M ỤC ĐÍCH : Thứ nhất, Bổ sung vốn ngắn hạn cho các NHTM, TCTD: Đây là mục tiêu hàng đầu trong hoạt động tín dụng của NHTW vì NHTM và TCTD có vai trò to lớn trong nền kinh tế ảnh hư
Trang 11 2
Giảng viên: Ths Nguyễn Tiến Trung 3
Hoạt động tín dụng của NHTW là việc tái
cấp vốn cho nền kinh tế thông qua các
TCTD và NHTM
NHTW tuy không trực tiếp cung ứng vốn
cho nền kinh tế nhưng thực sự quyết định
và chi phối tổng khối lượng tín dụng mà
hệ thống NH cung cấp cho nền kinh tế
Giảng viên: Ths Nguyễn Tiến Trung 4
Thứ nhất, hoạt động tín dụng
của NHTW phải hướng đến việc thực hiện các mục tiêu của chính sách tài chính tiền tệ trong từng giai đoạn
Trang 2Giảng viên: Ths Nguyễn Tiến Trung 5
lượng tín dụng theo diễn biến thị
trường
NHTM để thúc đẩy tăng trưởng kinh
tế VD: NHTW Nhật Bản, cho vay lãi
suất bằng 0%
NHTM để ngăn chặn gia tăng lạm phát
Giảng viên: Ths Nguyễn Tiến Trung 6
2 M ỤC ĐÍCH :
Thứ nhất, Bổ sung vốn ngắn hạn cho các NHTM, TCTD:
Đây là mục tiêu hàng đầu trong hoạt động tín dụng của NHTW vì NHTM và TCTD có vai trò to lớn trong nền kinh tế
ảnh hưởng đến nền kinh tế
Thứ hai, Thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững:
nền kinh tế vì mục tiêu thúc đẩy kinh tế tăng trưởng
và ổn định
Giảng viên: Ths Nguyễn Tiến Trung 7
2 M ỤC ĐÍCH :
Thứ ba, điều chỉnh nhịp độ phát triển kinh tế
cả về quy mô và cơ cấu:
Với tầm nhìn vĩ mô, bao quát toàn bộ nền kinh tế, là
trung tâm thần kinh, huyết mạnh của nền kinh tế,
NHTW có thể nhìn nhận và đánh giá về sự phát triển
của các ngành, các lĩnh vực, các vùng lãnh thổ và
các thành phần kinh tế
Để điều chỉnh những bất cập trong sự phát triển cần
phải điều chỉnh thông qua tín dụng=> điều chỉnh cơ
cấu và nhịp độ phát triển
Giảng viên: Ths Nguyễn Tiến Trung 8
3 T HỜI HẠN TÍN DỤNG :
Tất cả các khoản tín dụng do NHTW thực hiện đối với NHTM đều có thời hạn ngắn hạn (tối
đa là 01 năm)
Trang 39
Giảng viên: Ths Nguyễn Tiến Trung 10
1 C HIẾT KHẤU :
Trong tài chính, chiết khấu là quy trình xác định giá trị hiện tại của một lượng tiền tệ tại một thời điểm trong tương lai và việc thanh toán tiền dựa trên cơ sở các tính toán giá trị thời gian của tiền tệ
Giá trị chiết khấu của một vòng quay tiền tệ được xác định bằng cách khấu trừ giá trị của nó đi một tỷ lệ chiết khấu thích hợp đối với từng đơn vị thời gian giữa thời điểm mà vòng quay tiền tệ được lượng giá với thời gian bắt đầu của vòng quay tiền tệ
Thông thường phần lớn các tỷ lệ chiết khấu được biểu diễn như là tỷ
lệ phần trăm theo năm
Để tính giá trị hiện tại (PV) của một vòng quay tiền tệ đơn giản, người ta chia nó cho (1 cộng với lãi suất của đơn vị thời gian mà vòng quay tiền tệ này phải thực hiện)
Giảng viên: Ths Nguyễn Tiến Trung 11
Hệ số chiết khấu, P(T), là số mà theo đó
vòng quay tiền tệ trong tương lai có thể
nhận được ở thời điểm T, phải là tích số để
đảm bảo thu được giá trị hiện tại Vì thế,
đối với tỷ lệ chiết khấu kép hàng năm cố
định r ta có:
𝑃 𝑇 = 1
1 + 𝑟 𝑡
Giảng viên: Ths Nguyễn Tiến Trung 12
V Í DỤ :
Tính giá trị hiện tại (PV) tại thời điểm đầu năm 0, của một trái phiếu có mệnh giá
$100, lãi suất 12%/năm, thời hạn trái phiếu 5 năm, lãnh lãi 1 lần khi đến hạn
Biết lãi suất thị trường là 14%/năm
Trang 4Giảng viên: Ths Nguyễn Tiến Trung 13
2 C HIẾT KHẤU VÀ TÁI CHIẾT KHẤU CỦA NHTW:
Discounting and Rediscounting:
Chiết khấu của NHTW là việc NHTW chiết khấu lần đầu các
hối phiếu, chứng từ có giá ngắn hạn chưa đến hạn thanh toán
theo yêu cầu của NHTM
Tái chiết khấu là việc NHTW chiết khấu lại các chứng từ có
giá mà các NHTM đã chiết khấu nhưng chưa đến hạn thanh
toán, bằng cách trả tiền ngay cho các NHTM sau khi đã khấu
trừ tiền lãi, tiền hoa hồng và các chi phí khác
Các chứng từ có giá này được NHTM chuyển nhượng cho
NHTW là những chứng từ đủ điều kiện chiết khấu do NHTW
quy định
Giảng viên: Ths Nguyễn Tiến Trung 14
lại hối phiếu và chứng từ có giá ngắn hạn chưa đến hạn thanh toán theo yêu cầu của NHTM
bao giờ cũng nhỏ hơn giá trị chứng từ đó, nhỏ hơn bao nhiêu phụ thuộc vào :
Thời hạn chiết khấu;
Lãi suất chiết khấu;
Hoa hồng và các phí khác
Giảng viên: Ths Nguyễn Tiến Trung 15
3 Đ ỐI TƯỢNG VÀ ĐIỀU KIỆN CHIẾT KHẤU :
chứng từ có giá sau đây:
được phát hành thông qua đấu thầu;
chiết khấu lần đầu;
Giảng viên: Ths Nguyễn Tiến Trung 16
3 Đ ỐI TƯỢNG VÀ ĐIỀU KIỆN CHIẾT KHẤU :
Điều kiện chiết khấu: chứng từ có giá được NHTW chiết khấu phải thoả mãn điều kiện sau:
Đảm bảo tính hợp pháp, hợp lệ của các chứng từ;
Thời hạn hiệu lực còn lại không vượt quá thời hạn tối đa do NHTW quy định (Thông thường NHTW quy định tối đa là 3 tháng = 90 ngày) Quy định như vậy nhằm hạn chế tái cấp vốn qua cửa số chiết khấu, đồng thời khuyến khích các NHTM chiết khấu lẫn nhau để tận dụng nguồn vốn khả dụng của các NHTM
Trang 5Giảng viên: Ths Nguyễn Tiến Trung 17
Là mức chiết khấu tối đa, tính theo số dư của
NHNN cho một NHTM tại mọi thời điểm trong 1
quý:
Hạn mức chiết khấu được tính theo các căn cứ
sau đây:
Khối lượng tiền cung ứng trong kỳ đã được phê
duyệt
Vốn tự có của mỗi ngân hàng thương mại
Tỷ trọng dư nợ tín dụng bằng VNĐ so với tổng
tài sản có của từng NHTM
Giảng viên: Ths Nguyễn Tiến Trung 18
Hạn mức chiết khấu: Công thức xác định như sau:
H = V x S x k
H: Hạn mức chiết khấu dành cho NHTM
V: Vốn tự có của NHTM
S: Tỷ trọng dư nợ bằng VNĐ so với tổng TS có của NHTM
k: hệ số chiết khấu
k = Tổng hạn mức chiết khấu / (∑ (V i x S i )
V i : Vốn tự có của ngân hàng thứ i
S i : Dư nợ tín dụng của ngân hàng thứ i
Giảng viên: Ths Nguyễn Tiến Trung 19
5.PHƯƠNG THỨC CHIẾT KHẤU:
1 Chiết khấu mua đứt:
Sau khi NHTW kiểm tra các chứng từ có giá do NHTM xuất
trình để xin tái chiết khấu, nếu các chứng từ nay đủ điều
kiện quy định, NHTW sẽ đồng ý chiết khấu với các bước sau:
Bước 1: NHTM tiến hành chuyển nhượng chứng từ có giá cho
NHTW:
Nếu chứng từ có giá là vô danh, thì NHTM chuyển nhượng
trao tay kèm theo giấy xác nhận chuyển nhượng chứng từ và
chuyển giao bản gốc chứng từ có giá cho NHTW
Nếu chứng từ có giá ký danh thì NHTM chuyển nhượng theo
luật định tức là chuyển nhượng bằng ký chuyển nhượng (ký
hậu) rồi trao chứng từ đã ký cho NHTW
Giảng viên: Ths Nguyễn Tiến Trung 20
1 Chiết khấu mua đứt:
ghi có vào tài khoản tiền gửi của NHTM xin chiết khấu, sau đó NHTW đưa chứng từ CK vào bảo quản lưu kho theo chế độ bảo quản chứng từ có giá
Bước 3: khi chứng từ có giá trên đến hạn thanh toán NHTW xuất trình cho người trả tiền kèm theo giấy
đề nghị thanh toán, người này phải thanh toán toàn
bộ số tiền của những chứng từ đó cho NHTW kể cả tiền lãi nếu có
Các bước nói trên đều thực hiện tại sở giao dịch của NHTW
Trang 6Giảng viên: Ths Nguyễn Tiến Trung 21
1 Chiết khấu mua đứt:
Công thức xác định số tiền chiết khấu:
𝐺𝑡𝑡 = 𝐺𝑐𝑘
1 + (365 𝑥 100 ) ( 𝐿𝑠𝑐𝑘 𝑥 𝑇)
Gtt : Số tiền thanh toán cho NHTM
Gck : Giá trị chiết khấu
Lsck : Lãi suất chiết khấu
T : Thời hạn hiệu lực còn lại của chứng từ
Giảng viên: Ths Nguyễn Tiến Trung 22
2 Chiết khấu cĩ kỳ hạn:
Trong trường hợp NHTW cần kiểm sốt quá trình sử dụng vốn của NHTM thì NHTW thực hiện chiết khấu cĩ kỳ hạn
Đây là hình thức chiết khấu cĩ điều kiện, theo đĩ NHTW bắt buộc NHTM phải cam kết mua lại các chứng từ đã xin chiết khấu
Trong phương thức này, giá trị chiết khấu được tính theo mệnh giá chứng từ chứ khơng tính trên mệnh giá và lợi tức
Thời hạn chiết khấu được xác định theo yêu cầu của NHTM nhưng thời hạn này nhỏ hơn hoặc bằng thời hạn hiệu lực cịn lại của chứng từ
Giảng viên: Ths Nguyễn Tiến Trung 23
2 Chiết khấu cĩ kỳ hạn:
Cơng thức xác định số tiền thanh tốn:
Trong đĩ:
Gtt : Số tiền thanh tốn cho NHTM tại thời điểm
chiết khấu
MG : Mệnh giá chứng từ
Lsck : Lãi suất chiết khấu
Tck : Thời hạn chiết khấu
Gbl : Giá bán lại khi hết hạn CK
Ls : Lãi suất bình quân trên thị trường tiền tệ
100
*
365
*
TT LSCK T
MG
G
100
* 365
*
TT bl
T LS G G
Giảng viên: Ths Nguyễn Tiến Trung 24
V Í DỤ
Ngày 15/12/2011, cơng ty A đến ngân hàng ACB đề nghị chiết khấu 100 trái phiếu, mệnh giá 100.000 đồng, thời hạn 2 năm, ngày phát hành 1/1/2010, lãi suất trái phiếu là 8%/năm Biết lãi suất cho vay ngắn hạn hiện ngân hàng đang áp dụng là 18%/năm, hoa hồng và phí chiết khấu là 0,5% Hãy tính giá trị
mà cơng ty nhận được trong các trường hợp sau:
A Trái phiếu trả lãi 1 lần khi đáo hạn
B Trái phiếu trả lãi định kỳ, 6 tháng/lần, cơng ty đã lãnh lãi định kỳ
24
Trang 7Giảng viên: Ths Nguyễn Tiến Trung 25
VÍ DỤ
Ngày 15/12/2011, ngân hàng ACB đề nghị NHTW chiết khấu
100.000 trái phiếu, mệnh giá 500.000 đồng, thời hạn 2 năm,
ngày phát hành 1/1/2010, lãi suất trái phiếu là 8%/năm Biết lãi
suất cho vay liên ngân hàng đang áp dụng là 18%/năm Hãy
tính giá trị mà NHTM nhận được trong các trường hợp sau:
A Trái phiếu trả lãi 1 lần khi đáo hạn
B Trái phiếu trả lãi định kỳ, 6 tháng/lần, công ty đã lãnh lãi
định kỳ
C Nếu trái phiếu trả lãi 1 lần khi đáo hạn, và NHTW chỉ chấp
nhận chiết khấu 10 ngày Tính giá trị NHTM nhận được và giá
trị mà NHTW sẽ bán lại số TP trên cho NHTM
Giảng viên: Ths Nguyễn Tiến Trung 26
V Í DỤ
Ngày 1/1/2012, Công ty A đang xem xét đầu tư vào 1 số trái phiếu của công ty B có tổng mệnh giá 100 tr đồng, thời hạn
5 năm, ngày phát hành 1/1/2010, lãi suất trái phiếu là 8%/năm Biết lãi suất cho vay ngắn hạn hiện ngân hàng đang áp dụng là 18%/năm Công ty A nên mua số trái phiếu trên với giá bao nhiêu nếu:
A Trái phiếu trả lãi 1 lần khi đáo hạn
B Trái phiếu trả lãi định kỳ, 6 tháng/lần, công ty B đã lãnh lãi định kỳ
26
Giảng viên: Ths Nguyễn Tiến Trung 27
Phương thức giao dịch trực tiếp:
NHTM mang hồ sơ đến sở giao dịch của NHTW
Áp dụng cho chứng từ có giá dưới dạng chứng
chỉ
Phương thức giao dịch gián tiếp:
NHTM phải giao dịch qua mạng máy tính hoặc
thực hiện qua Fax
Áp dụng cho chứng từ ghi sổ hoặc chứng chỉ
Phương thức này tiết kiệm chi phí, nhanh
chóng và an toàn
28
Trang 8Giảng viên: Ths Nguyễn Tiến Trung 29
1 K HÁI NIỆM :
Tái cấp vốn là việc cấp tín dụng của NHTW
cho các NHTM và các TCTD nhằm đáp ứng nhu
cầu vốn ngắn hạn để các NHTM để mở rộng
hoạt động cho vay hoặc khôi phục năng lực
thanh toán
Tái cấp vốn bao gồm:
+ Cho vay cầm cố chứng từ có giá (Mortgaged
Lending)
+ Cho vay lại (Relending)
+ Cho vay theo đối tượng chỉ định (Lending for
Object)
Giảng viên: Ths Nguyễn Tiến Trung 30
2 C HO VAY CẦM CỐ CHỨNG TỪ CÓ GIÁ (M ORTGAGED L ENDING )
a./Khái niệm:
Cho vay cầm cố chứng từ có giá là hình thức tái cấp vốn của NHTW cho các NHTM, với điều kiện các NHTM phải có chứng từ có giá cầm cố tại NHTW
Theo hình thức cho vay này, các NHTM phải chuyển giao bản gốc các chứng từ có giá cho NHTW để cầm cố cho khoản vay ngắn hạn Khi đến hạn các NHTM trả
nợ gốc và lãi vay chO NHTW để nhận các chứng từ có giá đã cầm cố trước đây Nếu không NHTW sẽ thực hiện truy thu theo các chứng từ có giá mà NHTM đã cầm cố trước đây
Giảng viên: Ths Nguyễn Tiến Trung 31
2 C HO VAY CẦM CỐ CHỨNG TỪ CÓ GIÁ (M ORTGAGED L ENDING )
b./ Điều kiện cho vay cầm cố :
NHTM xin vay cầm cố là NH đang hoạt động kinh
doanh ổn định bình thường;
NHTM xin vay cầm cố là người thu hưởng hợp
pháp đối với chứng từ xin cầm cố
Các chứng từ có giá xin cầm cố là những chứng từ
có giá được phát hành và lưu thông hợp pháp, các
yếu tố rõ ràng và đảm bảo khả năng thanh toán
Giảng viên: Ths Nguyễn Tiến Trung 32
2 C HO VAY CẦM CỐ CHỨNG TỪ CÓ GIÁ (M ORTGAGED L ENDING )
c./Quy trình cho vay:
Bước 1:
NHTM có nhu cầu làm đơn xin vay cầm cố gửi sở giao dịch NHTW (theo mẫu của sở giao dịch NHTW);
Kèm theo đơn là bảng kê chứng từ cầm cố và bản gốc các chứng từ
đó (bảng kê phải liệt kê các yếu tố: loại chứng từ, ngày phát hành, ngày đáo hạn, mệnh giá, lãi suất, tổ chức phát hành)
Nếu chứng từ có giá được phát hành theo hình thức ghi sổ thì NHTM gửi cho sở giao dịch NHTW văn bản xác nhận của tổ chức phát hành về việc đảm bảo thanh toán cho NHTW trong trường hợp NHTM (người sở hữu chứng từ có giá) không trả nợ cho NHTM khi đến hạn
Trang 9Giảng viên: Ths Nguyễn Tiến Trung 33
c./Quy trình cho vay:
Bước 2:
NHTW kiểm tra tính hợp pháp, hợp lệ, nếu
hợp lệ, hợp pháp, SGD NHTW chấp nhận cho
vay:
NHTM chuyển giao bản gốc cho NHTW
SGD hạch tốn cho vay, ghi nợ tài khoản cho
vay, cĩ TK TG cĩ kỳ hạn của NHTM
2 C HO VAY CẦM CỐ CHỨNG TỪ CĨ GIÁ (M ORTGAGED L ENDING )
Giảng viên: Ths Nguyễn Tiến Trung 34
c./Quy trình cho vay:
Bước 2:
Về mức cho vay: Mức cho vay tối đa bằng mệnh giá chứng từ cầm cố: đối với chứng từ do KBNN, NHNN phát hành, mức cho vay 100% mệnh giá, cịn các chứng từ khác tuy theo mức độ rủi ro mà mức cho vay khác nhau nhưng tối đa 80% mệnh giá
Về thời hạn cho vay: tối đa bằng thời hạn hiệu lực cịn lại của chứng từ
2 C HO VAY CẦM CỐ CHỨNG TỪ CĨ GIÁ (M ORTGAGED L ENDING )
Giảng viên: Ths Nguyễn Tiến Trung 35
c./Quy trình cho vay:
Bước 3: khi đến hạn thanh tốn:
NHTM lập lệnh chi trích tiền trên tài khoản
tiền gửi của mình để trả nợ cho NHTW, SGD
tính tốn và thu lãi từ TK tiền gửi của NHTM
NHTM chuyển trả bản gốc các chứng từ cầm
cố cho NHTM
2 C HO VAY CẦM CỐ CHỨNG TỪ CĨ GIÁ (M ORTGAGED L ENDING )
Giảng viên: Ths Nguyễn Tiến Trung 36
Cho vay bằng tiền (1) Cho vay cầm cố chứng từ có giá Chuyển giao chứng từ cầm cố
NHTW NHTM (Central Bank) (Commercial Bank)
Chuyển trả chứng từ cầm cố (2) Thu nợ khi đáo hạn Hoàn trả nợ gốc và lãi vay
Trang 10Giảng viên: Ths Nguyễn Tiến Trung 37
a./Khái niệm: cho vay lại là hình thức tái
cấp vốn của NHTW đối với các NHTM,
trong trường hợp NHTM bị thiếu vốn do
các khoản tín dụng đã thực hiện với khách
hàng chưa đến hạn thu nợ, nhờ đó giúp
cho NHTM có thể duy trì hoạt động cho
vay một cách bình thường
Giảng viên: Ths Nguyễn Tiến Trung 38
b./Điều kiện cho vay: NHTM thoả mãn điều kiện sau:
NHTM đang hoạt động kinh doanh bình thường và có
uy tín đối với NHTW;
NHTM có chất lượng tín dụng tốt, tỷ lệ nợ quá hạn, nợ xấu trong tỷ lệ cho phép không vượt quá tỷ lệ quy định;
Hồ sơ tín dụng vay lại là hồ sơ tín dụng có chất lượng (KH vay vốn của NHTM là KH có uy tín, kinh doanh có hiệu quả, ôn định và có hệ số tín nhiệm cao
Giảng viên: Ths Nguyễn Tiến Trung 39
c./Mức cho vay và thời hạn cho vay:
Mức cho vay: tối đa không quá 80% tổng dư
nợ của các hồ sơ tín dụng xin vay lại;
Thời hạn cho vay: thời hạn cho vay lại phải
phù hợp với thời hạn cho vay còn lại thể hiện
trong hồ sơ tín dụng để đảm bảo cho NHTM
thực hiện việc trả nợ cho NHTW
Giảng viên: Ths Nguyễn Tiến Trung 40
d./Quy trình cho vay lại theo hồ sơ theo hồ sơ tín dụng:
Bước1: NHTM làm đơn xin vay gửi cho SGD NHTW kèm hồ sơ tín dụng mà NHTM cho khách hàng vay và đang trong thời hạn chính thức đồng thời gửi bảng phân tích đánh giá khách hàng vay vốn của mình với các thông tin sau: tình hình sxkd, tài chính, mức dư nợ, tài sản đảm bảo, khả năng trả nợ,…vv
Trang 11Giảng viên: Ths Nguyễn Tiến Trung 41
d./Quy trình cho vay lại theo hồ sơ theo hồ sơ tín
dụng:
Bước 2: NHTW tín hành thẩm định hồ sơ tín dụng vay
vốn của NHTM, NHTW tái kiểm tra tất cả hồ sơ tín
dụng, kiểm tra các thông tin liên quan đến khách hàng
của NHTM
Nếu hồ sơ tín dụng không có chất lượng hoặc chất
lượng thấp, NHTW từ chối cho vay;
Nếu hồ sơ có chất lượng thì cho vay và căn cứ hồ sơ tín
dụng để xác định mức cho vay và thời hạn cho vay
Giảng viên: Ths Nguyễn Tiến Trung 42
CHO VAY THEO ĐỐI TƯỢNG CHỈ ĐỊNH (LEND FOR OBJECT)
Với tư cách là NH của chính phủ và là cơ quan quản lý tài chính tổng hợp của chính phủ, hoạt động tín của NHTW còn góp phần thực hiện các mục tiêu chính sách kinh tế -xã hội của chính phủ, các cho vay theo đối tượng chỉ định được NHTW thực hiện mà không đòi hỏi NHTM phải có bảo đảm, chỉ yêu cầu NHTM làm trung chuyển các khoản tín dụng này đúng đối tượng:
Cho vay theo chỉ định là các chương trình, dự án phát triển kinh tế của chính phủ;
Cho vay theo chỉ định là các chương trình khắc phục hậu quả thiên tai, mất mùa, chương trình cho vay xoá đói giảm nghèo
Giảng viên: Ths Nguyễn Tiến Trung 43
CHO VAY THEO ĐỐI TƯỢNG CHỈ ĐỊNH (LEND FOR OBJECT)
NHTM nào đủ điều kiện về mạng lưới, đội
ngũ cán bộ, khả năng tổ chức cho vay, giám
sát đối tượng sử dụng vốn đúng mục đích, có
năng lực tài chính , có ưu thế và công nghệ kỹ
thuật sẽ được NHTW lựa chọn
Lãi suất tượng trung hoặc ưu đãi, NHTM khi
cho vay phải thực hiện theo chế độ lãi suất ưu
đãi, NHTM hưởng phí hoa hồng
Giảng viên: Ths Nguyễn Tiến Trung 44
CHO VAY THANH TOÁN (LEND FOR PAYING)
Cho vay thanh toán là hình thức không phải là hình thức tiếp vốn cho các NHTM nhằm hỗ trợ hoạt động tín dụng cho các NHTM mà chỉ để khôi phục khả năng thanh toán cho các NHTM và TCTD