SÁNG KIẾN GIẢI PHÁP RÈN KĨ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH LỚP 2/2

Một số các tệ nạn xã hội ngày càng trở nên phổ biến trong các nhà trường như: bạo lực học đường, lối sống ích kỉ, vô cảm, giới trẻ chìm trong thế giới ảo, xa lạ với thực tế cuộc sống, kh

Phụ lục 1

Mã SK: (do HĐTĐSK huyện ghi)

UBND HUYỆN CẨM MỸ TRƯỜNG TIỂU HỌC NHÂN NGHĨA

SÁNG KIẾN GIẢI PHÁP RÈN KĨ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH LỚP 2/2

Người thực hiện: Nguyễn Thị Tâm Thương

Đơn vị: Trường Tiểu học Nhân Nghĩa Lĩnh vực nghiên cứu:

- Quản lý giáo dục 

- Phương pháp giáo dục 

- Phương pháp dạy học bộ môn: 

- Lĩnh vực khác: Công tác chủ nhiệm lớp 

NĂM HỌC 2021-2022

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc BÁO CÁO SÁNG KIẾN

Kính gửi: Hội đồng công nhận sáng kiến cơ sở

I THÔNG TIN CHUNG:

1 Tên sáng kiến: Giải pháp rèn kĩ năng sống cho học sinh lớp 2/2

2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Giáo dục

3 Tác giả:

- Họ và tên: Nguyễn Thị Tâm Thương Nam (nữ): nữ - Năm sinh: 1975

- Trình độ chuyên môn: Đại học sư phạm

- Điện thoại: 0384246998.Email: tamthuongnguyenthi752@gmail.com

- Chức vụ, đơn vị công tác: giáo viên Trường Tiểu học Nhân Nghĩa

- Tỷ lệ đóng góp tạo ra sáng kiến: 100%

4 Cam kết không sao chép hoặc vi phạm bản quyền sáng kiến Thủ trưởng đơn vị nơi tác giả sáng kiến công tác hoặc đang áp dụng sáng kiến cam kết những thông tin nêu theo báo cáo này là sự thật

Nhân Nghĩa, ngày 08 tháng 3 năm 2022

THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ

NƠI TÁC GIẢ SÁNG KIẾN CÔNG

TÁC/ÁP DỤNG SÁNG KIẾN

(Xác nhận)(Ký tên, đóng dấu)

TÁC GIẢ SÁNG KIẾN

(Ký, ghi rõ họ tên)

Nguyễn Thị Tâm Thương

II PHẦN NỘI DUNG SÁNG KIẾN

1 Thực trạng của giải pháp đã biết:

Giáo dục kĩ năng sống cho trẻ là việc rất quan trọng, ảnh hưởng tới quá trình hình thành nhân cách của trẻ cho đến tuổi trưởng thành Giáo dục kĩ năng sống phải được bắt đầu từ khi trẻ còn rất nhỏ, đặc biệt ở lứa tuổi Tiểu học Bởi vì lứa tuổi này đã hình thành những hành vi cá nhân, tính cách và nhân cách

Một số các tệ nạn xã hội ngày càng trở nên phổ biến trong các nhà trường như: bạo lực học đường, lối sống ích kỉ, vô cảm, giới trẻ chìm trong thế giới ảo, xa

lạ với thực tế cuộc sống, không có kỹ năng hoạt động nhóm, khó hòa nhập, có thái

độ tiêu cực khi mâu thuẫn với bè bạn, gia đình, thầy cô giáo, lúng túng khi xử lý những tình huống phát sinh trong cuộc sống, cách học, cách sống không khoa học, hiệu quả…

Hiện nay, đa số học sinh sống trong hai môi trường có hoàn cảnh khác nhau: một là các em được sự quan tâm chăm sóc quá sức chu đáo của phụ huynh vì sống trong gia đình ít con, hoàn cảnh kinh tế ổn định; hai là những em sống trong gia đình với nhiều lo toan cho cuộc sống mưu sinh, phụ huynh bỏ mặc con cái Môi trường hoàn cảnh khác nhau ấy lại thường cùng mang đến cho các em một thiếu sót lớn trong từng bước trưởng thành, đó là kĩ năng sống

Ngoài ra, khi đi học rất nhiều em còn đi học trễ, mang giày, quần áo sai quy định, đến trường không biết chào thầy cô, chưa biết thân thiện với bạn bè… Vì vậy, các em không thực hiện đúng nhiệm vụ của mình mà còn làm ảnh hưởng đến không khí học tập nề nếp của cả lớp Lớp tôi chủ nhiệm tổng số là 30 em mà có đến 19 học sinh trai, chỉ có 11 học sinh gái, tỉ lệ em trai đông nên công tác giáo dục cũng khó khăn hơn Do đó, hình thành kĩ năng sống phù hợp trong học tập, sinh hoạt tạo thói quen cho học sinh thực hiện đúng nội quy nhà trường, phù hợp với cuộc sống là rất cần thiết

Việc làm quen với các môn học để hình thành và xây dựng cho các em các kĩ năng sống như: giao tiếp, thuyết trình, làm việc theo nhóm,… sẽ giúp các em tự tin, chủ động biết cách xử lí mọi tình huống trong cuộc sống và quan trọng hơn là khơi gợi những khả năng tư duy sáng tạo, biết phát huy thế mạnh, vốn sống của các em để giúp các em có những kĩ năng cơ bản, thiết thực cho hành trang vào đời sau này

Thực tế, việc giáo dục kĩ năng sống tại các trường học đã được thực hiện từ lâu Tuy nhiên giáo viên chỉ mới dừng lại ở mức độ lồng ghép cho có, hoặc có thực

hiện nhưng chưa được đầu tư đúng mức Các giải pháp đã được đưa ra như: Thay đổi phương pháp, hình thức tổ chức trong các tiết sinh hoạt tập thể; Lập kế hoạch tích hợp trong các môn học hay Nâng cao công tác tự quản cho học sinh mới chỉ

dừng lại ở các tiết học ở bộ môn Đạo đức và các hoạt động nhỏ lẻ trong công tác chủ nhiệm lớp chứ chưa thành chương trình hoàn thiện Chương trình, phương pháp giáo dục chưa phù hợp, hình thức tổ chức còn nghèo nàn, không hấp dẫn, nặng về lý thuyết, giáo dục kỹ năng sống trong các nhà trường hiệu quả chưa cao Trong quá trình tổ chức các hoạt động giáo dục, giáo viên có sử dụng nhiều hình thức dạy học, lồng ghép vào các hoạt động Bên cạnh những thuận lợi thu được như hoàn thành nội dung giáo dục, thu hút được một số học sinh tham gia, được sự hỗ trợ của các lực lượng trong và ngoài nhà trường, nhưng đa phần các hoạt động còn rập khuôn, máy móc; các trò chơi thường lặp đi lặp lại gây nhàm chán cho học sinh nên ít thu hút được các em, các em tham gia chơi theo thói quen

mà chưa lôi cuốn thật sự nên rèn được ít kĩ năng Bên cạnh đó giáo viên thường tổ chức các hoạt động dựa trên tính chủ động của giáo viên mà ít tận dụng vào vốn sống của học sinh nên học sinh ít được trải nghiệm, dễ bị quên ngay sau khi học

kĩ năng sống… Từ đó tạo nên sự hào hứng, hấp dẫn cho học sinh Giúp cho học sinh có những bài học cụ thể và tự trang bị cho mình những kỹ năng cần thiết trong cuộc sống

b) Nội dung giải pháp: các bước thực hiện giải pháp mới

b.1 Hình thành kĩ năng sống thông qua các môn học

Giáo dục kĩ năng sống là một nội dung rất quan trọng và thiết thực trong chiến lược giáo dục toàn diện của một nền giáo dục tiên tiến Vậy nên giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Tiểu học thông qua các môn học là một nội dung thiết yếu

mà bất cứ nhà trường nào cũng phải quan tâm đến Thông qua nội dung bài học, cách tổ chức các hoạt động dạy học giáo viên hình thành và xây dựng cho các em các kĩ năng sống như: quan sát, nhận xét, giao tiếp, phân tích, Việc Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Tiểu học được thực hiện thông qua dạy học các môn học

và tổ chức các hoạt động giáo dục, nhưng không phải là lồng ghép, tích hợp thêm kinh nghiệm sống vào nội dung các môn học và hoạt động giáo dục một cách quá

tải, mà theo một cách tiếp cận mới: đó là sử dụng các phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực để tạo điều kiện, cơ hội cho học sinh thực hành, trải nghiệm kĩ năng sống trong quá trình học tập Từ đó lồng ghép một cách nhẹ nhàng những kinh nghiệm sống vào bài học đến từng đối tượng học sinh Trong chương trình giáo dục Tiểu học vấn đề Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Tiểu học được thể hiện rõ nhất trong một số phân môn như: Tiếng Việt, Đạo đức, Tự nhiên và xã hội

* Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Tiểu học qua môn Tiếng Việt:

Môn Tiếng Việt ở trường Tiểu học có nhiệm vụ hình thành và phát triển ở học sinh các kĩ năng: nghe, nói, đọc, viết để học tập và giao tiếp trong các môi trường hoạt động của lứa tuổi Thông qua hoạt động dạy và học môn Tiếng Việt góp phần rèn luyện thao tác tư duy, góp phần mở rộng hiểu biết về tự nhiên, xã hội và con người Kĩ năng sống đặc thù, thể hiện ưu thế của môn Tiếng Việt là kĩ năng giao tiếp, kĩ năng nhận thức, kĩ năng hợp tác, kĩ năng xác định được giá trị bản thân, tự tin, kiên định, biết phản hồi và lắng nghe tích cực, ra quyết định…

Để hình thành các kiến thức và kĩ năng mà chương trình môn Tiếng Việt đặt

ra với học sinh Tiểu học, người giáo viên phải vận dụng nhiều phương pháp dạy phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của học sinh như: thực hành giao tiếp, trò chơi học tập, phương pháp nêu và giải quyết vấn đề, phương pháp tổ chức hoạt động nhóm, phương pháp hỏi - đáp Thông qua các hoạt động học tập, được phát huy trải nghiệm, rèn kĩ năng hợp tác, bày tỏ ý kiến cá nhân, đóng vai học sinh có

cơ hội rèn luyện, thực hành nhiều kinh nghiệm sống cần thiết

Ví dụ: Trong tiết Tập đọc, giáo viên cho các em đọc nối tiếp trong nhóm Khi

đó các em đã được rèn kĩ năng theo dõi, lắng nghe, làm việc nhóm… Từ đó các

em biết quan tâm, nhường nhịn và chia sẻ lẫn nhau

Trong tiết Luyện từ và câu, giáo viên tổ chức cho các em trò chơi tiếp sức, các em sẽ hình thành được các kĩ năng hợp tác, nhạy bén, …

Trong tiết Kể chuyện, các hoạt động đóng vai sẽ giúp các em trải nghiệm vào các tình huống thực tế, các em sẽ dễ dàng nhận được thông điệp mà từng vai hay từng câu chuyện muốn truyền tải, từ đó các em sẽ dễ hiểu và ghi nhớ hơn

Đóng vai Luyện đọc trong nhóm

* Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Tiểu học qua môn Đạo đức:

Đạo đức là môn học có tiềm năng to lớn trong việc giáo dục kĩ năng sống cho HS Tiểu học Bản thân nội dung môn Đạo đức đã chứa đựng nhiều nội dung liên quan đến kĩ năng sống như: kĩ năng giao tiếp, ứng xử (với ông, bà, cha, mẹ, anh chị em, bạn bè, thầy cô giáo và mọi người xung quanh), kĩ năng bày tỏ ý kiến của bản thân, kĩ năng ra quyết định và giải quyết vấn đề phù hợp với lứa tuổi, kĩ năng giữ gìn vệ sinh cá nhân, kĩ năng tự phục vụ và tự quản lý thời gian, kĩ năng thu thập và xử lý thông tin về các vấn đề trong thực tiễn đời sống ở nhà trường, ở cộng đồng có liên quan đến chuẩn mực hành vi đạo đức Việc Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Tiểu học trong môn Đạo đức nhằm bước đầu trang bị cho học sinh các kĩ năng sống cần thiết, phù hợp với lứa tuổi Tiểu học, giúp các em biết sống và ứng xử phù hợp trong các mối quan hệ với những người thân trong gia đình, với thầy cô giáo, bạn bè và những người xung quanh; với cộng đồng, quê hương, đất nước và với môi trường tự nhiên; giúp các em bước đầu biết sống tích cực, chủ động, có mục đích, có kế hoạch, tự trọng, tự tin, có kỉ luật, biết hợp tác, tiết kiệm, gọn gàng, ngăn nắp, vệ sinh, để trở thành người con ngoan trong gia đình, học sinh tích cực của nhà trường và công dân tốt của xã hội

Quá trình dạy học tiết Đạo đức là quá trình tổ chức cho HS thực hiện các hoạt động học tập phong phú đa dạng như: kể chuyện theo tranh, quan sát tranh ảnh, phân tích, xử lý tình huống; chơi trò chơi, đóng tiểu phẩm, múa, hát, đọc thơ, vẽ tranh Thông qua các hoạt động đó sự tương tác giữa GV - HS, HS - HS được tăng cường và HS có thể tự phát hiện và chiếm lĩnh tri thức mới Giáo viên là người thực tế hóa các kiến thức trừu tượng thành vốn sống thực tế cho các em, từ

đó các em có kĩ năng bước vào đời Các phương pháp và kĩ thuật dạy học môn Đạo

đức rất đa dạng, bao gồm nhiều phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực như: học theo nhóm, theo dự án; giải quyết vấn đề, đóng vai, trò chơi, động não, Và chính thông qua việc sử dụng các phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực đó, HS đã được tạo cơ hội để thực hành, trải nghiệm, nhiều kĩ năng sống cần thiết, phù hợp với lứa tuổi Tuỳ từng bài học, chúng ta nên giáo dục kĩ năng phù hợp cho các em

Chăm sóc cây xanh Cho bạn mượn bút

Giữ gìn trường lớp sạch đẹp Biết nhận lỗi và sửa lỗi

b.2 Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh thông qua các hoạt động tập thể :

* Sinh hoạt ngoài giờ

+ Chào cờ đầu tuần: Đây là hoạt động quan trọng nên ngay từ đầu năm tôi đã hướng dẫn thật cụ thể Cho học sinh xếp theo 2 hàng vào vị trí quy định của nhà trường, phân vị trí cụ thể cho từng em Ngoài ra tôi còn giáo dục các em ý thức

được cách chào cờ là phải nghiêng trang và tuyệt đối giữ trật tự khi chào cờ để thể hiện lòng yêu nước, tưởng nhớ đến các vị anh hùng đã hy sinh cho sự nghiệp giải phóng dân tộc Nếu sáng thứ hai em nào lỡ đi học trễ, khi chỉ bước vào trong cổng trường đã nghe khẩu hiệu “chào cờ chào” em phải đứng nghiêm tại chỗ mắt hướng

về phía cờ Tổ quốc… Từ đó rèn cho các em có kĩ năng chào cờ đúng, nghiêm trang tôi không cần theo dõi nhắc nhở hàng tuần nữa

+ Múa hát sân trường, thể dục giữa giờ: Để có đội hình đẹp tham gia múa hát sân trường, tập thể dục giữa giờ Theo sự phân chia của nhà trường, tôi đo khoảng cách chuẩn vẽ cho lớp mình hai hàng chấm tròn thẳng hàng, tôi hướng dẫn cho các em chuẩn bị 1 cặp bông tua Cứ đến giờ các em nhận lấy dụng cụ múa nhanh chân ra vị trí, thế là có ngay đội hình đẹp để múa hát hoặc tập thể dục giữa giờ Thế là kĩ năng đã trở thành thói quen, có những lúc tôi vắng mặt thì HS lớp tôi vẫn duy trì rất tốt

+ Hoạt động ngoài giờ lên lớp: Đây là một hoạt động quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, thực hiện mục tiêu giáo dục của nhà trường Chính từ những hoạt động như: lao động, sinh hoạt tập thể, hoạt động xã hội đã góp phần rất lớn trong việc hình thành kĩ năng sống của HS Giúp em biết tự giáo dục, tự rèn luyện, tự hoàn thiện mình Có thể nói việc tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp là xây dựng cho các em các mối quan hệ phong phú, đa dạng một cách có mục đích, có kế hoạch, có nội dung và phương pháp nhất định, gắn giáo dục với cộng đồng, tạo sự thân thiện trong mọi tình huống Kĩ năng sống của trẻ được hình thành và phát triển thông qua các hoạt động có ý thức Chính trong quá trình sống, học tập, lao động, giao lưu, vui chơi giải trí con người đã tự hình thành và phát triển kĩ năng sống của mình

Ví dụ khi tổ chức các trò chơi dân gian các em sẽ được rèn kĩ năng đoàn kết, góp sức để dành chiến thắng

Tổ chức cho các em tìm hiểu về luật giao thông thì các em sẽ được rèn kĩ năng nhận biết, phân biệt các biển báo Biết ra quyết định việc nên làm hay không nên làm khi tham gia giao thông, kĩ năng phê phán các hành động vi phạm luật giao thông

Tổ chức cho các em múa, hát, đọc thơ, kể chuyện theo chủ đề sẽ rèn cho các

em kĩ năng biểu diễn, kĩ năng lực chọn nội dung, kĩ năng phối hợp với bạn…

Việc tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp trong trường Tiểu học

là điều kiện tốt nhất giúp học sinh tích luỹ và rèn kĩ năng sống có hiệu quả Thông qua các hoạt động ngoài giờ lên lớp các em được hợp tác, trải nghiệm các kĩ năng sống Vậy giáo viên cần thiết kế và tổ chức thực hiện các hoạt động ngoài giờ lên

lớp sao cho HS có cơ hội thể hiện ý tưởng cá nhân, tự trải nghiệm và biết phân tích kinh nghiệm sống của chính mình và người khác

* Sinh hoạt tập thể

Làm chủ nhiệm lớp là một nghệ thuật, đòi hỏi người giáo viên phải là tấm gương sáng cho học sinh noi theo về lời ăn, tiếng nói, tác phong làm việc cho đến trình độ chuyên môn; quan hệ với trò như người thân để trò cảm thấy vừa gần gũi, vừa đáng tin cậy; kiên trì giáo dục học sinh theo kiểu mưa dầm lâu thấm lâu

Để lớp học phát triển tốt về phong trào, nề nếp, học tập thì giờ sinh hoạt cuối tuần là cơ hội để hình thành tính tự quản, giáo dục phẩm chất, kĩ năng sống,

…Cuối tuần như thường lệ học sinh lớp tôi thích nhất là giờ sinh hoạt lớp Học sinh lớp tôi đã được huấn luyện nhiều đã thành thói quen, giờ sinh hoạt lớp chúng

có kĩ năng tự quản rất tốt Do sự quản lí của ban cán sự lớp Các tổ trưởng lần lượt báo cáo về tinh thần học tập, nề nếp, tham gia phong trào của các thành viên trong

tổ Ý kiến của lớp trưởng và 3 lớp phó giải quyết, giúp đỡ các bạn nhận ra lỗi vi phạm, phân tích lí do đưa ra biện pháp khắc phục các lỗi đó Tôi chỉ quan sát lắng nghe, điều chỉnh một số ý nhỏ thôi

Nhờ sự hỗ trợ từ hội phụ huynh nên tôi có những món quà nhỏ để thưởng cho những học sinh, tổ có thành tích tốt trong tuần

Sau mục phân công, phổ biến công việc của tuần mới là mục giao lưu giữa các tổ: múa hát, đọc thơ, kể chuyện về chủ đề Chia sẻ với nhau kĩ năng học bài, chuẩn

bị đồ dùng học tập trước khi đến lớp

Ngoài ra giờ sinh hoạt tập thể tôi dành một khoảng thời gian nhất định để trò chuyện với các em để được nghe chính các em nói, chính các em kể cho tôi nghe những tâm tư nguyện vọng của mình, để từ đó tôi hiểu và gần gũi các em hơn Tôi thường xuyên còn giáo dục nhắc nhở các em về an toàn giao thông, an toàn vệ sinh thực phẩm, phòng tránh ma túy, tệ nạn xã hội, tránh người lạ, an toàn cho bản thân… rèn kĩ năng ứng xử văn hoá, kĩ năng rèn luyện sức khoẻ Rèn cho các em những kĩ năng chỉ huy-lãnh đạo cần thiết…

Mỗi ngày từ thứ hai đến thứ sáu, thời gian các em ở trường nhiều hơn ở nhà, những buổi ở trường cô không chỉ là cô giáo mà còn có vai trò là người mẹ của các

em nữa, quan tâm yêu thương chăm sóc các em, nhất là những em có hoàn cảnh khó khăn, thiếu thốn tình cảm, những lúc các em bị cảm, bị bệnh Tôi luôn nhắc nhở với các em ở nhà thì có ba mẹ, ở trường thì có cô Nếu các em bị đau bị té, bị

ai đánh, có ai đó lạ dụ dỗ tất cả có chuyện gì cũng phải nói với cô ngay Học sinh tôi luôn coi tôi như mẹ của chúng

Trò chơi Kéo co Tham gia múa gây quỹ “ Hoa mùa xuân”

Tham gia chào cờ đầu tuần

b.3 Xây dựng, hình thành kĩ năng sống cho trẻ thông qua các phong trào thi

đua, kết hợp với các ban ngành đoàn thể, phụ huynh

Tôi luôn kết hợp với ban giám hiệu nhà trường, tổng phụ trách, bám sát kế

hoạch hoạt động ngoài giờ lên lớp, các phong trào do nhà trường, do Đội phát động

để hướng dẫn, nhắc nhở học sinh thực hiện tốt như: phong trào Thi viết chữ đẹp,

ủng hộ bão lụt, ủng hộ học sinh nghèo, ủng hộ Biển đảo,làm báo ảnh đề: Chào

mừng ngày Nhà giáo, Mừng Đảng mừng xuân, vẽ về an toàn giao thông …

Để các em thực hiện tốt, trước hết phải giúp học sinh hiểu ý nghĩa của các

phong trào sau đó hướng dẫn các em cách thực hiện, theo dõi nhắc nhở mỗi ngày,

treo giải thưởng cho mỗi phong trào

Ví dụ: Phong trào thu gom giấy, sắt vụn: giúp học sinh hiểu ý nghĩa của việc

thu gom giấy vụn Hằng ngày hướng dẫn các em kĩ năng thu gom các loại giấy