GIẢI PHÁP XÂY DỰNG XÃ NÔNG THÔN MỚI KIỂU MẪU TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ DUYÊN HẢI, TỈNH TRÀ VINH LUẬN VĂN THẠC SĨ NGÀNH QUẢN LÝ KINH TẾ

L ỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan luận văn “Giải pháp xây dựng xã nông thôn mới kiểu mẫu trên địa bàn thị xã Duyên Hải, tỉnh Trà Vinh” là công trình nghiên cứu của bản thân tôi.. 36 CHƯƠNG 2: T

ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH TRÀ VINH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÀ VINH

ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH TRÀ VINH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÀ VINH

L ỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan luận văn “Giải pháp xây dựng xã nông thôn mới kiểu mẫu trên địa bàn thị xã Duyên Hải, tỉnh Trà Vinh” là công trình nghiên cứu của bản thân tôi Các số liệu, kết quả nêu trong Luận văn được thu thập và sử dụng là trung thực Kết

quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn này không sao chép bất kỳ luận văn nào hay công bố bất cứ công trình nghiên cứu nào khác trước đây Các thông tin trích dẫn trong luận văn đã được chỉ rõ nguồn gốc

Trà Vin h, ngày … tháng … năm 2021

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin cảm ơn sâu sắc đến thầy hướng dẫn TS Phan Văn Đàn đã tận tình hướng dẫn tôi trong suốt thời gian qua Thầy đã dành nhiều thời gian định hướng nghiên cứu và cho nhiều lời khuyên bổ ích giúp hoàn thành luận văn này

Xin cảm ơn quý Thầy, Cô Trường Đại học Trà Vinh, đặc biệt là Thầy, Cô thuộc Khoa Kinh tế, Luật; quý Thầy tham gia giảng dạy các môn học đã truyền đạt kiến thức quý báu cho tôi trong thời gian tham gia lớp học Cao học Quản lý Kinh tế khóa 7, đợt

2, tại Trường Đại học Trà Vinh

Xin cảm ơn các anh, chị đang công tác tại các phòng, ban trực thuộc Uỷ bân nhân dân thị xã Duyên Hải, các xã Long Hữu, Hiệp Thạnh, Dân Thành, Long Toàn, Trường Long Hòa, các hộ gia đình ở xã Long Hữu, Dân Thành đã cung cấp những thông tin đồng thời tạo điều kiện để khảo sát, điều tra

Tôi trân trọng cảm ơn tất cả các người thân trong gia đình, bạn bè, đồng nghiệp

và các học viên lớp CH18QKT_TV7_2 đã ủng hộ, giúp đỡ, động viên, tạo điều kiện và cùng tôi trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và thực hiện luận văn tốt nghiệp này

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH SÁCH CÁC BẢNG vii

DANH SÁCH CÁC HÌNH viii

TÓM TẮT ix

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI 1

2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 4

3 TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 5

4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 7

5 PHẠM VI GIỚI HẠN ĐỀ TÀI 8

6 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU VÀ ĐỐI TƯỢNG KHẢO SÁT 8

7 KẾT CẤU LUẬN VĂN 9

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI, NÔNG THÔN MỚI NÂNG CAO VÀ XÂY DỰNG XÃ NÔNG THÔN MỚI KIỂU MẪU 11

1.1 TỔNG QUAN VỀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI 11

1.1.1 Một số khái niệm liên quan 11

1.1.2 Sự cần thiết phải xây dựng nông thôn mới 15

1.1.3 Mục tiêu xây dựng nông thôn mới 16

1.2 KHÁI NIỆM VÀ BỘ TIÊU CHÍ VỀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI NÂNG CAO 22

1.2.1 Khái niệm về xây dựng nông thôn mới nâng cao 22

1.2.2 Bộ tiêu chí xây dựng nông thôn mới nâng cao 23

1.3 KHÁI NIỆM VÀ BỘ TIÊU CHÍ VỀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI KIỂU MẪU 27

1.3.1 Khái niệm về xã nông thôn mới kiểu mẫu 27

1.3.2 Vai trò, ý nghĩa xây dựng xã nông thôn mới kiểu mẫu 27

1.3.3 Bộ tiêu chí xây dựng xã nông thôn mới kiểu mẫu tại tỉnh Trà Vinh 27

1.3.4 Sự cần thiết phải xây dựng xã nông thôn mới kiểu mẫu 31

1.3.5 So sánh một số tiêu chí cơ bản giữa xây dựng nông thôn mới, nông thôn mới

nâng cao và nông thôn mới kiểu mẫu 31

1.4 NHỮNG BÀI HỌC KINH NGHIỆM CỦA TỈNH ĐỒNG NAI TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI KIỂU MẪU 33

1.4.1 Kinh nghiệm xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu của Huyện Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai 33

1.4.2 Kinh nghiệm xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu xã Bình Lợi, huyện Vĩnh Cửu, tỉnh Đồng Nai 35

Tiểu kết chương 1 36

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ DUYÊN HẢI, TỈNH TRÀ VINH 37

2.1 ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN, KINH TẾ XÃ HỘI CỦA THỊ XÃ DUYÊN HẢI, TỈNH TRÀ VINH 37

2.1.1 Đặc điểm địa lý tự nhiên 37

2.1.2 Đặc điểm kinh tế 39

2.2 THỰC TRẠNG VỀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI CỦA THỊ XÃ HIỆN NAY 42

2.2.1 Kết quả thực hiện đạt chuẩn nông thôn mới 42

2.2.2 Kết quả thực hiện các tiêu chí xây dựng xã nông thôn mới nâng cao 42

2.3 ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ THỰC HIỆN CÁC NHÓM TIÊU CHÍ ĐẾN THỜI ĐIỂM HIỆN NAY 44

2.3.1 Công tác lập quy hoạch, đề án xây dựng nông thôn mới 44

2.3.2 Xây dựng cơ sở hạ tầng thiết yếu 44

2.3.3 Phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập cho người dân 46

2.3.4 Về phát triển giáo dục, y tế, văn hóa và bảo vệ môi trường 48

2.3.5 Về xây dựng hệ thống tổ chức chính trị xã hội vững mạnh và giữ gìn an ninh trật tự xã hội 49

2.4 ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH MỤC TIÊU QUỐC GIA XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI 50

2.4.1 Những thành tựu 50

2.4.2 Kết quả huy động nguồn lực xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010 - 2019 52

2.4.3 Thành tựu về xây dựng kết cấu hạ tầng, kinh tế, văn hóa – xã hội 53

2.4.4 Thành tựu về tổ chức bộ máy 53

2.5 KẾT QUẢ KHẢO SÁT NÔNG HỘ VÀ CÁC CHUYÊN GIA VỀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI KIỂU MẪU 54

2.5.1 Kết quả khảo sát nông hộ 54

2.5.2 Kết quả khảo sát chuyên gia 56

2.6 NHỮNG TỒN TẠI HẠN CHẾ, YẾU KÉM VÀ NGUYÊN NHÂN 60

2.6.1 Tồn tại, hạn chế 60

2.6.2 Nguyên nhân 61

Tiểu kết chương 2 62

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP XÂY DỰNG XÃ NÔNG THÔN MỚI KIỂU MẪU TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ DUYÊN HẢI, TỈNH TRÀ VINH 63

TRONG THỜI GIAN TỚI 63

3.1 QUAN ĐIỂM, MỤC TIÊU XÂY DỰNG XÃ NÔNG THÔN MỚI 63

3.2 CÁC NHÓM GIẢI PHÁP CHỦ YẾU VỀ XÂY DỰNG XÃ NÔNG THÔN MỚI KIỂU MẪU TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ DUYÊN HẢI, TỈNH TRÀ VINH 63

3.2.1 Giải pháp về công tác chỉ đạo, lãnh đạo điều hành 64

3.2.2 Giải pháp về công tác tuyên truyền vận động 64

3.2.3 Giải pháp về huy động nguồn lực 65

3.2.4 Giải pháp về tái cơ cấu nông nghiệp 65

3.2.5 Nhóm giải pháp về thực hiện các nhóm tiêu chí 66

Tiểu kết chương 3 68

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 69

KẾT LUẬN 69

KIẾN NGHỊ 70

TÀI LIỆU THAM KHẢO 72

PHỤ LỤC 1 1

PHỤ LỤC 2 4

PHỤ LỤC 3 9

PHỤ LỤC 4 11

PHỤ LỤC 5 19

PHỤ LỤC 6 20

MTQG: Mục tiêu Quốc gia

NTM: Nông thôn mới

THCS : Trung học cơ sở

THPT: Trung học phổ thông

UBND: Ủy ban nhân dân

XDNTM: Xây dựng nông thôn mới

DANH SÁCH CÁC BẢNG

Số hiệu bảng Tên bảng Trang

Bảng 1: Phân bổ phiếu điều tra theo địa bàn nghiên cứu tại thị xã Duyên Hải 9

Bảng 1.1 Bộ tiêu chí xã nông thôn mới 17

Bảng 1.2 Bộ tiêu chí xã nông thôn mới nâng cao 23

Bảng 1.3 Bộ tiêu chí xã nông thôn mới kiểu mẫu 28

Bảng 1.4 So sánh các tiêu chí cơ bản về xã nông thôn mới, xã nông thôn mới nâng cao, xã nông thôn mới kiểu mẫu 31

Bảng 2.1 Nguồn lực xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010 - 2019 53

Bảng 2.2 Sự hiểu biết của người dân về chủ trương xây dựng NTM 54

DANH SÁCH CÁC HÌNH

S ố hiệu hình Tên hình Trang

Hình 2.1 Ranh giới hành chính thị xã Duyên Hải 38

TÓM TẮT

Sau thời gian nghiên cứu đề tài “Giải pháp xây dựng xã nông thôn mới kiểu mẫu trên địa bàn thị xã Duyên Hải, tỉnh Trà Vinh” trên cơ sở khoa học về xây dựng nông thôn mới, nông thôn mới nâng cao, nông thôn mới kiểu mẫu, nội dung các tiêu chí, kinh nghiệm xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu của một số địa phương của tỉnh Đồng Nai và từ thực trạng thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới của thị xã Duyên Hải trong giai đoạn 2010 – 2020, từ ý kiến khảo sát của

một số chuyên gia trực tiếp tham gia thực hiện chương trình Qua đó tác giả thấy được những mặt làm được cũng như những mặt tồn tại, hạn chế trong quá trình thực hiện chương trình trên địa bàn thị xã Duyên Hải trong thời gian qua, để từ đó tác giả đề ra một số giải pháp thực hiện việc xây dựng xã nông thôn mới kiểu mẫu trên địa bàn thị

xã Duyên Hải trong thời gian tới đạt kết quả tốt như: Về công tác chỉ đạo, lãnh đạo điều hành; về công tác tuyên truyền vận động; về huy động nguồn lực và về giải pháp thực hiện các nhóm tiêu chí

Do trình độ nghiên cứu và thời gian thực hiện đề tài có hạn, nên đề tài chỉ chủ yếu dừng lại ở phân tích, đánh giá định tính thực trạng về xây dựng nông thôn mới

kiểu mẫu trên địa bàn thị xã Duyên Hải

PHẦN MỞ ĐẦU

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI

Xây dựng nông thôn mới là một chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước ta Sau hơn 30 năm thực hiện đường lối đổi mới của Đảng, bộ mặt nông thôn trên địa bàn tỉnh Trà Vinh đã có chuyển biến đáng kể, đời sống của người dân được nâng lên, kinh tế phát triển khá, góp phần ổn định kinh tế - xã hội, chính trị, an ninh quốc phòng được

giữ vững Tuy nhiên, những thành tựu đạt được chưa tương xứng với tiềm năng, lợi

thế của địa phương và chưa đồng đều giữa các vùng trong tỉnh Nông nghiệp phát triển còn kém bền vững, sức cạnh tranh thấp, chưa phát huy tốt nguồn lực cho phát triển sản xuất, chuyển giao khoa học - kỹ thuật và đào tạo nguồn nhân lực chưa đáp ứng nhu cầu, sản xuất nhỏ lẻ không tập trung, năng suất chất lượng, giá trị nhiều mặt hàng thấp

Xuất phát từ những khó khăn, hạn chế nêu trên, chương trình xây dựng nông thôn mới

có ý nghĩa rất quan trọng và to lớn

Để thực hiện chủ trương này tại Hội nghị lần thứ VII Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khoá X) đã ban hành một số văn bản như: “Nghị quyết số 26-NQ/TW về nông nghiệp, nông dân, nông thôn; Quyết định số 491/QĐ-TTg ngày 16/4/2009 của

Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành Bộ tiêu chí Quốc gia về nông thôn mới; Quyết định số 800/QĐ-TTg ngày 04/6/2010 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010 – 2020; Quyết định số 1600/QĐ-TTg ngày 16/8/2016 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2016 – 2020” Qua đó Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới được triển khai trên địa bàn các xã trong phạm vi cả nước, với mục tiêu phát triển nông thôn toàn diện, nội dung thực hiện liên quan đến các lĩnh vực như: Kinh tế, văn hóa - xã hội, môi trường, hệ

thống chính trị cơ sở Đây được xem là một trong những chủ trương mang tính chiến lược, mở ra vận hội mới vô cùng quan trọng cho phát triển đất nước

Hệ thống chính trị của tỉnh Trà Vinh đã quán triệt sâu sắc xây dựng nông thôn mới là một trong những nội dung, nhiệm vụ quan trọng nhằm triển khai thực hiện Nghị quyết số 26 Đây là chương trình có mục tiêu toàn diện, tổng hợp của các chương trình

với mục tiêu, đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, liên quan trực tiếp đến kinh tế, chính trị, xã hội, quốc phòng - an ninh, vì đời sống vật

chất và tinh thần của người dân Từ đó, phong trào thi đua: “Trà Vinh cùng cả nước

chung sức xây dựng nông thôn mới” ra đời, trở thành nguồn động lực, cổ vũ mạnh mẽ,

là “hành trang” trong suốt 10 năm qua

Với tinh thần quyết tâm chính trị cao, nỗ lực phấn đấu xây dựng nông thôn mới,

10 năm qua bộ mặt nông thôn của tỉnh Trà Vinh đổi thay vượt bậc, đời sống người dân nâng lên, kết cấu hạ tầng được đầu tư xây dựng, góp phần phát triển kinh tế - xã hội toàn diện Đặc biệt, từ phong trào thi đua xây dựng nông thôn mới, tỉnh đã “hóa giải” những thách thức trong giảm nghèo Có thể nói, công tác giảm nghèo giai đoạn 2010 -

2019, các địa phương tập trung, chủ động đổi mới cách tiếp cận, các giải pháp hỗ trợ, thực hiện giảm nghèo hiệu quả và bền vững Đó là nhờ xác định: Người dân là chủ thể, tham gia của người dân trong quá trình thực hiện là nhân tố quyết định đến sự thành bại của chương trình Vai trò của người dân đã thể hiện: Dân biết, dân bàn, dân đóng góp, dân làm, dân kiểm tra, dân quản lý và dân hưởng lợi

Chương trình xây dựng nông thôn mới là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên, tập trung, tạo chuyển biến toàn diện, giai đoạn 2010 - 2019, toàn tỉnh đã huy động hơn 11.530,954 tỷ đồng; trong đó, vốn Trung ương 729,478 tỷ đồng, chiếm 6,33%; địa phương 822,833 tỷ đồng, chiếm 7,14%; vốn lồng ghép 3.640,594 tỷ đồng, chiếm 31,57%; vốn tín dụng 4.692,666 tỷ đồng, chiếm 40,69%; vốn doanh nghiệp 270,17 tỷ đồng, chiếm 2,34%; vốn dân đóng góp thông qua hiến đất, cây cối, hoa màu là 1.299,485 tỷ đồng, chiếm 11,27% và các nguồn khác 75,828 tỷ đồng, chiếm 0,66%1

Qua 10 năm thực hiện phong trào thi đua “Trà Vinh cùng cả nước chung sức xây dựng nông thôn mới”, trên địa bàn tỉnh luôn được cấp ủy, chính quyền và các tổ chức chính trị - xã hội triển khai thực hiện và đồng thuận, tham gia tích cực của nhân dân Từ đó, phong trào thi đua đã đạt những kết quả khả quan, đúng mục tiêu, nội dung kế hoạch đề ra Một trong những dấu ấn mạnh mẽ giai đoạn 2010 - 2019 là đào tạo nghề cho lao động nông thôn, bằng nhiều hình thức đa dạng, toàn tỉnh đã tư vấn, đào tạo 725.278 lượt lao động, đã có 290.112 người tìm được việc làm ổn định tại các doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh, đạt 132% so với kế hoạch Qua đó, góp phần nâng cao trình độ kỹ năng nghề, nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo đến nay đạt 60% Trong đó, lao động có văn bằng, chứng chỉ đạt 29% Đặc biệt, xác định phát triển sản xuất gắn với cơ cấu lại ngành nông nghiệp là nhiệm vụ trọng tâm, góp phần quan trọng cải thiện đời sống, nâng cao thu nhập bền vững cho người dân nông thôn, từ năm 2014 đến nay

đã chuyển đổi khoảng 18.000 ha đất trồng lúa kém hiệu quả sang trồng cây khác và nuôi thủy sản để tăng giá trị trên đơn vị đất canh tác

Đẩy mạnh phong trào thi đua “Trà Vinh cùng cả nước chung sức xây dựng nông thôn mới”, quan điểm nhất quán của tỉnh dựa trên cơ sở phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng dân cư trên tinh thần dân biết, dân bàn, dân làm và dân hưởng thụ; đảm bảo nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân là then chốt; đồng thời, tiếp tục nâng cao chất lượng các tiêu chí đã đạt trong giai đoạn 2010 - 2019, hướng tới xây dựng hình ảnh nông thôn kiểu mẫu, nền nông nghiệp thịnh vượng, nông dân giàu có, nông thôn văn minh

Thị xã Duyên Hải được thành lập và chính thức hoạt động vào tháng 8 năm 2015;

là thị xã ven biển, nằm trong vùng kinh tế động lực phía Đông Nam của tỉnh Trà Vinh,

là trung tâm của tỉnh về phát triển công nghiệp, thương mại, dịch vụ, du lịch và chế biến

thủy hải sản; có nền kinh tế đa dạng, đang trên đà phát triển và hình thành rõ nét các phân khu chức năng Hưởng ứng phong trào “Trà Vinh cùng cả nước chung sức xây dựng nông thôn mới”, thị xã Duyên Hải đã có 5/5 xã đạt chuẩn nông thôn mới, (Uỷ ban nhân dân thị xã Duyên Hải, 2018)

Sau gần 05 năm thực hiện chủ trương xây dựng nông thôn mới, bộ mặt nông thôn tại thị xã Duyên Hải đã có nhiều đổi mới, tạo sự chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức, ý thức của người dân trong việc thực hiện các tiêu chí xây dựng nông thôn mới, vai trò chủ thể của cộng đồng dân cư được nâng lên, góp phần tích cực vào sự phát triển kinh tế - xã hội của thị xã Duyên Hải Tuy nhiên, việc xây dựng nông thôn mới là quá trình thường xuyên, liên tục, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân nông thôn và phát triển nông thôn bền vững Vì vậy, các xã sau khi đã được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới phải tiếp tục phấn đấu nâng cao chất lượng các tiêu chí, hướng tới xây dựng xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao và hoàn thiện, sớm trở thành

xã đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu là chủ trương của tỉnh trong xây dựng nông thôn mới Với sự quan tâm chỉ đạo, hướng dẫn của văn phòng điều phối nông thôn mới tỉnh Trà Vinh, sự vào cuộc quyết liệt của cấp ủy, chính quyền, Mặt trận tổ quốc và các đoàn thể từ thị xã đến cơ sở, đến nay toàn thị xã đã có 05/05 xã đăng ký đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao trong năm 2020, trong đó có 01 xã đăng ký xây dựng xã đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu

Để làm rõ hơn về thực trạng và đề xuất các giải pháp nhằm xây dựng xã nông