Giao an Van 7 ky II - Ngữ văn 7 - Ngô Xuân Quỳnh - Thư viện Đề thi & Kiểm tra

tr­êng trung häc c së trÇn phó Gi¸o ¸n ng÷ v¨n 7 Ngµy \ \ PAGE Gi¸o ¸n ng÷ v¨n 7 Ngµy \ \ TiÕt50 C¸ch lµm bµi v¨n biÓu c¶m vÒ t¸c phÈm v¨n häc A/ Môc tiªu bµi häc Gióp h/s BiÕt tr×nh bµy c¶m nghÜ vÒ t[.]

? Bài văn viết về bài ca dao nào?

? Đọc liền mạch bài ca dao?

? Đọc liền mạch bài văn biểu cảm đó?

? Đọc bài văn em thấy t/g đã phát biểu

cảm nghĩ của mình theo cách lập ý

nào?

? Với cách lập ý nh vậy t/g đã tởng

t-ợng, liên tởng, suy ngẫm về các h/a,chi

tiết của bài ca dao Em hãy chỉ ra các

yếu tố đó trong bài văn?

2, Nhận xét:

- Lập ý qua sự hồi tởng

- Hình thành cảm xúc từ những chi tiết,h/a

PBCN về bài ca dao bằng cách tởng ợng, liên tởng, suy ngẫm, về nd, ht củabài ca dao ấy

t Bố cục: 3 phần:

+ MB: Giới thiệu h/c’ tiếp xúc tp’

+ TB: Những cảm xúc, suy nghĩ do tpgợi lên

- Em gặp bài thơ trong hoàn cảnh nào?

- Cảm xúc , ấn tợng chung nhất của em về bài thơ là gì?

- Trong bài thơ có những nd chính nào?

- Em có t.c gì trớc h/a thiên nhiên trong bài thơ?

- Em nhận thấy âm thanh tiếng suối trong bài thơ đợc gợi ra có gì mới mẻ hấp dẫn?

- H/a’ trăng, hoa, cổ thụ quấn quýt, sinh động tạo cho em cảm giác ntn?

- Cảnh và tình trong bài thơ tạo mối tơng quan ra sao?

- Qua đó em hiểu tâm hồn của Bác ntn?

- Em có cảm xúc gì trớc tâm hồn cao cả của Hồ Chí Minh?

- Toàn bài thơ đã tạo cho em suy nghĩ ntn?

(H/s trả lời các câu hỏi để tìm ý, tự lập dàn ý, chuẩn bị cho giờ luyện nói.)

*.Chuẩn bị bài : Tiếng gà tra, bài viết số 3

Đọc 2 bài thơ Cảnh khuya và RTG của Bác?

? Cho biết cảm nhận của em về 2 bài thơ?

( Trình bày gọn trong3’)

C Bài mới:

H/s đọc chú thích *

? Chú thích cho em hiểu những gì về t/g

Xuân Quỳnh?

? Ngoài lời giới thiệu trong SGK em còn

có những hiểu biết nào khác về t/g

? Bài thơ đựơc sáng tác theo thể thơ nào?

Em đã học bài thơ nào cũng đợc viết theo

thể thơ 5 chữ tự do?

(Đêm nay Bác ko ngủ- Minh Huệ)

Đọc giọng vui vẻ, bồi hồi, phân biệt lời

mắng của bà với lời kể, tả của nhà thơ

trong vai ngời chiến sỹ

Nhịp thơ 3/2, 2/3, nhấn mạnh ở những

câu, từ đợc lặp lại

Giải nghĩa những từ khó trong SGK

? Chỉ ra bố cục của bài thơ;

(Đoạn1:Từ đầu… “Nghe gọi…thơ”

Đoạn2: Tiếp… “Đi qua…soạt”

? Thời gian, (k) gian ấy tạo cảm giác gì?

? Tại sao trong muôn vàn âm thanh của

không gian yên bình ấy mà t/g lại chỉ

lắng nghe thấy TGT?

I)Giới thiệu chung

1, Tác giả:

Xuân Quỳmh (1942 – 1988) là nhà thơ cữ xuất sắc trong nền thơ hiện đại VN

2, Tác phẩm:

Ra đời những năm 1960, đất nớc ta bắt đầu cuộc kháng chiến chống đế quốc Mĩ đầy cam go

Đ2: TGT gợi về kỉ niệm ấu thơ

? Và với ngời chiến sĩ trên đờng hành

quân âm thanh ấy đã mang đến những

? Quan sát khổ 1 của đoạn2

Em thấy TGT đã gợi h/a’ thân thơng nào

trong kỉ niệm?

? H/a’ thân thơng đó hiện lên qua những

chi tiết nghệ thuật nào?

những con gà mái, những khổ thơ tiếp

theo của đ 2 còn cho biết TGT gợi h/a

thân thơng nào nữa trong lòng t/g’?

? H/a’ ngời bà hiện lên gắn liền với

những kỉ niệm nào?

? Em có nhận xét gì về câu mắng của bà?

? Chi tiết bà mắng yêu gợi cho em cảm

nghĩ gì?

? Vì sao ngời cháu nhớ kỉ niệm này?

? Ngoài kí ức về những lời mắng yêu của

bà, trong tâm trí ngời cháu , h/a ngời bà

còn hiện lên qua những chi tiết nào?

? H/a’ đó gợi cho em suy nghĩ gì về đức

tính của bà?

? Ngoài sự tần tảo, tiết kiệm em còn nhận

Tiếng gà tra: Nghe – xao động nắng tra

bàn chân đỡ mỏi

gợi về tuổi thơ

(Điệp ngữ ) =>nhấn mạnh, khơi dậy cảm xúc của nhà thơ, gây

ra những liên tởng nt khác nhau

b, Tiếng gà tra gợi về những kỉ niệm thơ ấu

Tiếng gọi gần gũi thân thơng, gắn bó => Bức tranh

thấy ở bà có đức tính nào nữa? Đọc khổ

thơ tiếp theo

? Vì sao bà lại có nỗi lo ấy và vì sao bà

lại mong điều đó?

? Từ đó gợi cho em suy nghĩ gì?

(Cuộc sống vất vả, khó khăn

………

=> c/s của nớc ta trong h/c’ chiến tranh)

? Và trong cuộc sống khó khăn ấy, chính

sự tần tảo, nỗi lo, niềm mong ớc của bà là

để mang lại cho cháu niềm vui Đọc lại

khổ thơ thể hiện niềm vui ấy?

? Có ý kiến cho rằng, những khổ thơ đầu

của đoạn 2 là biểu cảm gián tiếp, còn khổ

thơ này là biểu cảm trực tiếp.Em có ý

kiến ntn?

? Cách biểu cảm trực tiếp ở khổ thơ này

đợc biểu hiện thông qua từ ngữ nào?

? Vì sao cháu lại có niềm vui ấy?

? Đó là những q áo ntn?

? Vì sao đó là những quần áo bình thờng

mà cháu lại vui đến vậy?

? Qua đó em hiểu đợc tình cảm bà dành

cho cháu, cháu dành cho bà và tình bà

cháu ở đây ntn?

( Thảo luận)

Nh vậy TGT ko chỉ gợi về những kỉ niệm

ấu thơ mà còn tiếp tục gợi lên những gì

? H/a’ “giấc…trứng” có ý nghĩa gì?

? Ngoài ra, ngời cháu còn suy t về điều gì

=>Lời mắng yêu chân thật, giản dị mà sâu sắc -> T/y của

bà dành cho cháu

- Tay bà khum, dành,

- chắt chiu,

=> chịu thơng, chịu khó, tiết kiệm

- Bà lo…,mong//

-> nỗi lo, niềm mong ớc rất đời thờng => tình yêu thơng thầm lặng, giản dị

(“Ôi”…, “sột soạt” ) Từ láy, từ biểu cảm trực tiếp=> Niềm vui khôn xiết => Niềm biết ơn của cháu > < bà

-> Bà: yêu thơng, lo lắng,

? Em có nhận xét gì về bp nt t/d sd?

? Điệp ngữ đó có tác dụng ntn?

(Gv bình)

? Nhìn lại toàn bài thơ, em nhận thấy sd

thể thơ 5 chữ trong bài có gì đặc biệt?

Tình bà cháu: sâu nặng, thân thiết

c) TGT gợi những suy t:

+ Về hạnh phúc:

TGT – may hạnh phúcGiấc ngủ hồng sắc trứng

 Đó là niềm hp đợc sống bình yên trong tình yêu thơng, đó là giấc mơ tới những điều tốt lành, vui vẻ

+ Về cuộc chiến đấu

Vì:

- TQ

- Xóm làng

- bàTiếng gà, ổ trứng

điệp ngữ =>

khẳng định mục đích c/đ cao cả

nhng rất bình dị

? Vậy âm thanh TGT đợc lặp lại mấy lần?

? Việc nhắc lại 4 lần nh vậy có t/d gì?

(Tạo mạch ý, mạch cảm xúc cho bài thơ)

? Với mạch ý xuyên suet nh vậy, dòng cảm xúc của t/g đã đợc lập theo hớng nào?

(hiện tại -> hồi tởng quá khứ -> suy nghĩ về hiện tại).

? Trong dòng cảm xúc ấy em bắt gặp những h/a’ thơ đẹp nào?

(Nhận xét về tính từ hang -> sắc màu của hiện tại)

? Nêu khái quát thành công về nội

dung nt của bài thơ?

Hiểu đợc thế nào là điệp ngữ và giá trị của điệp ngữ

Biết sử dụng điệp ngữ khi cần thiết

*tiến trình bài dạy

? Em hiểu thế nào là phép điệp ngữ?

? Phân biệt phép điệp ngữ và điệp ngữ

-> Tên gọi thông thờng là điệp ngữ

? Em hiểu ntn về nghĩa của các từ ngữ:

“nối tiếp, chuyển tiếp, cách quãng”

? Gv đa vd của ba tên gọi điệp ngữ để

h/s tự xđ

? Trở lại với các vd mà h/s vừa tìm để

chỉ ra các dạng điệp ngữ?

? Nhắc lại kiến thức toàn bài

*) Cấu tạo của điệp ngữ: có thể là từ,ngữ, câu, đoạn

II) Các dạng điệp ngữ:

1, Ví dụ: SGK

2, Nhận xét:

Có 3 dạng điệp ngữ thờng gặp:

- Điệp ngữ nối tiếp

- Điệp ngữ chuyển tiếp

- Chữa lỗi lặp từ trong đoạn văn

C1: Vấn đề hiện tợng lặp nhng lặp có dụng ý nghệ thuật Nh cách dùng chỉ từ “này”

điệp lại trong bài thơ TGT

VD: Này là những đoá cúc vàng rực rỡ.Này là những bông thợc dợc với tầng tầng cánhhàng xếp khít bên nhau.Này là…

C1; viết gọn lại:

Nào hoa cúc, hoa th

… ợc dợc, hoa đồng tiền và cả hoa hang Hoa lay ơn nữa

luyện nói văn biểu cảm

- Học sinh nêu đề bài đã chuẩn bị

- Đề bài: Phát biểu cảm nghĩ về bài thơ “ Cảnh khuya” của Hồ Chí Minh

? Đứng trớc đề bài này em xác định

cần mấy thao tác

Tiến hành thao tác Tìm hiểu đề

? Đề bài thuộc thể loại gì?

? Đối tợng biểu cảm của đề là gì?

? Bức tranh thiên nhiên có những h/a’

nào mà giúp em có cảm xúc ấy?

? Những h/a’ ấy đợc miêu tả thông qua

- Đối tợng biểu cảm: Bài thơ

“ Cảnh khuya”- HCM

II Tìm ý, lập dàn ý

A Mở bài

- Bài thơ “ CK” Bác viết năm 1947tại Việt Bắc

- Bài thơ để lại trong em ấn tợngrất sâu sắc

B Thân bài

1/ Ngạc nhiên, thích thú khingắm bức tranh thiên nhiên

đẹp

- Tiếng suối- so sánh với tiếng hátxa- ấm áp có hồn

- Trăng- lồng bóng cây, hoa

? Vì sao em lại có t/c nh vậy?

-Lu ý: Nghi thức chào, hỏi, cảm ơn

- GV chia công việc cụ thể cho

- Một HS trình bày toàn bài

GV theo dõi, nhận xét, sửa

 HDVN: + Luyện nói theo tổ

+Viét thành bài văn

hoàn chỉnh

+Soạn bài tiếp theo

- Cảnh vật đan dệt vào nhau

- Bức tranh lung linh, huyền ảo

- Tiếng suối trong thơ Nguyễn Trãi 2/ Xúc động, cảm phục tự hào

về Bác

- Bác cha ngủ- thởng ngoạn trăng (Vì Ngời là thi sĩ)

- Lo cho đất nớc ( Vì Ngời là vịlãnh tụ)

- Nhiều đêm không ngủ của Bác ( “Đêm nay Bác không ngủ” –Minh Huệ)

“ Không ngủ đợc”- HCM

C Kết bài

-Khái quát cảm xúc của em về bài CK

III) Luyện nói.

1/ Phân biệt văn nói và văn viết

2/ Nêu yêu cầu của giờ luyện nói+Nội dung: theo dàn ý

+Hình thức: Mạch lạc, rõ ràng, biểucảm

3/ Luyện nói

a)Nhóm+Nhóm 1: Mở bài+Nhóm2: PBCN về hình ảnh thiênnhiên

+Nhóm 3: PBCN về tâm hồn Bác+ Nhóm 4: Kết bài

b) Cả lớp

biÕt thªm nµo kh¸c vÒ t¸c gi¶ nµy?

? Nªu xuÊt xø cña t¸c phÈm nµy?

I Giíi thiÖu chung:

II §äc hiÓu v¨n b¶n:

1, ThÓ lo¹i:

Tuú bót: Ghi chÐp vÒ h/a’, sù viÖc cã

? Lần đầu tiên trong chơng trình NV,

em đợc biết thể loại tuỳ bút Vậy

qua chú thích em hiểu gì về thể loại

Đặc biệt là tuỳ bút của Nguyễn Tuân

– Tuyển tập Nguyễn Tuân.)

- Đọc với giọng thật tình cảm, tha

? Theo dõi đoạn 1 của bài và cho

biết tác giả đã mở đầu bài viết về

cốm bằng những h/a’ chi tiết nào?

(4 câu văn đầu)

? Em thấy nguồn cảm hứng của tác

giả gợi lên từ chi tiết nào trong đó?

thật, diễn ra xung quanh có chútrọng thiên về biểu hiện cảm xúc,suy nghĩ của tác giả trớc h/a’ sự việcấy

- Ng’ giàu h/a’, chất trữ tình

Đ2: Tiếp … “nhũn nhặn” – Cảmnghĩ về giá trị của Cốm

Đ3: Còn lại – Cảm nghĩ về sự ởng thức Cốm

th-5, Phân tích:

a) Cảm nghĩ về nguồn gốc của Cốm:

- “Hơng thơm của lá sen trong làngió mùa hạ” -> gợi cảm hứng: Hơng

vị Cốm

-> Dòng cảm giác và tởng tợng-> mở

? Em có nhận xét gì về cách mở đầu

của bài tuỳ bút

? Cách mở đầu nh vậy có tác dụng

nh thế nào?

? Và với sự đồng cảm của tác giả em

còn nhận thấy đoạn văn này gần gũi

với thể loại VH nào?

( gần gũi với thể thơ)

? -> Em cần học tập cách mở bài nh

vậy cho bài biểu cảm của mình

? Và cũng trong đoạn văn này, em

còn học tập ở tác giả cách sử dụng từ

ngữ ntn? Cách tạo câu ra sao?

? Qua đó em hiểu gì về tác giả

qua những lời giới thiệu ntn?

? ở đây t/g không đi sâu tả cách

? Từ ý nghĩa đó, nhà văn đã đi vào

đầu thật tự nhiên và gợi cảm

- Khêu gợi cảm xúc và tởng tợng củangời đọc, thể hiện sự tinh tế trongcảm thụ Cốm của t/g’

- Dùng các động từ, tính từ thíchhợp: (lớt, thấm nhuần, vỏ xanh, trắngthơm…)

- 3 câu tả, một câu hỏi tu từ,

=> T/g’ là ngời thanh nhã, nhạy cảm,tinh tế với t/y sâu nặng dành cho mộtvùng nông thôn Hà Nội

- Cốm gắn liền với vẻ đẹp của ngờilàm ra Cốm- Cô gái làng Vòng –duyên dáng, lịch thiệp

=> Vẻ đẹp của ngời tôn lên vẻ đẹpcủa Cốm -> Cốm trở thành thứ vănhóa ẩm thực

b, Cảm xúc về giá trị của cốm.

giới thiệu những nét cụ thể của Cốm

->đ 2

? Trong đoạn 2, t/g đã nhận xét nh

thế nào về tục lệ dùng hồng Cốm

làm đồ sêu tết của nd ta?

? Khi giới thiệu cảm xúc về giá trị

của Cốm t/g dùng lối viết nào?

(lời bình luận).

? Theo dõi 2 lời bình luận, nhất là

lời bình thứ 2 em nhận thấy sự hoà

? Qua đó, t/g muốn truyền đạt tới

c/ta thái độ, t/c nào trong ứng xử với

thứ quà dân tộc là Cốm

? Bên cạnh thái độ đó, tác giả còn

muốn gửi gắm tới chúng ta điều gì ?

Đọc

(Phê phán, chê cời, đáng tiếc cho

những tục lệ đẹp đang mất dần và

thay bằng những thứ bóng bẩy, hào

nhoáng, thô kệch, đắt đỏ do thói học

đòi)

Và điều phê phán đó càng làm tăng

thêm giá trị của Cốm Để sau đó tác

giả đi vào bàn về thởng thức Cốm

? Tác giả bàn về sự thởng thức Cốm

trên những phơng diện nào ?

? Tìm những chi tiết tác giả bàn về

cách ăn Cốm?

? Vì sao lại phải có cách ăn nh vậy?

- Cốm là thứ qùa quê thiêng liêng

- Cốm hồng: làm đồ sêu tết

( Hoà hợp tơng xứng về màu sắc, vềhơng vị)

=> Sự gắn bó,hài hoà trong tốt duyên

đôi lứa tạo hạnh phúc bền lâu

=> Trân trọng và giữ gìn Cốm nhmột vẻ đẹp văn hoá dân tộc

c, Cảm nghĩ về sự th ởng thức Cốm:

- Cách ăn Cốm:

- Cách mua Cốm:

- Ăn từng chút ít, thong thả, ngẫmnghĩ => cảm hết đợc các thứ hơng vị

đồng quê kết tinh ở Cốm

? Đọc câu văn thể hiện sự ngẫm nghĩ

của tác giả khi thởng thức Cốm ?

(Thấy thu lại trên bồ.)

? Em thấy tác giả đã thể hiện cách

thởng thức Cốm bằng ấn tợng từ

những giác quan nào ?

(Khứu, xúc, thị)

? Qua đó, em nhận thấy sự tinh tế,

thái độ trân trọng của tác giả đã

đ-ợc thể hiện n/t/n ?

? Với cách thể hiện đó, tác giả thuyết

phục ngời mua Cốm điều gì ?

? Từ cảm nghĩ của nhân vật về

"Mật " đã mang lại cho em những

hiểu biết nào ?

? Em nhận thấy nét đẹp riêng nào

trong tuỳ bút của Thạch Lam ?

? Qua đó, em hiểu gì về nhà văn này ?

? Em thích đoạn văn nào, câu văn

nào nhất trong bài tuỳ bút ?

(Học sinh trả lời )

? Câu văn " Cốm là thức quà .",

giúp em có cảm nhận gì về nhận xét

ấy -> Học tập cách tạo câu văn đặc

sắc, chốt lại ý trong văn biểu cảm

-> Cái nhìn văn hoá với việc thởngthức món ăn bình dị - Cốm

- Mua Cốm: nhẹ nhàng mà nâng đỡ,chút chiu mà vuốt ve

- Su tầm những câu thơ, ca dao, bài viết nói về Cốm

- Chuẩn bị bài tiếp theo

Tiết 58:

Chơi chữ

A/ Mục tiêu bài học:

Giúp học sinh:

- Hiểu đợc thế nào là chơi chữ

- Hiểu đợc một số lối chơi chữ thờng dùng

- Bớc đầu cảm thụ đợc cái hay của phép chơi chữ

B/ Tiến trình bài dạy:

* ổn định lớp:

* Kiểm tra bài cũ:

- Cho ví dụ về hiện tợng từ trái nghĩa, đồng nghĩa

“Tiếng già nhng núi vẫn còn non”

+ “Già” trái nghĩa với “non”

+ “núi” đồng nghĩa với “non”

=> Phép chơi chữ

* Bài mới:

* Đọc ví dụ SGK

? Em có nhận xét gì về nghĩa của các

từ “lợi” trong bài ca dao ?

? Việc dùng từ “lợi” trong ví dụ là dựa

vào hiện tợng gì của từ ngữ ?

? Cách sử dụng từ “lợi” nh trên đã tạo

”lợi” 1: ích lợi, lợi lộc

“lợi” 2: Phần thịt trong khoang miệng

để răng cắm chặt vào đó

-> Hai từ “lợi” đồng âm -> tạo cáchhiểu và trả lời không khớp với ý hỏi ->

chất hài hớc, châm biếm nhẹ nhàng

mà sâu sắc: Bà lão đã già rồi thì cần gì

phải tính chuyện lấy chồng nữa

3 Ghi nhớ:

SGK

* Đọc các ví dụ có lối chơi chữ.

? Chỉ rõ lối chơi chữ trong các ví dụ ?

? Nhận xét về hiện tợng từ ngữ đợc sử

dụng trong từng lối chơi chữ ?

? Nêu tác dụng của từng lối chơi chữ

+ Chơi chữ … từ nhiều nghĩa

“Tôi trở về quê Bác làng Sen

II các lối chơi chữ :

1 Ví dụ:

SGK.

2.Nhận xét:

VD a:

-“ranh tớng”: lối nói trệch âm với

“danh tớng”, “ranh” : tính cách xấu =>

giễu cợt Nava

VD b: Điệp phụ âm “m” trong tất cả

các tiếng -> tạo cảm giác miên man,mịt mờ

VD c:

Lối nói lái -> cách hiểu bất ngờ, thú vị

VD d:

Hiện tợng từ trái nghĩa, nhiều nghĩa

Sầu riêng – vui chung: lột tả trạng tháitâm lý vui sớng của tác giả

Ôi hoa Sen đẹp của bùn đen”

? Đó có phải là hiện tợng chơi chữ không ?

? Xác định lối chơi chữ trong bài thơ

- Học sinh tự cho ví dụ

b) Nứa, tre, hóp, trúc: chỉ cây cối thuộc

- Biết tạo sự chơi chữ

- Chuẩn bị bài tiếp theo

* Kiểm tra bài cũ:

? Nêu nét nghệ thuật đặc sắc nhất của ca dao ?

(Sử dụng thể thơ dân tộc: lục bát)

? Đọc một vài bài ca dao viết theo thể thơ lục bát ?

* Bài mới:

* Đọc kỹ bài ca dao

? Bài ca dao đợc viết theo thể thơ lục bát ?

? Cặp thơ lục bát mỗi dòng có mấy

tiếng ? Vì sao gọi là lục bát ?

? Nhắc lại quy định tiếng bằng, tiếng trắc

- Sơ đồ bằng, trắc, vần của bài ca dao:

Anh đi anh nhớ …

B B B T B B(v1)

T B B T T B(v1)B B(v2)

? Nêu luật bằng, trắc, gieo vần ?

(Tiếng lẻ tự do

Tiếng chẵn theo luật)

? Tơng quan thanh điệu giữa tiếng thứ

L u ý học sinh phân biệt thơ lục bát với văn vần 6/8.

- Giáo viên cho ví dụ, học sinh thảo luận

+Ví dụ 1:

Con mèo, con chó có lông

Bụi tre có mắt nồi đồng có quai

(Đồng dao).

+ Ví dụ 2:

Tiếc thay hạt gạo trắng ngần

Đã vo nớc đục, lại vần than rơm

(Ca dao).

-> Ví dụ 1: Có luật bằng, trắc, thanh, có số câu lục, bát nhng không có giá trị biểucảm (chỉ giúp trẻ em nhận biết đợc các SV quen thuộc) => Không phải là thơ lục bát –chỉ là văn vần

-> Ví dụ 2: Sử dụng hình ảnh ẩn dụ -> lời than thân, trách phận hẩm hiu của cô gái,

sự thông cảm của ngời thân, ngời yêu cô -> thơ lục bát

=> tiến lên không ngừng, mới nên thân ngời, luyện rèn hăng say.

Ví dụ c):

Tạo sự đối hoặc phối cảnh:

Gieo vần “im”

- Trong sân mèo mớp lim dim mắt chờ

- Hoa thơm, cỏ ngọt kiếm tìm đâu xa

- Mẹ ngồi khâu áo, em tìm câu thơ

Bài 2:

- Phát hiện sai ở đâu sửa cho đúng luật

C1 VD a: gieo vần “oai” mà viết “bằng” -> xoài.

VD b: gieo vần “anh” mà viết “lên” -> thành

C2 VD a: sửa vần “oai” câu lục -> vần “ông” – “ba trồng”.

VD b : sửa vần “anh” câu lục -> vần “iên” – “thần tiên”

Đội nào thắng sẽ đợc quyền xớng câu lục

Giáo viên làm trọng tài, sửa, cho điểm

(Giáo viên lu ý các em những vần dễ gieo: “a”, “an”, “ơi”, “non”,… Một số vần khógieo tiếp: “ê”.)

- Trên cơ sở nhận thức đợc các yêu cầu đó, tự kiểm tra thấy đợc những nhợc điểm của bản thân trong việc sử dụng từ, có ý thức dùng từ đúng chuẩn mực, tránh cẩu thả khi nói, viết.

b/ tiến trình bài dạy:

* ổ n định lớp :

* Kiểm tra bài cũ:

- Kiểm tra bài về nhà (tr 60)

* Bài mới:

- Học sinh đọc ví dụ SGK

? Các từ in đậm trong các câu dùng sai

n/t/n ?

- Giáo viên chia bảng phụ đã hệ thống

(sau khi học sinh trả lời):

Từ dùng saiLỗi sai ởNguyên nhân

- VD a: dùi -> vùi (sai cặp phụ âm

đầu d -> v - phát âm theo vùngNam bộ)

- VD b: tập tẹ -> bập bẹ, tập toẹ(sai vì gần âm nhớ không chínhxác)

- VD c: khoảng khắc -> khoảnhkhắc

(sai vì gần âm nhớ không chínhxác)

II sử dụng từ đúng nghĩa:

- VD a: + sáng sủa: nhận biết bằngthị giác

? Hãy sửa lại bằng cách thay những từ

+ Các nhóm báo cáo kết quả, giáo viên

ghi vào bảng phụ chung

+ cầm đầu: đứng đầu các tổ chứcphi pháp, phi nghĩa -> sắc tháikhinh bỉ

- VD b:

+ chú hổ: từ để nhân hoá -> sắcthái đẹp -> không phù hợp với văncảnh

+ con hổ, nó: gọi tên con vật-> sắcthái bình thờng -> phù hợp văncảnh

Iv sử dụng từ đúng tính chất ngữ pháp của từ:

- VD a: hào quang (danh từ) ->

- VD d: sự giả tạo phồn vinh ->

trật tự từ sai -> sự phồn vinh giả

ơng

- Chỉ dùng từ Hán Việt trongnhững trờng hợp tạo sắc thái phùhợp Nếu từ Hán Việt nào có từtiếng Việt tơng đơng mà phù hợpvăn cảnh thì nên dùng từ tiếngViệt

* Ghi nhớ chung:

Từ

Từ loạiChức vụ ngữ pháp

Kết luậnSửa

=> Sử dụng từ đúng chức vụ ngữ pháp

Do những đặc điểm về lịch sử, địa lý,

phong tục tập quán, mỗi địa phơng có

những từ ngữ riêng gọi là từ địa phơng

VD:

? Vậy trong trờng hợp nào không nên

sử dụng từ địa phơng ?

VD: Cho tôi mua chục bát.

Không nên dùng: Cho tôi mua chục

+ Cha mẹ nào chẳng thơng con.

Không nên dùng:

+ Phụ mẫu nào chẳng thơng con.

+ Giáo viên nêu lại môt số ví dụ từ:

- Ôn lại những điểm quan trọng nhất về lý thuyết làm văn bản biểu cảm

- Cách lập ý và lập dàn bài cho một đề văn biểu cảm

- Cách diễn đạt trong bài văn biểu cảm

b/ tiến trình bài dạy:

* ổ n định lớp :

* Kiểm tra bài cũ:

- Kiểm tra bài về nhà (tr 62)

* Bài mới:

? Thế nào là văn biểu cảm, đánh giá ?

? Muốn bày tỏ thái độ, tình cảm và

sự đánh giá của mình trớc hết cần

phải có các yếu tố gì ? Tại sao ?

=> Cảm xúc là yếu tố đầu tiên và hết

sức quan trọng trong văn biểu cảm

Đó là sự xúc động của con ngời trớc

vẻ đẹp của thiên nhiên và cuộc sống

Chính sự xúc động ấy đã làm nảy

sinh nhu cầu biểu cảm của con ngời

? Nhắc lại những yêu cầu của văn

bản miêu tả, tự sự ?

? Vậy trong văn bản biểu cảm có

*Câu 1: Khái niệm văn biểu cảm ?

Là kiểu văn bản bày tỏ thái độ, tìnhcảm và sự đánh giá của con ngời đốivới thiên nhiên và cuộc sống

* Câu 2:

- Các yếu tố cần có để qua đó hìnhthành và thể hiện cảm xúc, thái độ,tình cảm của ngời viết là tự sự vàmiêu tả

* Câu 3: Phân biệt văn bản biểu cảm

với văn bản miêu tả, văn bản tự sự ?

- Văn tự sự là yêu cầu kể lại một sựviệc, một câu chuyện có đầu, có

đuôi, có ngôn ngữ, diễn biến, kết quả

nhằm tái hiện những sự việc hoặcnhững kỷ niệm trong kí ức để ngờinghe, ngời đọc có thể hiểu và nhớ,

kể lại đợc

- Văn miêu tả yêu cầu tái hiện đối ợng nhằm dựng một chân dung đầy

t-đủ, chi tiết, sinh động về đối tợng ấy

để ngời đọc, nghe có thể hình dung

rõ ràng về đối tợng ấy

- Trong văn biểu cảm, tự sự và miêutả chỉ là phơng tiện để ngời viết thể

yếu tố tự sự và miêu tả, tại sao chúng

ta không gọi là văn tự sự, miêu tả

tổng hợp ?

? Trong văn bản biểu cảm, tự sự,

miêu tả đóng vai trò gì ?

* Cho bài ca dao:

"Con sông kia bên lở bên bồi

.

Biết rằng bên đục, bên trong, bên nào"

? Tìm hiểu các biện pháp nghệ thuật

đợc sử dụng ?

? Các hình ảnh trong bài ca dao có ý

nghĩa gì ?

? Tâm trạng của ngời viết nh thế nào ?

? Phơng thức biểu đạt của bài ca dao

là gì ?

? Qua đó em có nhận xét gì về đặc

trng của văn biểu cảm ?

hiện thái độ, tình cảm, sự đánh giá

- Tự sự và miêu tả trong văn biểucảm có vai trò nh cái cớ, cái nền chocảm xúc Do đó nó thờng không tả,không kể, không thuật đầy đủ nh khi

nó có t cách là một kiểu văn bản độclập

- Tâm trạng phân vân xen hồi hộpbâng khuâng

-> Bài ca dao trên là một văn bảnbiểu cảm, rất gần gũi với văn bản trữ tình

* Câu 5: Luyện tập văn bản biểu cảm.

Đề bài: Cảm nghĩ mùa xuân ?

? Nêu các thao tác cần tiến hành

I tìm hiểu đề

- Kiểu văn bản: Phát biểu cảm nghĩ.

- Đối tợng biểu cảm: Mùa xuân

II tìm ý:

1 Mùa xuân của thiên nhiên:

- Cảnh sắc, thời tiết, khí hậu, cây cỏ, chim muông,

2 Mùa xuân của con ng ời:

- Tuổi tác, nghề nghiệp, tâm trạng, suy nghĩ,

3 Cảm nghĩ:

- Thích hay không thích mùa xuân ? Vì sao ? Mong đợi hay không ? Vì sao ?

- Kể hoặc tả để bộc lộ cảm nghĩ thích hay không thích ? Mong đợi hay khôngmong đợi ?

* Giáo viên giao cho học sinh lập dàn ý theo nhóm

- Trình bày dàn ý

- Thống nhất dàn ý

* h ớng dẫn về nhà :

- Hoàn chỉnh dàn ý

- Viết bài, sửa bài

- Chuẩn bị bài tiếp theo

Tiết 63:

(Ngày)

văn bản:

sài gòn tôi yêu

* Đây là bài tuỳ bút cần đợc đọc với

giọng hồ hởi, vui tơi, hăm hở, sôi

- Là bài mở đầu trong tập tuỳ bút-bút

kí "Nhớ Sài Gòn" tập 1 của Minh

(Bố cục văn bản khá mạch lạc, theo

cảm xúc của ngời viết trớc những

mặt khác nhau của Sài Gòn.)

khí hậu Sài Gòn Em hãy tìm các chi

tiết, hình ảnh nói về điều ấy ?

? Không khí, nhịp điệu cuộc sống đa

dạng của thành phố trong những thời

độ trẻ trung, còn xuân của Sài Gòn

- Thời tiết: nắng sớm ngọt ngào, giólộng buổi chiều, cơn ma nhiệt đới ào

ào và mau dứt -> nét riêng

- Trời đang buồn bã, bỗngnhiên trong vắt lại nh thuỷ tinh -> sựthay đổi nhanh chóng, đột ngột củathời tiết

- Đêm : Tha thớt tiếng ồn

- Giờ cao điểm: náo động, dập dìu xecộ

- Buổi sáng tinh sơng: không khí mátdịu, thanh sạch

-> Điệp từ, điệp cấu trúc câu

lây phần nào cái tình cảm thiết tha

ấy >< Sài Gòn - đô thị mà có thể cha

một lần chúng ta đợc đặt chân tới ->

Đó chính là thành công của đoạn

đầu tiên của bài tuỳ bút này: Gợi đợc

sự đồng cảm nơi ngời đọc.)

? Và với tình yêu nồng nhiệt ấy tác

giả tập trung nói về nét nổi bật nào ?

? Và đã là con ngời Sài Gòn, nhất là

các cô gái Sài Gòn thì nét phong

cách nổi bật là gì ?

? Em hãy tìm câu văn thể hiện rõ

nhất đặc điểm riêng của c dân Sài

Gòn

? Và tất cả những hình ảnh, đặc

điểm đó đã tạo nên một Sài Gòn có

đặc điểm chung về con ngời ra sao ?

? Với một loạt những cảm nhận hết

-> Tình yêu nồng nhiệt, tha thiết vớiSài Gòn

b, Phong cách ng ời Sài Gòn:

- "ở trên đất này Sài Gòn cả"

-> Sự hoà hợp, hội tụ không phânbiệt nguồn gốc

- Ngời Sài Gòn nói chung: hề hà, dễdãi, ít dàn dựng, chân thành, thẳngthắn

- Các cô gái Sài Gòn: chân thành,bộc trực, cởi mở, vẻ đẹp tự nhiên mà

ý nhị

-> "Sài Gòn bao giờ cũng kéo

đến"

-> Sức sống, nét đẹp riêng của thànhphố, của con ngời nơi thành phố ấy

sức tinh tế về thiên nhiên, cảnh vật,

con ngời Sài Gòn tác giả đã bộc lộ

tình yêu của mình dành cho thành

phố này Song ở đoạn cuối tình yêu

ấy đợc khẳng định đầy đủ hơn nữa?

* Đọc đoạn cuối.

? ở trong đoạn này em có nhận thấy

tác giả muốn gửi gắm tới chúng ta

điều gì ?

? Nói đến ý này, em có liên tởng đến

một câu thành ngữ nào đó ?

(Đất lành chim đậu.)

? Vậy hiện tợng trên cho thấy điều

gì ?

? Thành phố có nhiều ngời hào

phóng nhng hiếm hoi dần chim

nh-ng u điểm của Sài Gòn vẫn là cơ

bản Và với những u điểm ấy, chúng

ta hiểu đợc tác giả muốn khẳng định

điều gì ?

? Đoạn tuỳ bút đã có những thành

công nào ?

- Trên cơ sở những hiểu biết, tình

yêu của em đối với Sài Gòn thông

c, Sài Gòn đất lành, đô thị hiền hoà:

- Sài Gòn là nơi đất lành nhng rất ítchim

-> Vấn đề môi trờng và T/y của T/gdành cho thiên nhiên, môi trờng

=> Khẳng định tình yêu Sài Gòn daidẳng và bền chặt với mơ ớc mọi ngời

ai cũng yêu Sài Gòn của tác giả

qua sự đồng cảm với Minh Hơng,

em hãy học tập nhà văn truyền tình

yêu dành cho quê hơng mình sang

mọi ngời bằng một đoạn văn viết về

mùa xuân của tôi

A/ Mục tiêu bài học:

Giúp học sinh:

- Cảm nhận đợc nét đặc sắc riêng của cảnh sắc mùa xuân ở Hà Nội và miền Bắc

đ-ợc tái hiện trong bài tuỳ bút

- Thấy đợc tình yêu quê hơng, đất nớc thiết tha sâu đậm của tác giả đợc thể hiệnqua ngòi bút tài hoa, tinh tế, giàu cảm xúc và hình ảnh.

B/ Tiến trình bài dạy:

*

ổ n định lớp:

* Kiểm tra bài cũ:

- Qua văn bản “Sài Gòn tôi yêu”, tác giả Minh Hơng đã giúp em hiểu những gì vềSài Gòn – thành phố Hồ Chí Minh ?

? Nêu xuất xứ của văn bản ?

(Đây là tác phẩm đợc đánh giá là xuất

sắc nhất của Vũ Bằng Trong những

năm chiến tranh, đất nớc bị chia cắt,

sống ở Sài Gòn, nhà văn đã gửi vào

trang sách nỗi niềm thơng nhớ da diết,

quặn xót về đất Bắc, về Hà Nội, về gia

đình với lòng mong mỏi đất nớc hoà

bình, thống nhất nh tâm sự sau:

"Ai đi về Bắc ta theo với

Thăm lại non sông, đất Lạc Hồng

Từ thuở mang gơm đi mở cõi

Ngàn năm thơng nhớ đất Thăng Long"

(Huỳnh Văn Nghệ)

- Bài văn này là một bài tuỳ bút

? Em hãy nhắc lại đặc điểm chung của

thể tuỳ bút ?

? Là thể văn biểu cảm nên khi đọc bài

I giới thiệu chung:

1 Tác giả:

- Vũ Bằng (1913-1984) là nhà văn, nhàbáo có sở trờng về truyện ngắn, tuỳbút, bút ký

II đọc, hiểu văn bản:

1 Đọc:

này chú ý giọng chậm rãi, sâu lắng,

mềm mại, hơi buồn se sắt, chú ý giọng

phù hợp với những câu cảm trong bài

* Giải nghĩa từ theo SGK

- Bài này chỉ là một đoạn trích nên

không có bố cục hoàn chỉnh Song theo

em bài này có thể chia làm mấy đoạn ?

* Đọc đoạn 1:

? Đoạn văn viết về một quy luật tất yếu

đó là tình yêu dành cho mùa xuân

Trong đoạn văn tác giả đã sử dụng biện

pháp nghệ thuật nào ?

? Tác dụng của việc sử dụng biện pháp

nghệ thuật đó ?

? Em có hiểu vì sao mùa xuân lại đợc

mọi ngời đều dành cho tình yêu nh vậy

không ?

? Nhng liệu đó có phải là những lý do

cơ bản để khiến tác giả mè luyến mùa

xuân ? -> Đoạn 2

? Tác giả đã gợi tả cảnh sắc mùa xuân

đất Bắc, Hà Nội qua cách lập ý nào ?

? Trong dòng hồi ức của nhà văn về

mùa xuân đất Bắc, mùa xuân Hà Nội,

định quy luật tất yếu của tình cảm conngời: Yêu mùa xuân, mùa đầu của tìnhyêu, hạnh phúc, tuổi trẻ, của đất trời vàlòng ngời

b) Cảnh sắc và không khí mùa xuân

đất Bắc - mùa xuân Hà Nội:

- Ma riêu riêu, gió lành lạnh, có tiếngnhạn kêu trong đêm xanh, có tiếngtrống chèo, có câu hát huê tình của cô

gái đẹp nh thơ mộng Có cái rét ngọtngào Có bàn thờ, đèn nến, hơng trầm

những hình ảnh, chi tiết nào là đặc

tr-ng, tiêu biểu nhất ?

? Vì sao em lại cho rằng đó là những

hình ảnh đặc trng, tiêu biểu nhất ?

? Và với những nét đặc trng ấy, mùa

xuân đem lại một sức sống cho thiên

nhiên và con ngời nh thế nào ?

? Tác giả đã sử dụng hình ảnh nh thế

nào ?

? Giọng văn trong đoạn này ra sao ?

(Quả là mùa xuân bao giờ cũng thật

tuyệt vời và cảm xúc của con ngời

trong mùa xuân là bất tận

Với Vũ Bằng, thông qua nhiều cách

khác nhau, suy tởng và hồi nhớ trong

tình cảnh và tâm trạng buồn, xa, bồi

hồi đã bao năm tháng trôi qua, xa cách

cả về không gian và thời gian nhng nhớ

đến mùa xuân tháng Giêng là cái miên

man rạo rực, xôn xao và ấm áp lại hiện

về, sống lại trong lòng Và nhà văn cho

chúng ta đợc sống cùng trong dòng

cảm xúc miên man đó để mà cảm nhận

thật rõ nét sức sống của thiên nhiên và

con ngời trong mùa xuân.)

? Trong cả mùa xuân tuyệt vời của đất

Bắc, của Hà Nội ấy tác giả tập trung

niềm thơng nhớ vào thời điểm nào nhất

-> Nét đặc trng cả trong thiên nhiên vàsinh hoạt của con ngời Trong thời tiếtkhí hậu có cái lạnh của mùa đông cònvơng lại nhng có cái ấm áp, nồng nàncủa khí xuân, hơi xuân với tình cảm gia

đình yêu thơng, thắm thiết

Nhựa sống của con ng

“ ời căng lên Tim dờng nh …

Con ngời sống lại và … Lòng anh ấm …

Ra ngoài … yêu thơng ”-> Hình ảnh gợi cảm, so sánh cụ thể,giọng văn kể, tả, biểu cảm nhịp nhàng,hài hoà, trôi chảy tự nhiên theo dòngcảm xúc

-> Sức sống của thiên nhiên và con

ng-ời trong tháng Giêng mùa xuân

c) Cảnh sắc, h ơng vị mùa xuân Hà Nội sau ngày rằm tháng Giêng:

-> Đoạn 3.

? Em đã học bài thơ "Nguyên tiêu" của

Bác Hãy đọc lại bài thơ ấy ?

? Còn ở đây, Vũ Bằng viết về mùa xuân

sau ngày rằm tháng Giêng nh thế nào ?

Cúng lễ: Màn điều vẫn treo, cha hoá vàng

C/sống: nhiều trò vui diễn ra

mùa xuân và tình cảm của tác giả ?

? Cho biết nét đặc sắc trong ngòi bút

sự sống và biết tận hởng những vẻ đẹpcủa cuộc sống

5 Ghi nhớ: sgk.

của nhà văn Vũ Bằng ?

III luyện tập :

- Đọc thêm một đoạn trong bài "Tháng Giêng mơ về trăng non, rét ngọt"

- Đọc thêm bài thơ "Xuân" - Nguyễn Bính

- Viết đoạn văn ngắn: Mùa xuân của em!

IV h ớng dẫn về nhà :

- Hoàn thành đoạn văn

- Học, hiểu bài

- Su tầm những đoạn văn, thơ hay về mùa xuân

- Chuẩn bị bài tiếp theo

tuần 17 – bài 16+17 Tiết 65:

luyện tập sử dụng từ

A/ Mục tiêu bài học:

Giúp h/sinh:

- Ôn tập tổng hợp về từ thông qua một hệ thống bài tập thực hành

- Rèn luyện các kỹ năng về dùng từ, sửa lỗi dùng từ

- Mở rộng vốn từ, góp phần nâng cao chất lợng diễn đạt viết văn bản biểu cảm vàvăn bản nghị luận sẽ học ở học kỳ II

b/ tiến trình bài dạy:

*

ổ n định lớp:

* Kiểm tra bài cũ:

- Kiểm tra bài luyện tr 64

* Bài mới:

I Đọc các bài tập làm văn của em từ đầu năm đến nay :

- Ghi lại những từ em đã dùng sai (về âm, về chính tả, về nghĩa, về tính chất ngữpháp và về sắc thái biểu cảm) Nêu cách sửa những lỗi đó

- Giáo viên yêu cầu học sinh lập thành bảng theo mẫu:

- Từ dùng sai âm

- Từ dùng sai chính tả

………

II Đọc bài tập làm văn của các bạn cùng lớp:

- Nhận xét về các trờng hợp dùng từ không đúng nghĩa, không đúng tính chất ngữpháp, không đúng sắc thái biểu cảm và không hợp tình huống giao tiếp trong bài làm củabạn

- Giáo viên cho th ký tổng hợp kết quả, tổng lỗi của từng nhóm

- Đánh giá cách sửa lỗi của từng nhóm

- Cho điểm thi đua các nhóm với nhau

II Trò chơi: Cá mập tấn công.

- Một lỗi là bạn bị sa xuống ba bậc thang

- Dãy phát hiện đợc lỗi mà dãy kia không sửa đợc lỗi -> sa xuống tiếp 3 bậc

- Dãy tự phát hiện đợc lỗi đợc lên 2 bậc

- Dãy tự sửa đợc lỗi đợc lên 2 bậc

IIi giáo viên cung cấp thêm một số ví dụ để học sinh sửa lỗi dùng từ:

1 Lỗi dùng từ sai âm, sai chính tả:

- Nhóm từ gần âm, gần nghĩa: