MỤC TIÊU Sau khi học mô–đun này, học viên có thể: – Khái quát được những điểm cốt lõi về phương pháp, hình thức, kĩ thuật kiểm tra, đánh giá phát triển phẩm chất, năng lực học sinh; – L
MỤC TIÊU
Sau khi học mô–đun này, học viên có thể:
– Khái quát được những điểm cốt lõi về phương pháp, hình thức, kĩ thuật kiểm tra, đánh giá phát triển phẩm chất, năng lực học sinh;
502 Bad GatewayUnable to reach the origin service The service may be down or it may not be responding to traffic from cloudflared
– Xây dựng được các công cụ kiểm tra, đánh giá kết quả học tập và sự tiến bộ của học sinh về phẩm chất, năng lực;
502 Bad GatewayUnable to reach the origin service The service may be down or it may not be responding to traffic from cloudflared
– Hỗ trợ đồng nghiệp phát triển về kiến thức, kĩ năng tổ chức kiểm tra, đánh giá học sinh theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực.
NỘI DUNG CHÍNH
502 Bad GatewayUnable to reach the origin service The service may be down or it may not be responding to traffic from cloudflared
- Nội dung 1: Sử dụng phương pháp, hình thức kiểm tra đánh giá kết quả học tập trong dạy học, giáo dục học sinh tiểu học môn Toán
502 Bad GatewayUnable to reach the origin service The service may be down or it may not be responding to traffic from cloudflared
502 Bad GatewayUnable to reach the origin service The service may be down or it may not be responding to traffic from cloudflared
Phần 2 Các ví dụ minh họa các phương pháp, hình thức kiểm tra, đánh giá học sinh tiểu học theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực môn Toán
HÌNH THỨC TỔ CHỨC BỒI DƯỠNG
TÀI LIỆU VÀ THIẾT BỊ DẠY HỌC
- Tài liệu đọc của Mô đun 3, môn Toán
- Chương trình Giáo dục phổ thông môn Toán 2018
- Video bài giảng tương ứng với các nội dung Mô đun 3 môn Toán
- Hệ thống câu hỏi kiểm tra đánh giá theo các nội dung
- Máy tính, máy chiếu nối mạng internet
GIỚI THIỆU LÝ THUYẾT VÀ PHÂN TÍCH YÊU CẦU, QUY TRÌNH, PHƯƠNG PHÁP KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ HỌC SINH TIỂU HỌC THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN PHẨM CHẤT, NĂNG LỰC
- Nội dung 1: Sử dụng phương pháp, hình thức kiểm tra đánh giá kết quả học tập trong dạy học, giáo dục học sinh tiểu học môn Toán
502 Bad GatewayUnable to reach the origin service The service may be down or it may not be responding to traffic from cloudflared
502 Bad GatewayUnable to reach the origin service The service may be down or it may not be responding to traffic from cloudflared
Phần 2 Các ví dụ minh họa các phương pháp, hình thức kiểm tra, đánh giá học sinh tiểu học theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực môn Toán
C HÌNH THỨC TỔ CHỨC BỒI DƯỠNG
D TÀI LIỆU VÀ THIẾT BỊ DẠY HỌC
- Tài liệu đọc của Mô đun 3, môn Toán
- Chương trình Giáo dục phổ thông môn Toán 2018
- Video bài giảng tương ứng với các nội dung Mô đun 3 môn Toán
- Hệ thống câu hỏi kiểm tra đánh giá theo các nội dung
- Máy tính, máy chiếu nối mạng internet
BAN BIÊN SOẠN TÀI LIỆU 3
C HÌNH THỨC TỔ CHỨC BỒI DƯỠNG 4
D TÀI LIỆU VÀ THIẾT BỊ DẠY HỌC 4
502 Bad GatewayUnable to reach the origin service The service may be down or it may not be responding to traffic from cloudflared
502 Bad GatewayUnable to reach the origin service The service may be down or it may not be responding to traffic from cloudflared
1.2 Sử dụng phương pháp kiểm tra đánh giá theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực HS đối với môn Toán 10
1.2.3 Phương pháp đánh giá qua hồ sơ học tập, các sản phẩm, hoạt động của HS 13
1.2.4 Phương pháp kiểm tra viết 14
1.3 Sử dụng hình thức kiểm tra đánh giá theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực HS đối với môn Toán 19
502 Bad GatewayUnable to reach the origin service The service may be down or it may not be responding to traffic from cloudflared
2.1 Xây dựng công cụ đánh giá theo hướng phát triển phẩm chất năng lực
HS trong dạy học môn Toán 24
2.1.8 Phiếu đánh giá theo tiêu chí (Rubrics) 61
2.2 Xây dựng kế hoạch kiểm tra, đánh giá trong chủ đề/bài dạy theo hướng phát triển phẩm chất năng lực HS 64
502 Bad GatewayUnable to reach the origin service The service may be down or it may not be responding to traffic from cloudflared
2.2.2 Lập kế hoạch kiểm tra, đánh giá trong dạy học chủ đề/bài học môn Toán theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực HS 66
2.2.3 Xây dựng công cụ kiểm tra, đánh giá một chủ đề/bài học môn Toán theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực HS 67
CHƯƠNG 3 SỬ DỤNG VÀ PHÂN TÍCH KẾT QUẢ ĐÁNH GIÁ THEO ĐƯỜNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC ĐỂ GHI NHẬN SỰ TIẾN BỘ CỦA HỌC
SINH VÀ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC 73
3.1 Quan niệm về đường phát triển năng lực 73
3.2 Đường phát triển năng lực đối với môn Toán 74
3.3 Phân tích, sử dụng kết quả đánh giá theo đường phát triển năng lực đối với môn Toán 81
502 Bad GatewayUnable to reach the origin service The service may be down or it may not be responding to traffic from cloudflared
3.4.1 Định hướng đánh giá kết quả hình thành, phát triển một số năng lực chung trong dạy học môn Toán 87
3.4.2 Sử dụng kết quả đánh giá theo đường phát triển năng lực để ghi nhận sự tiến bộ của HS 90
PHẦN 2 CÁC VÍ DỤ MINH HỌA CÁC PHƯƠNG PHÁP, HÌNH THỨC KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ HỌC SINH TIỂU HỌC THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN PHẨM CHẤT, NĂNG LỰC 92
II Tài liệu minh họa 2 98
CÂU HỎI ÔN TẬP MÔ ĐUN 3 104
Kế hoạch bồi dưỡng trực tiếp 03 ngày
Thời gian Nội dung và các hoạt động
Thiết bị Phụ trách Ngày thứ nhất
Buổi sáng (Làm việc chung)
8:00 – 8:10 Tuyên bố lí do, giới thiệu đại biểu
- Báo cáo định hướng thực hiện mô đun 3
9:15 – 9:45 Giải lao, GV di chuyển về các lớp theo môn học
Cơ sở lí luận chung về kiểm tra, đánh giá kết quả học tập, giáo dục nhằm phát triển phẩm chất, năng lực học sinh
- Lớp học, máy chiếu, bảng trắng sử dụng bút lông, âm thanh, bàn ghế kê theo nhóm
- Internet/Wi-fi, LMS/LCMS
- Kế hoạch học tập của học viên
- Văn phòng phẩm hỗ trợ các hoạt động học tập
Sử dụng phương pháp, hình thức kiểm tra, đánh giá kết quả học tập trong môn Toán cấp tiểu học
- Lớp học, máy chiếu, bảng trắng sử dụng bút lông, âm thanh, bàn ghế kê theo nhóm
- Internet/Wi-fi, LMS/LCMS
- Văn phòng phẩm hỗ trợ các hoạt động học tập
Sử dụng phương pháp, hình thức kiểm tra, đánh giá kết quả học tập trong môn Toán cấp tiểu học (tiếp)
- Lớp học, máy chiếu, bảng trắng sử dụng bút lông, âm thanh, bàn ghế kê theo nhóm
- Internet/Wi-fi, LMS/LCMS
- Văn phòng phẩm hỗ trợ các hoạt động học tập
502 Bad GatewayUnable to reach the origin service The service may be down or it may not be responding to traffic from cloudflared
- Lớp học, máy chiếu, bảng trắng sử dụng bút lông, âm thanh, bàn ghế kê theo nhóm
- Internet/Wi-fi, LMS/LCMS
- Văn phòng phẩm hỗ trợ các hoạt động học tập
502 Bad GatewayUnable to reach the origin service The service may be down or it may not be responding to traffic from cloudflared
- Lớp học, máy chiếu, bảng trắng sử dụng bút lông, âm thanh, bàn ghế kê theo nhóm
- Internet/Wi-fi, LMS/LCMS
- Văn phòng phẩm hỗ trợ các hoạt động học tập
- Hỗ trợ đồng nghiệp phát triển về kiến thức, kĩ năng tổ chức kiểm tra, đánh giá
HS tiểu học theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực trong dạy học môn Toán
- Tổng kết khoá bồi dưỡng
Lớp học, máy chiếu, bảng trắng sử dụng bút lông, âm thanh, bàn ghế kê theo nhóm
- Internet/Wi-fi, LMS/LCMS
Báo cáo viên Ban tổ chức
PHẦN 1 GIỚI THIỆU LÝ THUYẾT VÀ PHÂN TÍCH YÊU CẦU, QUY TRÌNH, PHƯƠNG PHÁP KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ HỌC SINH TIỂU HỌCTHEO
HƯỚNG PHÁT TRIỂN PHẨM CHẤT, NĂNG LỰC
SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP, HÌNH THỨC KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP TRONG MÔN TOÁN CẤP TIỂU HỌC 9 1.1 Định hướng đánh giá kết quả giáo dục trong dạy học môn Toán theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018
Sử dụng phương pháp kiểm tra đánh giá theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực HS đối với môn Toán
502 Bad GatewayUnable to reach the origin service The service may be down or it may not be responding to traffic from cloudflared
Bảng 1: Mối quan hệ giữa hình thức, phương pháp và công cụ đánh giá
Hình thức ĐG Phương pháp (PP) đánh giá Công cụ đánh giá chung ĐG thường xuyên/ ĐG quá trình
(Đánh giá vì học tập; Đánh giá là học tập)
PP quan sát Ghi chép các sự kiện thường nhật, thang đo, bảng kiểm
PP vấn đáp Câu hỏi (….)
PP đánh giá qua hồ sơ học tập Bảng quan sát, câu hỏi vấn đáp, phiếu đánh giá theo tiêu chí (Rubrics…)
PP đánh giá qua sản phẩm học tập
Bảng kiểm, thang đánh giá, phiếu đánh giá theo tiêu chí (Rubrics…)
PP kiểm tra viết Câu trả lời ngắn, thẻ kiểm tra… ĐG định / ĐG tổng kết
(Đánh giá kết quả học tập)
PP đánh giá qua hồ sơ học tập
PP đánh giá qua sản phẩm học tập
502 Bad GatewayUnable to reach the origin service The service may be down or it may not be responding to traffic from cloudflared
502 Bad GatewayUnable to reach the origin service The service may be down or it may not be responding to traffic from cloudflared
502 Bad GatewayUnable to reach the origin service The service may be down or it may not be responding to traffic from cloudflared
Nội dung 1 Yêu cầu Xác nhận
Lựa chọn cộng cụ đo độ dài phù hợp
Lựa chọn được công cụ đo độ dài phù hợp với đối tượng cần đo
502 Bad GatewayUnable to reach the origin service The service may be down or it may not be responding to traffic from cloudflared
Nêu được các nhận xét rút ra qua quá trình trải nghiệm thực hành đo
Chỉ ra một số ứng dụng của việc đo độ dài trong thực tế
502 Bad GatewayUnable to reach the origin service The service may be down or it may not be responding to traffic from cloudflared
502 Bad GatewayUnable to reach the origin service The service may be down or it may not be responding to traffic from cloudflared
1 Bộ Giáo dục và Đào tạo, Chương trình phổ thông môn Toán 2018
502 Bad GatewayUnable to reach the origin service The service may be down or it may not be responding to traffic from cloudflared
Ví dụ Vận dụng phương pháp vấn đáp gợi mở khi dạy HS nội dung: “Làm quen với phép trừ, dấu trừ” (Toán 1)
Yêu cầu HS quan sát bức tranh và trả lời câu hỏi:
• Lúc đầu trên cành có tất cả mấy con chim?
• Mấy con chim bay đi?
• Còn lại mấy con chim trên cành?
• Ta viết được phép tính gì ?
502 Bad GatewayUnable to reach the origin service The service may be down or it may not be responding to traffic from cloudflared
502 Bad GatewayUnable to reach the origin service The service may be down or it may not be responding to traffic from cloudflared
Ví dụ Vấn đáp củng cố sau khi dạy HS nội dung “Một phần ba” Đã khoanh vào 1
Hình A Hình B Hình C Hình D Để có được câu trả lời thì học sinh phải:
- Quan sát các hình, phân tích để nhận ra số phần được chia đều, chia thành nhóm ở mỗi hình là bao nhiêu và số phần đã được khoanh
- Nhận ra hình A và hình D đã khoanh vào 1
3 hình; còn hình B và hình C phần được khoanh không phải là 1
- Nêu được câu trả lời và giải thích được kết quả
502 Bad GatewayUnable to reach the origin service The service may be down or it may not be responding to traffic from cloudflared
502 Bad GatewayUnable to reach the origin service The service may be down or it may not be responding to traffic from cloudflared
Ví dụ Vấn đáp tổng kết sau khi dạy bài “Diện tích Hình chữ nhật” (Lớp 3)
Muốn tính diện tích hình chữ nhật ta làm như thế nào?
502 Bad GatewayUnable to reach the origin service The service may be down or it may not be responding to traffic from cloudflared
Ví dụ Vấn đáp kiểm tra sau khi dạy bài “Chục và đơn vị” (lớp 1)
Số 65 gồm mấy chục và mấy đơn vị?
Như vậy là tuỳ vào mục đích và nội dung bài học, GV có thể sử dụng 1 trong 4 hoặc cả 4 dạng phương pháp hỏi đáp nêu trên
502 Bad GatewayUnable to reach the origin service The service may be down or it may not be responding to traffic from cloudflared
Các kĩ thuật được sử dụng trong phương pháp vấn đáp
Khi sử dụng phương pháp vấn đáp, cần chú ý đến kỹ thuật đặt câu hỏi, lắng nghe và phản hồi tích cực…
Trong dạy học môn Toán, có thêm một số căn cứ để đặt câu hỏi cho HS
− Xuất phát từ yêu cầu cần đạt của chương trình để có câu hỏi sát với trình độ của
502 Bad GatewayUnable to reach the origin service The service may be down or it may not be responding to traffic from cloudflared
- Vấn đáp sau khi HS đã nhận biết được số tròn chục (Lớp 1): Số 40 có phải là số tròn chục không? Lấy một ví dụ về số tròn chục ?
- Vấn đáp sau khi HS học xong qui tắc “Gấp một số lên nhiều lần” (Lớp 3): 6 gấp 5 lần được bao nhiêu ?
- Vấn đáp dạy HS giải bài tập toán “Nam có 8 viên bi, Toàn có nhiều hơn Nam
3 viên bi Hỏi Toàn có bao nhiêu viên bi?” (Lớp 2)
GV sử dụng các câu hỏi sau:
- Bài toán cho biết gì? (Nam có 8 viên bi, Toàn có nhiều hơn Nam 3 viên bi)
- Bài toán hỏi gì ? (Hỏi Toàn có mấy viên bi?)
- Toàn có nhiều hơn Nam mấy viên bi? (3 viên bi)
- Muốn biết Toàn có mấy viên bi ta làm phép tính gì? (Phép tính cộng)
1.2.3 Phương pháp đánh giá qua hồ sơ học tập, các sản phẩm, hoạt động của HS
1 Nguyễn Bá Kim, 2017, Phương pháp dạy học môn Toán, NXB Đại học Sư phạm
Sử dụng hình thức kiểm tra đánh giá theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực HS đối với môn Toán
1.3.1 Đánh giá thường xuyên Để thực hiện đánh giá thường xuyên trong quá trình dạy học môn Toán, GV (GV) căn cứ vào mục tiêu và nội dung của mỗi bài học, có thể linh hoạt vận dụng các kĩ thuật dưới đây để đánh giá HS (HS):
- Quan sát, phân tích và phản hồi;
- Phỏng vấn nhanh, kiểm tra nhanh; Tư vấn hướng dẫn động viên;
- Viết nhận xét; đánh giá, nhận xét sản phẩm của HS a) Quan sát, phân tích và phản hồi
- GV cần quan sát quá trình HS hoạt động trong giờ học: chú ý đến những hành vi của HS khi làm việc cá nhân cũng như làm việc theo cặp / theo nhóm (sự tương tác/tranh luận/chia sẻ các suy nghĩ, biểu lộ cảm xúc giữa các em với nhau trong nhóm) để làm ra sản phẩm học tập theo yêu cầu
GV có thể ghi chép lại kết quả quan sát quá trình thực hiện hoặc tham gia hoạt động học tập cá nhân /nhóm, chủ yếu là điểm đặc biệt (HS làm tốt, nhanh; Hs còn lúng túng, chưa thực hiện được ), mức độ đạt được của sản phẩm học tập (hoàn thành hay chưa hoàn thành, hoàn thành ở mức nào) v.v
Ví dụ Ở lớp 1 khi HS thực hiện các phép tính cộng (không nhớ) các số có hai chữ số, GV quan sát thấy HS mặc dù kết quả thực hiện phép tính đúng nhưng HS đó luôn thực hiện phép tính từ trái qua phải, cộng hàng chục trước rồi mới cộng hàng đơn vị Khi đó, GV hỏi HS nêu cách tính và hướng dẫn HS sửa, GV ghi lại để theo dõi và có biện pháp hỗ trợ HS
- GV quan sát cử chỉ, hành vi của HS,có thể xuất hiện những tình huống sau:
+ GV quan sát thấy nét mặt biểu lộ hoài nghi, ngơ ngác hoặc tư thế không bình thường, người lắc lư bất ổn, có thể là dấu hiệu HS chưa thực sự hiểu nhiệm vụ
+ Khi HS nhìn thẳng, dõi theo GV, có cử chỉ muốn nói điều gì đó thì tùy từng tình huống có thể suy đoán là GV đã thực hiện xong nhiệm vụ và muốn được chuyển hoạt động tiếp theo hoặc muốn hỏi GV HS nào chưa sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ, chưa hợp tác với nhóm
HS đã thực hiện xong, thực hiện đúng nhiệm vụ hoặc những điều HS còn cảm thấy chưa rõ, chưa yên tâm…
Sử dụng kết quả và phản hồi sau khi quan sát:
Các thông tin quan sát là cơ sở để GV đưa ra các quyết định tác động, động viên, giúp đỡ kịp thời HS trong học tập Sự can thiệp giúp đỡ có thể tiến hành ngay sau khi thu được thông tin quan sát, hoặc có thể được GV ghi lại trong sổ ghi chép cá nhân để
GV đưa ra quyết định giúp đỡ, can thiệp sau b) Phỏng vấn nhanh, kiểm tra nhanh; Tư vấn, hướng dẫn động viên
* Phỏng vấn nhanh, kiểm tra nhanh
- Khi thấy HS đang loay hoay mà chưa thể làm xong bài toán GV có thể hỏi: Em làm đến đâu rồi? Em thấy khó ở chỗ nào? Có cần cô giúp đỡ gì không?
- Khi học về “Khái niệm số thập phân”, lớp 5 GV có thể phỏng vấn nhanh, kiểm tra nhanh xem HS đã biết cách đọc, viết số thập phân chưa bằng các câu hỏi ngắn như : Đọc số thập phân 0,015; viết số thập phân : “mười hai phẩy ba tư”
* Tư vấn, hướng dẫn động viên
Chẳng hạn như, trong quá trình dạy học phép tính dạng 26 + 5 có thể có một số lời nhận xét, tư vấn, hướng dẫn HS trong khi quan sát, theo dõi HS làm các bài tập:
- Với HS làm đúng các yêu cầu trong bài tập viết số rõ ràng và thẳng cột: Em đã biết đặt tính và tính đúng, viết kết quả thẳng Cô khen em Em tiếp tục làm bài nhé
- Với HS tính đúng nhưng chưa đặt tính thẳng cột: Em đã biết cách đặt tính nhưng để tính đúng em cần lưu ý đặt tính thẳng cột nhé Số 4 phải ở dưới số nào? c) Viết nhận xét; đánh giá sản phẩm của học sinh
Ví dụ 1 Khi HS học về khái niệm “Tỉ số phần trăm”, lớp 5 GV có thể tổ chức cho
HS biểu diễn trực quan tỉ số phần trăm của một số bằng hoạt động : Cho bảng 100 ô vuông Em hãy tô màu vào 25% số ô vuông
Khi HS biểu diễn 25% bằng cách tô màu vào 25 ô vuông trong bảng 100 ô vuông như vậy GV có thể đánh giá sản phẩm của HS Quan sát sản phẩm của HS GV không chỉ đánh giá được HS có nắm vững khái niệm phần trăm không mà còn nhận được thông tin phản hồi về tính cẩn thận, óc thẩm mĩ, năng lực sáng tạo của học sinh Vì tư duy của
HS thể hiện trên sản phẩm, có những HS tô màu không những đúng 25% mà còn tạo ra những hình ảnh phong phú đẹp mắt như ngôi nhà, rô bốt, cây thông,… Mặt khác, khi
HS có cơ hội thuyết trình về sản phẩm của mình GV còn có thể thu nhận được thông tin phản hổi về cách suy nghĩ, cách tư duy, kĩ năng giao tiếp của HS
XÂY DỰNG CÔNG CỤ KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP VÀ SỰ TIẾN BỘ CỦA HỌC SINH TIỂU HỌC VỀ PHẨM CHẤT, NĂNG LỰC ĐỐI VỚI MÔN HỌC, HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC
Xây dựng công cụ đánh giá theo hướng phát triển phẩm chất năng lực
Câu hỏi là một trong các công cụ khá phổ biến được dùng trong kiểm tra, đánh giá Câu hỏi có thể được sử dụng trong kiểm tra vấn - đáp, kiểm tra viết dưới dạng: tự luận, trắc nghiệm, bảng hỏi ngắn,…Tài liệu này giới thiệu như một câu hỏi trong kiểm tra vấn đáp và kiểm tra viết với các dạng bảng hỏi ngắn, thẻ kiểm tra i) Câu hỏi vấn đáp là cách thức GV tổ chức hỏi và đáp giữa GV và HS, qua đó thu được thông tin về kết quả học tập của HS, được sử dụng sau khi học một hay nhiều bài, một hay nhiều chương hay toàn bộ chương trình Kiểm tra bằng câu hỏi vấn đáp có thể sử dụng ở mọi thời điểm trong tiết học cũng như trong khi thi cuối học kì hoặc cuối năm học, HS cần trình bày diễn đạt bằng ngôn ngữ nói ii) Bảng hỏi là dạng bảng hỏi để kiểm tra kiến thức nền của HS, trong đó yêu cầu
HS hoàn thành trước khi bắt đầu một môn học hoặc một bài học mới iii) Thẻ kiểm tra là các câu hỏi ngắn GV đưa ra cho HS nhằm đánh giá kiến thức của
HS trước, trong và sau mỗi bài học hoặc sau mỗi chủ đề/bài dạy b) Mục đích sử dụng
Với việc sử dụng các dạng câu hỏi khác nhau, GV có thể gợi mở, củng cố, tổng kết, kiểm tra kiến thức, kĩ năng, thái độ của HS trong quá trình dạy học
− Thông qua vấn đáp, GV có điều kiện tiếp xúc trực tiếp với HS, nhờ đó có thể đánh giá được thái độ của HS, mặt khác, bằng những câu hỏi đa dạng, GV không chỉ thu thập được thông tin về hiểu biết của HS theo tiêu chuẩn chung mà còn có thể phát hiện ra những năng lực đặc biệt hoặc những khó khăn, thiếu sót của từng cá nhân HS Tuy nhiên, với số lượng câu hỏi rất ít nên khó bao quát toàn bộ chương trình môn học, việc đánh giá bị ảnh hưởng bởi các yếu tố chủ quan, HS được hỏi những câu hỏi khác nhau với thời lượng, ở điều kiện không như nhau, do đó ảnh hưởng đến tính khách quan − Bảng hỏi kiểm tra kiến thức nền không chỉ giúp GV có được thông tin về những kiến thức
HS đã chuẩn bị cho môn học/bài học mà còn giúp xác định được điểm bắt đầu hiệu quả nhất của một môn học/bài học mới phù hợp với từng đối tượng Bên cạnh đó, kết quả thu được từ bảng hỏi kiểm tra kiến thức nền sẽ giúp HS hệ thống lại những kiến thức cơ bản đã tích luỹ được liên quan đến môn học/bài học mới
− Thẻ kiểm tra nhằm đánh giá kiến thức của HS trước, trong và sau mỗi bài học hoặc sau mỗi chủ đề/bài dạy c) Cách xây dựng và sử dụng i) Cách xây dựng và sử dụng câu hỏi vấn đáp
Câu hỏi vấn đáp được sử dụng trong quá trình dạy học để kiểm tra, đánh giá kiến thức, kĩ năng, thái độ của HS trên lớp học ii) Yêu cầu xây dựng câu hỏi 1
– Nội dung câu hỏi liên quan đến mục tiêu bài học (hỏi nội dung gì? Để làm gì? Phát triển năng lực phẩm chất nào?)
- Câu hỏi chính xác rõ ràng, không hỏi nhiều vấn đề cùng một lúc
– Câu hỏi xây dựng theo hệ thống lôgíc chặt chẽ Để xây dựng hệ thống câu hỏi theo yêu cầu này, cần căn cứ vào cấu trúc nội dung bài học;
– Hệ thống câu hỏi được thiết kế phù hợp với trình độ nhận thức của HS:
Xây dựng câu hỏi từ dễ đến khó;
Câu hỏi từ cụ thể đến khái quát;
Câu hỏi từ tái tạo đến sáng tạo;
Số lượng câu hỏi vừa phải, sử dụng câu hỏi tập trung vào nội dung “phải biết” trong bài học (trọng tâm bài học)
Ví dụ Diện tích (Toán 3)
Quan sát hình vẽ trả lời các câu hỏi :
1 Hình trên có mấy ô vuông đã được tô màu?
2 Diện tích của phần đã tô màu của hình trên bằng bao nhiêu xăng-ti-mét vuông?
3 Diện tích của hình trên bằng bao nhiêu xăng-ti-mét vuông?
4 Phải tô màu bao nhiêu ô vuông nữa để phần được tô màu của hình chiếm diện tích bằng một phần hai? iii) Những yêu cầu khi GV nhận xét câu trả lời của HS
− Nhận xét tích cực bằng lời nói có tác dụng điều chỉnh hành vi Các kết quả nghiên cứu cho thấy những đánh giá dưới dạng nhận xét tích cực bằng lời của GV, của bạn cùng lớp về một sản phẩm học tập nào đó… có tác dụng nuôi dưỡng những suy nghĩ tích cực, hình thành sự tự tin ở HS Điều này có ý nghĩa vô cùng quan trọng vì nó giúp HS tự “cài đặt” lại suy nghĩ/niềm tin tích cực cho chính mình
− HS có xu hướng tự điều chỉnh hành vi theo sự kì vọng của GV Những HS không được tôn trọng, kì vọng cao thường có xu hướng suy nghĩ bi quan, tiêu cực và dẫn đến
1 Phan Thị Hồng Vinh, Trần Thị Tuyết Oanh, Từ Đức Văn, Vũ Lệ Hoa, Nguyễn Thị Tình, Trịnh Thúy Giang, Nguyễn Thị Thanh Hồng, Giáo trình Giáo dục học, Nhà xuất bản ĐHSP, 2017
26 buông xuôi; ngược lại những HS được tôn trọng, kì vọng cao… có xu hướng suy nghĩ lạc quan, tích cực sẽ đạt được những thành công Điều này phụ thuộc vào những lời nhận xét mang tính xây dựng, thể hiện sự tin tưởng, vọng của GV để giúp HS tạo dựng niềm tin, đồng thời giúp các em tự điều chỉnh hành vi theo sự kì vọng của GV
− Khi HS vẽ kim trên mặt đồng hồ thể hiện đúng giờ theo yêu cầu HS vẽ đúng nhưng vẽ ẩu nên vẽ kim giờ dài hơn kim phút GV có thể nhận xét như sau: Em đã biết kim ngắn chỉ giờ, kim dài chỉ phút và vẽ rất đúng vị trí Em hãy quan sát xem kim giờ có dài hơn kim phút không? HS sẽ tự quan sát và sửa lại cho đúng
− Nhận xét về khả năng làm việc hợp tác trong nhóm của HS trong hoạt động thực hành cắt ghép hình như sau : Mặc dù nhóm đã hoàn thành sản phẩm nhưng trong quá trình hợp tác các em đã thử nhiều phương pháp cắt khác nhau, tuy có lặp lại một số phương pháp và một số phương pháp không đúng nhưng các em đã hoàn thành sản phẩm của mình theo đúng yêu cầu Những gì các bạn trong nhóm thực sự thu nhận được là hiểu cách giải quyết vấn đề Tôi nghĩ tinh thần học hỏi và tìm tòi này đáng để chúng ta học tập iv) Yêu cầu sử dụng bảng hỏi kiểm tra kiến thức nền 1
Xây dựng kế hoạch kiểm tra, đánh giá trong chủ đề/bài dạy theo hướng phát triển phẩm chất năng lực HS
2.2.1 Phân tích yêu cầu cần đạt của chủ đề/bài dạy môn Toán, xác định mục tiêu dạy học chủ đề/bài dạy về phẩm chất chủ yếu, năng lực chung và năng lực đặc thù
Chương trình phổ thông môn Toán có hai đường song hành, thứ nhất là đường phát triển nội dung được trình bày theo các lớp từ thấp lên cao, thứ hai là đường xác định các biểu hiện của từng thành tố năng lực phát triển theo các cấp Trong mỗi bài dạy(giáo án)
65 môn Toán, GV cần xác định yêu cầu cần đạt của mỗi đơn vị kiến thức trong chương trình môn Toán 2018 và biểu hiện của thành tố năng lực toán học tương ứng với yêu cầu cần đạt đó Có ba bước để phân tích yêu cầu cần đạt của bài dạy (giáo án) môn Toán là: Bước 1: GV xác định các đơn vị kiến thức trong bài dạy (giáo án)
Bước 2: GV căn cứ vào chương trình phổ thông môn Toán 2018, xác định yêu cầu cần đạt của mỗi đơn vị kiến thức
Bước 3: GV căn cứ vào chương trình phổ thông môn Toán 2018, xác định những biểu hiện của các thành tố năng lực tương ứng với yêu cầu cần đạt trong bước 2 Từ đó xác định các thành tố năng lực có thể được hình thành và phát triển thông qua chủ đề/bài dạy Đơn vị kiến thức Yêu cầu cần đạt về nội dung
Biểu hiện của thành tố năng lực
Chủ đề Yêu cầu cần đạt về nội dung
Biểu hiện của thành tố năng lực Thành tố năng lực Thống kê
Làm quen với việc phát hiện vấn đề hoặc quy luật đơn giản dựa trên quan sát các số liệu từ biểu đồ hình quạt tròn
– Nêu được chứng cứ, lí lẽ và biết lập luận hợp lí trước khi kết luận
Năng lực tự chủ và tự học
Năng lực tư duy và lập luận toán học Đo lường
Sử dụng được một số dụng cụ thông dụng (một số loại cân thông dụng, thước thẳng có chia vạch đến mi-li- mét, nhiệt kế, ) để thực hành cân, đo, đong, đếm
Sử dụng được các công cụ, phương tiện học toán để thực hiện những nhiệm vụ học tập toán đơn giản
Năng lực tự chủ và tự học
Năng lực sử dụng công cụ và phương tiện học toán
Thực hành giải quyết vấn đề liên quan đến
Giải quyết được một số vấn đề gắn với việc giải các bài toán có một bước tính (trong phạm
Lựa chọn được các phép toán, công thức số học, sơ đồ, bảng biểu, hình vẽ để trình bày, diễn đạt (nói
Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo Năng lực mô hình hoá toán học
66 các phép tính đã học
(lớp 2) vi các số và phép tính đã học) liên quan đến ý nghĩa thực tế của phép tính (ví dụ: bài toán về thêm, bớt một số đơn vị; bài toán về nhiều hơn, ít hơn một số đơn vị) hoặc viết) được các nội dung, ý tưởng của tình huống xuất hiện trong bài toán thực tiễn đơn giản
Giải quyết được một số vấn đề về đo, vẽ, lắp ghép, tạo hình gắn với một số hình phẳng và hình khối đã học, liên quan đến ứng dụng của hình học trong thực tiễn, liên quan đến nội dung các môn học như
Mĩ thuật, Công nghệ, Tin học
Thực hiện và trình bày được cách thức giải quyết vấn đề ở mức độ đơn giản
Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo
Năng lực giải quyết vấn đề toán học
Các lớp cấp tiểu học
Tham gia được hoạt động ngoài giờ chính khoá như các hoạt động Học vui – Vui học, lắp, ghép, gấp, xếp hình;
Giao lưu HS có năng khiếu toán
Thực hiện được việc trình bày, diễn đạt (nói hoặc viết) được các nội dung, ý tưởng, giải pháp toán học trong sự tương tác với người khác (chưa yêu cầu phải diễn đạt đầy đủ, chính xác)
Năng lực giao tiếp và hợp tác
Năng lực giao tiếp toán học
2.2.2 Lập kế hoạch kiểm tra, đánh giá trong dạy học chủ đề/bài học môn Toán theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực HS
Kiểm tra, đánh giá trong dạy học theo một chủ đề/bài học phù hợp với hình thức đánh giá thường xuyên và có mục đích cung cấp thông tin phản hồi cho GV và HS để kịp thời điều chỉnh quá trình dạy học, hỗ trợ thúc đẩy sự tiến bộ của HS theo mục tiêu giáo dục
67 Để lập kế hoạch đánh giá thường xuyên trong dạy học chủ đề môn Toán theo hướng phát triển phẩm chất năng lực HS cần xác định thông tin về bằng chứng năng lực GV cần trả lời được một số câu hỏi:
- Đánh giá thành tố nào của năng lực toán học? Tiêu chí tương ứng với thành tố năng lực đó là gì? Chỉ báo tương ứng với năng lực đó ở cấp tiểu học là gì? Nội dung nào có yêu cầu cần đạt phù hợp với chỉ báo đó? Nội dung đó được kiểm tra bằng công cụ nào?
- Đánh giá phẩm chất nào? Tiêu chí tương ứng với phẩm chất đó là gì? Chỉ báo tương ứng với phẩm chất đó ở cấp tiểu học là gì? Nội dung nào có yêu cầu cần đạt phù hợp với chỉ báo đó? Nội dung đó được kiểm tra bằng công cụ nào?
- Đánh giá năng lực chung nào? Đánh giá thành tố nào của năng lực chung đó? Tiêu chí tương ứng với thành tố năng lực đó là gì? Chỉ báo tương ứng với năng lực đó ở cấp tiểu học là gì? Nội dung nào có yêu cầu cần đạt phù hợp với chỉ báo đó? Nội dung đó được kiểm tra bằng công cụ nào?
- Đánh giá năng lực đặc thù nào? Đánh giá thành tố nào của năng lực đặc thù đó? Tiêu chí tương ứng với thành tố năng lực đó là gì? Chỉ báo tương ứng với năng lực đó ở cấp tiểu học là gì? Nội dung nào có yêu cầu cần đạt phù hợp với chỉ báo đó? Nội dung đó được kiểm tra bằng công cụ nào?
Có thể tóm tắt các bước lập kế hoạch đánh giá theo một chủ đề như sau
Bước 1 Xác định thông tin, bằng chứng về phẩm chất, năng lực;
Bước 2 Xác định phương pháp, công cụ để thu thập thông tin, bằng chứng về phẩm chất, năng lực…
Bước 3 Xác định cách xử lý thông tin, bằng chứng thu thập được
2.2.3 Xây dựng công cụ kiểm tra, đánh giá một chủ đề/bài học môn Toán theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực HS
Ví dụ Chủ đề Số và phép tính (Giữa học kì 2)
Bước 1 Xác định nội dung và yêu cầu cần đạt của chủ đề/bài học cần kiểm tra đánh giá, chỉ báo tương ứng của năng lực thành tố trong đánh giá
Thành tố của NL toán học
Chỉ báo tương ứng ở tiểu học Nội dung Yêu cầu cần đạt tương ứng
Tư duy và lập luận toán học
Thực hiện được một số thao tác tư duy
Số tự nhiên và các phép toán với số tự nhiên