PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP CÔNG NGHỆ CAO TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN PHÚ GIÁO, TỈNH BÌNH DƯƠNG LUẬN VĂN THẠC SĨ NGÀNH QUẢN LÝ KINH TẾ

66 2.3.3 Các nhân tố tác động đến phát triển nông nghiệp công nghệ cao trong trồng trọt trên địa bàn huyện Phú Giáo .... Các trang trại sản xuất nông nghiệp công nghệ cao với quy mô lớn,

ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH TRÀ VINH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÀ VINH

ISO 9001:2015

TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN PHÚ GIÁO,

ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH TRÀ VINH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÀ VINH

TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN PHÚ GIÁO,

LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan luận văn này với đề tài “Phát triển nông nghiệp công nghệ cao trên địa bàn huyện Phú Giáo, tỉnh Bình Dương” là đề tài nghiên cứu là của chính tác giả

Ngoài trừ, những tài liệu tham khảo đã được trích dẫn trong đề tài này, tôi cam đoan rằng những phần nhỏ hay toàn phần của luận văn này chưa từng được được sử dụng hoặc công bố để nhận bằng cấp ở những nơi khác

Không có nội dung, kết quả nghiên cứu nào của các tác giả khác được sử dụng trong luận văn này mà không được trích dẫn theo quy định của nhà trường

Chưa bao giờ luận văn này được nộp để nhận bất kỳ bằng cấp nào tại các cơ sở đào tạo hoặc trường đại học khác

Trà Vinh, ngày … tháng … năm 2021

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành luận văn tốt nghiệp này, ngoài sự cố gắng nổ lực phấn đấu của bản thân, em đã nhận được rất nhiều sự quan tâm, giúp đỡ, động viên, chia sẽ của rất nhiều cá nhân và tập thể

Lời đầu tiên, em xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến Quý thầy/cô trường Đại học Trà Vinh, Khoa đào tạo Sau Đại học, Giảng viên tham gia giảng dạy đã giúp đỡ và tạo điều kiện tốt cho tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và thực hiện luận văn tốt nghiệp

Đặc biệt, em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới thầy PGS.TS Diệp Thanh Tùng, người đã hướng dẫn tận tình, đầy trách nhiệm cũng như đã đưa ra những lời khuyên kịp thời, bổ ích cho em trong suốt thời gian thực hiện nghiên cứu này

Em cũng xin gửi lời cám ơn đến Lãnh đạo Phòng kinh tế, Trung tâm dịch vụ nông nghiệp huyện Phú Giáo, tỉnh Bình Dương đã quan tâm giúp đỡ, chia sẽ kinh nghiệm giúp em có thêm kiến thức, kỹ năng thực tế và thông tin cần thiết tạo điều kiện thuận lợi để em hoàn thành nghiên cứu này

Các anh chị học viên ngành Quản lý Kinh tế khóa 08 và gia đình đã động viên, giúp đỡ, cung cấp cho tôi những thông tin, tài liệu có liên quan trong quá trình hoàn thành luận văn tốt nghiệp này

Cuối cùng, em xin kính chúc Quý thầy cô luôn mạnh khỏe, hạnh phúc và thành công trong cuộc sống

Xin chân thành cám ơn!

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT vi

DANH MỤC BẢNG vii

DANH MỤC HÌNH viii

TÓM TẮT ix

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI 1

2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 3

3 TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 3

4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 8

5 PHẠM VI GIỚI HẠN ĐỀ TÀI 11

6 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU VÀ ĐỐI TƯỢNG KHẢO SÁT 12

7 KẾT CẤU LUẬN VĂN 12

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP CÔNG NGHỆ CAO 13

1.1 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP CÔNG NGHỆ CAO 13

1.1.1 Một số khái niệm cơ bản 13

1.2 PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP CÔNG NGHỆ CAO 18

1.2.1 Sự cần thiết phải phát triển nền nông nghiệp công nghệ cao 18

1.2.2 Nội dung và tiêu chí đánh giá sự phát triển nông nghiệp công nghệ cao 22

1.2.3 Các yếu tố tác động đến sự phát triển nông nghiệp công nghệ cao 31

1.3 KINH NGHIỆM PHÁT TRIỂN NỀN NÔNG NGHIỆP CÔNG NGHỆ CAO TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC 35

1.3.1 Kinh nghiệm tại một số địa phương trong nước 35

1.3.2 Kinh nghiệm của một số nước trên thế giới 38

1.3.3 Bài học kinh nghiệm 41

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP CÔNG NGHỆ CAO TẠI HUYỆN PHÚ GIÁO, TỈNH BÌNH DƯƠNG 42

2.1 ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN, XÃ HỘI HUYỆN PHÚ GIÁO 42

2.1.1 Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên 42

2.1.2 Điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên 44

2.1.3 Điều kiện kinh tế và xã hội 47

2.1.4 Đánh giá chung đặc điểm huyện Phú Giáo 51

2.2 THỰC TRẠNG ÁP DỤNG CÔNG NGHỆ CAO TRONG SẢN XUẤT TRỒNG TRỌT TẠI HUYỆN PHÚ GIÁO 52

2.2.1 Tình hình áp dụng công nghệ cao trong trồng trọt 52

2.2.2 Thực trạng áp dụng công nghệ cao trong trồng trọt của các hộ nông nông tại huyện Phú Giáo 54

2.2.3 Đánh giá chung thực trạng áp dụng công nghệ cao trong trồng trọt của các nông hộ tại huyện Phú Giáo 60

2.3 ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ KINH TẾ TRONG VIỆC ÁP DỤNG CÔNG NGHỆ CAO TRONG TRỒNG TRỌT CỦA CÁC NÔNG HỘ TẠI HUYỆN PHÚ GIÁO 60 2.3.1 Hiệu quả kinh tế áp dụng công nghệ cao trong trồng trọt 60

2.3.2 Chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế 66

2.3.3 Các nhân tố tác động đến phát triển nông nghiệp công nghệ cao trong trồng trọt trên địa bàn huyện Phú Giáo 68

2.4 ĐÁNH GIÁ CHUNG HIỆU QUẢ ÁP DỤNG CÔNG NGHỆ CAO TRONG TRỒNG TRỌT 70

2.4.1 Ưu điểm 70

2.4.2 Hạn chế 70

2.4.3 Nguyên nhân hạn chế 71

CHƯƠNG 3 CƠ SỞ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP CÔNG NGHỆ CAO TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN PHÚ GIÁO, TỈNH BÌNH DƯƠNG 72

3.1 QUAN ĐIỂM VÀ CÁC PHÁT HIỆN TỪ KẾT QUẢ PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ CỦA HUYỆN PHÚ GIÁO 72

3.1.1 Quan điểm phát triển 72

3.1.2 Các phát hiện từ kết quả phân tích thực trạng 72

3.2 MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP CÔNG NGHỆ CAO HUYỆN PHÚ GIÁO, TỈNH BÌNH DƯƠNG 74

3.2.1 Giải pháp về khoa học công nghệ 74

3.2.2 Giải pháp về phát triển nguồn nhân lực 75

3.2.3 Giải pháp về ứng dụng cơ giới hóa nông nghiệp và phát triển công nghiệp chế

biến nông sản 76

3.2.4 Giải pháp về thị trường 77

3.2.5 Giải pháp về vốn 77

KẾT LUẬN 80

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 82

PHỤ LỤC 1

DANH M ỤC CHỮ VIẾT TẮT

BVTV: Bảo vệ thực vật

CNTT: Công nghệ thông tin

GAP: Thực hành nông nghiệp tốt IPM: Quản lý dịch hại tổng hợp KHCN: Khoa học công nghệ

KT-XH: Kinh tế - Xã hội

NN: Nông nghiệp

NNCNC: Nông nghiệp công nghệ cao NNKTC: Nông nghiệp kỹ thuật cao SX: Sản xuất

SXNN: Sản xuất nông nghiệp

UBND: Ủy ban nhân dân

DANH M ỤC BẢNG

Bảng 2.1 Tổng hợp khả năng tưới trên địa bàn huyện Phú Giáo 46

Bảng 2.2 Diễn biến sử dụng đất huyện Phú Giáo giai đoạn 2015 – 2018 46

Bảng 2.3 Một số chỉ tiêu kinh tế huyện Phú Giáo qua các năm 47

Bảng 2.4 Dân số của huyện Phú Giáo giai đoạn 2015-2018 48

Bảng 2.5 Thông tin về chủ hộ huyện Phú Giáo 62

Bảng 2.6 Chi phí sản xuất trên 1 ha 64

Bảng 2.7 Kết quả sản xuất nông nghiệp trên 1 ha theo phương thức canh tác 65

Bảng 2.8 Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế theo phương thức canh tác 66

Bảng 3.1 Dự kiến vùng nông nghiệp áp dụng công nghệ cao đến năm 2025 73

DANH M ỤC HÌNH

Hình 2.1 Sơ đồ hành chính Huyện Phú Giáo 43

Hình 2.2 Diện tích nông nghiệp áp dụng công nghệ cao tại huyện Phú Giáo từ năm 2015-2018 54

Hình 2.3 Thống kê tỷ lệ diện tích đất sản xuất nông nghiệp theo hai phương thức canh tác tại huyện Phú Giáo 54

Hình 2.4 Tỷ lệ diện tích đất sản xuất nông nghiệp áp dụng công nghệ cao theo từng loại cây trồng 55

Hình 2.5 Năng suất gieo trồng rau các loại tại huyện Phú Giáo từ năm 2015- 2018 56

Hình 2.6 Mô hình trồng rau thủy canh trong nhà lưới ở thị trấn Phước Vĩnh 57

Hình 2.7 Sản xuất rau an toàn trong nhà lưới hở kết hợp với tưới phun ở xã Vĩnh Hòa 58

Hình 2.8 Mô hình trồng hoa lan trong nhà lưới ở thị Trấn Phước Vĩnh 59

Hình 2.9 Mô hình trồng bưởi da xanh ở xã Tam Lập 60

Hình 2.10 Mô hình trồng dưa lưới trong nhà lưới ở xã An Bình 60

Hình 2.11 Tỷ lệ về trình độ học vấn của nông hộ sản xuất trồng trọt ứng dụng công nghệ cao 63

Hình 2.12 Lý do tham gia sản xuất áp dụng công nghệ cao 63

Trong thời gian qua, việc áp dụngcông nghệ cao vào sản xuất nông nghiệp của huyện Phú Giáo có bước chuyển biến rõ rệt Các trang trại sản xuất nông nghiệp công nghệ cao với quy mô lớn, áp dụng công nghệ tiên tiến được người dân mạnh dạn đầu

tư, nhất là trong lĩnh vực chăn nuôi và trồng cây ăn trái, bước đầu đã mang lại hiệu quả kinh tế cao và từng bước góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người dân, thúc đẩy kinh tế huyện tiếp tục tăng trưởng ổn định trong nhiều năm liền; cơ cấu kinh tế chuyển dịch hợp lý, cho phép khai thác hiệu quả hơn các tiềm năng, lợi thế so sánh của huyện; sản xuất nông nghiệp theo hướng thâm canh, ứng dụng công nghệ cao được đẩy mạnh, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế, tăng thu nhập cho nhân dân

Để phát triển các Khu nông nghiệp công nghệ cao tại huyện Phú Giáo nói riêng

và Tỉnh Bình Dương nói chung nhà nước đóng vai trò quan trọng và quyết định như:

Nhà nước phải làm tốt vai trò kiến tạo, hỗ trợ, tạo môi trường thuận lợi thúc đẩy các thành phần kinh tế phát triển nông nghiệp công nghệ cao trong cơ cấu lại ngành nông nghiệp nước ta

Nhà nước phải có chính sách đầu tư và giao trách nhiệm cho các bộ, ngành hữu quan phối, kết hợp chặt chẽ với nhau tạo ra đội ngũ nông dân và doanh nhân chuyên nghiệp cùng một số điều kiện thiết yếu khác nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển nông nghiệp công nghệ cao

Nông nghiệp công nghệ cao muốn hình thành và phát triển nhanh cần sớm thể chế hóa các chính sách tích tụ, tập trung ruộng đất, tăng cường tuyên truyền đến người dân chủ trương, đường lối của Đảng và chính sách pháp luật Nhà nước về phát triển, nông nghiệp công nghệ cao, tiềm năng của việc áp dụng công nghệ cao, hiệu quả từ

các mô hình phát triển công nghệ cao và sản phẩm nông nghiệp công nghệ cao; đồng thời giới thiệu các chính sách hỗ trợ người nông dân trong việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, kỹ thuật hiện đại vào sản xuất Dựa trên quy hoạch phát triển nông nghiệp công nghệ cao cho từng khu vực, từng địa phương, cần sớm xác định các tiêu chí cho từng mô hình, những công nghệ cần thiết, từ đó xây dựng các chương trình, các lớp tập huấn, đào tạo về công nghệ, kỹ thuật mới, để người nông dân sẵn sàng tiếp nhận khi triển khai dự án theo phương thức sản xuất mới

PHẦN MỞ ĐẦU

Phát triển nông nghiệp công nghệ cao là xu hướng chính, là chìa khóa thành công của các nước muốn có nền nông nghiệp phát triển và cũng là tính tất yếu của sản xuất nông nghiệp trên thế giới hiện nay Ở nước ta, sản xuất nông nghiệp công nghệ cao là đòi hỏi khách quan của nền nông nghiệp trước ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, hội nhập quốc tế và cách mạng công nghiệp lần thứ tư Đồng thời là một trong những giải pháp rất quan trọng trong đổi mới mô hình tăng trưởng kinh tế, tái cơ cấu lại ngành nông nghiệp

Nông nghiệp công nghệ cao là nền nông nghiệp ứng dụng những công nghệ mới vào trong sản xuất như “tự động hóa, cơ giới hóa, công nghệ vật liệu mới, công nghệ thông tin, công nghệ sinh học, các giống vật nuôi, cây trồng mới có năng suất và chất lượng cao”, phát triển bền vững trên cơ sở canh tác hữu cơ Ở các nước phát triển, từ giữa thế kỷ XX đã quan tâm đến xây dựng các khu nông nghiệp công nghệ cao nhằm thúc đẩy việc sáng tạo khoa học - công nghệ giúp cho nền kinh tế phát triển Tính đến giữa những năm 80, Israel là nước đã xây dựng đến 10 khu nông nghiệp công nghệ cao đầu tiên, với yêu cầu là xuất phát điểm rất cao về tri thức hóa và tự động hóa Tại các nước Châu Á, tiêu biểu như các nước Đông Nam Á và Đông Á như Đài Loan, Trung Quốc và Thái Lan (Dương Hoa Xô và Phạm Hữu Nhượng, 2006)

Ở nước ta, từ thập niên 90 của thế kỷ trước việc phát triển nông nghiệp áp dụng công nghệ cao đã bắt đầu, điển hình đầu tiên là ở tỉnh Lâm Đồng với việc áp dụng công nghệ cao cho trồng hoa, rau Tiếp đó là các vùng, tổ chức, khu sản xuất áp dụng công nghệ cao trong nông nghiệp được hình thành ở các địa phương khác Tại Việt Nam ngành Nông nghiệp & Phát triển nông thôn đang phối hợp với các Sở, Ban, Ngành, Đơn vị và Doanh nghiệp có liên quan tập trung tổ chức triển khai thực hiện, theo hướng ưu tiên đẩy mạnh áp dụng nông nghiệp công nghệ cao, phát triển ngành nông nghiệp theo hướng đô thị sinh thái hiện đại, sản xuất xanh, bảo vệ môi trường, gắn với du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái, thích ứng với biến đổi khí hậu Đây là bước ngoặt quan trọng đánh dấu cho

sự phát triển nông nghiệp hiện đại ở nước ta Phú Giáo là huyện nằm về phía Đông Bắc tỉnh Bình Dương, có tiềm năng và thế mạnh phát triển nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Do vậy, phát triển nông nghiệp được định hướng là yếu tố then chốt, ảnh hưởng đến sự thành

công của quá trình kinh tế - xã hội và công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa tại huyện Giá trị sản xuất nông nghiệp đến cuối năm 2019 đạt 4.459 tỷ đồng, bình quân tăng 5,5%/năm, tỷ trọng giữa chăn nuôi và trồng trọt là 69,6% - 30,4%

Được sự quan tâm của lãnh đạo các cấp, Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Dương đã ban hành quyết định số 04/2016/QĐ-UBND tỉnh Bình Dương “Về việc khuyến khích để phát triển nông nghiệp theo hướng nông nghiệp đô thị, nông nghiệp áp dụng công nghệ cao”

đã góp phần trong việc chuyển dịch cơ cấu vật nuôi, cây trồng, nhiều tiến bộ khoa học -

kỹ thuật được ứng dụng rộng rãi, các mô hình nông nghiệp đô thị-nông nghiệp thông qua

áp dụng công nghệ cao ngày càng phát triển cả về chất và lượng Bên cạnh đó, huyện Phú Giáo cũng tổ chức các lớp học, các buổi tập huấn để hỗ trợ cho nông dân về kiến thức và kinh nghiệm trong việc sản xuất, nuôi trồng nông nghiệp áp dụng công nghệ cao Tính đến nay trên địa bàn huyện có 113 trang trại sản xuất nông nghiệp áp dụng công nghệ cao gồm 69 trang trại trồng trọt và 44 trang trại chăn nuôi trại lạnh Tuy nhiên nông nghiệp huyện Phú Giáo còn chưa bền vững và toàn diện Do nhu cầu sử dụng các sản phẩm nông nghiệp tiếp tục gia tăng cả về số lượng và chất lượng, trong khi đó do chuyển đổi để phát triển ngành công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ nên diện tích đất dành cho nông nghiệp đang ngày càng thu hẹp; phương thức sản xuất thì còn manh mún, nhỏ lẻ; nên việc ứng dụng các tiến bộ khoa học – kỹ thuật vào sản xuất còn nhiều hạn chế, chưa mạnh dạn để ứng dụng các tiến bộ trong việc lựa chọn vật nuôi, giống cây trồng, áp dụng công nghệ sinh học nên năng suất vật nuôi, cây trồng còn thấp, chất lượng hàng nông sản chưa cao, dẫn đến khả năng về cạnh tranh trên thị trường còn thấp; chưa có sự gắn kết giữa sản xuất, chế biến và tiêu thụ, vẫn còn nhiều sản phẩm nông sản chưa bảo đảm an toàn thực phẩm, giá bán và giá trị gia tăng các mặt hàng nông sản của chúng ta không cao, và bấp bênh từ các vấn đề nêu trên đặt ra những khó khăn cho phát triển nông nghiệp công nghệ cao cả nước nói chung và huyện Phú Giáo nói riêng

Để làm cho nông sản cả nước nói chung và của huyện Phú Giáo nói riêng đủ sức cạnh tranh trên thị trường, dựa trên những lợi thế của vùng, không có con đường nào ngoài con đường phát triển nông nghiệp công nghệ cao, các nước trên thế giới đã làm và làm rất thành công Do vậy, đây là xu thế tất yếu, là đòi hỏi khách quan, phải phát triển khu nông nghiệp công nghệ cao xứng với tầm cỡ khu vực và từng bước hoàn thiện quy chế – chính sách để khu nông nghiệp công nghệ cao huyện Phú Giáo phát huy tác dụng

hiệu quả nhất Chính vì vậy, tác giả chọn đề tài “Phát triển nông nghiệp công nghệ cao

2.2 Mục tiêu cụ thể

Để đạt được mục tiêu tổng quát như trên, luận văn có 3 mục tiêu cụ thể như sau:

(1) Nghiên cứu khái quát tình hình nông nghiệp công nghệ cao trên địa bàn huyện Phú Giáo, tỉnh Bình Dương;

(2) Phân tích thực trạng phát triển nông nghiệp công nghệ cao huyện Phú Giáo, tỉnh Bình Dương;

(3) Đề xuất hệ thống giải pháp phát triển nông nghiệp công nghệ cao trên địa bàn huyện Phú Giáo, tỉnh Bình Dương

3 TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI

3.1 Lược khảo các nghiên cứu có liên quan

Liên quan đến nội dung nghiên cứu về phát triển nông nghiệp, có nhiều công trình trên thế giới đã tiếp cận từ nhiều góc độ khác nhau, trong đó cũng có nhiều công trình đã đi sâu nghiên cứu nông nghiệp công nghệ cao, cụ thể có một số công trình như sau:

Nghiên cứu của D Hallam (2009) chỉ ra xu hướng đầu tư vào các nước đang phát triển ngày càng tăng trong lĩnh vực nông nghiệp Nghiên cứu cũng nhấn mạnh tính minh bạch trong việc lựa chọn nhà đầu tư của các nước đang phát triển ảnh hưởng rất lớn đến

sự hài lòng của các nhà đầu tư nước ngoài vào đầu tư nông nghiệp

Nghiên cứu của MaJid (2010) chỉ ra các yếu tố ảnh hưởng đến đầu tư, mở rộng phát triển ngành nông nghiệp Kết quả chỉ ra rằng trong số nguồn vốn đầu tư vào nông nghiệp thì đầu tư công có ảnh hưởng đến năng suất nông sản hơn là đầu tư tư nhân Ngoài ra khi đo lường các con số thống kê trong lĩnh vực nông nghiệp, biến giá trị gia tăng của ngành không có bất kỳ ảnh hưởng nào đến đầu tư vào nông nghiệp nhưng lại chịu tác động mạnh bởi biến thu nhập của chính phủ, vốn đầu tư của chính phủ để phát triển ngành và chính sách tiền tệ