Xây dựng hệ thống kế toán quản trị tại Trung Tâm Y Tế Nguyễn Văn Thủ Huyện Vũng Liêm, Tỉnh Vĩnh Long.pdf

Do đó, kế toán quản trị đóng vai trò quan trọng trong việc lập kế hoạch, cung cấp thông tin và đánh giá hoạt động tài chính kịp thời cho Ban Lãnh đạo, nhà quản lý của đơn vị.. Từ đó, t

BỘ CÔNG THƯƠNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP TP HỒ CHÍ MINH

NGUYỄN MINH TRƯỞNG

XÂY DỰNG HỆ THỐNG KẾ TOÁN QUẢN TRỊ TẠI TRUNG TÂM Y TẾ NGUYỄN VĂN THỦ HUYỆN VŨNG LIÊM, TỈNH VĨNH LONG

Ngành: Kế toán

Mã ngành: 8340301

LUẬN VĂN THẠC SĨ

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH, NĂM 2022

Công trình được hoàn thành tại Trường Đại học Công nghiệp TP Hồ Chí Minh Người hướng dẫn khoa học: Tiến sĩ Trần Ngọc Hùng

Luận văn thạc sĩ được bảo vệ tại Hội đồng chấm bảo vệ Luận văn thạc sĩ Trường Đại học Công nghiệp thành phố Hồ Chí Minh ngày 12 tháng 05 năm 2022

Thành phần Hội đồng đánh giá luận văn thạc sĩ gồm:

1 TS Nguyễn Thị Thu Hiền - Chủ tịch Hội đồng

2 PGS.TS Võ Văn Nhị - Phản biện 1

3 TS Ngô Nhật Phương Diễm - Phản biện 2

4 TS Nguyễn Thị Thu Hoàn - Ủy viên

5 TS Nguyễn Ngọc Khánh Dung - Thư ký

(Ghi rõ họ, tên, học hàm, học vị của Hội đồng chấm bảo vệ luận văn thạc sĩ)

NHIỆM VỤ LUẬN VĂN THẠC SĨ

Họ tên học viên: Nguyễn Minh Trưởng MSHV: 18104861

Ngày, tháng, năm sinh: 15/06/1984 Nơi sinh: Vĩnh Long

I TÊN ĐỀ TÀI:

Xây dựng hệ thống kế toán quản trị tại Trung Tâm Y Tế Nguyễn Văn Thủ Huyện Vũng Liêm, Tỉnh Vĩnh Long

NHIỆM VỤ VÀ NỘI DUNG:

Đánh giá và phân tích thực trạng về công tác kế toán tại Trung Tâm Y Tế Nguyễn Văn Thủ Huyện Vũng Liêm

Đề xuất xây dựng hệ thống kế toán quản trị tại Trung Tâm Y Tế Nguyễn Văn Thủ

Huyện Vũng Liêm

II NGÀY GIAO NHIỆM VỤ: Theo quyết định giao đề tài số 122/QĐ-ĐHCN

ngày 27/01/2021

III NGÀY HOÀN THÀNH NHIỆM VỤ: / /2022

IV NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: Tiến sĩ Trần Ngọc Hùng

Tp Hồ Chí Minh, ngày … tháng … năm 2022

i

LỜI CẢM ƠN

Đầu tiên, em xin trân trọng cảm ơn Thầy Cô giáo của Trường Đại học Công Nghiệp Thành Phố Hồ Chí Minh, Khoa Kế toán - Kiểm toán, Viện Đào Tạo Quốc Tế và Sau đại học đã giảng dạy và tạo mọi điều kiện cho em hoàn thành kế hoạch học tập

và hoàn thành đề tài luận văn

Em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến TS Trần Ngọc Hùng, là người Thầy đã hướng dẫn em trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành đề tài luận văn

Em xin trân trọng cảm ơn Ban Giám Đốc, các anh, chị ở Khoa Phòng của Trung Tâm Y Tế Nguyễn Văn Thủ Huyện Vũng Liêm đã nhiệt tình trả lời các câu hỏi khảo sát, cung cấp các thông tin hữu ích và tạo điều kiện giúp em hoàn thành đề tài luận văn

Xin trân trọng cảm ơn !

ii

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ

Trong quá trình đổi mới và hội nhập quốc tế hiện nay, các đơn vị sự nghiệp công lập nói chung và Trung Tâm Y Tế Nguyễn Văn Thủ Huyện Vũng Liêm nói riêng,

phải có những kế hoạch chi tiết nhất định để tăng hiệu quả hoạt động phục vụ cho

công tác y tế Luận văn “ Xây dựng hệ thống kế toán quản trị tại Trung Tâm Y

Tế Nguyễn Văn Thủ Huyện Vũng Liêm, tỉnh Vĩnh Long” đã nghiên cứu một số nội dung cơ bản sau: Hệ thống hóa những vấn đề cơ bản của kế toán quản trị, đưa ra những nội dung lý thuyết và phân tích chi phí, việc lập dự toán cho đến lợi nhuận của kế toán quản trị

Xây dựng hệ thống kế toán quản trị bao gồm: Xây dựng công tác lập dự toán, xây dựng việc kiểm tra và đánh giá dự toán, xây dựng thông tin hữu ích cho việc ra quyết định Bên cạnh đó, luận văn cũng đưa ra mô hình kế toán quản trị kết hợp kế toán tài chính để thu thập chứng từ ban đầu gắn liền với chứng từ của kế toán tài chính

Từ khi diễn biến dịch Covid-19 cũng đã tác động mạnh mẽ đến hoạt động kế toán Chính vì vậy, thông tin do kế toán quản trị cung cấp đóng vai trò rất quan trọng trong việc ra quyết định hợp lý và đúng đắn Thông tin kế toán quản trị cung cấp giúp cho Ban Giám Đốc có cái nhìn xuyên suốt từ khâu lập dự toán, đến kiểm tra thực hiện dự toán và cuối cùng là ra quyết định Do đó, luận văn có ý nghĩa quan trọng là giúp cho Trung Tâm Y Tế Nguyễn Văn Thủ Huyện Vũng Liêm có cái nhìn khác về kế toán quản trị và từ đó có thể ứng dụng vào thực tiễn về kế toán quản trị tại đơn vị

iii

ABSTRACT

In the current process of renovation and international integration, public service units in general and Nguyen Van Thu Medical Center in Vung Liem District in particular, must have certain detailed plans to increase operational efficiency service for medical work The thesis “Building a management accounting system at Nguyen Van Thu Medical Center Vung Liem District, Vinh Long Province” has studied some of the following basic contents: Systematize the basic problems of management accounting, give Theoretical contents and cost analysis, budgeting to profit of management accounting

Building a management accounting system includes: Developing estimates, building checking and evaluating estimates, building useful information for decision making

In addition, the thesis also proposes a model of management accounting combined with financial accounting to collect initial documents associated with financial accounting documents

Since the development of Covid-19 has also had a strong impact on accounting activities Therefore, the information provided by management accounting plays a very important role in making reasonable and correct decisions The information provided by management accounting helps the Board of Directors to have a clear view from the budgeting stage, to checking the implementation of the estimate and finally to making a decision Therefore, the thesis is important to help Nguyen Van Thu Medical Center Vung Liem District, have a different view of management accounting and from there it can be applied to the practice of management accounting at the unit

iv

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn nghiên cứu đề tài “Xây dựng hệ thống kế toán quản trị tại Trung Tâm Y Tế Nguyễn Văn Thủ Huyện Vũng Liêm, tỉnh Vĩnh

Long” là đề tài nghiên cứu của tôi, với sự tư vấn và hướng dẫn của TS Trần

Ngọc Hùng Các số liệu và kết quả nghiên cứu có được trong luận văn được

thực hiện nghiêm túc và trung thực Tôi xin cam đoan về tính trung thực của luận văn

Học viên

Nguyễn Minh Trưởng

v

MỤC LỤC

MỤC LỤC……….………… v

DANH MỤC HÌNH ẢNH viii

DANH MỤC BẢNG BIỂU 9

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT x

MỞ ĐẦU……… 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu 2

2.1 Mục tiêu nghiên cứu: 2

2.2 Câu hỏi nghiên cứu: 3

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

3.1 Đối tượng nghiên cứu: 3

3.2 Phạm vi nghiên cứu: 3

4 Phương pháp nghiên cứu 3

5 Ý nghĩa thực tiễn đề tài nghiên cứu 4

6 Kết cấu luận văn thạc sĩ 4

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU TRƯỚC 5

1.1 Các công trình nghiên cứu nước ngoài 5

1.2 Các công trình nghiên cứu trong nước 7

1.3 Nhận xét các công trình nghiên cứu 9

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 10

CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ KẾ TOÁN QUẢN TRỊ TRONG ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP Y TẾ CÔNG LẬP 11

2.1 Tổng quan về đơn vị SNYTCL 11

2.1.1 Khái niệm 11

2.1.2 Phân loại đơn vị SNYTCL 11

2.1.3 Đặc điểm của đơn vị SNYTCL 12

2.1.4 Quản lý tài chính của đơn vị SNYTCL 12

2.2 Tổng quan về kế toán quản trị 16

vi

2.2.1 Các giai đoạn phát triển của kế toán quản trị 16

2.2.2 Khái niệm kế toán quản trị 17

2.2.3 Vai trò của kế toán quản trị 18

2.2.4 Nhiệm vụ của kế toán quản trị 19

2.3 Xây dụng hệ thống kế toán quản trị trong đơn vị SNYTCL 20

2.3.1 Sự cần thiết xây dựng hệ thống kế toán quản trị trong đơn vị SNYTCL 20

2.3.2 Xây dựng hệ thống kế toán quản trị trong việc lập dự toán ngân sách 21

2.3.3 Xây dựng hệ thống kế toán quản trị trong việc kiểm tra thực hiện dự toán ngân sách 38

2.3.4 Xây dựng hệ thống kế toán quản trị trong việc ra quyết định 41

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 43

CHƯƠNG 3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 44

3.1 Sơ đồ nghiên cứu 44

3.2 Phương pháp nghiên cứu 45

3.3 Thu thập dữ liệu 45

3.3.1 Dữ liệu thứ cấp 45

3.3.2 Dữ liệu sơ cấp 46

KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 50

CHƯƠNG 4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 51

4 Thực trạng công tác kế toán tại Trung Tâm Y Tế Nguyễn Văn Thủ Huyện Vũng Liêm 51

4.1.1 Giới thiệu về Trung Tâm Y Tế Nguyễn Văn Thủ Huyện Vũng Liêm 51

4.1.2 Thực trạng công tác kế toán tại Trung Tâm Y Tế Nguyễn Văn Thủ Huyện Vũng Liêm 54

4.2 Khảo sát việc triển khai kế toán quản trị tại Trung Tâm Y Tế Nguyễn Văn Thủ Huyện Vũng Liêm 64

4.2.1 Mục tiêu khảo sát 64

4.2.2 Nội dung khảo sát 64

4.2.3 Kết quả khảo sát 64

4.2.4 Hạn chế trong tổ chức công tác kế toán quản trị 71

vii

4.2.5 Nguyên nhân của các hạn chế trong tổ chức công tác kế toán quản trị 72

4.3 Đánh giá công tác kế toán kế toán quản trị tại Trung Tâm Y Tế Nguyễn Văn Thủ Huyện Vũng Liêm 73

4.2.1 Về ưu điểm 73

4.2.2 Về nhược điểm 73

KẾT LUẬN CHƯƠNG 4 75

CHƯƠNG 5 XÂY DỰNG HỆ THỐNG KẾ TOÁN QUẢN TRỊ TẠI TRUNG TÂM Y TẾ NGUYỄN VĂN THỦ HUYỆN VŨNG LIÊM 76

5.1 Sự cần thiết xây dựng hệ thống kế toán quản trị tại Trung Tâm Y Tế Nguyễn Văn Thủ Huyện Vũng Liêm 76

5.2 Mục tiêu và định hướng phát triển của Trung Tâm Y Tế Nguyễn Văn Thủ Huyện Vũng Liêm 77

5.3 Xây dựng hệ thống kế toán quản trị tại Trung Tâm Y Tế Nguyễn Văn Thủ Huyện Vũng Liêm 78

5.3.1 Xây dựng công tác lập dự toán 78

5.3.2 Xây dựng công tác kiểm tra và đánh giá dự toán 83

5.3.3 Cung cấp thông tin hỗ trợ việc ra quyết định 90

5.3.4 Xây dựng tổ chức kế toán tại đơn vị 97

5.4 Kiến nghị về Kế toán quản trị tại Trung Tâm Y Tế Nguyễn Văn Thủ Huyện Vũng Liêm…… 101

5.4.1 Đối với nhà nước 101

5.4.2 Đối với Trung Tâm Y Tế Nguyễn Văn Thủ Huyện Vũng Liêm 101

KẾT LUẬN CHƯƠNG 5 103

KẾT LUẬN…… 104

TÀI LIỆU THAM KHẢO 106

PHỤ LỤC……… 108

LÝ LỊCH TRÍCH NGANG CỦA HỌC VIÊN ………117

viii

DANH MỤC HÌNH ẢNH

Hình 3.1 Sơ đồ nghiên cứu……….……… 44 Hình 4.1 Cơ cấu tổ chức Trung Tâm Y Tế Nguyễn Văn Thủ Huyện Vũng Liêm…54 Hình 5.1 Mô hình tổ chức bộ phận kế toán tài chính và kế toán quản trị kết hợp…98

9

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 3.1 Danh mục các cá nhân và phòng ban được khảo sát……….47 Bảng 4.1 Bảng tổng hợp kết quả khảo sát về lập dự toán ngân sách………….… 64 Bảng 4.2 Bảng tổng hợp kết quả khảo sát về tổ chức kế toán trách nhiệm……… 65 Bảng 4.3 Bảng tổng hợp kết quả khảo sát về thiết lập hệ thống kế toán chi phí và phân loại chi phí……….…66 Bảng 4.4 Bảng tổng hợp kết quả khảo sát thông tin kế toán cho việc ra quyết định 66Bảng 4.5 Bảng tổng hợp kết quả khảo sát về việc thực hiện kế toán quản trị ……… …68 Bảng 5.1 Dự toán số lượt người bệnh……… 79 Bảng 5.2 Tổng hợp dự toán thu chi ngân sách năm 2022 tại Trung Tâm Y Tế Nguyễn Văn Thủ Huyện Vũng Liêm………79 Bảng 5.3 Bảng phân loại chi phí theo hoạt động……… 84 Bảng 5.4 Báo cáo kiểm soát Nguồn Thu năm 2022……….89

x

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

BHTN Bảo hiểm thất nghiệp

tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập (Chính phủ, 2006) Nghị định này áp dụng cho tất cả các khu vực công, trong đó có ngành y tế,

đã có sự tác động đến sự quản lý kinh tế và kiểm soát hoạt động tài chính tại các đơn vị sự nghiệp công lập, cũng như quản lý ngân sách trong khu vực công (Henley

và cộng sự, 1992)

Trung Tâm Y Tế Nguyễn Văn Thủ Huyện Vũng Liêm được thành lập năm 2017 trên cơ sở sáp nhập Bệnh Viện Đa Khoa Nguyễn Văn Thủ và Trung Tâm Y Tế Huyện Vũng Liêm là đơn vị sự nghiệp y tế công lập trực thuộc Sở Y Tế Vĩnh Long Nhiệm vụ hoạt động là cấp cứu, khám bệnh, chữa bệnh và phòng bệnh cho người

2

dân, nghiên cứu khoa học về y học, chỉ đạo các cơ sở y tế tuyến dưới về chuyên môn, kỹ thuật y tế dự phòng và phối hợp chương trình chăm sóc sức khỏe cho cộng đồng, phục hồi chức năng và các dịch vụ y tế khác theo quy định của pháp luật Do vậy, việc quản lý điều hành và hoạt động tài chính của đơn vị đã và đang có sự thay đổi về tổ chức bộ máy, biên chế và nguồn tài chính Chính vì vậy, đơn vị có chủ động sử dụng nguồn tài chính hợp lý và hiệu quả, để từng bước tăng cường cơ sở vật chất và đời sống của cán bộ, viên chức và người lao động trong đơn vị

Từ khi dịch bệnh Covid-19 xuất hiện và lan rộng khắp cả nước đã tác động đến mọi lĩnh vực mọi ngành trong cả nước, đặc biệt tác động nhiều đến ngành y tế đã chịu tác động rõ rệt về hoạt động chuyên môn và ảnh hưởng nhiều đến hoạt động kế toán trong đơn vị Vì vậy, xử lý thông tin kế toán kịp thời và chính xác để giúp cho Ban Giám Đốc đưa ra những quyết định đúng đắn cho đơn vị Do đó, kế toán quản trị đóng vai trò quan trọng trong việc lập kế hoạch, cung cấp thông tin và đánh giá hoạt động tài chính kịp thời cho Ban Lãnh đạo, nhà quản lý của đơn vị Đồng thời, phục

vụ cho việc ra quyết định và cung cấp thông tin kịp thời, từ đó cho thấy vai trò quan trọng của kế toán quản trị trong việc quản lý và nâng cao hiểu quả hoạt động nguồn tài chính

Xuất phát từ thực tiễn trên, tác giả chọn đề tài “Xây dựng hệ thống kế toán quản trị tại Trung Tâm Y Tế Nguyễn Văn Thủ Huyện Vũng Liêm, tỉnh Vĩnh Long”

làm đề tài luận văn thạc sĩ cho mình Đề tài tác giả mong muốn chỉ ra sự cần thiết xây dựng kế toán quản trị tại đơn vị có hiệu quả, phù hợp và nâng cao hoạt động nguồn tài chính cho đơn vị trong thời gian tới

2 Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu

2.1 Mục tiêu nghiên cứu:

Mục tiêu chung: Nghiên cứu về xây dựng hệ thống kế toán quản trị tại Trung Tâm

Y Tế Nguyễn Văn Thủ Huyện Vũng Liêm

Mục tiêu cụ thể:

3

Nghiên cứu thực trạng về công tác kế toán tại Trung Tâm Y Tế Nguyễn Văn Thủ Huyện Vũng Liêm

Đưa ra những giải pháp xây dựng hệ thống kế toán quản trị tại Trung Tâm Y Tế

Nguyễn Văn Thủ Huyện Vũng Liêm

2.2 Câu hỏi nghiên cứu:

Nghiên cứu thực trạng về công tác kế toán tại Trung Tâm Y Tế Nguyễn Văn Thủ Huyện Vũng Liêm như thế nào?

Đưa ra những giải pháp nào để xây dựng hệ thống kế toán quản trị tại Trung Tâm Y

Tế Nguyễn Văn Thủ Huyện Vũng Liêm?

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu:

Nghiên cứu về xây dựng hệ thống kế toán quản trị tại Trung Tâm Y Tế Nguyễn Văn Thủ Huyện Vũng Liêm

4 Phương pháp nghiên cứu

Nhằm đạt được mục tiêu của đề tài tác giả đã vận dụng phương pháp nghiên cứu định tính như sau:

Phương pháp thu thập dữ liệu: Tác giả sử dụng dữ liệu sơ cấp và dữ liệu thứ cấp để nghiên cứu đề tài

4

Phương pháp phân tích và xử lý số liệu: Dựa vào thu thập từ dữ liệu sơ cấp và dữ liệu thứ cấp tác giả tiến hành tổng hợp, phân tích và so sánh số liệu, dữ liệu để thực hiện nghiên cứu

5 Ý nghĩa thực tiễn đề tài nghiên cứu

Giải quyết thực trạng về công tác kế toán tại Trung Tâm Y Tế Nguyễn Văn Thủ Huyện Vũng Liêm

Từ đó, đưa ra những giải pháp xây dựng hệ thống kế toán quản trị tại Trung Tâm Y

Tế Nguyễn Văn Thủ Huyện Vũng Liêm

Kết quả nghiên cứu của luận văn sẽ là tài liệu tham khảo cho các nhà quản lý trong đơn vị

6 Kết cấu luận văn thạc sĩ

Ngoài phần mở đầu thì luận văn bao gồm 5 chương:

Chương 1: Tổng quan các nghiên cứu trước

Chương 2: Cơ sở lý thuyết

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu

Chương 4: Kết quả nghiên cứu và bàn luận

Chương 5: Kết luận và kiến nghị

5

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU TRƯỚC

1.1 Các công trình nghiên cứu nước ngoài

C Stuart Jones, (1999) "Hierarchies, networks and management accounting in NHS hospitals", Accounting, Auditing & Accountability Journal Theo nghiên cứu này, tác giả đã nhấn mạnh các chi phí được thực hiện trong các dịch vụ y tế của nước Anh càng được chú ý và đề cao hơn, do đó cấp bách hiện là nâng cao hiệu quả quản

lý tài chính trong những đơn vị y tế này Tác giả sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính, để xem xét đến sự ảnh hưởng của các nhân tố như môi trường nội bộ, cơ cấu tổ chức, sự phân cấp và quản lý của đơn vị có ảnh hưởng đến việc thiết kế và sử dụng thông tin kế toán quản trị (MAI) Tác giả cũng khẳng định rằng việc thiết kế (MAI) phải phù hợp với văn hóa, xã hội và phân cấp quản lý của đơn vị Trên cơ sở

đó, nghiên cứu sẽ đạt được thông qua sự can thiệp của những người thiết kế hệ thống (MAI) và thái độ của các nhà quản lý cấp cao trong việc vận dụng kế toán quản trị (MAI)

Salah A Hammad, Ruzita Jusoh, Elaine Yen Nee Oon, (2010) “Management accounting system for hospitals: a research framework”, Industrial Management & Data Systems Theo nghiên cứu này, tác giả đã đề xuất một khung nghiên cứu để xem xét mối quan hệ giữa các yếu tố theo ngữ cảnh ảnh hưởng đến hệ thống kế toán quản trị (MAS) và ảnh hưởng của (MAS) đến hiệu quả quản lý trong ngành y tế chăm sóc sức khỏe Nghiên cứu dựa trên lý thuyết dự phòng, tác giả đề xuất các yếu

tố bối cảnh có thể ảnh hưởng đến việc sử dụng (MAS) bao gồm là chiến lược tổ chức, công nghệ, cấu trúc, môi trường bên ngoài và quy mô của đơn vị Vai trò của (MAS) đối với tác động của hiệu quả quản lý được kiểm tra thông qua mức độ mà các nhà quản lý sử dụng đến bốn đặc điểm thông tin liên quan đến thiết kế của MAS như: Phạm vi, tính kịp thời, tổng hợp và tích hợp Kết quả nghiên cứu cho thấy các nhân tố chiến lược tổ chức, công nghệ, cấu trúc, môi trường bên ngoài và quy mô của đơn vị ảnh hưởng cùng chiều đến MAS và MAS ảnh hưởng cùng chiều đến hiệu quả quản lý của các Bệnh viện tại Ai Cập

6

Salah A Hammad, Ruzita Jusoh, Imam Ghozali, (2013) “Decentralization, perceived environmental uncertainty, managerial performance and management accounting system information in Egyptian hospitals”, International Journal of Accounting and Information Management Trong nghiên cứu này, tác giả đã cung cấp bằng chứng thực nghiệm liên quan đến kế toán quản trị đó là: Mối quan hệ giữa phân cấp, sự không chắc chắn về môi trường và thông tin hệ thống kế toán quản trị MAS và mối quan hệ giữa thông tin MAS và hiệu quả quản lý trong Bệnh viện Ai Cập Từ kết quả nghiên cứu cho thấy sự phân cấp và sự không chắc chắn của môi trường là những yếu tố tác động đến việc thiết kế MAS và MAS ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý của các Bệnh viện Các Bệnh viện với cấu trúc phi tập trung sử dụng tốt hơn các thông tin MAS và môi trường mà các Bệnh viện hoạt động có ảnh hưởng đáng kể đến loại thông tin được cung cấp bởi MAS Nghiên cứu góp phần cung cấp bằng chứng thực nghiệm cho các nhà quản lý Bệnh viện về một số khía cạnh hữu ích liên quan đến chức năng của thông tin MAS có thể được sử dụng để nâng cao hiệu suất quản lý của họ, thông tin MAS có thể tạo điều kiện cho các nhà quản lý đưa ra các quyết định quản lý hiệu quả hơn, đồng thời trong quá trình thiết

kế MAS, các nhà quản lý nên tập trung vào việc ủy quyền và phân cấp quản lý cho các nhà quản lý ở cấp thấp hơn

Ismail, K., Isa, C R., & Mia, L (2018) “ Market Competition, Practices and The Role of Management Accounting Systems (MAS) Information” Jurnal Pengurusan (UKM Journal of Management) Nghiên cứu đã cho rằng hệ thống kế toán quản trị truyền thống MAS không còn khả năng cung cấp thông tin cần thiết để hoạt động trong môi trường kinh doanh luôn thay đổi Nghiên cứu này xem xét vai trò của thông tin MAS trong mối quan hệ giữa cạnh tranh thị trường và hiệu suất tổ chức

Dữ liệu được thu thập bằng một cuộc khảo sát từ các tổ chức ở Malaysia Kết quả cho thấy mối quan hệ tích cực giữa MAS và hiệu quả hoạt động Nghiên cứu cũng

đã cung cấp bằng chứng cho thấy việc sử dụng thông tin MAS trong môi trường cạnh tranh tạo điều kiện cho các tổ chức cải thiện hiệu quả hoạt động

7

1.2 Các công trình nghiên cứu trong nước

Luận văn thạc sĩ “Xây dựng kế toán quản trị tại trường Cao Đẳng Giao Thông Vận Tải III” của Nguyễn Thanh Hòa (2015) Tác giả đã khảo sát và nhận thấy đơn vị chưa có bộ phận kế toán quản trị Công tác kế toán tại đơn vị chủ yếu là kế toán tài chính Thông tin kế toán chủ yếu cung cấp cho cơ quan chức năng hơn là cho nhà quản trị Đồng thời, cũng có một số biểu hiện của kế toán quản trị như: lập dự toán thu chi, xác định chi phí, phân tích dự toán ngân sách, tuy nhiên nội dung còn sơ sài Chính vì vậy, tác giả đưa ra mô hình đề nghị nhằm góp phần xây dựng kế toán quản trị tại Trường

Bùi Thị Ngân Hà (2016), với đề tài “Vận dụng kế toán quản trị tại bệnh viện đa khoa tỉnh ĐăkLăk” Trong luận văn này, tác giả đã nêu được những ưu điểm và những mặt hạn chế như lập dự toán chưa sát với thực tế, chưa có sự phối hợp tốt giữa các bộ phận trong Bệnh viện khi lập dự toán Công tác kiểm tra, đánh giá tình hình thực hiện dự toán chưa thường xuyên, chưa thực hiện phân loại chi phí theo tiêu thức thích hợp để phục vụ cho nhu cầu quản lý Mức giá khám chữa bệnh quy định như hiện nay để Bệnh viện tự chủ hoạt động như một đơn vị tư nhân là chưa hợp lý Bệnh viện nên tự tính giá thành cho từng mục khám chữa bệnh dựa trên những chi phí phát sinh như thuốc men, vât tư tiêu hao, giờ công lao động của CBVC, chế độ độc hại, khấu hao TSCĐ Từ đó, tác giả đưa ra giải pháp vận dụng

và hoàn thiện kế toán quản trị tại Bệnh viện

Vũ Thị Thanh Thủy (2017), với nghiên cứu đề tài “Kế toán quản trị chi phí trong các Bệnh viện công trực thuộc Bộ Y Tế trên địa bàn Hà Nội” Qua luận án nghiên cứu, tác giả đã hệ thống các lý thuyết liên quan về kế toán quản trị chi phí trong các Bệnh viện Nghiên cứu đã xem xét, phân tích và đánh giá thực trạng kế toán quản trị chi phí trong các Bệnh viện công trực thuộc Bộ Y Tế trên địa bàn Hà Nội Từ đó, tác giả đã đưa ra giải pháp hoàn thiện về phân loại chi phí, xây dựng định mức và

dự toán ngân sách chi phí, sự vận dụng của hệ thống kế toán quản trị chi phí theo phương pháp ABC, đánh giá hiệu quả của các trung tâm chi phí và phân tích thông tin chi phí để đưa ra quyết định trong các Bệnh viện công trực thuộc Bộ Y Tế trên

8

địa bàn Hà Nội Tác giả cũng đề xuất giải pháp về phía Nhà nước, Bộ Y Tế và các Bệnh viện để đảm bảo thực hiện hiệu quả nâng cao quản lý tài chính cho các Bệnh viện

Luận văn thạc sĩ “Vận dụng kế toán quản trị tại bệnh viện đa khoa tỉnh Kon Tum” của Trần Duy Hòa (2019), tác giả đã trình bày khái quát tình hình kế toán quản trị tại Bệnh viện Bằng những phương pháp nghiên cứu phân tích và đánh giá hoạt động của đơn vị, qua đó tác giả cũng nêu lên những mặt đã đạt được và những mặt còn hạn chế về năng lực chuyên môn của đội ngũ kế toán quản trị đi vào thực tiễn

và trở thành công cụ hữu ích hỗ trợ cho quản lý trong công tác quản lý yêu cầu phải

có sự phối hợp của các nhà quản trị của đơn vị

Lê Thị Diệp (2019) với nghiên cứu “Kế toán quản trị chi phí trong các Bệnh viện ở Việt Nam” Tạp chí Tài chính kỳ 2 tháng 5/2019 Tác giả đã chỉ ra rằng, kế toán quản trị chi phí là công cụ hữu hiệu giúp các nhà quản trị đưa ra được những quyết định đúng đắn Tuy nhiên, việc đánh giá và vận dụng kế toán quản trị chi phí tại các Bệnh viện ở nước ta hiện nay chưa áp dụng rộng rãi Phần lớn các Bệnh viện hiện nay chỉ chú trọng đến kế toán tài chính, chưa quan tâm đến kế toán quản trị chi phí Chính vì vậy, để tổ chức tốt kế toán quản trị chi phí và coi nó như một công cụ cung cấp thông tin hữu hiệu giúp nhà quản trị Bệnh viện ra những quyết định đúng đắn

và phù hợp với từng hoạt động của đơn vị Cho nên, các bệnh viện cần sớm xây dựng cho đơn vị mình một hệ thống kế toán quản trị chi phí phù hợp Đồng thời, để đảm bảo thông tin kế toán quản trị chi phí phục vụ đắc lực cho quá trình quản lý điều hành, nhà quản trị Bệnh viện phải cần thay đổi cách nhìn nhận về kế toán quản trị chi phí Các Bệnh viện cần chủ động nghiên cứu về kế toán quản trị chi phí, từ

đó xây dựng bộ máy kế toán quản trị chi phí phù hợp, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động quản lý, kiểm soát hiệu quả nguồn lực, hạn chế những rủi ro Với nghiên cứu này tác giả đã chọn phương pháp nghiên định tính và những phương pháp như phân tích, quan sát, tổng hợp và so sánh để thực hiện nghiên cứu

1.3 Nhận xét các công trình nghiên cứu

Từ kết quả nghiên cứu trước, tác giả nhận thấy rằng các nghiên cứu trước đều tìm ra những mặt đạt được và những hạn chế để đề xuất xây dựng hệ thống kế toán quản trị tại đơn vị của mình góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý tài chính, phù hợp với tình hình phát triển của đất nước và xu thế hội nhập kinh tế quốc tế

Từ đó, trên quan điểm thừa kế, tác giả tiếp tục nghiên cứu xây dựng hệ thống kế toán quản trị tại Trung Tâm Y Tế Nguyễn Văn Thủ Huyện Vũng Liêm nhằm nâng cao hiệu quản quản lý điều hành hoạt động và nguồn tài chính tại đơn vị, luận văn

sẽ nghiên cứu về tổ chức công tác kế toán tại Trung Tâm Y Tế Nguyễn Văn Thủ Huyện Vũng Liêm từ đó đề xuất xây dựng hệ thống kế toán quản trị trên cơ sở tích hợp với kế toán tài chính

10

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Tác giả trình bày tổng quan các đề tài nghiên cứu trước có liên quan đến chủ đề tác giả chọn Từ những nghiên cứu đó, để tác giả làm minh chứng cần thiết cho việc xây dựng hệ thống kế toán quản trị tại Trung Tâm Y Tế Nguyễn Văn Thủ Huyện Vũng Liêm nhằm nâng cao hiệu quả điều hành hoạt động cho đơn vị trong thời gian

tới

Nghị định số 85/2012/NĐ-CP ngày 15 tháng 10 năm 2012 của Chính phủ thì “Đơn

vị sự nghiệp y tế công lập là tổ chức do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền thành lập

và quản lý theo quy định của pháp luật, có tư cách nhân, có con dấu, tài khoản và tổ chức kế máy theo quy định của pháp luật về kế toán để thực hiện nhiệm vụ cung cấp dịch vụ hoặc người quản lý Nhà nước trong các lĩnh vực chuyên ngành y tế như: Y

tế dự phòng, khám chữa bệnh, dưỡng và phục hồi chức năng, giám định y khoa, pháp y, pháp y tâm thần, y dược cổ truyền, kiểm nghiệm dược, mỹ phẩm, trang thiết

bị y tế, an toàn vệ sinh thực phẩm, dân số - kế hoạch hóa gia đình, sức khỏe sinh sản, truyền sức khỏe thông tin giáo dục”

2.1.2 Phân loại đơn vị SNYTCL

Theo Nghị định 85/2012/CP ngày 15/10/2012 của Chính phủ về cơ chế hoạt động,

cơ chế tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp y tế và giá dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh của các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh công lập, các đơn vị sự nghiệp y tế công lập bao gồm:

Nhóm 1: Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp tự bảo đảm được toàn bộ kinh phí hoạt động thường xuyên và kinh phí đầu tư phát triển;

Nhóm 2: Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp tự bảo đảm được toàn bộ kinh phí hoạt động thường xuyên;

Nhóm 3: Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp tự bảo đảm một phần kinh phí hoạt động thường xuyên;

12

Nhóm 4: Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp thấp hoặc không có nguồn thu, kinh phí hoạt động thường xuyên theo chức năng, nhiệm vụ được giao do ngân sách nhà nước bảo đảm toàn bộ

2.1.3 Đặc điểm của đơn vị SNYTCL

Do các cơ quan hành chính Nhà nước thành lập, có tư cách pháp nhân, có con dấu

và tài khoản riêng Trong quá trình hoạt động có phép thu các loại phí để bù đắp một phần hay toàn bộ hoạt động, tăng thu nhập tăng thêm cho cán bộ, công chức, viên chức và người lao động trong chi phí hoạt động thường xuyên của đơn vị Đơn vị SNYTCL có nhiệm vụ cung cấp dịch vụ công, phục vụ quản lý Nhà nước Lực lượng lao động chủ yếu là viên chức thực hiện theo Luật Viên chức, phải bảo đảm cho công việc thực thi và nhiệm vụ trong đơn vị sự nghiệp

2.1.4 Quản lý tài chính của đơn vị SNYTCL

2.1.4.1 Đặc điểm hoạt động tài chính của đơn vị SNYTCL

Hoạt động theo dự toán được cấp có thẩm quyền giao và được NSNN cấp toàn bộ hoạt một phần dự toán kinh phí hoạt động thường xuyên được cấp có thẩm quyền duyệt

Hằng quý, hằng năm đơn vị phải lập dự toán thu chi theo định mức, chế độ, tiêu chuẩn do Nhà nước quy định hoặc Nhà nước cho phép thủ trưởng đơn vị được quy định một số khoản chi tiêu thường xuyên được thực hiện theo quy chế chi tiêu nội bộ

Đối với các đơn vị SNYTCL trong cùng một ngành dọc được tổ chức thành đơn vị

dự toán các cấp như sau:

- Đơn vị dự toán cấp I: Là đơn vị trực tiếp nhận dự toán ngân sách năm do cấp chính quyền tương ứng giao và chịu trách nhiệm phân bổ dự toán ngân sách năm xuống cho đơn vị cấp dưới, quản lý, điều hành ngân sách năm của cấp mình và cấp dưới trực thuộc

13

- Đơn vị dự toán cấp II: Là đơn vị trực thuộc đơn vị dự toán cấp I, có nhiệm vụ nhận dự toán ngân sách của đơn vị dự toán cấp I và phân bổ cho đơn vị dự toán cấp III, có trách nhiệm tổ chức, điều hành quản lý kinh phí của cấp mình và đơn vị dự toán cấp dưới

- Đơn vị dự toán cấp III: Là đơn vị dự toán trực tiếp sử dụng kinh phí nhận từ đơn

vị dự toán cấp II hoặc dự toán cấp I (nếu không có dự toán cấp II), có trách nhiệm

tổ chức, thực hiện quản lý kinh phí của đơn vị mình và đơn vị dự toán cấp dưới

- Đơn vị dự toán cấp dưới của cấp III: Được nhận kinh phí để thực hiện phần công việc cụ thể, khi chỉ tiêu phải thực hiện việc quản lý kinh phí theo sự hướng dẫn của đơn vị dự toán cấp III

2.1.4.2 Quy trình quản lý tài chính của đơn vị SNYTCL

Lập dự toán thu chi, NSNN trong phạm vi được cấp có thẩm quyền giao hằng năm

Tổ chức chấp hành dự toán thu, chi tài chính hằng năm theo chế độ chính sách của Nhà nước, chủ trì hoặc phối hợp với các ngành xây dựng các chế độ chi tiêu đặc thù của ngành, lĩnh vực, địa phương theo sự ủy quyền của cơ quan có thẩm quyền Thực hiện quản lý sử dụng tài sản Nhà nước giao cho cơ quan, đơn vị

Chấp hành chế độ kế toán thống kê theo pháp luật

Lập báo cáo quyết toán thu chi tài chính quý và năm về tình hình sử dụng các nguồn tài chính của đơn vị theo NSNN

2.1.4.3 Nguyên tắc quản lý tài chính của đơn vị SNYTCL

Phải đảm bảo kinh phí thường xuyên theo chế độ, định mức, tiêu chuẩn của Nhà nước để các đơn vị hoạt động liên tục

Quản lý kinh phí thuộc đơn vị nào là trách nhiệm của đơn vị mà trước hết là trách nhiệm của thủ trưởng đơn vị

14

Tôn trọng dự toán năm được duyệt: Trong quá trình chấp hành dự toán các đơn vị phải tuân thủ dự toán năm đã được duyệt, dự toán thông báo cho mục đích nào thực hiện cho mục đích đó Trong trường hợp có biến động khách quan làm thay đổi dự toán sẽ được NSNN bổ sung theo thủ tục quy định Luật NSNN, để đảm bảo cho các đơn vị SNCL hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao

2.1.4.4 Phương pháp quản lý tài chính của đơn vị SNYTCL

Phương pháp thu đủ, chi đủ: Phương pháp này áp dụng cho các đơn vị SNYTCL có nguồn thu không lớn, theo đó mọi nhu cầu chi tiêu của đơn vị được NSNN cấp phát theo dự toán đã được duyệt Đồng thời mọi khoản thu phát sinh trong quá trình hoạt động, đơn vị phải nộp vào NSNN theo quy định Phương pháp này hiện nay không còn phù hợp với cơ chế tài chính mới, hạn chế quyền tự chủ, sáng tạo của đơn vị và tạo tâm lý ỷ lại trông chờ vào NSNN

Phương pháp thu, chi chênh lệch: Phương pháp này áp dụng cho những đơn vị SNCL có nguồn thu khá lớn phát sinh thường xuyên và ổn định, theo đó các đơn vị được quyền giữ lại các khoản thu của mình để chi tiêu theo dự toán và chế độ quản

lý tài chính Nhà nước theo quy định, NSNN chi đảm bảo phần chênh lệch thiếu Phương pháp này phù hợp với yêu cầu đổi mới cơ chế tài chính ở nước ta hiện nay, phát huy được tính tích cực, chủ động của các đơn vị trong quá trình khai thác nguồn thu, đáp ứng kịp thời nhu cầu chi tiêu của đơn vị

Phương pháp quản lý theo định mức: Để tăng cường quản lý chi tiêu ngân sách có hiệu quả cần thiết phải quản lý định mức cho từng nhóm chi, mục tiêu chi hoặc cho mỗi đối tượng cụ thể, theo đó các định mức tổng hợp và định mức chi tiết cho từng lĩnh vực chi tiêu của đơn vị

Phương pháp giao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về tài chính: Các đơn vị SNCL

có thu thực hiện quyền tự chủ tài chính từ các nguồn tài chính của đơn vị trong việc thực hiện nhiệm vụ được giao Hiện nay, phương pháp giao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của đơn vị đang được sử dụng rộng rãi tại các đơn vị SNCL, nhằm tạo tính chủ động, sáng tạo trong công việc sử dụng ngân sách, đơn vị tích cực tìm kiếm

15

nguồn thu, điều tiết chi tiêu phù hợp, nâng cao hiệu quả hoạt động của đơn vị, cải thiện thu nhập cho người lao động từ nguồn kinh phí tiết kiệm giao quyền tự chủ

2.1.4.5 Quyết toán thu, chi tài chính của đơn vị SNYTCL

Nội dung thu:

- Thu hoạt động do NSNN cấp theo dự toán để thực hiện nhiệm vụ được giao gồm cấp cho hoạt động thường xuyên, cấp cho hoạt động không thường xuyên và các khoản thu khác được để lại đơn vị theo quy định mà được cấp có thẩm quyền giao

dự toán hoặc không giao dự toán và yêu cầu phải quyết toán theo mục lục NSNN

- Thu từ nguồn viện trợ không hoàn lại, vay nợ nước ngoài

- Thu từ số phí được khấu trừ và để lại theo Luật phí, lệ phí

- Doanh thu của hoạt động tài chính

- Doanh thu của hoạt động sản xuất kinh doanh và dịch vụ

Nội dung chi:

- Chi hoạt động gồm chi thường xuyên và không thường xuyên

- Chi viện trợ, vay nợ nước ngoài,

- Chi quản lý của hoạt động sản xuất kinh doanh và dịch vụ,

- Chi tài chính

- Giá vốn hàng bán

Quyết toán thu, chi tài chính:

- Quyết toán là quá trình nhằm kiểm tra, rà soát, chỉnh lý các số liệu đã được phản ánh sau một kỳ chấp hành dự toán, qua đó phân tích, đánh giá kết quả chấp hành dự toán nhằm rút ra những kinh nghiệm và bài học cần thiết cho kỳ chấp hành dự toán tiếp theo sau

16

- Trong quá trình quyết toán đơn vị phải lập đầy đủ các báo cáo tài chính theo quy định, báo cáo quyết toán của đơn vị không được để xảy ra tình trạng quyết toán chi lớn hơn dự toán được giao

2.2 Tổng quan về kế toán quản trị

2.2.1 Các giai đoạn phát triển của kế toán quản trị

Giai đoạn 1: Trước năm 1950 sau cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ nhất vào

khoảng cuối thế kỷ 18 đến đầu thế kỷ 19 Nền kinh tế thế giới bước sang giai đoạn phát triển mới, khối lượng công việc kế toán trở nên nhiều hơn và phức tạp hơn Trước tình hình đó, kế toán yêu cầu phải đơn giản hóa thông tin và cung cấp thông tin để có thể kiểm soát được chi phí và định giá bán sản phẩm Từ đó, “Kế toán chi phí” xuất hiện theo quy trình tính toán chi phí, xác định giá thành, kiểm soát tình hình tài chính của đơn vị Qua đó, người chủ cũng đã biết sử dụng những thông tin kinh tế trong quá khứ để lập dự toán cho kỳ sau Trong giai đoạn này, kế toán quản trị xuất hiện nhưng tiềm ẩn dưới dạng kế toán chi phí như là một công việc cần thiết

để đảm bảo được mục tiêu đề ra cho đơn vị mình

Giai đoạn 2: Từ năm 1956 đến 1980 trong giai đoạn này mà nhiều công cụ kế toán

quản trị được ra đời đó là có thể hệ thống và phân tích vấn đề mới để đưa ra các quyết định hợp lý, từ đó các công cụ kiểm soát chi phí thích hợp cũng được giới thiệu Cho nên kế toán quản trị quan tâm đến việc cung cấp thông tin cho việc lập

kế hoạch và kiểm soát của nhà quản trị, thông qua việc sử dụng các kỹ thuật như hệ thống và phân tích thông tin để ra quyết định và kế toán trách nhiệm Giai đoạn này,

kế toán quản trị mang ý nghĩa hỗ trợ cho nhà quản trị thông qua việc cung cấp thông tin cho việc lập kế hoạch, kiểm soát và ra quyết định

Giai đoạn 3: Từ năm 1980 đến cuối năm 1995 thì kế toán quản trị đã trở thành một

bộ phận quan trọng trong quá trình quản lý Lúc này, kế toán quản trị được yêu cầu phải đáp ứng các công việc dự báo, tổ chức điều hành, kiểm soát và ra quyết định Chính nhu cầu thông tin này đã hình thành nên ngành kế toán quản trị riêng biệt Kế toán quản trị mở rộng hướng nghiên cứu sang lĩnh vực phi tài chính, tìm hiểu nhiều

17

hơn về những vấn đề đương thời và nhu cầu thông tin củanhà quản trị để xây dựng

mô hình kế toán quản trị phù hợp hơn, các hướng dẫn thực hành đổi mới hơn Kế toán quản trị quan tâm đến việc làm giảm hao phí nguồn lực sử dụng trong quá trình hoạt động kinh doanh, thông qua việc sử dụng các kỹ thuật phân tích quá trình và chuyển từ kế toán chi phí sang quản trị chi phí

Giai đoạn 4: Từ năm 1995 đến nay thì kế toán quản trị quan tâm đến việc tạo ra giá

trị bằng cách sử dụng hiệu quả nguồn lực thông qua việc sử dụng các kỹ thuật đánh giá các yếu tố tạo nên giá trị cho khách hàng, cổ đông, sự đổi mới tổ chức và quy trình hoạt động trong nội bộ

Tóm lại, kế toán quản trị đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển khác nhau, mỗi giai đoạn đều có những đặc điểm, phương pháp và các công cụ kỹ thuật khác nhau nhưng vai trò của kế toán quản trị được thể hiện rất rõ là giúp các nhà quản trị trong đơn vị hoạch định, ra quyết định để có thể đạt được các mục tiêu chung Xã hội ngày càng phát triển, khi môi trường kinh doanh có nhiều biến động, cùng với sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật và công nghệ thông tin, mặt khác khi các đơn vị kinh doanh ngày càng tham gia sâu và rộng với môi trường kinh doanh quốc tế điều này đòi hỏi kế toán quản trị cũng phải có những bước thay đổi cho phù hợp với môi trường kinh doanh hội nhập quốc tế

2.2.2 Khái niệm kế toán quản trị

Theo Luật Kế toán Việt Nam (2015), “Kế toán quản trị là việc thu thập, xử lý, phân tích và cung cấp thông tin kinh tế, tài chính theo yêu cầu quản trị và quyết định kinh

tế, tài chính trong nội bộ đơn vị kế toán” Qua đây cho thấy, vai trò của kế toán quản trị là để cung cấp thông tin theo yêu cầu của nhà quản trị phục vụ cho việc ra quyết địnhkinh tế trong nội bộ đơn vị

Theo Viện Nghiên Cứu Kế Toán Quản Trị của Mỹ “ Kế toán quản trị là một quy trình nhận dạng, tổng hợp, trình bày, giải thích và truyền đạt thông tin thích hợp cho nhà quản trị thiết lập chiến lược kinh doanh, hoạch định và kiểm soát hoạt động, ra quyết định kinh doanh, sử dụng có hiệu quả nguồn lực kinh tế, cải tiến và nâng cao

Theo quan điểm trường phái của kế toán quản trị Mỹ (Robert S.Kaplan): “Kế toán quản trị là một bộ phận của hệ thống thông tin quản trị trong các tổ chức mà nhà quản trị dựa vào đó để hoạch định, kiểm soát các hoạt động của tổ chức” Từ đây thấy được vai trò của kế toán quản trị trong việc xây dựng các dự toán, hoạch định, kiểm soát, điều hành mọi hoạt động của một tổ chức

Theo các giáo sư đại học South Florida: “ Kế toán quản trị là một hệ thống kế toán cung cấp những thông tin định lượng cho các nhà quản trị, mà họ cần hoạch định và kiểm soát”

Theo nhóm tác giả Charles T.Hongren, Alnoor Bhimani: “ Kế toán quản trị là ứng dụng nguyên tắc kế toán, nguyên tắc quản trị tài chính để tạo lập, bảo vệ, gìn giữ và gia tăng giá trị cho tổ chức”

Tóm lại, kế toán quản trị là thu thập, xử lý và cung cấp thông tin kinh tế, tài chính cho các nhà quản lý trong nội bộ đơn vị để hoạch định, kiểm soát và ra quyết định đúng đắn, nhằm điều hành quản lý đơn vị một cách có hiệu quả nhất

2.2.3 Vai trò của kế toán quản trị

19

Kế toán quản trị là đánh giá và thực hiện các mặt hoạt động tài chính của đơn vị Hoạt động tài chính được tổng hợp các bộ phận từ khâu lập kế hoạch cho đến các khâu khác nhau trong tổ chức, kiểm tra và hoạt động theo kế hoạch đã đề ra, rồi từ

đó có những quyết định hợp lý để đạt được hiệu quả nhất, và quy trình quay lại khâu lập kế hoạch cho kỳ sau

Vai trò của kế toán quản trị là cung cấp thông tin hữu ích liên quan đến việc lập kế hoạch, điều hành, kiểm tra và ra quyết định

Với vai trò cung cấp thông tin cho việc lập kế hoạch: Lập kế hoạch, tổ chức thực hiện kế hoạch, kiểm tra, đánh giá việc thực hiện kế hoạch và ra quyết định để có thể thực hiện tốt và đạt được mục tiêu đề ra Để cung cấp thông tin cho quá trình lập kế hoạch và dự toán ngân sách thì phải dựa vào những thông tin hợp lý và có cơ sở, những thông tin này chủ yếu do kế toán quản trị cung cấp Kế toán quản trị thu thập thông tin và thông tin dự đoán để phục vụ cho việc lập kế hoạch và dự toán ngân sách

Với vai trò cung cấp thông tin cho việc điều hành: Kế toán quản trị phải ghi chép và

xử lý thông tin cho phù hợp để Ban Lãnh Đạo xem xét ra quyết định đúng đắn điều hành hoạt động của đơn vị

Với vai trò cung cấp thông tin cho việc kiểm tra: Kế toán quản trị đưa ra số liệu thực hiện cho Ban Lãnh Đạo kiểm tra và so sánh số liệu kế hoạch với dự toán thực hiện để từ đó điều chỉnh hoạt động tài chính cho đơn vị để đạt được mục tiêu đề ra Với vai trò cung cấp thông tin cho việc ra quyết định: Kế toán quản trị cung cấp những thông tin hợp lý để Ban Lãnh Đạo có cơ sở lựa chọn ra quyết định kịp thời nhất cho hoạt động của đơn vị

2.2.4 Nhiệm vụ của kế toán quản trị

Kế toán quản trị không chỉ nhiệm vụ thu thập, cung cấp và xử lý thông tin mà cung cấp thông tin phục vụ cho việc đưa ra các quyết định của Ban Lãnh Đạo Vì vậy, kế

20

toán quản trị phải có biện pháp xử lý khoa học để phân tích một cách linh hoạt, hợp

lý với các nhu cầu của Ban Lãnh Đạo

Kế toán quản trị có nhiệm vụ kiểm tra, giám sát và cung cấp thông tin theo yêu cầu quản trị nội bộ của đơn vị bằng báo cáo kế toán quản trị và tổ chức phân tích thông tin kinh tế, tài chính phục vụ cho việc hoạch định và ra quyết định của các nhà quản trị trong đơn vị

2.3 Xây dụng hệ thống kế toán quản trị trong đơn vị SNYTCL

2.3.1 Sự cần thiết xây dựng hệ thống kế toán quản trị trong đơn vị SNYTCL

Ngày nay, kế toán quản trị ngày càng quan trọng trong các đơn vị SNYTCL thì kế toán quản trị cần được áp dụng cho mọi ngành và mọi lĩnh vực kinh tế, kể cả các đơn vị SNYTCL hay bất kỳ đơn vị sự nghiệp công lập nào cũng liên quan đến quá trình và tập trung vào hiệu quả và kết quả sử dụng nguồn lực của đơn vị nhằm hỗ trợ các nhà quản trị quản lý nguồn lực và tạo ra giá trị

Cơ chế quản lý tài chính theo Nghị định số 43/2006/NĐ-CP Quy định quyền tự chủ,

tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập (Chính phủ, 2006) Đòi hỏi đơn vị SNYTCL phải hoạch định, kiểm soát chi phí, đánh giá việc hoàn thành mục tiêu đề ra và ra các quyết định hợp lý Hiện nay, kinh tế nước ta trong quá trình đổi mới, hội nhập và phát triển thì việc nâng cao chất lượng dịch vụ trong lĩnh vực y tế là cần thiết Vì vậy, để thu hút các nguồn tài trợ buộc các nhà quản lý phải xây dựng được thương hiệu riêng cho đơn vị, nghĩa là chất lượng khám chữa bệnh phải ngày càng đổi mới

về chất lượng dịch vụ, chứng tỏ được khả năng quản lý thật sự hiệu quả Và kế toán quản trị sẽ giúp cho đơn vị làm những công việc đó

Như vậy, xây dựng hệ thống kế toán quản trị trong đơn vị SNYTCL với nội dung phù hợp trong bối cảnh hiện nay là cần thiết và cấp bách Vì y tế không vì mục tiêu lợi nhuận nhưng việc xây dựng hệ thống kế toán quản trị phải diễn ra cho phù hợp với chủ trương đổi mới, hội nhập và phát triển

21

Việc xây dựng hệ thống kế toán quản trị sẽ giúp đơn vị SNYTCL về:

- Dự toán nguồn thu và chi hoạt động cho đơn vị

- Thực hiện kiểm tra chặt chẽ tình hình thực hiện so với dự toán ngân sách

- Cung cấp thông tin hợp lý để Ban Lãnh Đạo đơn vị có những quyết định đúng đắn mang lại hiệu quả tài chính

Tóm lại, việc xây dựng hệ thống kế toán quản trị trong đơn vị SNYTCL là hoàn toàn phù hợp với xu thế đổi mới, hội nhập và phát triển của nước ta hiện nay

2.3.2 Xây dựng hệ thống kế toán quản trị trong việc lập dự toán ngân sách

Dự toán ngân sách là những tính toán và dự kiến về nguồn tài chính mà đơn vị cần đạt được trong hoạt động, là một kế hoạch được xác định dưới các dữ liệu tài chính trong đó thể hiện các mục tiêu mà đơn vị cần đạt được Đồng thời, dự toán ngân sách là quá trình đánh giá thành quả hoạt động của từng bộ phận, từ đó xác định được trách nhiệm của từng bộ phận nhằm phục vụ tốt hơn trong thời gian tới

Dự toán ngân sách giúp cho Ban Lãnh Đạo đơn vị rất nhiều lợi ích trong quá trình hoạt động lợi nhuận hoặc phi lợi nhuận:

- Một dự toán ngân sách sẽ được lập những mục tiêu, kế hoạch hoạt động cho Ban Lãnh Đạo trong đơn vị Dự toán ngân sách cho phép Ban Lãnh Đạo có suy nghĩ tư duy và kế hoạch cho tương lai giúp cho đơn vị ứng phó tốt hơn trong việc giải quyết các công việc hàng ngày

- Quy trình lập dự toán ngân sách cung cấp các phương tiện để phân bổ nguồn lực vào các bộ phận của đơn vị và là phương tiện để phối hợp các bộ phận với nhau, để hoạt động một cách hiệu quả nhất hướng tới mục tiêu chung cho đơn vị Dự toán ngân sách là liên kết các hoạt động của toàn bộ đơn vị thông qua việc tham gia vào việc lập kế hoạch cho các bộ phận giúp cho mọi hoạt động trong đơn vị nâng cao

- Dự toán ngân sách có hệ thống nhằm cung cấp cho Ban Lãnh Đạo các mục tiêu hoạt động thực tiễn và được coi là tiêu chuẩn để đo lường, so sánh và đánh giá các

22

hiệu quả hoạt động thực tế vì dự toán ngân sách giúp Ban Lãnh Đạo phát hiện được những kết quả đạt được và những nguyên nhân tồn tại để có những biện pháp khắc phục Vì thế, sẽ nâng cao vai trò kế toán quản trị trong đơn vị

Trong hoạt động của đơn vị SNYTCL thì dự toán ngân sách có các tác dụng sau:

- Là cơ sở để được xét duyệt và cấp kinh phí hoạt động hàng năm

- Là cơ sở để đơn vị xây dựng nguồn biên chế, tính toán cụ thể chế độ đối với CBVC

- Là cơ sở để tính toán đầu tư cơ sở vật chất nhằm đáp ứng tốt nhất nhu cầu phục vụ khám chữa bệnh

Dự toán ngân sách nguồn thu sự nghiệp

Dự toán ngân sách các khoản thu sự nghiệp được lập đầu tiên để xây dựng các dự toán ngân sách khác

Dự toán các khoản thu sự nghiệp là một hoạt động rất quan trọng đối với đơn vị SNYTCL, song theo Nghị định số 43/2006/NĐ-CP Quy định quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập (Chính phủ, 2006) thì đơn vị SNYTCL chủ động hơn cho trong việc chi tiêu, giảm dần sự phụ thuộc vào nguồn thu NSNN Dự toán ngân sách cần được thực hiện một cách nghiêm túc và đúng quy định của Luật NSNN

Thời gian lập dự toán ngân sách hoạt động cho năm sau là giai đoạn 6 tháng cuối năm của năm trước liền kề Vì vậy, căn cứ xây dựng dự toán ngân sách thu năm sau

là dựa trên dự báo tình hình hoạt động, diễn biến của đơn vị, kết quả thu NSNN 6 tháng đầu năm đã thực hiện được trước đó trong năm

Khi lập dự toán ngân sách thu cần tập trung vào các nội dung chủ yếu sau:

- Căn cứ tình hình thực hiện năm hiện hành (6 tháng đầu năm), nhiệm vụ của năm

kế hoạch, đơn vị lập kế hoạch về số lượng, khối lượng dịch vụ sự nghiệp công và

Dự toán ngân sách thu phí, lệ phí: gồm nguồn thu viện phí từ BHYT, viện phí trực tiếp, nguồn thu dịch vụ với mức giá khám chữa bệnh theo quy định Dự toán ngân sách thu viện phí được tính dựa vào số lượng khám chữa bệnh năm trước để làm kế hoạch lập dự toán cho năm nay

Dự toán ngân sách các khoản thu sự nghiệp khác: nguồn thu từ các dịch vụ khác như: tiền đấu thầu căn tin, nhà xe, giường yêu cầu, khám chữa bệnh theo yêu cầu, các khoản thu hợp pháp khác,

Dự toán chi sự nghiệp

Nhà nước quy định về quản lý các nguồn thu đối với đơn vị SNYTCL Theo đó các khoản chi cũng phải tương ứng với từng nguồn thu, như chi đầu tư, chi hoạt động

thường xuyên

Căn cứ lập dự toán ngân sách hoạt động chi ngoài dựa trên dự toán thu, cán bộ phải lập dự toán ngân sách cung ứng dịch vụ hay lập dự toán ngân sách về số lượt bệnh nhân đến khám và chữa bệnh trong năm kế hoạch Đây chính là số liệu quan trọng

để lập lên dự toán ngân sách:

- Dự toán ngân sách chi hoạt động thường xuyên của đơn vị: theo chức năng, nhiệm

vụ được cấp có thẩm quyền giao và chi các hoạt động sự nghiệp Dự toán ngân sách

chi bao gồm chi từ NSNN và chi từ nguồn thu được để lại

24

- Dự toán ngân sách chi thanh toán cá nhân được xây dựng dựa vào số lượng CBVC hiện có, các dự toán ngân sách còn lại được xây dựng chủ yếu vào số thực hiện của

năm trước và nhu cầu cụ thể của năm dự toán ngân sách

Dự toán ngân sách nhóm chi cho con người (nhóm thanh toán cá nhân): bao gồm các khoản chi về lương, phụ cấp về lương (được tính theo chế độ hiện hành, kể cả nâng bậc lương hàng năm trong từng đơn vị hành chính sự nghiệp), tiền thưởng, phúc lợi tập thể và các khoản nộp theo lương: BHYT, BHXH, BHTN, KPCĐ

Dự toán ngân sách nhóm chi về hàng hóa, dịch vụ: bao gồm các khoản chi: tiền điện, tiền nước, văn phòng phẩm, thông tin liên lạc, hội nghị, đoàn ra, đoàn vào, xăng xe, chi mua hàng hóa, vật tư dùng cho công tác điều trị và khám bệnh; trang thiết bị kỹ thuật; sách, tài liệu chuyên môn y tế…Nhóm này nhằm duy trì sự hoạt động của bộ máy quản lý của đơn vị và phụ thuộc vào cơ sở vật chất và quy mô hoạt động của đơn vị

Dự toán ngân sách nhóm các khoản chi khác: Bao gồm chi các khoản lệ phí cầu đường, sân bay, bến bãi, bảo hiểm phương tiện, chi phí tiếp khách, chi lập quỹ dự phòng ổn định thu nhập, chi lập quỹ phúc lợi khen thưởng, chi lập quỹ phát triển sự nghiệp và các chi phí khác

Dự toán ngân sách nhóm chi hỗ trợ vốn cho đơn vị, các quỹ và đầu tư vào tài sản: Bao gồm chi mua sắm, sửa chữa tài sản Hàng năm do nhu cầu hoạt động, do sự xuống cấp tất yếu của tài sản cố định dùng cho hoạt động chuyên môn cũng như quản lý nên thường phát sinh nhu cầu kinh phí để mua sắm, trang bị thêm hoặc phục hồi giá trị sử dụng cho những tài sản cố định đã xuống cấp

Chi hoạt động chuyên môn quản lý: Căn cứ vào nhiệm vụ được giao và khả năng nguồn tài chính, đơn vị được quyết định mức chi hoạt động chuyên môn, chi quản

lý, nhưng tối đa không vượt quá mức chi do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định

25

Dự toán ngân sách chi hoạt động không thường xuyên: đơn vị chi theo quy định của Luật NSNN và pháp luật hiện hành với từng nguồn kinh phí như: chi các khoản sửa chữa phát sinh đột xuất, chi thực hiện các nhiệm vụ khoa học và công nghệ, chi dự

án, chi viện trợ… đối với chi hoạt động không thường xuyên này, đơn vị lập kế hoạch chi theo đúng nội dung mục chi được Nhà nước giao dự toán ngân sách

Dự toán ngân sách trả thu nhập tăng thêm cho CBVC: Trả thu nhập tăng thêm cho CBVC Mức trả thu nhập tăng thêm, trích lập các quỹ do Thủ trưởng đơn vị sự nghiệp quyết định theo quy chế chi tiêu nội bộ của đơn vị

Dự toán ngân sách Quỹ khen thưởng, Quỹ phúc lợi, Quỹ dự phòng ổn định thu nhập: đối với 2 Quỹ khen thưởng và Quỹ phúc lợi mức trích tối đa không quá 3 tháng tiền công, tiền lương và thu nhập tăng thêm bình quân thực hiện trong năm

Quỹ dự phòng ổn định thu nhập để đảm bảo thu nhập cho người lao động Quỹ khen thưởng dùng để thưởng định kỳ, đột xuất cho tập thể, cá nhân trong và ngoài đơn vị theo hiệu quả công việc và thành tích đóng góp vào hoạt động của đơn vị Mức thưởng do thủ trưởng đơn vị quyết định theo quy chế chi tiêu nội bộ của đơn vị Quỹ phúc lợi dùng để xây dựng, sửa chữa các công trình phúc lợi, chi cho các hoạt động phúc lợi tập thể của người lao động trong đơn vị; trợ cấp khó khăn đột xuất cho người lao động, kể cả trường hợp nghỉ hưu, nghỉ mất sức; chi thêm cho người lao động trong biên chế thực hiện tinh giản biên chế Thủ trưởng đơn vị quyết định việc sử dụng quỹ theo quy chế chi tiêu nội bộ của đơn vị

Tổ chức thu nhận thông tin ban đầu về kế toán quản trị

Đây là giai đoạn khởi đầu của toàn bộ quy trình kế toán quản trị, nó có ý nghĩa hết sức quan trọng trong việc ra quyết định của nhà quản trị doanh nghiệp Về nội dung, công tác thu nhận thông tin ban đầu về kế toán quản trị bao gồm tổ chức thu nhận thông tin quá khứ và tổ chức thu nhận thông tin tương lai Để đáp ứng nhu cầu thông tin đa dạng phục vụ cho công tác quản trị, điều hành doanh nghiệp, thông tin

về kế toán quản trị được thu nhận ban đầu phải đa dạng và phong phú, đòi hỏi công

26

tác thu thập thông tin phải được tổ chức một cách khoa học Nếu thông tin ban đầu không chính xác và đầy đủ sẽ làm cho các kết quả phân tích thiếu độ tin cậy Cụ thể:

- Tổ chức chứng từ kế toán là khâu đầu tiên của việc thu nhận thông tin ban đầu, do vậy việc tổ chức chứng từ phải được chú trọng để đảm bảo các thông tin cung cấp là thích hợp và đáng tin cậy Công việc này được hiểu là việc xác định các loại chứng

từ và quy trình luân chuyển chứng từ để theo dõi sự vận động của tài sản, nguồn vốn tại doanh nghiệp Những chứng từ này do doanh nghiệp thiết kế trên cơ sở hướng dẫn của Nhà nước hoặc tự thiết lập theo yêu cầu quản lý cụ thể Để có thể cung cấp các thông tin đặc thù của hệ thống kế toán quản trị và tăng cường công tác quản lý, ngoài các nội dung có sẵn trên mẫu chứng từ các doanh nghiệp có thể thiết

kế bổ sung các thông tin chi tiết về các nghiệp vụ kinh tế Các chứng từ kế toán quản trị thường mang tính chất của thông tin kế toán quản trị là kịp thời và cung cấp thông tin nhanh chóng

- Chứng từ kế toán quản trị có thể lập ở nhiều bộ phận liên quan như bộ phận kinh doanh, bộ phận kế hoạch, bộ phận vật tư chứ không nhất thiết phải do bộ phận kế toán lập

- Quy định việc sử dụng các mẫu chứng từ phải phù hợp với nghiệp vụ kinh tế phát sinh để thu nhận thông tin một cách đầy đủ nhất Việc ghi chép và cách luân chuyển chứng từ được quy định rõ ràng, khoa học và hợp lý tùy theo yêu cầu tiếp nhận thông tin của các bộ phận liên quan

- Quy định người chịu trách nhiệm ghi nhận thông tin vào chứng từ ban đầu ở từng bộ phận trong đơn vị khi các nghiệp vụ kinh tế tài chính phát sinh

- Kiểm tra để đảm bảo tính hợp lý của các nghiệp vụ phản ánh trong chứng từ kế toán, tính trung thực của các chỉ tiêu hiện vật và giá trị

- Mỗi loại chứng từ kế toán có vị trí, đặc điểm vận động khác nhau trong quản lý nên cần phải xây dựng kế hoạch, quy trình luân chuyển qua các khâu nhanh nhất,

27

tránh khâu trung gian Để đảm bảo yêu cầu này cần căn cứ vào quy mô hoạt động, đặc điểm tổ chức quản lý và tổ chức sản xuất của doanh nghiệp; căn cứ vào tình hình thực tế và tổ chức bộ máy kế toán cung như mối quan hệ giữa các bộ phận trong bộ máy kế toán và tổ chức hệ thống thông tin trong doanh nghiệp

- Bên cạnh đó, thông tin ban đầu của kế toán quản trị còn gồm thu thập thông tin tương lai Đây là những thông tin đặc thù của kế toán quản trị, giúp cho các nhà quản trị dự đoán, phán đoán về tình hình phát sinh chi phí, doanh thu trong tương lai ngắn và dài hạn (thông tin về khả năng, thời điểm, quy mô và sự tác động của doanh thu, chi phí sẽ phát sinh) Các thông tin này được tạo ra từ việc vận dụng tổng hợp các phương pháp của kế toán quản trị trên cơ sở dữ liệu từ nhiều nguồn khác nhau trong và ngoài doanh nghiệp Thu thập thông tin tương lai dựa trên cơ sở thông tin kế toán quản trị kỳ thực hiện, các tài liệu kỹ thuật sản xuất, tài liệu thống

kê sản xuất nội bộ doanh nghiệp và của ngành, các tài liệu phân tích tài chính vi mô

và vĩ mô như thông tin về chính sách thuế, lãi vay, chính sách ngoại tệ

- Thông tin tương lai về các yếu tố đầu vào, doanh thu, chi phí và giá thành là cơ

sở để thực hiện các mục tiêu quản trị doanh nghiệp Đây là nguồn thông tin quan trọng đối với doanh nghiệp Để thu thập những thông tin này là nhiệm vụ của tất cả các bộ phận kế toán để từ đó tập hợp, hệ thống hóa thông tin đáp ứng yêu cầu sử dụng thông tin trong từng tình huống của nhà quản trị

- Việc tổ chức hệ thống thu nhận thông tin ban đầu phải đảm bảo phù hợp với đặc điểm tổ chức quản lý hoạt động sản xuất kinh doanh, tổ chức công tác kế toán quản trị trong các doanh nghiệp sản xuất

Tổ chức và xử lý thông tin kế toán quản trị

Tác giả trình bày tổ chức công tác kế toán quản trị trên cơ sở những nội dung cơ bản của kế toán quản trị trong các doanh nghiệp sản xuất thông qua việc phân tích cách thức tổ chức hệ thống hóa và xử lý thông tin kế toán quản trị Xét theo nội dung thông tin mà kế toán quản trị cung cấp, tác giả tập trung đề cập vào nội dung chủ yếu của kế toán quản trị các doanh nghiệp sản xuất bao gồm: kế toán quản trị các