(Luận văn thạc sĩ) Tăng cường quản lý nhà nước đầu tư trực tiếp nước ngoài vào tỉnh Quảng Ninh

(Luận văn thạc sĩ) Tăng cường quản lý nhà nước đầu tư trực tiếp nước ngoài vào tỉnh Quảng Ninh(Luận văn thạc sĩ) Tăng cường quản lý nhà nước đầu tư trực tiếp nước ngoài vào tỉnh Quảng Ninh(Luận văn thạc sĩ) Tăng cường quản lý nhà nước đầu tư trực tiếp nước ngoài vào tỉnh Quảng Ninh(Luận văn thạc sĩ) Tăng cường quản lý nhà nước đầu tư trực tiếp nước ngoài vào tỉnh Quảng Ninh(Luận văn thạc sĩ) Tăng cường quản lý nhà nước đầu tư trực tiếp nước ngoài vào tỉnh Quảng Ninh(Luận văn thạc sĩ) Tăng cường quản lý nhà nước đầu tư trực tiếp nước ngoài vào tỉnh Quảng Ninh(Luận văn thạc sĩ) Tăng cường quản lý nhà nước đầu tư trực tiếp nước ngoài vào tỉnh Quảng Ninh(Luận văn thạc sĩ) Tăng cường quản lý nhà nước đầu tư trực tiếp nước ngoài vào tỉnh Quảng Ninh(Luận văn thạc sĩ) Tăng cường quản lý nhà nước đầu tư trực tiếp nước ngoài vào tỉnh Quảng Ninh(Luận văn thạc sĩ) Tăng cường quản lý nhà nước đầu tư trực tiếp nước ngoài vào tỉnh Quảng Ninh(Luận văn thạc sĩ) Tăng cường quản lý nhà nước đầu tư trực tiếp nước ngoài vào tỉnh Quảng Ninh(Luận văn thạc sĩ) Tăng cường quản lý nhà nước đầu tư trực tiếp nước ngoài vào tỉnh Quảng Ninh(Luận văn thạc sĩ) Tăng cường quản lý nhà nước đầu tư trực tiếp nước ngoài vào tỉnh Quảng Ninh(Luận văn thạc sĩ) Tăng cường quản lý nhà nước đầu tư trực tiếp nước ngoài vào tỉnh Quảng Ninh(Luận văn thạc sĩ) Tăng cường quản lý nhà nước đầu tư trực tiếp nước ngoài vào tỉnh Quảng Ninh(Luận văn thạc sĩ) Tăng cường quản lý nhà nước đầu tư trực tiếp nước ngoài vào tỉnh Quảng Ninh(Luận văn thạc sĩ) Tăng cường quản lý nhà nước đầu tư trực tiếp nước ngoài vào tỉnh Quảng Ninh(Luận văn thạc sĩ) Tăng cường quản lý nhà nước đầu tư trực tiếp nước ngoài vào tỉnh Quảng Ninh

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP

NƯỚC NGOÀI VÀO TỈNH QUẢNG NINH

Ngành: QUẢN LÝ KINH TẾ

NGUYỄN HỒNG QUANG

Hà Nội – năm 2021

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ

TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP

NƯỚC NGOÀI VÀO TỈNH QUẢNG NINH

Ngành: QUẢN LÝ KINH TẾ

Họ và tên học viên: NGUYỄN HỒNG QUANG

Người hướng dẫn: PGS, TS VŨ THỊ KIM OANH

Hà nội – năm 2021

Ngành: QUẢN LÝ KINH TẾ

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của tôi Các số liệu khoa học, kết quả nghiên cứu của Luận văn là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng

Tác giả luận văn

Nguyễn Hồng Quang

Tôi xin chân thành cảm ơn lãnh đạo Sở Kế hoạch đầu tư tỉnh Quảng Ninh; lãnh đạo các phòng, ban ngành, các cơ quan, đơn vị trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh đã tiếp nhận và nhiệt tình giúp đỡ, cung cấp các thông tin, số liệu cần thiết phục vụ cho quá trình nghiên cứu và hoàn thiện đề tài này

Trong quá trình làm nghiên cứu, mặc dù đã có nhiều cố gắng để hoàn thành luận văn, đã tham khảo nhiều tài liệu và đã trao đổi, tiếp thu ý kiến của Thầy Cô và bạn bè Song, do điều kiện về thời gian và trình độ nghiên cứu của bản thân còn nhiều hạn chế nên nghiên cứu khó tránh khỏi những thiếu sót Vì vậy, tôi rất mong nhận được sự quan tâm đóng góp ý kiến của Thầy Cô và các bạn để luận văn được hoàn thiện hơn

Xin chân thành cảm ơn!

Tác giả luận văn

MỤC LỤC

MỤC LỤC i

DANH MỤC CHỮ CÁI VIẾT TẮT iv

DANH MỤC BẢNG, BIỂU v

DANH MỤC HÌNH ẢNH vi

MỞ ĐẦU 1

Chương 1 CƠ SỞ KHOA HỌC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀO MỘT TỈNH 6

1.1 Tổng quan đầu tư trực tiếp nước ngoài 6

1.1.1 Khái niệm và đặc điểm đầu tư trực tiếp nước ngoài 6

1.1.2 Phân loại đầu tư trực tiếp nước ngoài 8

1.1.3 Vai trò của đầu tư trực tiếp nước ngoài 10

1.2 Quản lý nhà nước đầu tư trực tiếp nước ngoài vào cấp tỉnh 14

1.2.1 Khái niệm quản lý nhà nước đầu tư trực tiếp nước ngoài 14

1.2.2 Sự cần thiết và chức năng quản lý nhà nước đầu tư trực tiếp nước ngoài 16

1.2.3 Nội dung quản lý nhà nước đầu tư trực tiếp nước ngoài và cấp tỉnh 19

1.3 Nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý nhà nước đầu tư trực tiếp nước ngoài vào một tỉnh ……… …………25

1.3.1 Nhân tố bên ngoài ……… ………… 25

1.3.2 Nhân tố bên trong 25

1.4 Kinh nghiệm quản lý nhà nước đầu tư trực tiếp nước ngoài tại một số tỉnh và bài học rút ra cho tỉnh Quảng Ninh 27

1.4.1 Kinh nghiệm quản lý nhà nước đầu tư trực tiếp nước ngoài tại một số tỉnh 27

1.4.2 Bài học rút ra cho tỉnh Quảng Ninh 28

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀO TỈNH QUẢNG NINH 30

2.1 Các điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội ảnh hưởng đến quản lý nhà nước đầu

tư trực tiếp nước ngoài vào tỉnh Quảng Ninh 30

2.1.1 Điều kiện tự nhiên 30

2.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội 34

2.2 Tình hình đầu tư trực tiếp nước ngoài vào tỉnh Quảng Ninh trong thời gian qua 40

2.3 Thực trạng quản lý nhà nước đầu tư trực tiếp vào tỉnh Quảng Ninh 48

2.3.1 Xây dựng chiến lược, quy hoạch, kế hoạch và chính sách thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài 48

2.3.2 Xây dựng cơ sở pháp lý thu hút và quản lý hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài 53

2.3.3 Về xúc tiến đầu tư trực tiếp nước ngoài 55

2.3.4 Về tổ chức bộ máy quản lý nhà nước đầu tư trực tiếp nước ngoài 57

2.3.5 Thẩm định, cấp, thu hồi giấy phép đầu tư trực tiếp nước ngoài 60

2.3.6 Kiểm tra, thanh tra và giám sát các hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài 64

2.4 Đánh giá chung quản lý nhà nước đầu tư trực tiếp nước ngoài vào tỉnh Quảng Ninh 66

2.4.1 Những kết quả đạt được 66

2.4.2 Tồn tại, hạn chế và nguyên nhân 67

Chương 3 GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀO TỈNH QUẢNG NINH 71

3.1 Định hướng tăng cường thu hút và quản lý nhà nước đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Quảng Ninh 71

3.1.1 Bối cảnh phát triển kinh tế tác động đến thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài71 3.1.2 Triển vọng thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào tỉnh Quảng Ninh 74

3.1.3 Phương hướng tăng cường quản lý nhà nước đầu tư trực tiếp nước ngoài vào tỉnh Quảng Ninh 76

3.2 Một số giải pháp tăng cường tăng cường quản lý nhà nước đầu tư trực tiếp

nước ngoài vào tỉnh Quảng Ninh 77

3.2.1 Hoàn thiện hệ thống pháp luật và chính sách ưu đãi, quản lý đầu tư trực tiếp nước ngoài 77

3.2.2 Hoàn chỉnh quy hoạch phát triển kinh tế xã hội nói chung và kế hoạch hóa các hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài 79

3.2.3 Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, trong đó đặc biệt chú trọng đến đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác quản lý đầu tư trực tiếp nước ngoài 81

3.2.4 Kiện toàn tổ chức bộ máy quản lý, đặc biệt quan tâm đến cải cách các thủ tục hành chính về cấp phép đầu tư 84

3.2.5 Đổi mới, đẩy mạnh và nâng cao hiệu quả hoạt động xúc tiến đầu tư 87

3.2.6 Đổi mới cơ chế kiểm tra, giám sát, thanh tra các hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài 90

3.3 Kiến nghị 92

KẾT LUẬN 93

TÀI LIỆU THAM KHẢO 96

DANH MỤC CHỮ CÁI VIẾT TẮT

DANH MỤC BẢNG, BIỂU

Bảng 2.1 Các đơn vị hành chính của tỉnh Quảng Ninh 31

Bảng 2.2 Số lượng các khu, cụm kinh tế và công nghiệp 36

Bảng 2.3 Tình hình dân số và lao động của tỉnh Quảng Ninh 40

Bảng 2.4 Các dự án FDI trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh 41

Bảng 2.5 Tổng hợp vốn FDI đăng ký mới của quốc gia và Quảng Ninh giai đoạn 2015-2019 42

Bảng 2.6 Tổng hợp số dự án FDI đăng ký mới của quốc gia vào 43

Bảng 2.7.Kết quả thu hút vốn đầu tư theo ngành kinh tế 44

Bảng 2.8 Cơ cấu vốn đầu tư theo đối tác ĐTNN năm 2020 45

Bảng 2.9 Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh của Quảng Ninh 57

Bảng 2.10 Số lượng dự án ĐTNN được cấp phép của 61

Bảng 2.11 Số lượng dự án bị rút giây phép đầu tư trên địa bàn 63

DANH MỤC HÌNH ẢNH Hình 2.1 Bản đồ hành chính tỉnh Quảng Ninh 30

Hình 2.2 Hệ thống quy hoạch chiến lược của tỉnh Quảng Ninh 49

TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN VĂN

Học viên: NGUYỄN HỒNG QUANG

Tên luận văn: Tăng cường quản lý nhà nước đầu tư trực tiếp nước ngoài vào tỉnh Quảng Ninh

Chuyên ngành: Quản lý kinh tế

Mã số: 8340410

Người hướng dẫn: PGS, TS VŨ THỊ KIM OANH

Trường: Đại học Ngoại thương

1 Để thực hiện đề tài “Tăng cường quản lý nhà nước đầu tư trực tiếp nước

ngoài vào tỉnh Quảng Ninh”, tác giả đã vận dụng những cơ sở lý thuyết quản lý kinh

tế đã đưa ra những vấn đề tổng quan đầu tư trực tiếp nước ngoài với các nội dung: Khái niệm FDI và những đặc điểm của FDI như: FDI gắn với hoạt động sản xuất kinh doanh trực tiếp; chủ thể của FDI là các chủ thể tư nhân, mục tiêu đầu tư là lợi nhuận cao; FDI thường sử dụng công nghệ khác biệt nhằm tận dụng lợi thế trong phân công lao động quốc tế để giảm chi phí; nguồn vốn FDI là vốn đầu tư phát triển dài hạn, trực tiếp từ bên ngoài Và hoạt động FDI được phân loại theo nhiều tiêu chí khác nhau Dựa trên những đặc điểm và theo tiêu chí phân loại hoạt động FDI,Nhà nước

sẽ định hướng và đưa ra những nội dung quản lý phù hợp nhằm phát huy vai trò của nguồn vốn FDI nói chung và các doanh nghiệp FDI với sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước nói chung và địa phương tiếp nhận đầu tư nói riêng Bên cạnh đó, đề tài còn đề cập đến một số nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động quản lý nhà nước FDI cũng như nghiên cứu, đánh giá thực trạng hoạt động quản lý nhà nước FDI của một số địa phương, từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm cho tỉnh Quảng Ninh

2 Để làm rõ thực trạng công tác QLNN FDI vào tỉnh Quảng Ninh, nội dung

đề tài đã nghiên cứu các đặc điểm tự nhiên, kinh tế xã hội và phân tích tình hình đầu

tư trực tiếp nước ngoài vào tỉnh Quảng Ninh trong giai đoạn 2010-2020 với các tiêu chí như: Tổng số vốn đầu tư, tổng số dự án, kết quả thu hút đầu tư vào các lĩnh vực;

cơ cấu vốn đầu tư theo đối tác Qua các nội dung trên, đề tài đã đưa ra các đánh giá chung về tình hình thu hút đầu tư của tỉnh Quảng Ninh trong giai đoạn vừa qua

Đồng thời để đánh giá công tác quản lý nhà nước đối với FDI trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh trong thời gian nghiên cứu, tại chương 2 của đề tài tác giả đã tập trung vào một số nội dung: Xây dựng chiến lược, quy hoạch, kế hoạch và chính sách thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài; Xây dựng cơ sở pháp lý về thu hút và quản lý hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài; Về xúc tiến đầu tư trực tiếp nước ngoài; Về tổ chức

bộ máy QLNN đầu tư trực tiếp nước ngoài; Thẩm định, cấp, thu hồi giấy phép đầu tư trực tiếp nước ngoài; Kiểm tra, thanh tra và giám sát các hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài Thông qua đánh giá được những những kết quả, tồn tại, hạn chế và nguyên nhân của tồn tại hạn chế đó làm cơ sở đề xuất các giải pháp cho giai đoạn tiếp theo

3 Tại chương 3 của đề tài, tác giả đã căn cứ trên những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân của tồn tại hạn chế đó; cùng với bối cảnh trong nước, ngoài nước, định hướng trong chiến lược thu hút đầu tư của tỉnh Quảng Ninh, đề tài đã đề xuất một số

hệ thống pháp luật và chính sách ưu đãi, quản lý FDI; Hoàn chỉnh quy hoạch phát triển kinh tế xã hội nói chung và kế hoạch hóa các hoạt động FDI; Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, trong đó đặc biệt chú trọng đến đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác quản lý FDI; Kiện toàn tổ chức bộ máy quản lý, đặc biệt quan tâm đến cải cách các thủ tục hành chính về cấp phép đầu tư; đổi mới, đẩy mạnh và nâng cao hiệu quả hoạt động xúc tiến đầu tư; Đổi mới cơ chế kiểm tra, giám sát, thanh tra các hoạt động FDI và các giải pháp này có khả năng ứng dụng trên thực tiễn trong công tác thu hút và QLNN FDI của tỉnh Quảng Ninh trong giai đoạn tiếp theo

Người hướng dẫn Học viên

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Ngày nay, dưới sự tác động mạnh mẽ của quá trình toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế cùng với sự bùng nổ của cuộc cách mạng KH-CN 4.0 Thế giới, đang chứng kiến việc di chuyển nguồn lực giữa các quốc gia trên thế giới Sự di chuyển các nguồn lực này ngày càng có ý nghĩa quan trọng, tác động rất lớn đến sự phát triển KT- XH của mỗi quốc gia

Một trong những nguồn lực lớn tham gia vào quá trình di chuyển đó chính là nguồn vốn FDI Thực tiễn cho thấy, tại nhiều quốc gia kém và đang phát triển hiện nay, nước nào thu hút được nhiều nguồn vốn FDI và sử dụng nó có hiệu quả cao thì có nhiều

cơ hội tăng trưởng và phát triển kinh tế hơn, qua đó có khả năng rút ngắn nhanh hơn khoảng cách với các nước phát triển Chính vì vậy, không chỉ các nước đang phát triển

mà cả các quốc gia phát triển cũng đang phải cạnh tranh với nhau trong việc thu hút các nguồn vốn FDI Để giành thắng lợi trong cuộc cạnh tranh này, vai trò của Nhà nước trong tổ chức, quản lý hoạt động FDI hết sức quan trọng, đặc biệt đối với các nước kém phát triển,

Công tác QLNN đối với hoạt động FDI là một trong những công cụ quan trọng

để tăng cường khả năng thu hút nguồn vốn FDI vào trong nước, thúc đẩy tiến trình tham gia vào xu thế tự do hóa đầu tư đang diễn ra rộng khắp trên thế giới

Quảng Ninh là một trong số ít những địa phương có điều kiện tự nhiên và vị trí địa lý tương đối thuận lợi, là đầu mối giao thông quan trọng thúc đẩy giao thương trong khu vực và quốc tế Ngay từ những năm đầu thời kỳ đổi mới, chính quyền tỉnh Quảng Ninh đã xác định rõ lợi thế so sánh, xu hướng phát triển HNKT quốc tế và khẳng định thu hút FDI là một trong những giải pháp quan trọng để phát triển KT-

XH của tỉnh Trong thời gian qua, Quảng Ninh đã thu được những kết quả quan trọng (mở rộng và tăng nguồn vốn đầu tư phát triển, tăng năng lực sản xuất, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tạo nhiều việc làm mới cho người lao động, thúc đẩy nhanh quá trình đổi mới thiết bị, công nghệ và kinh nghiệm quản lý, mở rộng thị trường xuất khẩu, tăng nguồn thu cho ngân sách, ) nhằm thúc đẩy KT-XH của Tỉnh phát triển nhanh và bền vững

Riêng trong giai đoạn 2015-2020, tỉnh Quảng Ninh đã thu hút được 37 dự án với tổng vốn đầu tư đăng ký là 1.421 USD, chiếm 43,83% tổng vốn FDI trên địa bàn các KCN, KKT còn hiệu lực Các KCN, KKT của tỉnh bước đầu đã thu hút được một

số nhà đầu tư FDI lớn, có năng lực, kinh nghiệm đến từ 15 quốc gia, vùng lãnh thổ như: Amata (Thái Lan), Rent A Port (Bỉ); TCL (Trung Quốc), Foxconn (Đài Loan), Bumjin (Hàn Quốc), Toray, Yazaky (Nhật Bản), Wilmar (Singapore) Các dự án FDI trong KCN, KKT của tỉnh chủ yếu tập trung vào một số lĩnh vực, ngành nghề như: Kinh doanh bất động sản (hạ tầng KCN, nhà xưởng cho thuê), dệt may, cơ khí chế tạo, lắp ráp thiết bị điện, điện tử; chế biến thực phẩm và một số ngành nghề khác

Tuy nhiên, theo đánh giá của các chuyên gia kinh tế, so với tiềm năng, thế mạnh và yêu cầu phát triển của Quảng Ninh, việc phát KCN, KKT và thu hút FDI thời gian qua còn hạn chế do mô hình của các KCN, KKT chủ yếu phát triển theo hướng đa ngành, đa lĩnh vực, mà chưa chú trọng đến sản xuất công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ, đặc biệt là các dự án FDI Chất lượng, hiệu quả thu hút dự

án FDI vào KCN, KKT chưa đáp ứng yêu cầu phát triển theo chiều sâu, hướng tới cơ cấu ngành nghề có giá trị gia tăng cao, công nghệ hiện đại Việc đầu tư cho phát triển

hạ tầng KCN, KKT chưa đáp ứng với nhu cầu thực tế; HTKT ngoài hàng rào KCN

và việc kết nối từ HTKT động lực đến các KCN, KKT chậm được đầu tư, làm hạn chế cơ hội thu hút FDI Đặc biệt, trong công tác QLNN FDI của tỉnh trong thời gian qua còn một số khó khăn, hạn chế về cơ chế; chính sách quản lý còn thiếu sự phối hợp từ Trung ương đến địa phương; hành lang pháp lý liên quan đến đầu tư còn thiếu

và yếu; thiếu chính sách ưu đãi, khuyến khích đầu tư trên nguyên tắc gắn với cơ chế kiểm tra, giám sát để đảm bảo DN FDI thực hiện đúng cam kết đầu tư, tuân thủ đúng tiêu chí, điều kiện hưởng ưu đãi; hiệu quả sử dụng đất của nhiều dự án FDI chưa cao; thiết lập hạ tầng cơ sở còn nhiều khó khăn; tổ chức bộ mày và trình độ đội ngũ CB,CC vẫn còn nhiều hạn chế chưa thể đáp ứng yêu cầu thu hút FDI vào tỉnh

Xuất phát từ lý do trên, tác giả lựa chọn vấn đề: “Tăng cường Quản lý nhà nước đầu tư trực tiếp nước ngoài vào tỉnh Quảng Ninh” làm đề tài luận văn thạc sĩ

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

FDI không chỉ là một nguồn lực có vai trò quan trọng cho phát triển kinh tế

mà còn là nhân tố có tác động lan tỏa đến rất nhiều khu vực khác nhau Vì vậy, ở Việt Nam cũng như trên thế giới, các nghiên cứu liên quan đến FDI về lý thuyết và thực nghiệm có đều số lượng rất lớn và chuyên sâu Hầu hết các nghiên cứu tập trung đánh giá các vấn đề liên quan thu hút, tác động cũng như hiệu quả sử dụng vốn FDI đối với nhóm quốc gia, từng quốc gia, vùng kinh tế, địa phương hay một ngành kinh tế

cụ thể nào đó, có thể kể đến một số nghiên cứu như sau:

Luận án Tiến sỹ (2016), “FDI với phát triển bền vững tại vùng Đồng bằng sông

Hồng” của tác giả Nguyễn Thị Thanh Mai, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Về mặt

lý luận, luận án đã thành công khi làm rõ nội hàm của phát triển bền vững vùng kinh tế, xây dựng khung phân tích đánh giá đóng góp của FDI vào phát triển bền vững vùng kinh

tế và phân tích kinh nghiệm và rút ra bài học kinh nghiệm về thu hút FDI oài với phát triển bền vững vùng Trong nghiên cứu này, có rất nhiều số liệu thu hút và quản lý nhà nước FDI của tỉnh Quảng Ninh là một trong những địa phương có sức hút FDI tốt nhất trong khu vực Đồng bằng sông Hồng trong thời gian qua

Luận văn thạc sỹ (2016), “QLNN đối với doạnh nghiệp có vốn FDI trên địa

bàn thành phố Đà Nẵng” của tác giả Nguyễn Đình Thắng, Đại học Đà Nẵng Nội

dung nghiên cứu này tập trung vào việc hệ thống những kiến thức lý luận và kinh nghiệm thực tiễn QLNN đối với các DN có vốn FDI có thể giúp các ngành, các cấp làm công tác QLNN đối với các DN có vốn FDI của thành phố Đà Nẵng lấy đó làm

cơ sở khoa học cho công việc của mình

Luận văn thạc sỹ (2018), “Quản lý nhà nước FDI vào KKT mở Chu Lai, tỉnh

Quảng Nam” của tác giả Nguyễn Quang Sáng, Học viện Hành chính quốc gia Nội

dụng của nghiên cứu này là nhằm làm rõ cơ sở lý luận QLNN FDI; Phân tích, đánh giá thực trạng QLNN FDI; vào KKT mở Chu Lai thời gian qua nhằm đề xuất một số phương hướng, giải pháp hoàn thiện QLNN về FDI vào Khu kinh tế mới trong thời gian tới

Luận án tiến sỹ (2020), “Nghiên cứu thu hút vốn FDI vào tỉnh Quảng Ninh

trong bối cảnh phát triển mới” của tác giả Nguyễn Hùng Sơn, Đại học Mỏ địa chất

Đề xuất một số giải pháp có căn cứ khoa học và thực tiễn nhằm tăng cường thu hút vốn FDI vào tỉnh Quảng Ninh trong bối cảnh phát triển mới Để đạt được mục tiêu này, luận án cần thực hiện được các nhiệm vụ cụ thể sau: Hệ thống hóa lý luận chung

về FDI và vấn đề thu hút vốn FDI vào một đất nước nói chung và vào một địa phương cấp tỉnh nói riêng; Phân tích thực trạng thu hút vốn FDI vào tỉnh Quảng Ninh trong giai đoạn 2010-2019; Đánh giá những thành công, hạn chế và nguyên nhân của thành công, hạn chế của thực trạng thu hút vốn FDI vào tỉnh Quảng Ninh; Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến thu hút vốn FDI vào tỉnh Quảng Ninh thông qua mô hình phân tích nhân tố khám phá (EFA) và mô hình cấu trúc tuyến tính dựa trên bình phương tối thiểu từng phần (PLS-SEM) và Nghiên cứu hệ thống, đồng bộ các giải pháp nhằm tăng cường thu hút vốn FDI vào tỉnh Quảng Ninh trong bối cảnh mới

Nhìn chung, các nghiên cứu này đã đề cập tới rất nhiều nội dung liên quan đến hoạt động quản lý và thu hút nguồn vốn FDI vào các vùng trong cả nước, trong đó có cả hoạt động thu hút vốn FDI vào tỉnh Quảng Ninh dưới góc độ chuyên ngành quản lý kinh

tế Tuy nhiên, chưa có nghiên cứu nào đề cập tới công tác QLNN FDI tại Quảng Ninh

Do vậy, có thể khẳng định đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài không có sự trùng lắp

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

3.1 Mục đích nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của đề tài đề xuất các giải pháp tăng cường công tác QLNN FDI vào tỉnh Quảng Ninh trong thời gian tới

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục tiêu nghiên cứu trên, đề tài luận văn có nhiệm vụ:

- Tổng quan những căn cứ lý luận và thực tiễn về công tác QLNN FDI trên địa bàn cấp tỉnh;

- Nghiên cứu và phân tích thực trạng QLNN FDI vào tỉnh Quảng Ninh trong giai đoạn 2010-2020;

- Đánh giá những kết quả đạt được, xác định các vấn đề còn tồn tại trong hoạt động QLNN FDI vào tỉnh Quảng Ninh, tìm nguyên nhân của những tồn tại trên nhằm

đề xuất phương hướng và một số giải pháp tăng cường QLNN để giải quyết vấn đề

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài

4.1 Đối tượng nghiên cứu

4.2 Phạm vi nghiên cứu

QLNN FDI là một phạm vi nghiên cứu rộng, phức tạp và mang tính vĩ mô, liên quan đến nhiều cấp, nhiều ngành Tuy nhiên ở đề tài này, tác giả chỉ tập trung nghiên cứu theo hướng: Nghiên cứu hoạt động QLNN FDI vào tỉnh Quảng Ninh trong giai đoạn 2010- 2020; giải pháp định hướng cho giai đoạn 2021-2025

5 Phương pháp nghiên cứu của đề tài

5.1 Phương pháp luận

Đề tài luận văn sử dụng phương pháp duy vật biện chứng và quan điểm duy vật lịch sử làm cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu cho đề tài; Các quan điểm, đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước Việt Nam cũng như của chính quyền tỉnh Quảng Ninh về thu hút và quản lý FDI được vận dụng trong quá trình nghiên cứu

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể sau:

- Phương pháp phân tích và xử lý thông tin: nghiên cứu các tài liệu lý thuyết, các văn bản hiện hành liên quan đến QLNN FDI Phương pháp này được sử dụng để phân tích các số liệu thống kê và tình hình thực tiễn để đánh giá hạn chế của hoạt động QLNN FDI và xác định những vấn đề cần giải quyết

- Phương pháp tổng hợp: nghiên cứu và liên kết các mặt, các bộ phận, các thông tin liên quan tác động tới công tác QLNN FDI vào tỉnh Quảng Ninh trong thời gian qua

- Phương pháp hệ thống hóa: sắp xếp các tri thức của đối tượng nghiên cứu trong

đề tài hoạt động QLNN FDI đã được phân tích và tổng hợp theo một cấu trúc nhất định nhằm tạo thành một hệ thống QLNN FDI, giúp cho sự hiểu biết QLNN FDI được đầy đủ và chuyên sâu

- Phương pháp thống kê: sử dụng các số liệu thống kê để phân tích và làm rõ các xu hướng vận động của những vấn đề có liên quan để lập luận nhằm minh chứng cho những nhận xét và kết luận của tác giả

6 Kết cấu của đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, đề tài này được kết cấu thành

Chương 1

CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐẦU TƯ

1.1 Tổng quan đầu tư trực tiếp nước ngoài

1.1.1 Khái niệm và đặc điểm đầu tư trực tiếp nước ngoài

1.1.1.1 Khái niệm đầu tư trực tiếp nước ngoài

Ngày nay, FDI có vai trò vô cùng quan trọng, đã và đang trở thành hình thức đầu tư phổ biến và đã được định nghĩa bởi các tổ chức kinh tế quốc tế cũng như luật pháp của các quốc gia khác nhau như:

Theo Tổ chức Thương mại thế giới (WTO): “FDI xảy ra khi một nhà đầu tư

từ một nước (nước chủ đầu tư) có được một tài sản ở một nước khác (nước thu hút đầu tư) cùng với quyền quản lý tài sản đó Phương diện quản lý là thứ để phân biệt FDI với các công cụ tài chính khác.Trong phần lớn trường hợp, cả nhà đầu tư lẫn tài sản mà người đó quản lý ở nước ngoài là các cơ sở kinh doanh Trong những trường hợp đó, nhà đầu tư thường hay được gọi là "công ty mẹ" và các tài sản được gọi là

"công ty con" hay "chi nhánh công ty"[33]

Theo Qũy tiền tệ thế giới (IMF) thì: “FDI là một tổ chức kinh tế (nhà đầu tư

trực tiếp) thu được lợi ích lâu dài từ một DN đặt tại một nền kinh tế khác Mục đích của nhà đầu tư trực tiếp là muốn có nhiều ảnh hưởng trong việc quản lý DN đặt tại nền kinh tế đó”[34]

Còn Tổ chức phát triển hợp tác kinh tế (OECD) chỉ rõ rằng: “một DN FDI là

việc một DN có tư cách pháp nhân hoặc không có tư cách pháp nhân trong đó một nhà đầu tư trực tiếp sở hữu ít nhất 10% cổ phiếu thường hoặc quyền biểu quyết”[35] Đặc điểm mấu chốt của đầu tư trực tiếp là chủ định thực hiện quyền kiểm soát công

ty Tuy nhiên, không phải tất cả các quốc gia sử dụng mức 10% để làm mốc xác định FDI Trong thực tế có những trường hợp tỷ lệ sở hữu tài sản trong DN của nhà ĐTNN nhỏ hơn 10% nhưng họ vẫn được quyền điều hành quản lý doanh nghiệp, trong khi nhiều lúc tỷ lệ sở hữu lớn hơn nhưng vẫn chỉ là nhà đầu tư gián tiếp

Do vậy, các khái niệm FDI do các tổ chức khác nhau đưa ra cũng có thể khác nhau

Trong một định nghĩa khác của Ngân hàng Thế giới (WB):“FDI là việc công

dân của một nước thành lập hoặc mua lại một phần đáng kể sở hữu vàquản lý ít nhất

là 10% vốn chủ sở hữu của DN ở một nước khác”[35] Các nhà ĐTNN có thể là cá

nhân hoặc DN và hoạt động đầu tư có thể do người nước ngoài sở hữu hoàn toàn hoặc liên doanh giữa nhà ĐTNN và các đối tác đầu tư địa phương.

Theo Luật ĐTNN năm 1996 của Việt Nam thì định nghĩa như sau: “FDI là

việc nhà ĐTNN đưa vào Việt Nam vốn bằng tiền hoặc bất kỳ tài sản nào để tiến hành các hoạt động đầu tư theo quy định của Luật này”[25] Tuy nhiên, sau khi sửa đổi

12, điều 3 định nghĩa: “Đầu tư trực tiếp là hình thức đầu tư do nhà đầu tư bỏ vốn

đầu tư và tham gia quản lý hoạt động đầu tư”.“ĐTNN là việc nhà ĐTNN đưa vào Việt Nam vốn bằng tiền và các tài sản hợp pháp khác để tiến hành hoạt động đầu tư”[26] Và tại Luật Đầu tư năm 2014 và Luật Đầu tư năm 2020 không quy định chi tiết về FDI, nhưng tại khoản khoản 19 Điều 3 đưa ra khái niệm “Nhà đầu tư nước ngoài là: cá nhân có quốc tịch nước ngoài, tổ chức thành lập theo pháp luật nước ngoài thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh tại Việt Nam”[27]

Như vậy, từ các quan điểm đã nêu ở trên, tác giả hiểu một cách khái quát FDI như sau:

FDI là việc nhà ĐTNN đưa vốn bằng tiền hay tài sản khác vào nước nhận đầu

tư để trực tiếp quản lý, điều hành hoạt động sản xuất, kinh doanh nhằm mục tiêu lợi nhuận.

1.1.1.2 Đặc điểm đầu tư trực tiếp nước ngoài

FDI với tư cách là xuất khẩu tư bản trực tiếp có những đặc điểm chung của hoạt động đầu tư là mục tiêu lợi nhuận cao, song cũng có nét đặc thù:

Một là, FDI gắn với hoạt động sản xuất kinh doanh trực tiếp Nguồn vốn và

công nghệ của nước ngoài được đem đến để xây dựng nhà máy, xí nghiệp, do đó nguồn vốn bị chôn chặt và không dễ dàng dịch chuyển từ ngành này sang ngành khác,

từ vùng, quốc gia này sang vùng, quốc gia khác FDI thường được đánh giá là nguồn vốn tương đối ổn định, ít gây ảnh hưởng xấu đối với tình hình kinh tế vĩ mô của các nước tiếp nhận, do đó thường được các nước đang phát triển chú trọng quan tâm thu hút và sử dụng

Hai là, chủ thể của FDI là các chủ thể tư nhân, mục tiêu đầu tư là lợi nhuận

cao, do đó FDI thường xuất hiện tại các nước tiếp nhận sau hình thức đầu tư gián tiếp của chính phủ nước xuất khẩu, khi các điều kiện SXKD đã được xác lập tương đối đồng bộ, thuận lợi Đồng thời, FDI luôn tập trung vào những ngành, lĩnh vực, địa bàn

có môi trường kinh doanh thuận lợi

Ba là, FDI thường sử dụng công nghệ khác biệt nhằm tận dụng lợi thế trong

phân công lao động quốc tế để giảm chi phí, giảm sức ép cạnh tranh từ phía các DN của nước tiếp nhận FDI

Bốn là, nguồn vốn FDI là vốn đầu tư phát triển dài hạn, trực tiếp từ bên ngoài

vì vậy đối với nước tiếp nhận đầu tư thì đây chính là nguồn vốn dài hạn bổ sung hết sức cần thiết trong nền kinh tế

1.1.2 Phân loại đầu tư trực tiếp nước ngoài

Để thuận lợi trong việc nghiên cứu và quản lý các hoạt động ĐTNN nói chung

và FDI nói riêng thì hoạt động ĐTNN được xác định các hình thức thông qua việc phân loại theo các tiêu chí khác nhau, cụ thể

* Phân theo hình thức đầu tư, phân theo hình thức đầu tư thì hai hoạt động

FDI được phân thành:

+ Hình thức hợp đồng hợp tác kinh doanh: đây là một văn bản được ký kết giữa

một chủ ĐTNN và một chủ đầu tư trong nước (nước nhận đầu tư) để tiến hành một hay nhiều hoạt động sản xuất kinh doanh ở nước chủ nhà trên cơ sở quy định về trách nhiệm

và phân phối kết quả kinh doanh mà không thành lập một công ty, xí nghiệp hay không

ra đời một tư cách pháp nhân mới nào Hình thức FDI này có đặc điểm:

- Cả hai bên cùng hợp tác kinh doanh trên cơ sở văn bản hợp đồng đã ký kết gia các bên về sự phân định trách nhiệm, quyền lợi và nghĩa vụ

- Không thành lập một pháp nhân mới, tức là không cho ra đời một công ty mới

- Thời gian của hợp đồng hợp tác kinh doanh do hai bên thoả thuận, phù hợp với tính chất hoạt động kinh doanhvà sự cần thiết để hoàn thành mục tiêu của hoạt đồng

- Vấn đề vốn kinh doanh không nhất thuyết phải được đề cập trong văn bản hợp đồng hợp tác kinh doanh

+ Hình thức công ty hay xí nghiệp liên doanh: xí nghiệp và công ty liên doanh

được thành lập giữa một bên là một thành viên của nước nhận đầu tư và một bên là các chủ đầu tư ở nước khác tham gia Một xí nghiệp liên doanh có thể gồm hai hoặc nhiều bên tham gia liên doanh Điểm của hình thức liên doanh này là:

- Cho ra đời một công ty hay một xí nghiệp mới, với tư cách pháp nhân mới

và được thành lập dưới dạng công ty trách nhiệm hữu hạn

- Thời gian hoạt động, cơ cấu tổ chức quan lý của công ty, xí nghiệp kinh doanh được quy định tuy thuộc vào luật pháp cụ thể của mỗi nước

- Các bên tham gia liên doanh phải có trách nhiệm góp vốn liên doanh, đồng thời phân chia lợi nhuận và rủi ra theo tỷ lệ góp vốn

+ Hình thức công ty hay xí nghiệp 100% vốn từ nước ngoài: Đây là hình thức

các công ty hay xí nghiệp hoàn toàn thuộc quyền sở hữu của tổ chức cá nhân nước ngoài và do bên nước ngoài tự thành lập, tự quản lý và hoàn toàn chịu trách nhiệm về kết quả kinh doanh Đăc điểm của các công ty này là: Được thành lập dưới hình thức công ty trách nhiệm hữu hạn và là một pháp nhân mới ở nước nhận đầu tư

+ Các hình thức khác: Đầu tư vào các khu chế xuất, khu phát triển kinh tế,

thực hiện những hợp đồng xây dựng – vận hành – chuyển giao (B.O.T) Những dự án B.O.T thường được chính phủ các nước đang phát triển tạo mọi điều kiện thuận lợi

để thực hiện việc nâng cấp cơ sở hạ tầng kinh tế

* Phân theo bản chất đầu tư

Theo bản chất đầu tư thì hoạt động FDI được chia thành các hình thức:

+ Đầu tư phương tiện hoạt động: là hình thực FDI trong đó công ty mẹ đầu tư

mua sắm và thiết lập các phương tiện kinh doanh mới ở nước nhận đầu tư Hình thức này làm tăng khối lượng đầu tư vào

+ Mua lại và sáp nhập: Là hình thức FDI sáp nhập vào nhau hoặc một DN

này (có thể đang hoạt động ở nước nhận đầu tư hay ở nước ngoài) mua lại một DN

có vốn FDI ở nước nhận đầu tư Hình thức này không nhất thiết dẫn đến tăng khối lượng đầu tư vào

* Phân theo tính chất dòng vốn

Theo cách này thì FDI được chia thành:

+ Vốn chứng khoán: Nhà ĐTNN có thể mua cổ phần do một công ty trong

nước phát hành ở một mức đủ lớn để có quyền tham gia vào các quyết định quản lý của công ty

+ Vốn tái đầu tư: DN có vốn FDI có thể dụng lợi nhuận thu được từ hoạt động

kinh doanh trong quá khứ để đầu tư thêm

+ Vốn vay nội bộ hay giao dịch nợ nội bộ: Giữa các chi nhánh hay công ty

con trong cùng một công ty đa quốc gia có thể cho nhau vay để đầu tư hay mua cổ phiếu, trái phiếu DN của nhau

* Phân theo động cơ của nhà đầu tư

Với động cơ của nhà đầu tư thì FDI được phân loại thành:

+ Vốn tìm kiếm tài nguyên: Đây là các dòng vốn nhằm khai thác nguồn tài

nguyên thiên nhiên rẻ và dồi dào ở nước tiếp nhận, khái thác nguồn lao động có thể kém về kỹ năng nhưng giá thấp hoặc khái thác nguồn lao động kỹ năng dồi dào Nguồn vốn loại này còn nhằm mục đích khai thác các tài sản sẵn có thương hiệu ở nước tiếp nhận (như các điểm du lịch nổi tiếng) Nó cũng còn nhằm khai thác các tài sản trí tuệ của nước tiếp nhận Ngoài ra, hình thức vốn này còn nhằm tranh giành các nguồn tài nguyên chiến lược để khỏi lọt vào tay đối thủ cạnh tranh

+ Vốn tìm kiếm hiệu quả: Đây là nguồn vốn nhằm tận dụng giá thành đầu vào

kinh doanh thấp ở nước tiếp nhận như giá nguyên liệu rẻ, giá nhân công rẻ, giá các yếu tố sản xuất như điện nước, chi phí thông tin liên lạc, giao thông vận tải, mặt bằng sản xuất kinh doanh rẻ, thuế suất ưu đãi.v.v

+ Vốn tìm kiếm thị trường: Đây là hình thức đầu tư nhằm mở rộng thị trường

hoặc giữ thị trường khi bị đối thủ cạnh tranh giành mất Ngoài ra hình thức đầu tư nay còn nhằm tận dụng các hiệp định hợp tác kinh tế giữa nước tiếp nhận với các nước và khu vực khác, lấy nước tiếp nhận làm bàn đạp để thâm nhập vào các thị

trường khu vực và toàn cầu

Như vậy, FDI là một hoạt động có phạm vi rộng lớn nó bao quát nhiều vấn đề liên quan đến việc các nhà ĐTNN trong quá trình sử dụng vốn, tài sản của họ để tiến hành sản xuất kinh doanh, dịch vụ, chuyển giao công nghệ ở nước nhận đầu tư nhằm mục đích tìm kiếm lợi nhuận Đồng thời FDI cũng phải đạt được những mục tiêu KT-

XH nhất định của nước nhận đầu tư: tuân thủ theo quy định pháp luật của hai bên và pháp luật quốc tế, dưới sự quản ly, kiểm tra giám sát của nước nhận đầu tư trong hoạt động của nhà ĐTNN

1.1.3 Vai trò của đầu tư trực tiếp nước ngoài

Cho đến nay, FDI vẫn được nhìn nhận như là một trọng những “trụ cột” tăng trưởng kinh tế của nhiều quốc gia Vai trò của FDI được thể hiện rất rõ qua việc đóng góp vào các yếu tố quan trọng của tăng trưởng như bổ sung nguồn vốn đầu tư, đẩy mạnh xuất khẩu, chuyển giao công nghệ, phát triển NNL và tạo việc làm…

Trước hết, FDI bổ sung nguồn vốn cho thị trường

Trong các lý luận về tăng trưởng kinh tế, nhân tố vốn luôn được đề cập Khi một nền kinh tế muốn tăng trưởng nhanh hơn, nó cần nhiều vốn hơn nữa Nêu nguồn vốn trong nước không đủ, nền kinh tế này sẽ huy động nguồn vốn từ bên ngoài, trong

đó có vốn của DN FDI

Các nước đang phát triển trong giai đoạn đầu phát triển kinh tế luôn phải đối mặt với vấn đề thiếu vốn đầu tư do không có tích lũy nội bộ hoặc tích lũy nội bộ hạn chế Bên cạnh đó, tâm lý chung của người dân là chưa yên tâm bỏ vốn đầu tư để sản xuất kinh doanh nếu chưa có cơ chế huy động vốn thích hợp, rõ ràng Do đó rất cần

có nguồn vốn bên ngoài để bổ sung cho đầu tư phát triển Với nhiều ưu thể hơn so với những dòng vốn ĐTNN khác, loại hình FDI cho phép các nước sở tại khai thác được một cách tối ưu nhât nguồn vốn bên ngoài, có thêm nguồn lực quan trọng để phát triển kinh tế.Nguồn vốn FDI được đánh giá là rất quan trọng đối với các nước đang phát triển, chiếm một tỷ trọng đáng kể trong tổng vốn đầu tư toàn xã hội của các nước đang và kém phát triển Nguồn vốn FDI không chỉ góp phần tạo điều kiện cho nguồn vốn Nhà nước tập trung vào các vấn đề kinh tế - xã hội ưu tiên (như đầu tư cơ

sở hạ tầng, các công trình phúc lợi xã hội,) mà còn góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả nguồn vốn trong nước Vốn dư thừa trong dân được kích thích đưa vào sản xuất kinh doanh, các DNNN phải tăng cường đầu tư và chú ý tới hiệu quả đầu tư trong bối cảnh phải cạnh tranh với các DN có vốn FDI Các DN có vốn FDI tạo ra liên kết với các công ty trong nước nhận đầu tư thông qua các mối quan hệ cung cấp dịch vụ, nguyên vật liệu, gia công.Qua đó, FDI thúc đẩy đầu tư trong nước phát triển, gắn kết các công ty trong nước với thị trường thế giới Các tiềm năng, thế mạnh trong nước nhờ đó mà được khai thác hiệu quả hơn

Thứ hai, FDI thúc đẩy chuyển giao công nghệ và học tập kinh nghiệm quản lý kinh doanh của nước ngoài

Công nghệ là một trong những yếu tố quyết định tới sự tăng trưởng và phát triển của mọi quốc gia Và FDI được coi là một nguồn quan trọng để phát triển khả năng công nghệ của nước chủ nhà Đối với những quốc gia, vùng còn có trình độ công nghệ lạc hậu, thấp kém thì thông qua DN có vốn FDI được coi là một phương tiện hữu hiệu để nhập công nghệ có trình độ cao hơn từ bên ngoài bằng các con đường khác nhau Có thể là thông qua việc mua bán bằng sáng chế phát minh và cải tiến công nghệ nhập khẩu trở thành công nghệ phù hợp cho mình Con đường này giúp tạo lập được nền tảng công nghệ riêng và giảm mức độ phụ thuộc vào công nghệ

nước ngoài Việc chuyển giao công nghệ cũng có thể thực hiện khi chủ ĐTNN không chỉ chuyển vào dự án đầu tư vốn bằng tiền mà còn chuyển cả vốn hiện vật như máy móc thiết bị, nguyên vật liệu và vốn vô hình như bí quyết kĩ thuật, tri thức khoa học,

bí quyết quản lý kĩ năng tiếp cận thị trường cũng như đào tạo nguồn nhân lực Điều này cho phép các nước nhận đầu tư không chỉ nhập công nghệ đơn thuần mà còn nắm vững cả kĩ năng, nguyên lý vận hành, sửa chữa, mô phỏng và phát triển nó, nhanh chóng tiêp cận công nghệ hiện đại ngay cả khi nền tảng công nghệ trong nước chưa được tạo lập đầy đủ

Thứ ba, FDI góp phần tạo việc làm, nâng cao trình độ và tăng năng suất lao động cho nước chủ nhà

DN có nguồn vốn FDI giúp các nước đang phát triển tận dụng được các lợi thế

về nguồn lao động dồi dào Ở các tỉnh có nguồn vốn FDI sẽ tạo ra số lượng lớn việc làm cho người lao động, đặc biệt là trong lĩnh vực chế tạo Nhìn chung, số lượng việc làm trong DN có vốn FDI và tỷ trọng trong tổng lao động ở các nước đang phát triển

có xu hướng tăng lên Bên cạnh đó, DN có vốn FDI còn góp phần vào tạo việc làm, nâng cao trình độ cho người lao động Năng suất lao động trong các DN có vốn FDI thường cao hơn trong các DN trong nước Ngoài ra, tạo việc làm không chỉ tăng thu nhập cho người lao động mà còn góp phần tích cực giải quyết các vấn đề xã hội Đây

là các yếu tố có ảnh hưởng lớn tới tăng trưởng Các DN này thường xây dựng cho mình một đội ngũ công nhân, nhân viên lành nghề, có tác phong công nghiệp, có kỷ luật cao Đội ngũ CB, CC nhà nước của những địa phương nhận đầu tư tham gia quản

lý hoặc phụ trách kỹ thuật trong các dự án FDI trưởng thành về nhiều mặt, được tham gia đào tạo, huấn luyện ở trong và ngoài nước, được tiếp thu những kinh nghiệm quản

lý điều hành của nước ngoài Đặc biệt đối với hình thức DN liên doanh, chủ đầu tư của nước chủ nhà cùng tham gia quản lý với các nhà đầu tư ngoài nước nên có thêm điều kiện tiếp cận và học tập kinh nghiệm quản lý tiên tiến của nước ngoài trong sản xuất kinh doanh FDI còn góp phần quan trọng đối với sự phát triển giáo dục của các tỉnh thông qua các khoản trợ giúp tài chính hoặc mở các lớp đào tạo, dạy nghề, đưa lao động đi đào tạo tại nước ngoài Các dự án FDI có yêu cầu cao về chất lượng nguồn lao động, do đó sự phát triển của DN có vốn FDI đặt ra một yếu cầu khách quan là phải nâng cao chất lượng về trình độ chuyên môn cũng như ngoại ngữ của người lao động Bản thân người lao động nếu muốn có cơ hội làm trong những DN có vốn FDI cũng phải học hỏi, nâng cao trình độ chuyên môn của bản thân

Thứ tư, hoạt động FDI góp phần thúc đẩy xuất khẩu ở các nước nhận đầu tư, giúp cân bằng cán cân thanh toán

Xuất khẩu là yếu tố quan trọng của tăng trưởng Nhờ có đẩy mạnh xuất khẩu, những lợi thế so sánh của các yếu tố sản xuất được khai thác một cách có hiệu quả hơn Định hướng xuất khẩu ngày càng được chú trọng đối với các nước, đặc biệt là các nước đang phát triển Do đó, khuyến khích DN có nguồn vốn FDI hướng vào xuất khẩu luôn là ưu đãi đặc biệt trong chính sách thu hút FDI của nước nhận đầu tư Trong những thập kỷ gần đây, ĐTNN hướng vào xuất khẩu ngày càng gia tăng, ngày càng đóng một vai trò quan trọng trong thúc đẩy xuất khẩu của nước chủ nhà

Nếu xét FDI trong mối quan hệ với các nguồn vốn nước ngoài khác thì FDI cho phép các nước đang phát triển tránh được gánh nặng nợ nần, ít mạo hiểm Do đó, ảnh hưởng tích cực của nó đến cán cân thanh toán có thể xem xét và nhận thấy trong từng thời kì nhất định thông qua các thông số kiểm soát được Dù xem xét dưới góc

độ nào, các nhà kinh tế đều có một kết luận là nếu biết thu hút và sử dụng FDI một cách hợp lý thì sự gia tăng dòng FDI có thể tạo ra ảnh hưởng tích cực đối với cán cân thanh toán của các nước đang phát triển, và điều quan trọng hơn nữa, FDI có thể tạo

ra hiệu ứng tích cực đối với toàn bộ hệ thống tài chính của nước nhận đầu tư

Thứ năm, FDI thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu nền kinh tế theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá

Tác động này có được thông qua sự chuyển giao những công nghệ và lĩnh vực sản xuất đã mất sức cạnh tranh ở nước có công ty mẹ, nhưng còn là mới và khá hiện đại đối với các nước tiếp nhận đầu tư Mặc dù tỷ trọng của FDI trong tổng vốn đầu

tư ở một số nước có thể không cao, nhưng nó thường chiếm tỷ trong lớn trong đầu tư tài sản cố định trong một số ngành của nền kinh tế DN nguồn vốn FDI thường được điều hành bởi các công ty xuyên quốc gia và thường tập trung vào các ngành công nghiệp và dịch vụ, vì vậy DN FDI đáp ứng được nhu cầu phát triển các ngành này của các nước đang phát triển Với tỷ trọng vốn FDI vào các ngành công nghiệp và dịch vụ ngày càng tăng, nguồn vốn này đã góp phần tăng nhanh tỷ trọng về sản lượng, việc làm, xuất khẩu của các ngành công nghiệp dịch vụ trong nền kinh tế của các nước đang phát triển Tỷ trọng của các ngành kinh tế truyền thống giảm dần

Thứ sáu, DN có nguồn vốn FDI đóng góp vào NSNN Cùng với sự phát triển,

DN có vốn FDI đóng góp ngày càng tăng vào NSNN Điều này được thể hiện thông

qua sự đóng góp vào thuế và các khoản lệ phí như tiền thuế đất, phí cho các loại hình dịch vụ khác

Tóm lại, DN có vốn FDI giữ một vai trò to lớn và khá toàn diện đối với sự phát triển KT - XH của các nước tiếp nhận đầu tư Với những ưu điểm nổi bật đó, việc thu hút ngày càng nhiều FDI đã, đang và sẽ trở thành một trong những chiến lược phát triển kinh tế quan trọng của mỗi quốc gia Tuy nhiên, thu hút tới mức nào còn tùy thuộc vào điều kiện, nhu cầu tạo vốn để phát triển kinh tế mỗi nước và một

số yếu tố khác

1.2 Quản lý nhà nước đầu tư trực tiếp nước ngoài

1.2.1 Khái niệm quản lý nhà nước đầu tư trực tiếp nước ngoài

Để nghiên cứu khái niệm QLNN FDI thì trước hết chúng ta cần tìm hiểu các khái niệm: quản lý và QLNN Trong đó:

* Khái niệm quản lý

Thuật ngữ “quản lý” thường được hiểu theo những cách khác nhau tùy theo góc độ khoa học khác nhau cũng như cách tiếp cận của người nghiên cứu Quản lý là đối tượng nghiên cứu của nhiều ngành khoa học xã hội và khoa học tự nhiên Mỗi lĩnh vực khoa học có định nghĩa khác nhau về quản lý dưới góc độ riêng của mình và

nó phát triển ngày càng sâu rộng trong mọi hoạt động của đời sống xã hội

Theo quan niệm của các nhà khoa học nghiên cứu về quản lý hiện nay: Quản

lý là sự tác động chỉ huy, điều khiển các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con người để chúng phát triển phù hợp với quy luật, đạt tới mục đích đã đề ra và đúng với ý chí của người quản lý Theo cách hiểu này thì quản lý là việc tổ chức, chỉ đạo các hoạt động của xã hội nhằm đạt được mục đích của người quản lý Theo cách tiếp cận này, quản lý đã nói rõ lên cách thức quản lý và mục đích quản lý

Như vậy theo cách hiểu chung nhất thì quản lý là: “Sự tác động của chủ thể

quản lý lên đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu quản lý Việc tác động theo cách nào còn tùy thuộc vào các góc độ khoa học khác nhau, các lĩnh vực khác nhau cũng như cách tiếp cận của người nghiên cứu”[15]

các mặt của đời sống xã hội bằng cách sử dụng quyền lực Nhà nước có tính chất cưỡng chế đơn phương nhằm mục tiêu phục vụ lợi ích chung của cả cộng đồng, duy trì ổn định,

an ninh trật tự và thúc đẩy xã hội phát triển theo một định hướng thống nhất của Nhà nước”[16]

Như vậy, hoạt động QLNN là hoạt động mang tính chất quyền lực Nhà nước, được

sử dụng quyền lực Nhà nước để điều chỉnh các quan hệ xã hội QLNN được xem là một hoạt động chức năng của Nhà nước trong quản lý xã hội và có thể xem là hoạt động chức năng đặc biệt QLNN được hiểu theo hai nghĩa:

Theo nghĩa rộng, QLNN là toàn bộ hoạt động của bộ máy Nhà nước, từ hoạt động lập pháp, hoạt động hành pháp, đến hoạt động tư pháp

Theo nghĩa hẹp, QLNN chỉ bao gồm hoạt động hành pháp

QLNN được đề cập trong đề tài này là khái niệm QLNN theo nghĩa rộng; QLNN bao gồm toàn bộ các hoạt động từ ban hành các văn bản luật, các văn bản mang tính luật đến việc chỉ đạo trực tiếp hoạt động của đối tượng bị quản lý và vấn

đề tư pháp đối với đối tượng quản lý cần thiết của Nhà nước Hoạt động QLNN chủ yếu và trước hết được thực hiện bởi tất cả các cơ quan nhà nước, song có thể các tổ chức chính trị - xã hội, đoàn thể quần chúng và nhân dân trực tiếp thực hiện nếu được nhà nước uỷ quyền, trao quyền thực hiện chức năng của nhà nước theo quy định của pháp luật

Từ sự phân tích trên về QLNN nêu trên, có thể rút ra đặc điểm của QLNN như sau:

- QLNN mang tính quyền lực đặc biệt, tính tổ chức cao và tính mệnh lệnh đơn phương của Nhà nước, QLNN được thiết lập trên cơ sở mối quan hệ “quyền uy” và

“sự phục tùng”

- QLNN mang tính tổ chức và điều chỉnh Tổ chức là việc thiếp lập những mối quan hệ giữa con người với con người nhằm thực hiện quá trình quản lý xã hội Tính điều chỉnh là Nhà nước dựa vào các công cụ pháp luật để buộc đối tượng bị quản lý phải thực hiện theo quy luật xã hội khách quan nhằm đạt sự cân bằng trong xã hội

- QLNN mang tính khoa học, tính kế hoạch Tức là các hoạt động quản lý phải theo một chương trình nhất quán, cụ thể và theo kế hoạch được vạch từ trước trên cơ

sở nghiên cứu một cách khoa học

- QLNN là những tác động mang tính liên tục, ổn định Các hoạt động QLNN phải diễn ra thường xuyên, liên tục, không bị gián đoạn Các quyết định của Nhà nước phải có tính ổn định, không được thay đổi quá nhanh

* Khái niệm QLNN FDI

Trên cơ sở phân tích các khái niệm quản lý, QLNN chúng ta có thể đưa ra định nghĩa QLNN về thu hút FDI như sau:

“QLNN FDI là sự tác động của cơ quan QLNN có chức năng và thẩm quyền

nhất định tới lĩnh vực thu hút FDI nhằm thực hiện các mục tiêu đã định trong lĩnh vực này và hướng tới thực hiện các mục tiêu của QLNN về kinh tế của đất nước”[14]

QLNN đối với thu hút FDI là bộ phận QLNN về kinh tế Vì vậy, nó chịu sự tác động và chi phối của cơ chế quản lý và phương pháp quản lý QLNN về thu hút FDI được thực hiện ở nhiều cấp, tuỳ thuộc hệ thống quản lý ở mỗi nước Ở Việt Nam, QLNN về thu hút FDI được thực hiện ở cấp Trung ương và cấp địa phương QLNN

về thu hút FDI ở cấp Trung ương, được thực hiện trên phạm vi toàn quốc Ở cấp địa phương, về lý thuyết, QLNN về thu hút FDI được thực hiện ở cấp tỉnh, huyện, xã Trên thực tể, QLNN về thu hút FDI được thực hiện chủ yếu ở cấp tỉnh và ở chừng mực nào đó, được thực hiện ở cấp huyện Điều đó tùy thuộc mức độ phân cấp quản

lý ở mỗi quốc gia

Chủ thể QLNN ở mỗi cấp được xác định theo phân cấp QLNN về thu hút FDI

Ở cấp Trung ương, chủ thể QLNN về thu hút FDI là Quốc hội (cơ quan lập pháp), Chính phủ (cơ quan hành pháp ở Trung ương) với các bộ, chức năng và cơ quan ngang bộ thực hiện chức năng QLNN về thu hút FDI Cơ quan chức năng của Chính phủ thực hiện các chức năng QLNN của Chính phủ về thu hút FDI gồm các Bộ như

Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Công Thương, Bộ Tài chính, Thanh tra Chính phủ, Bộ Công an,…Ở địa phương, chủ thể QLNN về thu hút FDI bao gồm HĐND các cấp, UBND các cấp, cơ quan tư pháp các cấp ở địa phương

1.2.2 Sự cần thiết và chức năng quản lý nhà nước đầu tư trực tiếp nước ngoài

1.2.2.1 Sự cần thiết quản lý nhà nước đầu tư trực tiếp nước ngoài

Nhà nước cần thiết phải quản lý đối với hoạt động FDI thể hiện ở những nội dung cơ bản như sau:

Một là, vì trong tổng vốn đầu tư phát triển của đất nước nguồn vốn FDI là một

nguồn rất quan trọng Khi nhà nước tiến hành quản lý tổng nguồn vốn đầu tư trên

toàn lãnh thổ nước mình thì cũng đồng thời phải quản lý vốn FDI, hướng nguồn vốn thu được này phục vụ cho mục tiêu phát triển của đất nước Bên cạnh đó, hoạt động quản lý thu hút FDI cũng là việc thực hiện chức năng hành chính nhà nước trong đó các cơ quan hành chính nhà nước bằng những biện pháp, công cụ tác động lên hoạt động thu hút FDI nhằm giải quyết có hiệu lực hiệu quả những mục tiêu nhiệm vụ kinh

tế đối ngoại theo định hướng của Đảng và Nhà nước

FDI đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế, nhất là ở những nước đang phát triển như Việt Nam, do đó Nhà nước cần có những biện pháp để thu hút và sử dụng hiệu quả nguồn vốn này phục vụ những mục tiêu phát triển mà nhà nước đã đề ra Nhà nước tiến hành hoạt động quản lý thu hút FDI để qua đó phát huy được các tác động tích cực của nó đồng thời hạn chế những ảnh hưởng tiêu cực mà nó gây ra đối với nền kinh tế Thành phần kinh tế này cũng chịu sự quản lý của nhà nước giống như các thành phần kinh tế khác, việc phụ thuộc hay không của kinh tế trong nước đối với FDI sẽ phụ thuộc vào khả năng quản lý của nhà nước đối với loại hình kinh

tế này

hạn chế những tác hại có thể gây ra đối với chủ quyền quốc gia khi nhà đầu tư tiến hành hoạt động đầu tư trênh lãnh thổ quốc gia đó Ngoài những tác động tích cực, FDI còn có mặt trái của nó là tạo ra những tác động tiêu cực làm ảnh hưởng tới tốc

độ phát triển của nước nhận đầu tư, qua đó làm tăng sự phụ thuộc của kinh tế trong nước và thậm chí là ảnh hưởng đến chủ quyền quốc gia Khi thu hút FDI, một trong những mối lo ngại lớn của các quốc gia là vấn đề xâm phạm chủ quyền dưới dạng FDI của các công ty xuyên quốc gia Các công ty này có thể can thiệp bất lợi vào nền chính trị của nước sở tại thông qua nhiều thủ đoạn khác nhau Vì vậy, nhiệm vụ ngăn chặn và chống phá những âm mưu xâm hại tới chủ quyền này là một trong những công việc thường xuyên liên tục của nước sở tại Nhà nước ta phải tăng cường khả năng quản lý của mình đối với hoạt động thu hút FDI để vừa có thể thu hút được nguồn vốn này vừa ngăn chặn được tác động tiêu cực của nó tới chủ quyền quốc gia

Bốn là, xuất phát từ chính nhu cầu của các nhà ĐTNN cần có sự bảo đảm của

nhà nước FDI là hoạt động kinh tế có quy mô lớn và phức tạp nên các nhà đầu tư rất cần có sự đảm bảo của nhà nước tiếp nhận đầu tư về vốn, về môi trường đầu tư ổn định, tích cực và vững chắc Hơn nữa, các nhà ĐTNN cũng muốn nhận được sự bảo

đảm về quyền lợi của họ trên lãnh thổ nước nhận đầu tư Chỉ có dựa vào nhà nước thì nhà ĐTNN mới yên tâm sản xuất kinh doanh và mở rộng đầu tư.

gắt nhằm thu hút FDI Nếu nhà nước không quản lý hoạt động này thì sẽ không có cơ quan đoàn thể nào có đủ chức năng và quyền hạn có thể đưa ra được các chính sách thu hút lượng vốn này vào trong nước và có thể cạnh tranh được với các quốc gia khác Những lý do trên đã khẳng định vai trò của QLNN đối với thu hút FDI ởmột quốc gia Để tận dụng được nguồn vốn này nhà nước phải tạo ra được một hành lang pháp lý cho hoạt động này có thể diễn ra an toàn, hiệu quả và nhanh chóng Trong giai đoạn hiện nay khi thế giới ngày càng có những biến đổi không ngừng, không thể

dự đoán được và các quốc gia đang nỗ lực mở rộng hợp tác quốc tế thì vai trò của QLNN đối với FDI ngày càng quan trọng và cần thiết

1.2.2.2 Chức năng quản lý nhà nước đầu tư trực tiếp nước ngoài

QLNN về thu hút FDI còn có những chức năng chính sau:

Chức năng định hướng: mục đích tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động FDI

có tác dụng thu hút FDI và bảo đảm cho hoạt động này diễn ra một cách tự do trong khuôn khổ pháp luật Tuy nhiên, FDI còn được thu hút, định hướng tới mục tiêu tăng trưởng, hiệu quả và các mục tiêu KT-XH khác của quốc gia Chức năng định hướng thu hút FDI được thực hiện thông qua các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển KT-

XH, chiến lược, quy hoạch kế hoạch đầu tư của quốc gia, thông qua chiến lược, kế hoạch thu hút FDI của quốc gia; được thực hiện bằng các chính sách và thực lực kinh tế của Nhà nước

Chức năng khuyến khích, thu hút FDI: Chính phủ nước nhận đầu tư thường sử

dụng các công cụ chính sách kinh tế, đòn bẩy kinh tế tác động vào lợi ích kinh tế của các nhà ĐTNN, theo đó khuyến khích họ, thu hút họ đưa vốn đầu tư vào trong nước, chuyển giao cóng nghệ sản xuất cho nước nhận đầu tư, mang lại lợi nhuận cho họ đồng thời mang lại lợi ích cho nước nhận đầu tư Các chính sách có tác động trực tiếp khuyến khích, thu hút FDI như chính sách thuế thu nhập, quy định về chuyền lợi nhuận ra nước ngoài, chính sách đoi với sử dụng lao động, đất dai và các tải nguyên khác

Chức năng kiểm soát hoạt động FDI: Kiểm soát hoạt động FDI là việc Nhà

nước nhận đầu tư duy trì, tiến độ, quy mô và hướng vận động của luồng vốn và công

nghệ FDI được đưa vào trong nước Cơ quan QLNN FDI có thể sử dụng các chính

sách biện pháp hỗ trợ, khuyến khích để thu hút FDI hoặc hạn che FDI vào trong nước

về tiến độ, quy mô, cơ cấu, Kiểm soát hoạt động FDI còn thể hiện ở việc Nhà nước nhận đầu tư sử dụng các công cụ chính sách, biện pháp để sàng lọc, chọn lọc công nghệ, các dự án FDI, thậm chí, sàng lọc cả các nhà ĐTNN để lựa chọn được những nhà đầu tư làm ăn nghiêm túc, có năng lực kinh doanh Theo đó, các công nghệ bẩn, lạc hậu, các dự án FDI không phù hợp với yêu cầu phát triển KT-XH của quốc gia, các dự án rửa tiền, các nhà đầu tư không có tín nhiệm, bị chặn lại Kiểm soát hoạt động FDI còn thể hiện ở việc ngăn chặn, đình chỉ các dự án FDI, các hoạt động FDI

đã được phê duyệt, cấp phép nhưng vi phạm pháp luật, vi phạm cam kết, ban đầu Thực hiện mục tiêu kiểm soát hoạt động FDI có tác động bảo đảm thực hiện các mục tiêu cuối cùng của QLNN về thu hút FDI (tăng trưởng và hiệu quả)

1.2.3 Nội dung quản lý nhà nước đầu tư trực tiếp nước ngoài vào một tỉnh

* Xây dựng chiến lược, quy hoạch, kế hoạch và chính sách thu hút ĐTNN

Chính quyền địa phương cấp tỉnh cần căn cứ trên những chiến lược, quy hoạch,

kế hoạch của Nhà nước để xây dựng chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển

KT-H chung cho toàn tỉnh cũng như các chiến lược, kế hoạch thu hút đầu tư trong đó xác định rõ địa bàn, lĩnh vực, ngành nghề mà tỉnh khuyến khích hay hạn chế đầu tư để

chủ đầu tư xây dựng các phương án đầu tư của mình sao cho phù hợp và đạt hiệu quả

Chiến lược FDI nhằm xác định những mục tiêu cơ bản mà mỗi tỉnh cần đạt được trong thu hút FDI, khẳng định vai tròn quan trọng của FDI đối với sự phát triển KT-XH của tỉnh, xác định các đối tác chiến lược, ngành và vùng cần ưu tiên Việc xác định chiến lược FDI của tỉnh nếu đúng đắn sẽ có ý nghĩa quan trọng mở đường cho các hoạt động khác của QLNN đi đúng hướng và đạt kết quả mong muốn

Việc xây dựng chiến lược, quy hoạch, kế hoạch và chính sách ĐTNN không thể chạy theo dự án mà cần theo quy luật cung - cầu của thị trường Tỉnh quản lý quy hoạch nhưng cần đưa ra quy hoạch rõ ràng để các nhà ĐTNN được tự do lựa chọn ngành nghề kinh doanh, trừ những lĩnh vực cấm Chất lượng của quy hoạch và kế hoạch thu hút FDI được nâng cao hay không, phù hợp với nền kinh tế thị trường phụ thuộc vào rất nhiều khâu xây dựng quy hoạch trong lĩnh vực này Để xây dựng kế hoạch, quy hoạch có chất lượng, sát với tình hình thực tế, cần chú trọng công tác dự báo, cấp nhật thông tin thị trường trong nước và quốc tế, tăng tính mở, tính linh hoạt trong các phương án để dễ thích ứng được sự thay đổi nhanh chóng của thị trường và

xu hướng vận động của FDI dài hạn, công tác quy hoạch, kế hoạch phải được xây

dựng đồng bộ và cụ thể hoá cho từng giại đoạn Xây dựng kế hoạch thực hiện lộ trình cho từng giai đoạn cụ thể với hệ thống các giải pháp tích cực có tính khả thi cao; chú

ý tới các cơ chế chính sách thực sự hấp dẫn có sức cạnh tranh cao

* Xây dựng chính sách ưu đãi, thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài

Đây là những công cụ quản lý có tác động định hướng thu hút FDI trong ngắn hạn, trung hạn và dài hạn, bảo đảm cho việc thu hút FDI ổn định và vững chắc Chiến lược thu hút FDI thực chất là một kế hoạch thu hút FDI cho một thời kì dài 10 năm,

20 năm hoặc lâu hơn Chiến lược thu hút FDI quốc gia xây dựng dựa trên chiến lược đầu tư của quốc gia, chiến lược phát triển công nghệ, chiến lược phát triển KT-XH của quốc gia, các quy hoạch phát triển KT-XH,…Chiến lược thu hút FDI được xây dựng thống nhất, đồng bộ với các chiến lược, quy hoạch nói trên, bảo đảm sự ổn định

và phát triển của FDI nói chung và của nền kinh tế Chiến lược đó thể hiện các quan điểm chủ đạo của Nhà nước đối với thu hút FDI, đồng thời xác định mục tiêu tổng quát và định hướng thu hút FDI của quốc gia trong dài hạn, cùng với những giải pháp lớn thực hiện các mục tiêu tổng quát và định hướng đó Chiến lược thu hút FDI của các quốc gia được xây dựng còn bảo đảm thỏa mãn các yêu cầu về chính trị, quốc

phòng, an ninh, văn hóa,…

Chính sách thu hút FDI là cơ sở để xây dựng kế hoạch thu hút theo ngành, lĩnh vực kinh tế và vùng lãnh thổ Hay nói cách khác là chiến lược là căn cứ, tiền đề của quy hoạch Quy hoạch là căn cứ xây dựng kế hoạch và triển khai thực hiện trong thực

tế Kế hoạch thu hút FDI có thể là kế hoạch ngắn hạn, trung và dài hạn trong việc thu hút FDI Tuy nhiên, khi kế hoạch được đặt trong vị trí thực hiện chiến lược thu hút

FDI thì kế hoạch đó là kế hoạch ngắn hạn và trung hạn

Các chính sách thu hút FDI là các công cụ mà Nhà nước sử dụng để thực hiện các chiến lược, kế hoạch thu hút FDI Các chính sách này có thể là các chính sách thúc đẩy, thu hút, lôi kéo FDI Nó cũng có thể là các chính sách điểu tiết FDI Điều tiết quy mô, tốc độ thu hút FDI ở mức phù hợp để tránh tình trạng thu hút một cách tràn lan, quá "nóng" Điều tiết việc thu hút FDI theo hướng mục tiêu đã xác định trong

kế hoạch và chiến lược thu hút FDI của quốc gia, Các chính sách nảy có thể là những chính sách sàng lọc, chọn lọc công nghệ, lĩnh vực đầu tư, quy mô đầu tư, của FDI

Các chính sách thu hút FDI mà Chính phủ các nước sử dụng thường là các chính sách thuế, chính sách sử dụng đất đai, lao động, chính sách đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng, các quy định về môi trường, tiêu chuẩn công nghệ, thủ tục hành

chính,…Chính sách của Chính phủ thường ưu đãi khuyến khích các nhà ĐTNN, mang lại lợi ích cho họ đồng thời cũng bảo đảm tối ưu hóa lợi ích của quốc gia, lợi ích của

các DN trong nước và của người dân nước sở tại

* Ban hành và thực thi chính sách liên quan đến FDI

Chính sách FDI bao gồm hệ thống các công cụ và biện pháp thích hợp mà Nhà nước áp dụng để điều chỉnh các hoạt động đầu tư quốc tế của một quốc gia trong một thời kỳ nhất định nhằm đạt được các mục tiêu đã định trong chiến lược phát triển KT-

XH của quốc gia đó

Theo tính chất, chính sách ĐTNN có thể được phân thành: Chính sách ngành

và lĩnh vực đầu tư (chính sách cơ cấu); chính sách tài chính, chính sách đất đai; chính sách lao động, chính sách công nghệ, chính sách về xúc tiến đầu tư,

Với hệ thống chính sách trên đây có vai trò vô cùng quan trọng trong việc thu hút, đẩy mạnh công tác ĐTNN Chính sách đầu tư FDI là một trong những công cụ quan trọng của Nhà nước để đưa chiến lược, quy hoạch, kế hoạch về FDI đi vào cuộc sống, trở thành hiện thực và đạt được mục tiêu chiến lược đề ra Nếu chính sách đúng đắn thì đạt được kết quả, hiệu quả cao.Ngược lại, nếu chính sách sai lầm sẽ gây phản tác dụng, đi ngược lại chiến lược, quy hoạch, kế hoạch đề ra

* Ban hành các văn bản pháp luật đối với hoạt động ĐTNN

Đây là một nội dung quan trọng của QLNN về thu hút FDI Để thu hút FDI một cách có hiệu quả, các quốc gia nói chung và từng địa phương đều xây dựng một

hệ thống luật pháp liên quan đến FDI để điều chỉnh hoạt động này Đây là khung khổ pháp lý cho các hoạt động FDI, căn cứ vào điều kiện của quốc gia trong từng thời kì

và căn cứ vào thông lệ quốc tế, các nước xây dựng hệ thống các luật liên quan đến FD1 đầy đủ, thống nhất, đồng bộ, phù hợp với điều kiện từng quốc gia từng thời kỳ nhất định và phù hợp với thông lệ quốc tế

Một hệ thống các luật đầy đủ, bảo đảm phủ kín các mặt, các khía cạnh của hoạt động FDI và liên quan đến FDI, bảo đảm cho Nhà nước có đủ các luật đề điều chỉnh, quản lý hoạt động FDI Các nhà ĐTNN yên tâm đầu tư và được bảo vệ bởi một hệ thống luật đầy đủ Các luật liên quan đến FDI như luật đầu tư trực tiếp nước ngoài, Luật Đầu tư, Luật ĐTNN, Luật Doanh nghiệp, các Luật thuế, Hệ thống này

sẽ tạo ra môi trường pháp lý cho hoạt động FDI đảm bảo tính cạnh tranh lành mạnh của DN Pháp luật về FDI được ban hành không chỉ trên cơ sở những điều kiện tự nhiên KT-XH của quốc gia mà nó còn tính đến bối cảnh và thông lệ quốc tế, tính đến

môi trường pháp lý chung của các nước trong khu vực và trên thế giới Và đặc biệt

hệ thống này cần được xây dựng một cách đồng bộ, thống nhất, không mâu thuẫn nhau, dễ thực hiện, bảo đảm giải quyết tốt các vấn đề của FDI nảy sinh trong quá trình hoạt động

* Về tổ chức bộ máy QLNN đối với thu hút FDI

Bộ máy là công cụ, phương tiện để Nhà nước thực hiện các chức năng QLNN

về thu hút FDI Do đó, tổ chức bộ máy QLNN đối với thu hút FDI được coi là một nội dung của QLNN về thu hút FDI Bộ máy QLNN về thu hút FDI được tổ chức ờ nhiều cấp Tùy từng nước, bộ máy này được tổ chức theo mô hình cơ cấu tổ chức khác nhau, với các bộ phận khác nhau

Tổ chức bộ máy QLNN về thu hút FDI được thực hiện ở các nội dung chủ yếu sau: (i) Xác định cơ cấu bộ máy QLNN về thu hút FDI ở cấp Trung ương và cấp địa phương; (ii) Xác định chức năng, quyền hạn của mỗi cơ quan, mỗi bộ phận Đây là một nội dung quan trọng trong tổ chức bộ máy QLNN về thu hút FDI Bởi lẽ, việc xác định rõ chức năng, quyền hạn của mỗi bộ phận bảo đảm bộ máy hoạt động trơn tru, không chồng chéo, tránh được tình trạng có những việc không có cơ quan nào chịu trách nhiệm, hoặc đùn đẩy trách nhiệm giữa các cơ quan Theo đó, nâng cao được hiệu quả QLNN về thu hút FDI Đây là một trong những cơ sở để kiểm tra đánh giá QLNN về thu hút FDI; (iii) Xác định biên chế, công chức của mỗi cơ quan bộ phận trong bộ máy, xác định tiêu chuẩn công chức ở mỗi vị trí đó

Thực hiện nội dung này bảo đảm bộ máy QLNN về thu hút FDI tinh, gọn, hợp

lý, thực hiện hiệu quả các công việc của bộ máy Mặt khác, việc xác định tiêu chuẩn chức danh công chức là một yếu tổ bảo đảm toàn bộ nhân viên có đủ năng lực, trình

độ đương nhiệm ở từng vị trí trong bộ máy QLNN FDI

* Thẩm định, cấp, thu hồi Giấy phép đầu tư

Thông qua thẩm định, Nhà nước đánh giá được mức độ phù hợp với quy hoạch tổng thể chung của ngành, địa phương; các mặt lợi hại của FDI nếu triển khai; cũng như thực hiện tốt hơn vai trò điều tiết vĩ mô đối với DN có vốn FDI trong toàn bộ nền kinh tế quốc dân Và tương tự, các địa phương đánh giá được sự cần thiết của các dự

án đầu tư FDI đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh mình dựa trên sự phù hợp quy hoạch

Khi thẩm định, Nhà nước và cấp địa phương cần tôn trọng, đảm bảo lợi ích chính đáng của các DN có vốn FDI trong quan hệ hài hoà với lợi ích chung xã hội và

cần phải đưa ra các kết luận rõ ràng, chính xác về toàn bộ dự án FDI được thẩm định xong Trong quá trình thẩm định, các cơ quan cấp giấp phép thường xem xét kỹ các nội dung như: tư cách pháp lý, năng lực tài chính của ĐTNN; mức độ phù hợp của mục tiêu dự án FDI với quy hoạch chung; trình độ kỹ thuật, công nghệ áp dụng phù hợp với địa bàn tiếp nhận đầu tư; hiệu quả KT-XH do DN có vốn FDI đi vào hoạt động tạo ra

* Kiểm tra, thanh tra và giám sát các hoạt động FDI

Hoạt động FDI được Nhà nước kiểm tra và giám sát chặt chẽ trên nhiều hình thức và phương pháp Mục đích của công tác kiểm tra, thanh tra, giám sát là hướng dẫn DN có vốn FDI chấp hành đúng pháp luật, phát hiện những sai sót trong quá trình thực hiện pháp luật để Nhà nước kịp thời có biện pháp uốn nắn, sửa chữa và ngăn chặn sai phạm của DN có vốn FDI Đồng thời thông qua việc thanh tra, kiểm tra và giám sát, còn tạo ra nguồn thông tin phản hồi từ DN có vốn FDI để các cơ quan QLNN ó căn cứ đánh giá hiệu quả và mức độ hợp lý của hệ thống luật pháp, cơ chế chính sách đã ban hành Thanh tra, kiểm tra các hoạt động FDI là hoạt động thường xuyên liên tục của các cơ quan QLNN, nhưng không can thiệp quá sâu vào hoạt động tác nghiệp, làm mất quyền tự chủ kinh doanh của doanh nghiệp Việc thanh tra, kiểm tra phải được làm đồng bộ từ cấp tỉnh tới địa phương UBND các huyện, các sở ban ngành trực thuộc UBND, thanh tra tỉnh, công an tỉnh cần phải có cơ chế phối hợp trong việc giám sát hoạt động đầu tư từ trước, trong và sau khi hoàn thiện dự án Hạn chế việc thanh tra chồng chéo, dàn trải vừa gây lãng phí về mặt thời gian, vừa tạo tâm

lý không tốt đối với các nhà ĐTNN Như vậy, Nhà nước thực hiện chức năng thanh tra, kiểm tra và giám sát đối với DN có vốn FDI không chỉ đảm bảo sự nghiêm minh của pháp luật mà nhằm tạo điều kiện giúp đỡ và hỗ trợ hoạt động đầu tư FDI tháo gỡ khó khăn

1.3 Nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý nhà nước đầu tư trực tiếp nước ngoài vào một tỉnh

1.3.1 Nhân tố bên ngoài

Có một số nhân tố bên ngoài tác động đến thu hút đầu tư và QLNN FDI vào quốc gia nói chung và một tỉnh như sau:

+ Tình hình kinh tế và xu hướng đầu tư trên thế giới Nhân tố đầu tiên phải kể đến

là tình hình kinh tế thế giới, tình hình kinh tế thế giới có biến động tích cực hay tiêu cực đều ảnh hưởng trực tiếp đến việc thu hút nguồn vốn FDI Khi tình hình kinh tế thế giới

giảm sút, các nhà ĐTNN gặp khó khăn sẽ làm giảm lượng đầu tư FDI và các dự án FDI cũng có nguy cơ bị ảnh hưởng nên cũng tác động đến các hoạt động thu hút và QLNN

FDI

+ Chiến lược kinh doanh, định hướng thị trường đầu tư của nhà đầu tư Các

nhà đầu tư chỉ quyết định đầu tư ra nước ngoài nếu thấy việc đầu tư ở nước ngoài mang lại hiệu quả từ việc đầu tư, đem lại lợi nhuận cao hơn so với việc đầu tư trong nước Tuy nhiên, tùy vào đặc điểm riêng của mỗi thị trường mà nhà ĐTNN lại có những chiến lược và định hướng đầu tư khác nhau, căn cứ vào các điều kiện về môi trường đầu tư của nước thu hút đầu tư

+ Tiềm lực tài chính của nhà đầu tư Tiềm lực tài chính của nước đầu tư không

những có tác động mạnh đến việc thúc đẩy đầu tư ra nước ngoài, mà còn có ảnh hưởng tích cực đến sự thu hút FDI của nước tiếp nhận đầu tư Thông thường, các quốc gia (địa phương) có hoạt động đầu tư ra nước ngoài là những quốc gia có tiềm lực kinh tế mạnh, có mức tích lũy nội bộ trong nước cao, có mức dự trữ ngoại tệ lớn

Do đó, họ tìm cách đầu tư ra nước ngoài với mục đích nhằm khai thác tối đa hiệu quả của nguồn vốn dư thừa này Nhà ĐTNN với tiềm lực tài chính mạnh sẽ có khả năng triển khai hoạt động đầu tư một cách nhanh nhất, hiệu quả nhất, tránh hiện tượng trì hoãn, rút vốn hoặc đi vay vốn để tiến hành đầu tư Ngoài ra, với tiềm lực tài chính mạnh, các nhà ĐTNN sẽ có điều kiện hơn để đầu tư, đổi mới trang thiết bị, công nghệ hiện đại cho dây chuyền sản xuất, tạo ra những sản phẩm chất lượng và mang tính cạnh tranh cao Đây chính là yếu tố đảm bảo tính bền vững trong hoạt động FDI và

tạo nên tính ổn định trong hoạt động quản lý

+ Trình độ công nghệ của các DN đi đầu tư Thông qua hoạt động thu hút

FDI, nước tiếp nhận đầu tư sẽ được chuyển giao công nghệ tiên tiến, hiện đại từ các nước phát triển Một quốc gia có trình độ công nghệ cao thường làm chủ các công nghệ nguồn và nó có vai trò vô cùng quan trọng trong việc nâng cao năng suất, rút ngắn thời gian sản xuất, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và đảm bảo các tiêu chuẩn về chất thải hạn chế những ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường của nước sở tại Do vậy,

để hoạt động FDI đảm bảo tính bền vững, nước tiếp nhận đầu tư nên có chính sách thu hút những dự án FDI với trình độ công nghệ tiên tiến, hiện đại

+ Sự cạnh tranh của các vùng khác trong quốc gia và chính sách của quốc gia đối với thu hút FDI Mỗi quốc gia và mỗi vùng kinh tế đều có những lợi thế về vị trí,

đặc điểm tự nhiên và KT-XH khác nhau vì thế các địa phương này sẽ có những lợi thế cạnh tranh nhất định Nếu sức cạnh tranh của các vùng khác mạnh hơn vùng kinh

tế nghiên cứu thì sẽ khó thu hút FDI vào vùng Chính sách thu hút FDI của quốc gia cũng là yếu tố tác động tới thu hút FDI vào vùng kinh tế Chính sách cởi mở, thông thoáng tạo điều kiện để các địa phương của vùng kinh tế có thể khai thác được lợi thế, tiềm năng của mình Ngược lại, chính sách có nhiều rào cản tất sẽ kìm hãm khả

năng thu hút FDI vào vùng kinh tế của quốc gia và quản lý kém hiệu quả

1.3.2 Nhân tố bên trong

Bên cạnh các nhân tố bên ngoài là một số nhân tố bên trong như:

+ Ổn định kinh tế trong vùng Đây là điều kiện tiên quyết đối với các nhà đầu

tư, điều này đặc biệt quan trọng đối với việc thu hút và sử dụng nguồn vốn ĐTNN Thông thường các nhà đầu tư sẽ chọn những địa phương có sự ổn định về kinh tế, đây phải là nơi an toàn cho sự vận động của vốn đầu tư, và là nơi có khả năng sinh lợi cao hơn các nơi khác Sự an toàn ở đây chính là môi trường vĩ mô ổn định và được đánh giá qua tiêu chí chống lạm phát và ổn định tiền tệ

+ Môi trường chính trị, an ninh trong vùng ổn định Khi tình hình chính trị -

xã hội không ổn định, Nhà nước không đủ khả năng kiểm soát mọi hoạt động của các nhà ĐTNN vì thế các hoạt động đầu tư sẽ không theo định hướng chiến lược phát triển KT-XH của nước tiếp nhận đầu tư ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng nguồn vốn FDI

+ Điều kiện tự nhiên của vùng kinh tế Tùy thuộc vào điều kiện tự nhiên của

vùng mà có thể tác động vào động cơ của nhà ĐTNN trong thu hút nguồn vốn FDI

Ở những địa phương thu hút FDI nếu có sẵn các lợi thế về vị trí địa lý, đặc biệt là kết cấu hạ tầng thuận tiện, có hệ thống vận tải, cảng biển… sẽ là những lợi thế so sánh ảnh hưởng rất lớn đến việc thu hút nguồn vốn FDI

+ Quy hoạch phát triển và cơ chế phát triển của các địa phương trong vùng

Nếu quy hoạch và chính sách phát triển vùng kinh tế của chính phủ cùng hướng với động cơ của các nhà ĐTNN thì khả năng sẽ thu hút được nhiều nguồn vốn FDI hơn

và ngược lại

+ Công tác quản lý, hỗ trợ của chính quyền địa phương Hoạt động ĐTNN

vào các nước thu hút đầu tư có liên quan rất nhiều đến các tổ chức, các cá nhân của nước tiếp nhận đầu tư, trong một khoảng thời gian dài Vì vậy, các nhà ĐTNN rất cần

có các cam kết về pháp lý của chính quyền địa phương để họ có thể yên tâm làm ăn lâu dài Các nước tiếp nhận đầu tư cần có một hệ thống chính sách, quy định rõ ràng

và minh bạch, tiếp cận với thông lệ quốc tế Cần có những ưu đãi về chính sách tiền

tệ, chính sách thương mại, chính sách đất đai, chính sách thuế phù hợp và tùy vào từng lĩnh vực, ngành nghề đầu tư mà có các ưu đãi đặc biệt về thuế Đồng thời, xây dựng các quy định pháp luật nhằm bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, công nghệ sản xuất kinh doanh

+ Kết cấu hạ tầng kinh tế kỹ thuật, hạ tầng xã hội của vùng Kết cấu hạ tầng

kỹ thuật của nước tiếp nhận đầu tư là một trong những yếu tố cơ bản để thu hút nguồn vốn FDI và cũng là yếu tố thúc đẩy hoạt động FDI phát triển, các yếu tố này có ảnh hưởng quyết định đến hiệu quả sản xuất kinh doanh cảu DN và hiệu quả thu hút, quản

lý đầu tư

+ Chất lượng nguồn nhân lực (NNL) của vùng kinh tế nói chung Trong đó bao

gồm cả chất lượng lao động và chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức quản lý nhà nước Khi thực hiện các dự án FDI nhu cầu đối với nhân lực ở nước sở tại là tất yếu

Để tối đa hóa lợi nhuận vốn, các nhà ĐTNN thường nhằm vào lợi thế của nước đầu

tư với đầu vào của yếu tố rẻ hơn (so với nước đi đầu tư hoặc nước sở tại khác) Chi phí lao động thường được coi là yếu tố quan trọng, đặc biệt là trong lao động sản xuất

Đối với đội ngũ cán bộ quản lý, họ được coi là hạt nhân của hoạt động quản

lý, có vai trò vô cùng quan trọng trong quản lý về đầu tư Vì vậy, đội ngũ cán bộ quản

lý cần được đào tạo nâng cao trình độ, kiến thức chuyên môn và phẩm chất đạo đức đáp ứng yêu cầu cho sự nghiệp phát triển đất nước

+ Chất lượng dịch vụ công trong vùng kinh tế Các hoạt động hỗ trợ cho đầu

tư và các dịch vụ tạo thuận lợi cho đầu tư bao gồm hỗ trợ trong việc nghiên cứu thị trường, tìm kiếm đối tác, cơ hội đầu tư; hỗ trợ trong việc lập hồ sơ dự án và xin phép đầu tư; hỗ trợ trong quá trình triển khai dự án; hỗ trợ trong suốt quá trình hoạt động của dự án và hỗ trợ khi dự án làm thủ tục để chuẩn bị chấm dứt hoạt động… Với cơ chế một cửa, nhiều quốc gia đã hỗ trợ các nhà ĐTNN về mọi mặt trong suốt quá trình

từ khi bắt đầu tìm kiếm cơ hội đầu tư cho đến khi chấm dứt hoạt động đầu tư giúp cho các nhà đầu tư tiết kiệm được thời gian và chi phí

+ Liên kết vùng Hiện nay có rất nhiều kiểu liên kết vùng, bao gồm các hình

thức liên kết tự nhiên của quá trình phát triển, trong đó nổi bật nhất là kiểu liên kết mang tính lan tỏa, dạng liên kết này diễn ra một cách tự nhiên, khách quan trong quá trình phát triển

1.4 Kinh nghiệm quản lý nhà nước đầu tư trực tiếp nước ngoài tại một số tỉnh

và bài học rút ra cho tỉnh Quảng Ninh

1.4.1 Kinh nghiệm quản lý nhà nước đầu tư trực tiếp nước ngoài tại một số tỉnh

* Kinh nghiệm của thành phố Đà Nẵng

Trong những năm gần đây, Đà Nẵng là điểm sáng thu hút và quản lý FDI Chỉ tính riêng trong năm 2020 trên địa bàn thành phố Đà Nẵng như sau: từ ngày 01/01/2020 đến ngày 15/12/2020, trên địa bàn thành phố có 83 dự án cấp mới với

tổng vốn đầu tư đăng ký: 128,856 triệu USD (cùng kỳ năm 2019: 132 dự án cấp mới,

với tổng vốn đầu tư đăng ký 438,042 triệu USD); có ); 20 lượt dự án tăng vốn với

tổng vốn tăng thêm là 80,057 triệu USD (cùng kỳ năm 2019: 16 dự án tăng vốn với

tổng vốn tăng thêm là 117,38 triệu USD) Như vậy, lũy kế đến ngày 15/12/2020, có

881 dự án với tổng vốn đăng ký khoảng 3,707 tỷ USD [28] Đạt được kết quả này là nhờ Đà Nẵng không ngừng điều chỉnh, hoàn thiện cơ chế, chính sách, cải thiện mạnh

mẽ môi trường đầu tư Đó là: tập trung hoàn thiện cơ sở hạ tầng, xúc tiến các dự án trọng điểm; hoàn thiện cơ chế, chính sách kêu gọi đầu tư; đẩy mạnh hoạt động quảng

bá, xúc tiến đầu tư; ứng dụng công nghệ thông tin trực tuyến và hỗ trợ các nhà đầu tư tại chỗ một cách hiệu quả; giải quyết các thủ tục đầu tư nhanh, gọn, kịp thời

Đặc biệt, Đà Nẵng đã đã ban hành quy trình cấp, điều chỉnh giấy phép đầu tư vào Khu công nghiêp Công nghệ cao, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục đầu tư xuống từ 6-22 ngày làm việc tùy theo dự án Thời gian thẩm định phê duyệt Báo cáo đánh giá tác động môi trường đối với một số dự án trong danh mục được cắt giảm từ

40 ngày làm việc xuống còn 30 ngày làm việc Đã ban hành kế hoạch hỗ trợ pháp lý cho các DN nhỏ và vừa giai đoạn 2019-2025, cổng thông tin đất đai thành phố Đà Nẵng được đưa vào vận hành thử nhằm công khai minh bạch quỹ đất đến nhà đầu tư doanh nghiệp Công tác quảng bá, xúc tiến đầu tư được triển khai có trọng tâm, trọng điểm, đổi mới và đa dạng hóa về phương thức thực hiện Hoạt động tiếp cận các nhà đầu tư tiềm năng, chiến lược được tăng cường

* Kinh nghiệm của thành phố Hải Phòng

Thành phố Hải Phòng được xếp là một trong những địa phương của khu vực Đồng bằng Bắc Bộ thu hút nhiều dự án có vốn FDI Phát huy kết quả này, Hải Phòng

đã và đang tập trung nhiều giải pháp để không ngừng cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và thật sự trở thành điểm đến hấp dẫn của các nhà đầu tư Theo đó, để huy động thêm nhiều nguồn lực cho tăng trưởng kinh tế, nhất là thu hút ngày càng

nhiều các dự án FDI, UBND Thành phố đã ban hành các chương trình, kế hoạch về định hướng hoàn thiện thể chế, chính sách, nâng cao chất lượng, hiệu quả hợp tác ĐTNN đến năm 2030, mục tiêu của kế hoạch là nâng cao chất lượng, hiệu quả hợp tác ĐTNN trên địa bàn; chú trọng cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh thông thoáng, minh bạch để thu hút đầu tư mạnh mẽ vào thành phố theo hướng có chọn lọc; lấy chất lượng, hiệu quả, công nghệ và bảo vệ môi trường là tiêu chí đánh giá chủ yếu, đồng thời phải đảm bảo phù hợp với tiềm năng, thế mạnh và định huớng thu hút đầu tư của địa phương Bên cạnh đó, tiếp tục ưu tiên mời gọi, thu hút đầu tư vào các lĩnh vực trụ cột phát triển KT-XH của thành phố; đổi mới nâng cao hiệu quả công tác xúc tiến đầu tư, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh của thành phố; đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến các ưu đãi đầu tư của thành phố Hải Phòng Đồng thời, tăng cường chất lượng thu hút đầu tư; nâng cao chất lượng NNL đáp ứng nhu cầu của nhà đầu tư; nâng cao hiệu quả quản lý, giám sát đầu tư và nâng cao hiệu lực, hiệu quả QLNN FDI

1.4.2 Bài học rút ra cho tỉnh Quảng Ninh

Từ kinh nghiệm nêu trên, có thể rút ra một số bài học trong công tác QLNN FDI của tỉnh Quảng Ninh như sau:

Một là, nhận thức đúng về vai trò, vị trí của FDI để có cơ chế phối hợp để phát

huy các yếu tố tác động đến thu hút hiệu quả Kinh nghiệm từ các thành phố cho cho thấy, để thu hút các nguồn vốn đầu tư từ các nhà ĐTNN vào vùng kinh tế điều cần thiết

là phải xây dựng trước hệ thống kết cấu hạ tầng thuận tiện, đồng bộ đặc biệt là ở những KKT tập trung như KCN, đặc khu kinh tế Bên cạnh đó việc nhận thức đúng về vai trò của từng yếu tố tác động đến thu hút FDI là hết sức quan trọng

Hai là, để đạt được những thành công về thu hút dòng vốn FDI vào vùng kinh

tế theo mong muốn, các địa phương, vùng rất coi trọng công tác quy hoạch phát triển, xây dựng chính sách ưu đãi đầu tư chung Xây dựng định hướng đúng về phát triển vùng kinh tế và cơ cấu các ngành kinh tế trong vùng kinh tế, cũng như định hướng thu hút nguồn vốn đầu tư vào các vùng, các ngành ưu tiên như vậy các nhà ĐTNN sẽ biết rõ hướng phát triển của vùng kinh tế để họ có những quyết định lựa chọn đầu tư thích hợp

Ba là, các chính sách miễn giảm thuế, ưu đãi đất đai, nguồn nhân lực, tài

nguyên môi trường cho phù hợp là quan trọng Ưu tiên các dự án công nghệ cao, dây chuyền sản xuất hiện đại vào các vùng kinh tế với các chính sách miễn giảm thuế,

thuế nhập khẩu, tiền thuê đất … nhằm cải thiện và thay thế các công nghệ cũ lạc hậu của quốc gia, tăng năng suất Ngoài ra, các vùng cũng có những cơ chế, chính sách nhằm kiểm soát đối với các dự án đầu tư của các nhà ĐTNN liên quan đến chính trị,

an ninh quốc gia đặc biệt là môi trường sinh thái, cũng như cân nhắc khi cho phép các nhà ĐTNN đầu tư vào lĩnh vực giữ vị trí quan trọng trong từng vùng kinh tế và trong cả nước

Bốn là, cần mở rộng, đa dạng hóa các hình thức ĐTNN Các hình thức ĐTNN

phải nhằm vào phục vụ mục tiêu chuyển từ thu hút đầu tư theo kiểu "lôi kéo" các ngành, lĩnh vực kinh tế sang thu hút kỹ thuật, quản lý, nhân tài, chú trọng nhập khẩu công nghệ, nâng cao năng lực tự chủ sáng tạo trong sử dụng ĐTNN

Năm là, ngoài chính sách ưu đãi chung của cả nước, sự năng động của chính

quyền địa phương trong vùng đóng vai trò quan trọng trong thành công về phát huy vai trò của các yếu tố tác động đến thu hút FDI