muốn đưa vào cho trẻ tham gia hoạt động lao động Được cô động viên, khích lệ trẻ rất hứng thú tham gia hoạt động này như chăm sóc cây, tưới cây… Qua đó trẻ cũng được hoạt động vừa sức, giúp trẻ phát triển thể lực một cách nhẹ nhàng, tự nhiên

Từ những cách làm trên tôi thấy rằng: Môi trường giáo dục phát triển vận động trong và ngoài lớp học đa dạng, phong phú và hấp dẫn sẽ tạo thêm nhiều hứng thú cho trẻ, trẻ tích cực tham gia vào hoạt động hơn, góp phần hình thành

và nâng cao mối quan hệ thân thiện hơn giữa cô và trẻ, giữa trẻ và cô và chất lượng giáo dục phát triển vận động cho trẻ đạt được cao hơn

3.2 Lựa chọn và sắp xếp nội dung các trò chơi vận động, trò chơi dân gian phù hợp theo chủ đề

Như chúng ta đã biết trò chơi vận động, trò chơi dân gian là những trò chơi

vô cùng thích thú, là những trò chơi nổi bật của trẻ mầm non Cả hai loại trò chơi này đều mang một mục đích đó là giúp trẻ rèn luyện những kĩ năng, kĩ xảo, phát triển các tố chất vận động cho trẻ Do vậy để giúp trẻ tích cực tham gia vào các hoạt động phát triển vận động và nâng cao chất lượng vận động cho trẻ thì

việc lựa chọn và sắp xếp nội dung các trò chơi vận động, trò chơi dân gian phù hợp theo chủ đề là một việc làm rất quan trọng mà chúng ta cần phải chú ý

Hình ảnh : Cô và trẻ chơi trò chơi mèo đuổi chuột Bởi vậy khi lựa chọn các trò chơi tôi luôn lựa chọn đúng chủ đề, dựa vào điều kiện của địa phương, trường, lớp, sự hứng thú và khả năng của trẻ, dựa vào mục đích cần phát triển kỹ năng, kĩ xảo vận động nào ở trẻ mà lựa chọn trò chơi phù hợp

Ví dụ: Ở chủ đề động vật tôi thường chọn trò chơi "Cáo ơi ngủ à; Cáo và thỏ, Mèo đuổi chuột"

Ở chủ đề giao thông tôi lại lựa chọn những trò chơi như: "Lái máy bay, ô

tô và chim sẽ, phi công"

Ngoài ra khi lựa chọn trò chơi vận động tôi còn phải lưu ý thời gian trong ngày Vào buổi sáng tôi chọn những trò chơi có vận động tích cực, còn buổi chiều thì cho trẻ chơi những trò chơi có vận động nhẹ nhàng hơn để đảm bảo cho trẻ nghỉ ngơi Ngoài ra tôi cần chú ý đến thời tiết Trời mát, trẻ mặc quần áo thoải mái do đó tôi chọn những trò chơi có nhiều vận động khó Còn khi trời lạnh trẻ mặc nhiều quần áo tôi lại chọn trò chơi dễ vận động hơn để cho tất cả trẻ đều được tham gia