Đề thi chọn đội tuyển học sinh giỏi Quốc gia môn Địa lí năm 2022-2023 có đáp án (Vòng 1) - Sở GD&ĐT Quảng Bình là tài liệu luyện thi HSG hiệu quả dành cho các bạn học sinh lớp 12. Cùng tham khảo và tải về đề thi để ôn tập kiến thức, rèn luyện nâng cao khả năng giải đề thi để chuẩn bị thật tốt cho kì thi sắp tới nhé. Chúc các bạn thi tốt!
Trang 1S GD&ĐT QU NG BÌNH Ở Ả
Đ CHÍNH TH C Ề Ứ
K THI CH N Đ I TUY N Ỳ Ọ Ộ Ể
D THI Ự CH N H C SINH GI I QU C GIA Ọ Ọ Ỏ Ố
NĂM H C 20222023 Ọ
Khóa ngày 20 tháng 9 năm 2022
Môn thi: Đ A LÍ Ị
S BÁO DANH:……… Ố
BÀI THI TH NH T Ứ Ấ
Th i gian: 180 phút ờ (không k th i gian giao đ ) ể ờ ề
Đ g m có 01 trang va 07câu ề ồ ̀
Câu 1. (3,0 đi m) ể
a. Phân tích tác đ ng chuy n đ ng bi u ki n hàng năm c a M t Tr i đ n ch đ nhi t ộ ể ộ ể ế ủ ặ ờ ế ế ộ ệ ở vùng n i chí tuy n.ộ ế
b. T i sao vùng ti p xúc c a các m ng ki n t o là nh ng vùng b t n c a v Trái Đ t?ạ ế ủ ả ế ạ ữ ấ ổ ủ ỏ ấ
Câu 2. (2,0 đi m) ể
a. Gi i thích s khác nhau v t tr ng ngành chăn nuôi trong c c u nông nghi p c a các n cả ự ề ỉ ọ ơ ấ ệ ủ ướ phát tri n và đang phát tri nể ể
b. T i sao trong quá trình công nghi p hoá, các n c đang phát tri n c n đ y m nh ho t đ ngạ ệ ướ ể ầ ẩ ạ ạ ộ ngo i th ng?ạ ươ
Câu 3. (3,0 đi m) ể D a vào Atlat Đ a lí Vi t Nam và ki n th c đã h c:ự ị ệ ế ứ ọ
a. Trình bày tác đ ng c a kh i khí nhi t đ i m B c n Đ Dộ ủ ố ệ ớ ẩ ắ Ấ ộ ương đ n khí h u nế ậ ước ta
b. Ch ng minh vùng bi n nứ ể ước ta giàu tài nguyên thiên nhiên nh ng có nhi uư ề thiên tai
Câu 4. (3,0 đi m) ể D a vào Atlat Đ a lí Vi t Nam và ki n th c đã h c:ự ị ệ ế ứ ọ
a. Ch ng minh đ a hình mi n Nam Trung B và Nam B đa d ng.ứ ị ề ộ ộ ạ
b. Gi i thích s khác nhau v ch đ m a c a vùng khí h u Tây B c B và vùng khíả ự ề ế ộ ư ủ ậ ắ ộ
h u Tây Nguyên.ậ
Câu 5. (3,0 đi m) ể
a. T i sao đ y m nh chuy n d ch c c u kinh t theo ngành có ý nghĩa quan tr ng đ i v iạ ẩ ạ ể ị ơ ấ ế ọ ố ớ
v n đ gi i quy t vi c làm cho lao đ ng nấ ề ả ế ệ ộ ước ta hi n nay?ệ
b. D a vào Atlat Đ a lí Vi t Nam và ki n th c đã h c, sự ị ệ ế ứ ọ o sánh s phân b dân c gi aự ố ư ữ Trung du và mi n núi B c B v i Tây Nguyên.ề ắ ộ ớ
Câu 6. (3,0 đi m) ể
a. D a vào Atlat Đ a lí Vi t Nam và ki n th c đã h c, phân tích s phân b ngành côngự ị ệ ế ứ ọ ự ố nghi p đi n l c c a nệ ệ ự ủ ước ta
b. T i sao kinh t bi n ngày càng có vai trò quan tr ng trong phát tri n kinh t xã h i c aạ ế ể ọ ể ế ộ ủ
nước ta hi n nay? ệ
Câu 7. (3,0 đi m) ể
a. D a vào b ng s li u sau ự ả ố ệ và ki n th c đã h c, ế ứ ọ nh nậ xét và gi i thíchả vai trò ngành th yủ
s n c a Đ ng b ng sông C u Long.ả ủ ồ ằ ử
S n lả ượng th y s n c a c nủ ả ủ ả ước và Đ ng b ng sông C u Long, giai đo n 2015 2020 ồ ằ ử ạ
(Đ n v : nghìn t n) ơ ị ấ
Năm Khai thácC nả ướcNuôi tr ngồ Khai thácĐ ng b ng sông C u Longồ ằ Nuôi tr ngử ồ
(Ngu n: Niên giám th ng kê 2020 NXB Th ng kê, 2021) ồ ố ố
Trang 2b. T i sao c n chú ý b o v r ng ng p m n trong quá trình khai thác và s d ng t nhiên ạ ầ ả ệ ừ ậ ặ ử ụ ự ở
Đ ng b ng sông C u Long?ồ ằ ử
H TẾ
Thí sinh đ ượ ử ụ c s d ng Atlat Đ a lí Vi t Nam, ị ệ NXBGD.
I. HƯỚNG D N CHUNGẪ
1. Giám kh o ch m đúng nh hả ấ ư ướng d n ch m, bi u đi m.ẫ ấ ể ể
2. N u thí sinh có cách tr l i khác v i hế ả ờ ớ ướng d n ch m nh ng đúng, thì giám kh oẫ ấ ư ả
v n ch m đi m theo bi u đi m c a Hẫ ấ ể ể ể ủ ướng d n ch m.ẫ ấ
3. Giám kh o không quy tròn đi m thành ph n c a t ng câu, đi m c a bài thi.ả ể ầ ủ ừ ể ủ
II. HƯỚNG D N CH M CHI TI TẪ Ấ Ế
Câu 1
(3,0 đ)
a. Tác đ ng chuy n đ ng bi u ki n hàng năm c a M t Tr i đ n ch đ ộ ể ộ ể ế ủ ặ ờ ế ế ộ
nhi t ệ ở vùng n i chí tuy n. ộ ế 1,5
* Khái ni mệ , bi u hi nể ệ c a hi n t ng ủ ệ ượ chuy n đ ng bi u ki n hàng năm c a M tể ộ ể ế ủ ặ
Tr iờ
* Tác đ ng:ộ
Nhi t đ trung bình năm cao do trong năm có hai l n M t Tr i lên thiên đ nh,ệ ộ ầ ặ ờ ỉ
cán cân b c x dứ ạ ương, t ng lổ ượng b c x l n.ứ ạ ớ
Bi n trình nhi t năm:ế ệ
+ Vùng g n Xích đ o có 2 c c đ i do th i gian gi a 2 l n M t Tr i lên thiênầ ạ ự ạ ờ ữ ầ ặ ờ
đ nh xa nhau. ỉ
+ Vùng g n chí tuy n có 1 c c đ i do th i gian gi a 2 l n M t Tr i lên thiênầ ế ự ạ ờ ữ ầ ặ ờ
đ nh g n nhau.ỉ ầ
0,5 0,5
0,25 0,25
b. Vùng ti p xúc c a các m ng ki n t o là nh ng vùng b t n c a v Trái ế ủ ả ế ạ ữ ấ ổ ủ ỏ
Theo thuy t ki n t o m ng, ế ế ạ ả nguyên nhân c a hi n tủ ệ ượng ki n t o, đ ng đ t,ế ạ ộ ấ
núi l a,… là do ho t đ ng chuy n d ch c a m t s m ng ki n t o l n c a vử ạ ộ ể ị ủ ộ ố ả ế ạ ớ ủ ỏ
Trái Đ tấ
Th ch quy n đạ ể ược c u t o b i m t s m ng ki n t o n m k nhau. Cácấ ạ ở ộ ố ả ế ạ ằ ề
m ng này nh , n i trên l p v t ch t quánh d o thu c t ng trên cùng c a baoả ẹ ổ ớ ậ ấ ẻ ộ ầ ủ
Manti và di chuy n m t cách ch m ch p. ể ộ ậ ạ
Trong khi di chuy n các m ng ki n t o có th xô vào nhau ho c tách xaể ả ế ạ ể ặ
nhau
Khi hai m ng xô vào nhau ho c ch m lên nhau hình thành các dãy núi cao,ả ặ ờ
các v c bi n sâuự ể , sinh ra núi l a, đ ng đ t.ử ộ ấ
Khi hai m ng tách xa nhau, các v t n t tách dãn, macma s trào lên, t o raả ế ứ ẽ ạ
các dãy núi ng m, kèm theo hi n tầ ệ ượng đ ng đ t ho c núi l aộ ấ ặ ử
0,25 0,5
0,25 0,25 0,25
a. S khác nhau v t tr ng ngành chăn nuôi trong c c u nông nghi p ự ề ỉ ọ ơ ấ ệ
c a các n ủ ướ c phát tri n và đang phát tri n ể ể
1,0
Trang 3(2,0 đ)
Khác nhau: các nỞ ước phát tri nể , chăn nuôi chi m t tr ng cao trong. cácế ỉ ọ Ở
nước đang phát tri n, chăn nuôi chi m t tr ng th p.ể ế ỉ ọ ấ
Gi i thích: Do có s khác nhau v c s th c ăn, c s v t ch t kĩ thu t,ả ự ề ơ ở ứ ơ ở ậ ấ ậ
công nghi p ch bi n, th trệ ế ế ị ường,… hai nhóm nở ước
0,5 0,5
b. Trong quá trình công nghi p hoá, các n ệ ướ c đang phát tri n c n đ y ể ầ ẩ
m nh ho t đ ng ngo i th ạ ạ ộ ạ ươ ng 1,0
Xu t kh u: Thu ngo i t , t o v n cho ấ ẩ ạ ệ ạ ố công nghi p hóa; tệ ạo đ u ra cho s nầ ả
ph m, thúc đ y chuyên môn hoá s n xu tẩ ẩ ả ấ ; t o vi c làm cho lao đ ng, khaiạ ệ ộ
thác hi u qu tài nguyên.ệ ả
Nh p kh u: Hi n đ i hóa trang thi t b , máy móc; m r ng s n xu t, t oậ ẩ ệ ạ ế ị ở ộ ả ấ ạ
môi trường c nh tranh.ạ
0,5 0,5
Câu 3
(3,0 đ)
a. Tác đ ng c a kh i khí nhi t đ i m B c n Đ D ộ ủ ố ệ ớ ẩ ắ Ấ ộ ươ ng đ n khí h u ế ậ
n ướ c ta
1,5
Kh i khí nhi t đ i m t B c n Đ Dố ệ ớ ẩ ừ ắ Ấ ộ ương xâm nh p tr c ti p vào nậ ự ế ướ c
ta (th i gian, đ c đi m, hờ ặ ể ướng).
Tác đ ng :ộ
+ Gây m a l n cho đ ng b ng Nam B và Tây Nguyên; gây hi n tư ớ ồ ằ ộ ệ ượng ph nơ
khô, nóng cho vùng đ ng b ng ven bi n Trung B và ph n nam c a khu v cồ ằ ể ộ ầ ủ ự
Tây B c.ắ
+ Làm cho mùa m a duyên h i Trung B đ n mu n h n.ư ở ả ộ ế ộ ơ
0,5
0,5
0,5
b. Vùng bi n n ể ướ c ta giàu tài nguyên thiên nhiên nh ng có nhi u ư ề thiên tai 1,5
* Giàu tài nguyên thiên nhiên:
Khoáng s nả :
+ D u khí: Có tr lầ ữ ượng l n và giá tr nh t, t p trung các b tr m tích.ớ ị ấ ậ ở ể ầ
+ Nhi u m sa khoáng titan, cát tr ng, mu i m có tr lề ỏ ắ ố ỏ ữ ượng l n.ớ
H i s n: Sinh v t Bi n Đông tiêu bi u cho h sinh v t vùng bi n nhi t đ iả ả ậ ể ể ệ ậ ể ệ ớ
giàu thành ph n loài và năng su t sinh h c cao.ầ ấ ọ
* Nhi u thiên tai:ề
Bão: Trung bình m i năm có 9 10 c n bão Bi n Đông, trong đó có 3 4ỗ ơ ở ể
c n bão tr c ti p đ vào nơ ự ế ổ ước ta
S t l b bi n; cát bay, cát ch y, …ạ ở ờ ể ả
0,25 0,25 0,5
0,25
0,25 Câu 4
(3,0 đ)
a. Đ a hình mi n Nam Trung B và Nam B đa d ng ị ề ộ ộ ạ 1,5
Đ a hình ị gôm đôi nuì ̀ ́, đông băng̀ ̀ và b bi n.ờ ể
Trong m i ỗ d ng ạ đ a hình l i có nhi u ị ạ ề ki uể khác nhau:
+ Đ a hình đ i núi: các kh i núi, s n nguyên bóc mòn, cao nguyên badan, bán bìnhị ồ ố ơ
nguyên (d n ch ng) ẫ ứ ;
+ Đ a hình đ ng b ng: đ ng b ng châu th , đ ng b ng duyên h i ị ồ ằ ồ ằ ổ ồ ằ ả (d n ẫ
ch ng) ứ
+ Đ a hình b bi n đa d ng, khúc khu u, nhi u đ o, qu n đ o, vũng, v nh,ị ờ ể ạ ỷ ề ả ầ ả ị
th m l c đ a m r ng ề ụ ị ở ộ về phía nam
0,25 0,5
0,5 0,25
b. S khác nhau v ch đ m a c a vùng khí h u Tây B c B và vùng ự ề ế ộ ư ủ ậ ắ ộ 1,5
Trang 4 Lượng m a: Tây B c B m a ít h n do m t ph n lãnh th ch u tác đ ngư ắ ộ ư ơ ộ ầ ổ ị ộ
c a gió ph n, ho t đ ng c a gió mùa Tây Nam ít h n Tây Nguyên. Tâyủ ơ ạ ộ ủ ơ
Nguyên m a nhi u h n do sư ề ơ ở ườn đón gió, ch u tác đ ng m nh c a gió mùaị ộ ạ ủ
Tây Nam
Mùa m a Tây B c B k t thúc vào tháng ư ở ắ ộ ế 10, Tây Nguyên tháng ở 11 do ở
Tây Nguyên s k t thúc ho t đ ng c a gió mùa Tây Nam mu n h n.ự ế ạ ộ ủ ộ ơ
Tháng m a c c đ i: Tây B c B tháng ư ự ạ ắ ộ 8, Tây Nguyên tháng 9 do ho t đ ngạ ộ
c a d i h i t nhi t đ i lùi t B c vào Nam.ủ ả ộ ụ ệ ớ ừ ắ
0,5
0,5 0,5
Câu 5
(3,0 đ)
a Đ y m nh chuy n d ch c c u kinh t theo ngành có ý nghĩa quan ẩ ạ ể ị ơ ấ ế
tr ng đ i v i v n đ gi i quy t vi c làm cho lao đ ng n ọ ố ớ ấ ề ả ế ệ ộ ướ c ta hi n nay ệ
vì
1,5
Chuy n d ch c c u kinh t theo ngành: ể ị ơ ấ ế gi m t tr ng ngành nông nghi p,ả ỉ ọ ệ
tăng t tr ng ngành công nghi p và d ch v ; trong n i b t ng ngành cũng cóỉ ọ ệ ị ụ ộ ộ ừ
s chuy n d ch khá rõ.ự ể ị
Ý nghĩa:
+ Đa d ng hóa ho t đ ng kinh t nông thôn, phát tri n s n xu t hàng hóa;ạ ạ ộ ế ể ả ấ
thúc đ y phát tri n các ngành ngh d ch v nông thôn góp ph n gi i quy tẩ ể ề ị ụ ầ ả ế
v ng ch c v n đ vi c làm, gi m t l thi u vi c làm nông thôn.ữ ắ ấ ề ệ ả ỉ ệ ế ệ ở
+ Phát tri n các ngành công nghi p, d ch vể ệ ị ụ nh t là các ngành c n nhi u laoấ ầ ề
đ ng góp ph n t o ra vi c làm m i, gi m t l th t nghi p thành th ộ ầ ạ ệ ớ ả ỉ ệ ấ ệ ở ị
0,5
0,5
0,5
b. So sánh s phân b dân c gi a Trung du và mi n núi B c B v i Tây ự ố ư ữ ề ắ ộ ớ
* Gi ng nhau: ố
M t đ dân s th p.ậ ộ ố ấ
Dân c phân b không đ u theo lãnh th : trong n i b t ng vùng, gi a thànhư ố ề ổ ộ ộ ừ ữ
th và nông thôn. ị
* Khác nhau:
M t đ dân s Trung du và mi n núi B c B cao h n Tây Nguyên ậ ộ ố ở ề ắ ộ ơ (d n ẫ
ch ng) ứ
Phân b :ố
+ Trung du và mi n núi B c B không đ ng đ u, Tây Nguyên tề ắ ộ ồ ề ương đ i đ ngố ồ
đ u h n ề ơ (d n ch ng) ẫ ứ
+ Trung du và mi n núi B c B : m t đ cao nh t khu v c trung du giáp v iề ắ ộ ậ ộ ấ ở ự ớ
Đ ng b ng sông H ng, th a th t nh t m t s t nh Tây B c và Đông B c ồ ằ ồ ư ớ ấ ở ộ ố ỉ ắ ắ (d n ẫ
ch ng ứ ).
+ Tây Nguyên: m t đ dân s cao nh t khu v c ph c n t nh l , th p nh t ậ ộ ố ấ ở ự ụ ậ ỉ ị ấ ấ ở
Kon Tum, Đ k Nông ắ (d n ch ng) ẫ ứ
0,25 0,25
0,25 0,25 0,25 0,25
a. S phân b ngành công nghi p đi n l c ự ố ệ ệ ự c a n ủ ướ c ta. 1,5
Nhi t đi n: Nhi t đi n ch y b ng than t p trung ệ ệ ệ ệ ạ ằ ậ ở mi nề B c, nhi t đi nắ ệ ệ
tuabin khí t p trung ậ ở mi nề Nam do g n li n v i ngu n nhiên li u t i chắ ề ớ ồ ệ ạ ỗ
phong phú (d n ch ng) ẫ ứ
0,5
Trang 5(3,0 đ)
Thu đi n: T p trung Trung du và mi n núi B c B , Tây Nguyên, Đôngỷ ệ ậ ở ề ắ ộ
Nam B do có tr năng th y đi n l n ộ ữ ủ ệ ớ (d n ch ng) ẫ ứ
Đi n gió, đi n m t tr i:ệ ệ ặ ờ Phát tri n nh ng n i có đi u ki n v s c gió vàể ở ữ ơ ề ệ ề ứ
năng l ng m t tr i ượ ặ ờ (d n ch ng) ẫ ứ
0,5 0,5
b. Kinh t bi n ngày càng có vai trò quan tr ng trong phát tri n kinh t ế ể ọ ể ế
xã h i c a n ộ ủ ướ c ta hi n nay ệ vì 1,5
Nhi u t nh, thành ph và vùng kinh t giáp bi nề ỉ ố ế ể , vùng bi n r ng l n, giàuể ộ ớ
ti m năng ề (d n ch ng) ẫ ứ
Các tài nguyên, thiên nhiên trên đ t li n đã d n c n ki t, phát tri n kinh tấ ề ầ ạ ệ ể ế
bi n là đ nh hể ị ướng chi n lế ượ ủc c a nước ta trong giai đo n hi n nay.ạ ệ
Nh ng l i ích và giá tr kinh t do bi n đem l i ngày càng l n ữ ợ ị ế ể ạ ớ (d n ch ng) ẫ ứ
Kinh t bi n góp ph n kh ng đ nh ch quy n bi n đ o, tăng cế ể ầ ẳ ị ủ ề ể ả ường s cứ
m nh an ninh qu c phòng.ạ ố
0,5 0,5
0,25 0,25
Câu 7
(3,0 đ)
a. Vai trò ngành th y s n c a Đ ng b ng sông C u Long ủ ả ủ ồ ằ ử 1,5
* Nh n xét: ậ
T ng s n lổ ả ượng, s n lả ượng th y s n khai thácủ ả , nuôi tr ng đ u có xu hồ ề ướ ng
tăng m nh và chi m t tr ng l n trong c nạ ế ỉ ọ ớ ả ướ (d n ch ng)c ẫ ứ
* Gi i thíchả :
Vùng bi n r ng, nhi u bãi cá tôm, có ng trể ộ ề ư ường tr ng đi m Cà Mau Kiênọ ể
Giang. Di n tích m t nệ ặ ước nuôi tr ng th y s n l n nh t c nồ ủ ả ớ ấ ả ước. Khí h uậ
c n xích đ o n đ nh, ít bão,…ậ ạ ổ ị
Dân c , lao đ ng đông, nhi u kinh nghi m; th trư ộ ề ệ ị ường r ng l n; chính sách,ộ ớ
…
0,5
0,5 0,5
b. C n chú ý b o v r ng ng p m n trong quá trình khai thác và s d ng ầ ả ệ ừ ậ ặ ử ụ
t nhiên Đ ng b ng sông C u Long ự ở ồ ằ ử vì 1,5
R ng ng p m n có di n tích ừ ậ ặ ệ l n (kho ng 300 nghìn ha)ớ ả , phân b phía nam vàố ở
tây nam c a đ ng b ngủ ồ ằ
R ng ng p m n có vai trò l n v t nhiên, kinh t xã h i (ừ ậ ặ ớ ề ự ế ộ di n gi i ễ ả ).
Hi n nay, di n tích r ng ng p m n đang b suy gi m doệ ệ ừ ậ ặ ị ả quá trình khai thác
và s d ng t nhiênử ụ ự (m r ng di n tích đ t nông nghi p, cháy r ng,…).ở ộ ệ ấ ệ ừ
Hướng khai thác: S d ng r ng ng p m n trong ch ng m c nh t đ nh vàoử ụ ừ ậ ặ ừ ự ấ ị
vi c nuôi tôm, tr ng đệ ồ ước, sú, v t k t h p v i vi c b o v môi trẹ ế ợ ớ ệ ả ệ ường sinh
thái
0,25
0,5 0,5 0,25
……….H T Ế