Theo điều 5 Luật xây dựng sửa đổi 2, cấp công trình xây dựng được xác định cho từng loại công trình gồm: a Cấp công trình xây dựng phục vụ quản lý các hoạt động đầu tư và xây dụng công
SỰ CẦN THIẾT
QCVN 03:2012/BXD [10] là một quy chuẩn quan trọng của hệ thống QC, TC ngành xây dựng Kể từ khi ra đời, QC 03 đã góp phần thiết thực, nâng cao chất lượng thiết kế, đảm bảo tính an toàn song song với việc thiết kế tiết kiệm, phù hợp với tầm quan trọng của công trình, đồng thời là nền tảng cho việc ban hành các Nghị định, thông tư hướng dẫn về phân cấp công trình phục vụ quản lý nhà nước sau này Đến nay, QCVN 03:2012/BXD đã được ban hành 10 năm, và cần phải soát xét vì các lý do sau:
1 Sự thay đổi cơ bản về phân cấp công trình xây dựng theo quy định pháp luật Luật XD số 50/2014/QH13 [2] Luật XD sửa đổi số 62/2020/QH14 [3] Điều 5:
3 Cấp công trình được xác định theo từng loại công trình căn cứ vào quy mô, mục đích, tầm quan trọng, thời hạn sử dụng, vật liệu sử dụng và yêu cầu kỹ thuật xây dựng công trình
Cấp công trình gồm cấp đặc biệt, cấp I, cấp II, cấp III, cấp IV và các cấp khác theo quy định của Chính phủ
2 Cấp công trình xây dựng được xác định cho từng loại công trình gồm: a) Cấp công trình xây dựng phục vụ quản lý hoạt động đầu tư xây dựng quy định tại Luật này được xác định căn cứ vào quy mô, mức độ quan trọng, thông số kỹ thuật của công trình, bao gồm cấp đặc biệt, cấp
I, cấp II, cấp III và cấp IV, trừ trường hợp quy định tại điểm b khoản này; b) Cấp công trình xây dựng phục vụ thiết kế xây dựng công trình được quy định trong tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật Cấp công trình phục vụ quản lý các nội dung
5 khác được thực hiện theo quy định của pháp luật có liên quan
4 Bộ trưởng Bộ Xây dựng quy định chi tiết về cấp công trình xây dựng quy định tại điểm a khoản 2 Điều này.”
Theo điều 5 Luật xây dựng sửa đổi 2, cấp công trình xây dựng được xác định cho từng loại công trình gồm: a) Cấp công trình xây dựng phục vụ quản lý các hoạt động đầu tư và xây dụng công trình được xác định căn cứ vào quy mô, Tầm quan trọng, thông số kỹ thuật của công trình, gồm cấp đặc biệt, cấp I, cấp II, cấp III và cấp IV; b) Cấp xây dựng phục vụ thiết kế xây dựng công trình được quy định trong tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật
Nội dung a) đã được thực hiện tại Thông tư số 06/2021/TT-BXD [8], thay thế các TT 03/2016/TT-BXD và sửa đổi bổ sung theo Thông tư số 07/2019/TT-BXD 9 Các hoạt động đầu tư xây dựng công trình theo các văn bản trên về cơ bản tới nay không có bất cập
Nội dung b) hiện có các quy chuẩn:
QCVN 03:2012/BXD 10 áp dụng cho các công trình xây dựng dân dụng, công nghiệp và hạ tầng kỹ thuật do Bộ Xây dựng quản lý, theo đó, các công trình cũng được phân thành 5 cấp đặc biệt, I, II, III, và IV Tuy nhiên, QCVN 03:2012/BXD mới quy định nguyên tắc xác định cấp công trình trên cơ sở Luật XD số 50/2014 (căn cứ vào quy mô, mục đích, tầm quan trọng, thời hạn sử dụng, vật liệu sử dụng và yêu cầu kỹ thuật xây dựng công trình), nên cần xem xét sửa đổi cho phù hợp với Luật XD sửa đổi mới
QCVN 04-05/BNNPTNT 11 áp dụng cho các công trình thủy lợi do Bộ NNPTNT quản lý, theo đó, các công trình được phân thành 5 cấp đặc biệt, I, II, III, và
IV phục vụ cho thiết kế công trình thủy lợi Các cấp công trình theo quy chuẩn này tương đồng với cấp công trình phục vụ quản lý hoạt động xây dựng theo TT
06/2021/BXD Tuy nhiên hiện nay QC này cũng đang được soát xét để phù hợp với Quy hoạch hệ thống QC ngành XD
2 Việc phân loại công trình hiện nay đã được đưa vào Nghị định số 06/2021/NĐ-
CP về quản lý chất lượng và bảo trì công trình xây dựng [5]
Như vậy, nội dung phân loại công trình không còn cần thiết nằm trong QC 03 nữa (QCVN 03:2012/BXD hiện hành đang có nội dung về phân loại công trình)
3 Việc phân cấp công trình cần tương thích với hệ thống QC, TC thiết kế hiện hành và sắp tới
QCVN 03:2012/BXD phù hợp với hệ thống QC, TC và vận hành tốt trong những năm qua, nhưng do hệ thống QC, TCVN hiện nay đã và đang có nhiều thay đổi, nên
QC 03 cũng cần sửa đổi một số điểm sau:
- Hiện nay, các TC thiết kế cốt lõi của TCVN đang được soát xét, trong đó nội dung phân cấp công trình hướng đến chia thành 3 cấp theo tầm quan trọng, tương tự như hệ thống TC Nga mới và TC Châu Âu Ngoài ra, Bộ XD đã giao các nhiệm vụ biên soạn mới các TC thiết kế định hướng theo TC Châu Âu QCVN 03:2012/BXD phân công trình thành 5 cấp, không còn phù hợp với hệ thống TC thiết kế cốt lõi hiện nay và sắp tới
- QCVN 03:2012/BXD gắn công trình cấp I và cấp Đặc biệt với tuổi thọ 100 năm Hiện nay ở VN đã ban hành các TCVN 12251:2021 về Bảo vệ công trình xây dựng chống ăn mòn [28], soát xét TCVN 9346:2012 về Kết cấu BTCT trong môi trường biển [22], trong đó đưa ra những yêu cầu cao hơn đối với các công trình có tuổi thọ 100 năm, tương tự như các TC nước ngoài khác như Eurocodes hay TC Mỹ, Nga Đối với các công trình công nghiệp, đặc biệt khi xây dựng trong vùng khí hậu ăn mòn hoặc môi trường xâm thực mạnh, đảm bảo tuổi thọ 100 năm là rất khó khăn, đòi hỏi chi phí lớn, trong khi nhu cầu đầu tư có thể không cần thiết phải duy trì công trình công nghiệp đến
- QCVN 06:2021/BXD [13] đã được ban hành, trong đó có những sửa đổi về bậc chịu lửa gắn với các tiêu chí như số tầng cao, công năng sử dụng, diện tích khoang cháy
… Theo đó, việc gắn bậc chịu lửa với cấp công trình đã không còn tương thích với QCVN 06:2021/BXD mới (chi tiết xin xem phần V của Thuyết minh)
Vì các lý do trên, Bộ Xây dựng giao cho Viện Khoa học công nghệ soát xét lại QCVN 03:2012/BXD (thực chất là biên soạn mới, vì thay đổi hầu hết các nội dung của QCVN 03:2012/BXD) Trong phiên bản này sẽ bao gồm các nội dung phân cấp phục vụ thiết kế xây dựng công trình, bảng phân cấp công trình cụ thể (tham khảo) và khung thời hạn sử dụng công trình theo thiết kế.
CƠ SỞ ĐỀ XUẤT CÁC NỘI DUNG CỦA QUY CHUẨN
P HẠM VI ÁP DỤNG VÀ ĐỐI TƯỢNG PHÂN CẤP CỦA DỰ THẢO QC
II.1.1 Phạm vi áp dụng của QC
Quy chuẩn này quy định việc phân cấp và khung thời hạn sử dụng theo thiết kế đối với các công trình xây dựng, với mục đích đảm bảo độ tin cậy phù hợp cho kết cấu công trình khi thiết kế xây dựng tại Việt Nam
Phân cấp công trình phục vụ các mục đích khác không được quy định trong Quy chuẩn này
QC này chỉ dừng ở nội dung xác định cấp công trình và thời hạn sử dụng theo thiết kế của công trình, đồng thời nêu một số yêu cầu thiết kế cơ bản liên quan đến an toàn công trình Các vấn đề liên quan đến thiết kế công trình cụ thể và các giải pháp, hệ số liên quan đến cấp công trình do hệ thống TC thiết kế giải quyết
Trong công tác thiết kế xây dựng, tồn tại nhiều hình thức cấp công trình khác nhau, với các mục đích khác nhau Ví dụ:
- Các TC EN 1990 (Châu Âu) [32], ASCE 7-16 (Mỹ) [95], GOST 27751:2014 (Nga) [65], GB 50068 (Trung Quốc) [99] phân cấp công trình theo hậu quả, mục đích để thiết kế đảm bảo độ tin cậy phù hợp cho kết cấu công trình, tương ứng với cấp hậu quả
- Thiết kế đường ô tô theo TCVN 4054:2005 [18]: phân cấp kỹ thuật thành 7 cấp, từ cấp đường cao tốc đến các cấp I-VI, tiêu chí phân cấp là lưu lượng xe thiết kế từ >25000 xcqđ/nđ (cao tốc) đến