Nguồn kinh phí đầu tư các thiết bị Công nghệ thông tin nhằm phục vụ cho công tác giảng dạy trong trường mầm non còn hạn chế, trường mới chỉ có 3 máy tính, 1 ti vi, 1 loa vi tính, trong khi có tới 8 nh[.]
Trang 1MỤC LỤC
2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm 2 2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 3 2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 4 2.3.1: Nâng cao kiến thức, tìm tòi, học hỏi bồi dưỡng bản thân về kỹ
2.3.2: Tổ chức hoạt động tạo hình thông qua hoạt động học theo quan
2.3.3: Dạy trẻ hoạt động tạo hình thể loại vẽ thông qua các hoạt động
2.3.4: Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong việc thiết kế
giáo án điện tử cho trẻ làm quen với hoạt động vẽ 12 2.3.5: Tổ chức hoạt động thăm quan dã ngoại để cung cấp kiến thức
2.3.6: Phối hợp với cha mẹ trẻ để giúp trẻ có kỹ năng vẽ được tốt hơn 14
Tài liệu tham khảo
Danh mục các đề tài SKKN đã được Hội đồng các cấp đánh giá
Phụ lục
Trang 21 Mở đâu
1.1.Lý do chọn đề tài
Giáo dục mầm non là bậc học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân [1] Vì vậy các cơ sở giáo dục mầm non có nhiệm vụ vô cùng cao cả Đó là trẻ đến trường, trẻ được nuôi dưỡng, chăm sóc, dạy dỗ, được vui chơi, được tham gia vào các hoạt động và tạo điều kiện tốt nhất để trẻ phát triển hài hòa cả
về thể chất lẫn tinh thần Phối kết hợp giữa Gia đình - Nhà trường, Gia đình –
Xã hội
Hoạt động tạo hình có một vị trí vô cùng quan trọng trong toàn bộ hệ thống các hoạt động của trẻ ở lứa tuổi mầm non và được coi là một trong những con đường cơ bản để tiến hành giáo dục thẩm mĩ, giáo dục toàn diện của trẻ em về
cả Đạo đức – Trí tuệ – Thể lực–Thẩm mĩ và Lao động[1] hình thành các phẩm chất, kỹ năng ban đầu của con người như một thành viên trong xã hội biết lao động tích cực và sáng tạo Ngoài ra còn đáp ứng được các mục tiêu mà giáo dục đưa ra như: Phát triển thể chất, phát triển nhận thức, phát triển ngôn ngữ, tình cảm và quan hệ xã hội, nghệ thuật và thẩm mĩ
Hoạt động tạo hình có một vị trí vô cùng quan trọng trong toàn bộ hệ thống các hoạt động của trẻ ở lứa tuổi mầm non và được coi là một trong những con đường cơ bản để tiến hành giáo dục thẩm mĩ, giáo dục toàn diện về mọi mặt phát triển của trẻ em về đạo đức, trí tuệ, thẩm mĩ, thể Có thể nói rằng, hoạt động tạo hình là một trong những hoạt động hấp dẫn đối với trẻ mẫu giáo Bởi hoạt động này đã giúp trẻ được thử sức mình, thể hiện những ước mơ của mình qua cái nhìn và sự tưởng tượng trong ánh mắt trẻ thơ Đó là trẻ được tìm hiểu, khám phá và thể hiện một cách sinh động những gì trẻ nhìn thấy trong thế giới xung quanh mọi vật, cỏ cây, hoa lá, con người, quê hương, đất nước… Những gì làm trẻ rung động mạnh mẽ và gợi cho trẻ những cảm xúc, tình cảm tích cực Thông qua đó, trẻ được trải nghiệm và tích lũy vốn sống, có ý thức và mong muốn thể hiện cái đẹp, giúp trẻ có những kinh nghiệm sáng tạo về nghệ thuật, qua đó hình thành năng khiếu thẩm mỹ ở trẻ Hoạt động tạo hình còn hình thành ở trẻ những
kỹ năng đơn giản như tư thế ngồi ngay ngắn, kỹ năng cầm bút, phát triển sự khéo léo phối hợp giữa mắt và tay Hình thành ở trẻ những kỹ năng, kỹ xảo, năng lực quan sát, tư duy, ghi nhớ, chú ý có chủ định và tri giác đồ vật, rèn tính kiên trì, sáng tạo và khả năng đánh giá, tự đánh giá Đồng thời góp phần chuẩn
bị về tâm thế cho trẻ bước vào lớp 1, giáo dục ở trẻ lòng ham muốn nhận thức, ham muốn tiếp thu những điều mới lạ, giúp trẻ hình thành thói quen học tập một cách có mục đích, có tổ chức, biết lắng nghe và điều khiển hành vi của mình thực hiện tốt các hoạt động ở trường mầm non Từ đó hình thành và phát triển toàn diện cho trẻ
Chính vì vậy tôi đã chọn đề tài: “Một số giải pháp dạy trẻ kỹ năng hoạt động tạo hình, thể loại vẽ cho trẻ 4 – 5 tuổi ( Hoa cúc) tại trường mầm non Nga Thạch Huyện Nga Sơn – Tỉnh Thanh Hóa ” làm đề tài nghiên cứu của mình
1.2 Mục đích nghiên cứu
Nâng cao nhận thức cho bản thân về hoạt động tạo hình, thể loại vẽ
Trang 3Nghiên cứu để tìm ra các biện pháp giáo dục phù hợp dạy trẻ nhằm nâng cao kĩ năng, kiến thức cho trẻ thực hiện tốt hoạt động tạo hình, thể loại vẽ
1.3 Đối tượng nghiên cứu
- Kỹ năng dạy trẻ 4-5 tuổi ( Hoa cúc) trường mầm non Nga Thạch - Huyện
Nga Sơn – Tỉnh Thanh Hóa làm quen với hoạt động tạo hình, thể loại vẽ
1.4.Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết
- Phương pháp khảo sát chất lượng học sinh trên lớp
- Phương pháp thực hành, luyện tập
- Phương pháp thống kê
- Phương pháp phân tích tổng hợp
- Phương pháp tổng kết, rút kinh nghiệm
2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm
Hoạt động tạo hình của trẻ được coi là hoạt động mang tính sáng tạo nghệ thuật nhưng chưa thực thụ Bởi quá trình hoạt động và sản phẩm hoạt động tạo hình của trẻ thể hiện các đặc điểm của một nhân cách đang được hình thành Mối quan tâm chính của trẻ là tập trung vào sự thể hiện biểu cảm chứ chưa phải
là hình thức nghệ thuật thực sự của tác phẩm Do tính không chủ định của trẻ mà trong quá trình tạo hình trẻ chưa có khả năng độc lập suy tính công việc sắp tới một cách chi tiết, các ý định miêu tả của trẻ thường nảy sinh một cách tình cờ Trẻ chỉ quan tâm đến việc “Vẽ cái gì” chứ không phải “vẽ như thế nào”, trẻ sẵn sàng vẽ bất cứ cái gì, không biết sợ, không biết tới khó khăn trong miêu tả, trẻ
vẽ những gì trẻ thấy, trẻ biết, trẻ nghĩ theo cách cảm nhận của trẻ thơ chứ chưa hẳn là những gì giống như cái mà chúng ta nhìn thấy
Đặc biệt trong giờ họat động vẽ thể loại “đề tài” Trong mỗi đề tài dạy vẽ cho trẻ, đều mang những nội dung phong phú khác nhau, mô phỏng về thế giới xung quanh trẻ, mang lại cho trẻ những hình ảnh tươi đẹp trong cuộc sống Trẻ hiểu và tái tạo lại những hình ảnh đẹp của quê hương, đất nước, những cảnh vật của thiên nhiên Trẻ thích tự tay vẽ được một cái gì đó dù là các họa tiết đơn giản như ngôi nhà, cây xanh, bông hoa, mưa, ông mặt trời… Thông qua các bài
vẽ mang lại cho trẻ những cảm xúc thực sự khi trẻ tạo ra được một sản phẩm và giúp trẻ thể hiện được ước mơ, được tìm hiểu, được vẽ, được sáng tạo một cách chủ động
Với sự phát triển về nhận thức, cảm xúc và các kỹ năng vận động tinh, trẻ mẫu giáo 4 - 5 tuổi rất hứng thú tìm kiếm, khám phá, tích luỹ vốn biểu tượng, kinh nghiệm tạo hình, đồng thời biết sử dụng khả năng tạo hình nói chung và vẽ nói riêng một cách tích cực tự giác để tìm hiểu cuộc sống thế giới xung quanh
trẻ “Trẻ có khả năng tri giác không gian, tri giác thẩm mỹ, phát triển những nét đẹp độc đáo và biết thể hiện chúng bằng các đường nét, mảng màu theo ý thích riêng của chúng Trẻ biết cảm nhận những cái đẹp thẩm mỹ trong các tranh vẽ nghệ thuật trang trí phù hợp với độ tuổi của trẻ, đồng thời học hỏi được các phương thức biểu cảm đơn giản khi thể hiện tác phẩm của mình”[2]
Trang 4Như vậy, xuất phát từ đặc điểm tâm sinh lý của trẻ để thu hút được sự chú ý của trẻ vừa dễ lại vừa khó vì trẻ rất hào hứng trước những điều mới lạ, nhưng dễ chán với những gì quen thuộc và tâm sinh lý trẻ đang trên đà phát triển mà hoạt động tạo hình, đặc biệt thể loại vẽ có giá trị giáo dục rất lớn đối với sự phát triển toàn diện của trẻ, nhất là phát triển năng khiếu thẩm mỹ Vì vậy việc đưa thể loại
vẽ đến trẻ rất khó đòi hỏi giáo viên phải có kiến thức nhất định về phương pháp cũng như năng khiếu thẩm mỹ, cần có những biện pháp và lựa chọn các đề tài sao cho phù hợp với lứa tuổi, mang đến sức hấp dẫn, mới lạ nhưng phải có tính giáo dục cao và hàm chứa tính thẩm mỹ nghệ thuật đúng với mục đích, ý nghĩa của môn học trong việc giáo dục trẻ mầm non
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
2.2.1 Thuận lợi
Trường Mầm non Nga Thạch là một trường Mầm non đạt chuẩn quốc gia mức độ I, theo Thông tư 02 và đón bằng chuẩn vào năm học ……… Năm học
……… trường kiểm định chất lượng giáo dục đạt cấp độ 3 Trường nhiều năm đạt tập thể lao động tiên tiến cấp Huyện, chất lượng giảng dạy ngày càng cao Trong năm học ………, trường có 9 nhóm lớp Trong đó có 3 lớp Nhà trẻ và 6 lớp Mẫu giáo Các lớp đều có đồ dùng trang thiết bị đầy đủ để tạo môi trường cho trẻ tham gia vào các hoạt động
*Đối với giáo viên:
Bản thân có trình độ Đại Học Tôi luôn phấn đấu hoàn thành tốt mọi nhiệm
vụ được giao, nhiệt tình, yêu nghề, mến trẻ, đoàn kết, biết tương trợ giúp đỡ đồng nghiệp lẫn nhau trong chuyên môn
Năm học ……… tôi được nhà trường phân công đứng lớp 4 – 5 tuổi (Hoa cúc) Tôi luôn tìm hiểu, nghiên cứu, sưu tầm các loại sách, báo, trên mạng Internet nên tích lũy được nhiều kinh nghiệm, phương pháp để cung cấp và đáp ứng nhu cầu về một số kinh nghiệm trong việc hướng dẫn trẻ làm quen với hoạt động tạo hình, thể loại vẽ
* Đối với trẻ:
Ở lớp tôi phụ trách tổng số cháu là 40, trong đó có 18 trẻ gái và 22 trẻ trai
Phần đông các cháu đều khỏe mạnh, chiếm 98% kênh bình thường
Trẻ đến lớp đều đặn ngoan ngoãn, biết vâng lời cô giáo, phần đông các cháu đều khỏe mạnh, khi cô tổ chức hoạt động tạo hình trẻ rất mạnh dạn, tự tin, hứng thú say sưa tham gia vào hoạt động tạo hình, thể loại vẽ
* Đối với cha mẹ trẻ:
Cha mẹ trẻ nhiệt tình quan tâm chăm sóc đến các cháu, luôn phối kết hợp cùng cô để đưa ra các biệt pháp chăm sóc giáo dục trẻ một cách tốt nhất
Trong những giờ đón và trả trẻ, tôi luôn trao đổi với cha mẹ trẻ về tình hình
học tập, sức khỏe của trẻ trong ngày để cha mẹ trẻ nắm bắt được rõ hơn về trẻ
2.2.2.Khó khăn:
* Về cơ sở vật chất:
Bên cạnh những thuận lợi trên thì nhà trường còn có một số khó khăn như: Trang thiết bị đồ dùng dạy học chưa phong phú, chưa hấp dẫn trẻ
Trang 5Nguyên vật liệu thiên nhiên còn nghèo nàn
Chưa có phòng vi tính, trang thiết bị hiện đại còn thiếu như: máy chiếu, tranh mở rộng về các chủ đề giá treo tranh để trẻ thỏa sức sáng tạo, trí tưởng tượng nhiều hơn giúp trẻ hứng thú hơn khi tham gia hoạt động tạo hình
* Đối với giáo viên:
Bản thân chưa có những hình thức gây hứng thú mới lạ phong phú, hấp
dẫn nên chưa gây được hứng thú ở trẻ
* Đối với trẻ:
Một số trẻ trong lớp vẫn chưa đồng đều về chất lượng, số ít cháu còn nhút nhát trong khi thể hiện ý tưởng của mình
Nhiều trẻ chưa biết cách cầm viết, tô màu, sản phẩm vẽ chưa sáng tạo, chưa biết cách sắp xếp bố cục bức tranh, chưa biết phối hợp các mảng màu, và chưa biết nhận xét tranh
Một số trẻ ngồi chưa đúng tư thế, không hứng thú tập trung chú ý trong giờ học
* Đối với cha mẹ trẻ:
Đa số cha mẹ trẻ lớp tôi làm nông nghiệp và một số cha mẹ trẻ đi làm công
ty nên việc chăm sóc, giáo dục còn hạn chế, nhất là nhận thức của một số cha
mẹ trẻ về hoạt động tạo hình thể loại vẽ chưa đúng Chính những điều đó đã ảnh hưởng không nhỏ đến việc chăm sóc và giáo dục trẻ
Với những thuận lợi và khó khăn trên, tôi cần phải nắm rõ được phương pháp của bộ môn này đặc biệt thể loại vẽ và nắm được đặc điểm tâm sinh lý và trình độ tiếp thu của trẻ cùng với điều kiện thực tế của trường của lớp để phát huy những thuận lợi có được và khắc phục những khó khăn còn tồn tại mang lại kết quả tốt cho trẻ trong môn học này
* Kết quả thực trạng
Từ những thực trạng trên tôi đã tiến hành khảo sát chất lượng từ đầu năm học để nắm được tỉ lệ khả năng tiếp thu kiến thức và kỹ năng thực hiện bài vẽ của trẻ
(Bảng khảo sát minh họa kèm theo phụ lục 1 – Bảng 1)
Với kết quả khảo sát trên cho thấy số cháu đạt tốt, khá tỉ lệ còn thấp, số cháu đạt trung bình chiếm tỷ lệ cao Tôi luôn trăn trở, suy nghĩ làm thế nào để
có những phương pháp, hình thức sáng tạo cho trẻ hoạt động tích cực trong giờ học vẽ, đồng thời phát triển khả năng tư tuy, trí tưởng tượng, sáng tạo và khả năng thẩm mỹ cho trẻ và tôi đã áp dụng một số giải pháp sau:
2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề
2.3.1 Nâng cao kiến thức, tìm tòi, học hỏi bồi dưỡng bản thân về kỹ năng hoạt động tạo hình, thể loại vẽ
Để có thể thực hiện tốt việc nâng cao chất lượng cho trẻ hoạt động tạo hình thể loại vẽ có hiệu quả Trước tiên bản thân phải xác định mình cần tự nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ và năng lực công tác của bản thân, không chỉ nghiên cứu nắm vững mục đích, yêu cầu của hoạt động mà cần phải nắm chắc được các phương pháp và biện pháp thực hiện và cách thức tổ chức giúp trẻ lĩnh
Trang 6hội kiến thức một cách nhẹ nhàng, không bị gò bó, áp đặt, giúp trẻ hiểu bài sâu
và vận dụng những kiến thức đã học vào thực tế hàng ngày của trẻ Vì vậy, để giúp trẻ 4 - 5 tuổi hoạt động tạo hình thể loại vẽ thì tôi đã nghiên cứu kỹ chương trình chăm sóc và tổ chức thực hiện chương trình giáo dục mầm non Đặc biệt là các tài liệu có liên quan đến tạo hình, thể loại vẽ đối với trẻ 4 - 5 tuổi ban hành kèm theo thông tư 28 năm 2016/ TT- BGDĐT ngày 30 tháng 12 năm 2016 của
Bộ Tưởng Bộ GD&ĐT sửa đổi bổ sung một số nội dung của chương trình giáo
dục mầm non[3] Tài liệu BDTX module MN5 “ Đặc điểm phát triển thẩm mĩ, những mục tiêu và kết quả mong đợi ở trẻ mầm non về thẫm mĩ ” của Thạc sỹ
Lý Thu Hiền chuyên viên giáo dục mầm non[4] Từ đó bản thân đã rút được kinh nghiệm, vận dụng một cách phù hợp và sáng tạo ở lứa tuổi mình đang chủ nhiệm Khi tổ chức hoạt động cho trẻ hoạt động tạo hình thể loại vẽ tôi thường đưa ra các hình thức làm phong phú cách thể hiện nội dung bài dạy để thu hút trẻ tham gia hoạt một cách tích cực hơn
Mặt khác tôi tích cực tham gia vào các buổi bồi dưỡng kiến thức qua các lớp học chuyên đề do Phòng GD&ĐT tổ chức Ngoài ra tôi còn xây dựng môi trường mở, tạo ra các tình huống và tổ chức các hoạt động, cho trẻ tiếp xúc trải nghiệm môi trường xung quanh, từ đó trẻ bộc lộ cảm xúc phù hợp khi ngắm nhìn vẻ đẹp của sự vật hiện tượng trong thiên nhiên, cuộc sống và tác phẩm tạo hình Tôi nhận thấy rằng khi cho trẻ hoạt động tạo hình thể loại vẽ để có tầm quan trọng giúp trẻ phát triển toàn diện về các mặt trí tuệ, đạo đức, thẫm mỹ, thể lực và lao động
Với mong muốn giúp trẻ hứng thú hoạt động tạo hình thể loại vẽ trước tiên bản thân thường xuyên nghiên cứu kỹ từng đề tài để đưa ra mục đích, kiến thức,
kỹ năng, thái độ sao cho phù hợp với từng đối tượng trẻ ở lớp, trên cơ sở đó tôi lựa chọn các hình thức thủ thuật để thu hút trẻ vào hoạt động Hơn nữa để hoạt động của trẻ đạt kết quả cao, tôi phải đầu tư thời gian, công sức một cách công phu khoa học chuẩn bị đồ dùng đồ chơi và tạo mọi điều kiện, cơ hội tổ chức các hoạt động để cho trẻ tích cực tìm tòi trải nghiệm về các sự vật, hiện tượng mà tôi
đã chuẩn bị
Kết quả: Bản thân nắm vững được kiến thức hướng dẫn cho trẻ hoạt động
tạo hình thể loại vẽ Tích lũy được phần nào kinh nghiệm quý báu cho bản thân
và phục vụ thiết thực cho các hoạt động đổi mới dạy học, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho trẻ, giúp trẻ tích cực hơn trong các hoạt động học tập và vui chơi
2.3.2 Tạo môi trường hoạt động phong phú, tổ chức hoạt động tạo hình thông qua hoạt động học theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm
Xuất phát từ đặc điểm nhận thức và hoạt động chủ đạo của trẻ mẫu giáo là hoạt động chơi, nên việc học của trẻ ở lứa tuổi này được tổ chức với hình thức học tự nhiên qua chơi, qua thực hiện các hoạt động sinh hoạt hàng ngày, học dưới sự định hướng và hướng dẫn trực tiếp của giáo viên Làm cho hoạt động học không nhàm chán và gò bó đối với trẻ, những kiến thức mà trẻ tiếp thu trở nên nhẹ nhàng nhưng rất hiệu quả, trẻ tham gia học một cách hứng thú, tích cực
Trang 7* Tạo môi trường hoạt động phong phú, lấy trẻ làm trung tâm đê phát huy tính tích cực của trẻ và khả năng sáng tạo của trẻ
Việc tạo môi trường phong phú cho lớp học, xây dựng góc tạo hình cũng là một hình thức để cha mẹ trẻ dễ tiếp cận và biết được khả năng vẽ của con em mình cũng như ý nghĩa của hoạt động này Để thu hút được sự chú ý của trẻ cũng như cha mẹ trẻ tôi đã xây dựng một góc tạo hình, một không gian đẹp, đảm bảo tính thẩm mĩ Để bổ sung cho những tiết vẽ và gây cảm xúc cho trẻ tôi đã sưu tầm những tranh ảnh đẹp, sát với đề tài trong chương trình
Với ý tưởng trang trí “Phòng triển lãm tranh về các con vật” Trẻ sử dụng xốp màu, giấy gam, que kem để làm khung ảnh treo lên tường, trang trí thành
“Phòng triển lãm tranh về các con vật”
Ví dụ: + Chủ đề gia đình tôi treo các bức tranh về ngôi nhà của gia đình hoặc người thân trong gia đình
+ Chủ đề thế giới thực vật tôi treo các bức tranh về cây cối, về hoa
Trẻ rất hứng thú hoạt động trong góc tạo hình, tôi phải phân chia hợp lý và luân chuyển số trẻ chơi trong góc tạo hình, để trẻ nào cũng được hoạt động trong góc Khi vào hoạt động góc, với những trẻ trong giờ hoạt động chung nếu trẻ còn yếu hoặc chậm hơn các bạn tôi sẽ cho trẻ chơi ở góc tạo hình nhiều hơn và quan tâm hơn đến những trẻ đó, để hướng dẫn động viên khi trẻ chưa làm được Tùy thuộc vào từng chủ đề đang khám phá, trẻ có thể vẽ những gì trẻ đang học Góc tạo hình luôn được thay đổi bằng những sản phẩm nghệ thuật theo từng chủ đề, những bức tranh này được làm bằng nguyên vật liệu khác nhau Với những tên gọi rất gần gũi “ Bé khéo tay” đã khơi dạy ở trẻ khả năng yêu thích hoạt động vẽ tranh
Ví dụ: + Với chủ đề thực vật tôi nhặt các loại lá khô để cho trẻ hoạt động Còn với chủ đề nghề nghiệp tôi sưu tầm các len, sợi… Và sự thay đổi đó được trẻ rất tò mò muốn khám phá
Đặc biệt trang trí góc tạo hình bằng chính sản phẩm của trẻ, tạo cho trẻ cảm giác mới lạ, thích thú Khi cha mẹ trẻ nhìn thấy những sản phẩm của con mình được trang trí ở góc của lớp sẽ rất vui và cảm động
(Hình ảnh minh họa kèm theo phụ lục 2 ) Hình ảnh 1: Trẻ đang hoạt động trang trí tại góc tạo hình thêm phong phú
Để thu hút được sự chú ý của trẻ vào hoạt động này vừa dễ lại vừa khó vì trong thực tế chúng ta đã biết đặc điểm phát triển về tâm sinh lý của trẻ chưa ổn định, trẻ có rất nhiều sự thay đổi, lúc trẻ thích học, lúc không, lúc nhanh nhớ nhưng lại chóng quên, thích cái mới lạ và dễ chán với những điều quen thuộc
Vì vậy, tôi luôn suy nghĩ phải thay đổi hình thức cũng như phương pháp sao cho bài dạy sinh động, hấp dẫn, lôi cuốn được trẻ, không lặp đi lặp lại để tránh sự nhàm chán của trẻ trong giờ học, nhưng phải chính xác
* Tổ chức hoạt động tạo hình thông qua hoạt động học theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm
** Rèn cho trẻ vẽ các nét cơ bản và phối hợp các nét vẽ tạo thành hình khối, biết cách cầm bút và tư thế ngồi vẽ:
Trang 8Rèn trẻ vẽ các nét cơ bản là một việc rất quan trọng Vì nó giúp cho kỹ năng vẽ của trẻ tốt hơn, khả năng sáng tạo của trẻ được phát triển toàn diện
- Đối với hoạt động vẽ theo mẫu:
Ví dụ: Chủ đề: Động vật quanh bé, đề tài: “ Vẽ con gà trống”.Trước tiên
cho trẻ quan sát và đàm thoại theo tranh mẫu để trẻ khắc sâu kiến thức về mẫu, qua đó cung cấp thêm vốn từ, phát triển ngôn ngữ phong phú cho trẻ Để trẻ chủ động giao tiếp trong quá trình học vẽ, sau đó tôi vẽ mẫu cho trẻ quan sát
(Vừa vẽ vừa gợi hỏi trẻ )
+ Để vẽ được con gà trống trước tiên phải làm gì?
+ Đầu gà có dạng hình gì ?
+ Sau đó vẽ gì ?
+ Thân gà có dạng hình gì?
+ Đuôi gà vẽ như thế nào?
+ Cô đã vẽ được gì rồi ?
+ Con gà còn thiếu những gì ?
Sau khi vẽ mẫu, đàm thoại để trẻ khắc sâu vật mẫu tôi treo tranh mẫu xuyên suốt hoạt động vẽ của trẻ Cứ như vậy sẽ giúp trẻ hình dung và phát hiện những điểm còn thiếu so với tranh mẫu Đồng thới khắc sâu kiến thức cho trẻ, giúp trẻ
vẽ đúng hình và vẽ đầy đủ các chi tiết giống tranh mẫu
- Đối với thể loại vẽ theo đề tài:
Ví dụ:Chủ đề Gia đình, đề tài: “Vẽ ngôi nhà của bé” Tôi cho trẻ quan sát
3 bức tranh vẽ ngôi nhà với các kiểu khác nhau và cùng đàm thoại để trẻ khắc sâu kiến thức về 3 ngôi nhà ở 3 bức tranh Sau khi đàm thoại xong tôi treo 3 bức tranh lên giá vẽ để trẻ so sánh, nhận xét về điểm giống và khác nhau của 3 ngôi nhà Từ đó, kích thích trí tưởng tượng sáng tạo của trẻ để tạo thành các bức tranh hoàn chỉnh, ngoài vẽ được ngôi nhà trẻ còn có thể vẽ thêm các chi tiết sáng tạo mà trẻ cảm nhận theo trí tưởng tượng của mình để bức tranh thêm sinh động Kết thức đàm thoại tôi cất 3 bức tranh đi và hướng dẫn trẻ vẽ theo trí tượng tượng của mình như: con vẽ ngôi nhà gì? Tôi hỏi trẻ để vẽ được ngôi nhà cô vẽ
bằng các nét gì? Khi ghép các nét đó lại cô được hình gì?
Từ đó tôi hướng dẫn trẻ vẽ các hình vuông, chữ nhật, hình tam giác và tạo thành ngôi nhà như sau:
- Để vẽ được hình vuông cô sẽ đặt bút vẽ 2 nét ngang ở trên và ở dưới, cô kéo từ trái sang phải Sau đó cô vẽ 2 nét xổ thẳng, cô đặt bút từ trên kéo xuống dưới và các nét đó gặp nhau ở các góc Tiếp theo cô sẽ vẽ mái nhà: mái nhà cô
sẽ vẽ hình tam giác, cô vẽ 2 nét xiên 2 bên, sau đó cô vẽ nét ngang Tương tự với các chi tiết khác của ngôi nhà để tôi hướng dẫn trẻ
- Đối với thể loại vẽ theo ý thích:
Đây là thể loại mà trẻ tự do lựa chọn đề tài của mình,tôi cho trẻ quan sát, đàm thoại về đề tài cần vẽ bằng tranh, vật thật nhưng đa dạng về chủng loại và màu sắc Sau đó tôi cho trẻ suy nghĩ và lựa chọn để nêu ý định của mình ra trước lớp không áp đặt và bắt buộc trẻ vẽ theo ý của cô mà để trẻ vẽ theo ý thích của mình nên tranh của trẻ thể hiện rất ngộ nghĩnh và hồn nhiên
Ví dụ: khi cho trẻ vẽ theo ý thích “Vẽ quà tặng cô” tôi trò chuyện và đàm
thoại tạo hứng thú cho trẻ về cô giáo, sau đó cho trẻ quan sát các đồ dùng của cô
Trang 9giáo như : bút, phấn cặp, sách vv từ đó giúp trẻ hình dung lựa chọn ý tưởng vẽ theo ý thích của mình, hỏi trẻ thích vẽ gì để tặng cô giáo, trẻ sẽ nêu ra được ý tưởng của trẻ muốn vẽ gì để tặng cô giáo Tạo cho trẻ tự do thoải mái suy nghĩ
để lựa chọn nội dung mình thích vẽ
Và một điều cũng rất quan trọng là trẻ phải học cách cầm bút sao cho đúng
tư thế, trẻ không thể tự cầm bút mà cần có sự chỉ dẫn trực quan và giải thích rõ ràng của giáo viên Cầm bút không đúng là một trong những nguyên nhân cơ bản làm ảnh hưởng sự phát triển các thao tác tạo hình của bàn tay và làm cho quá trình miêu tả hình vẽ trở nên khó khăn
Tôi phải rèn trẻ cách cầm bút đúng bằng 3 ngón tay, giữ bút bằng ngón cái
và ngón trỏ, ngón giữa giữ ở phía dưới, khi vẽ cánh tay cho tới bàn tay phải đặt nằm trên bàn làm điểm tỳ hoặc hơi nhích cao hơn, dựa vào cây bút
Phải học cách nhấn bút mạnh, hoặc nhẹ với các mức độ khác nhau tùy theo
ý muốn để tạo nên các sắc thái màu, các đường, nét, với các tính chất khác nhau nhằm gây nên sức truyền cảm cho các hình vẽ Ngoài ra tôi bồi dưỡng cho trẻ cách vẽ màu (đưa bút theo một hướng hoặc không ra ngoài nét viền) với các loại bút vẽ khác nhau (bút chì, bút sáp, bút lông, phấn màu…) cần giúp trẻ nắm được kỹ thuật sử dụng khác nhau Khi trẻ vẽ cô cần quan tâm nhắc nhở để rèn cho trẻ ngồi đúng tư thế, không để trẻ cúi mặt sát xuống bàn hoặc không ngồi vẹo người
Khi được rèn, trẻ có tư thế ngồi thẳng, đặt cánh tay đúng tư thế, thoải mái trên bàn, và cầm bút đúng cách
(Hình ảnh minh họa kèm theo phụ lục 2 ) Hình ảnh 2: Rèn tư thế ngồi vẽ trong hoạt động học của trẻ
Từ việc “Rèn trẻ vẽ các nét cơ bản và phối hợp các nét vẽ tạo thành
hìnhkhối, biết cách cầm bút và tư thế ngồi vẽ” tôi thấy trẻ có rất nhiều tiến bộ
và tư thế ngồi học, cách cầm bút của trẻ đúng hơn
** Hướng dẫn trẻ sắp xếp bố cục bức tranh, cách sử dụng màu sắc để
tô tranh
Bố cục trang trí cũng như cách phối màu thường tuân theo những quy luật thẩm mỹ nhất định Các giờ học vẽ có vai trò rất lớn trong việc phát triển trí tuệ
và khiếu thẩm mỹ của trẻ
Để giúp trẻ biết phối hợp các kỹ năng tạo hình và tạo ra các sản phẩm có màu sắc, hình dáng, đường nét và bố cục Trước hết tôi cần giúp trẻ hiểu được
bố cục hợp lý, sự sắp xếp hình vẽ trong bức tranh mang tính nghệ thuật hoặc trang trí Để hiểu, cảm nhận và thực hiện được những hình trang trí trẻ phải biết nhìn bao quát cả không gian tờ giấy, xác định các vị trí đặt hình khối của bức tranh Tùy theo lứa tuổi, các nội dung tạo hình trang trí, cần được sắp xếp linh hoạt, có hệ thống để thực hiện các nội dung giáo dục, phát triển với các mức độ nâng cao dần
Ví dụ: Vẽ chân dung: Thì đặt giấy dọc trước mặt, vẽ khuôn mặt là một hình
tròn to giữa giấy, sau đó vẽ tóc, tai, mũi, miệng…
Trang 10Trẻ mẫu giáo cần làm quen và sử dụng tích cực tính nhịp điệu của sự sắp xếp các hình trang trí Trước hết trẻ cần làm quen với cách sắp xếp theo bố cục hàng lối (thành dãy) rồi bố cục mạng với các loại nhịp phức tạp dần Khi trẻ đã khá thành thạo với bố cục hàng lối và bố cục theo mạng, trẻ có thể tập xây dựng các bố cục trang trí tương đối đơn giản
Ví dụ: Trang trí trong các khuôn hình học (hình tròn, hình vuông…)
Về sự lựa chọn hình dáng họa tiết, trẻ cần tập sử dụng các hình tự nhiên đơn giản làm họa tiết (hoa,lá ) Về sự thể hiện màu sắc, trẻ sử dụng các màu cơ bản để thể hiện
Khi trẻ tô màu, tôi gợi ý để trẻ nói lên mối liên hệ màu sắc với các màu: nóng- lạnh, sáng- tối…Vì trẻ mầm non rất hay sử dụng màu nóng, màu tươi sáng, tôi hướng dẫn trẻ khi vẽ các con nên sử dụng những màu tối và khi tô màu con tô những màu sáng để bức tranh của con nổi bật được mảng chính Tô màu
có thể tô ngang, dọc Nhưng tô phải thật đều, mịn để bức tranh sinh động và hấp dẫn
Đối với việc hướng dẫn trẻ sắp xếp bố cục bức tranh, cách sử dụng màu sắc
để tô tranh, cần coi việc tổ chức cho trẻ quan sát, cảm nhận vẻ đẹp mang tính trang trí trong các sản phẩm tạo hình
Ví dụ: Đề tài “Vẽ ngôi nhà” tôi đã sử dụng các tranh để trò chuyện có bố
cục sắp xếp khác nhau về các kiểu nhà khác nhau Và qua quá trình rèn luyện trẻ
đã có kỹ năng vẽ tốt, tôi hướng dẫn trẻ trang trí và bố cục tranh Và trẻ lớp tôi các cháu đã vẽ được các bức tranh có bố cục và tô màu như sau:
(Hình ảnh minh họa kèm theo phụ lục 2 ) Hình ảnh 3: Bức tranh vẽ ngôi nhà của cháu: Phạm Thị Thảo Nhi
(Hình ảnh minh họa kèm theo phụ lục 2 ) Hình ảnh 4: Bức tranh vẽ ngôi nhà của cháu: Nguyễn Phương Thảo
(Hình ảnh minh họa kèm theo phụ lục 2 ) Hình ảnh 5: Bức tranh vẽ ngôi nhà của cháu: Trần Ngọc Bích
** Thay đổi hình thức đánh giá nhận xét đánh giá sản phẩm
Trẻ rất trân trọng sản phẩm của mình, trẻ rất vui khi sản phẩm của mình làm ra được nhiều người khen ngợi Chính vì vậy, việc nhận xét sản phẩm của trẻ sao cho thật khách quan mà không làm mất hứng thú của trẻ là rất quan trọng Muốn dạy trẻ biết cách nhận xét tranh, giáo viên phải có vốn hiểu biết, cách nhận xét tranh Khi đánh giá tranh vẽ của trẻ, cần dựa trên yêu cầu của hoạt động học và khả năng vẽ của từng trẻ Trong khi nhận xét tranh không nên trách phạt hoặc phê bình gay gắt đối với những trẻ chưa thực hiện với yêu cầu của bài mà cần động viên trẻ là chính.Vì vậy cô cần có nhiều hình thức khác nhau để nhận xét, đánh giá sản phẩm của trẻ Cũng có bức tranh cô để trẻ tự lựa chọn và đánh giá theo sự cảm nhận của mình đối với những bức tranh đẹp, cô gợi ý để trẻ nhận xét
Ví dụ: + Các con thấy bức tranh nào đẹp nhất?
+ Con thích bức tranh nào nhất ?
+ Vì sao con lại thích bài này ?