UBND TØNH qu¶ng b×nh Céng hoµ x• héi chñ nghÜa ViÖt Nam UỶ BAN NHÂN DÂN TỈNH QUẢNG BÌNH Số 127/BC UBND CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập Tự do Hạnh phúc Quảng Bình, ngày 22 tháng 6 năm 2017 B[.]
Trang 1UỶ BAN NHÂN DÂN
TỔ CHỨC HÀNH NGHỀ CÔNG CHỨNG
I ĐÁNH GIÁ TÌNH HÌNH TRIỂN KHAI THỰC HIỆN QUY HOẠCH TỔNG THỂ PHÁT TRIỂN TỔ CHỨC HÀNH NGHỀ CÔNG CHỨNG
1 Công tác chỉ đạo, điều hành và hướng dẫn triển khai thực hiện
Để triển khai thực hiện Quyết định 250/QĐ-TTg ngày 10/02/2010 của Thủtướng Chính phủ phê duyệt Đề án xây dựng Quy hoạch tổng thể phát triển tổ chứchành nghề công chứng ở Việt Nam đến năm 2020 (sau đây gọi là Quyết định250/QĐ-TTg), Quyết định 240/QĐ-TTg ngày 17/02/2011 của Thủ tướng Chínhphủ ban hành tiêu chí Quy hoạch phát triển tổ chức hành nghề công chứng ở ViệtNam đến năm 2020 (sau đây gọi là Quyết định 240/QĐ-TTg); Quyết định số2104/QĐ-TTg ngày 29/12/2012 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt “Quyhoạch tổng thể phát triển tổ chức hành nghề công chứng đến năm 2020” (sau đâygọi là Quy hoạch) UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 594/KH-UBND ngày03/6/2013 triển khai thực hiện Quyết định số 2104/QĐ-TTg trên địa bàn tỉnhQuảng Bình; Quyết định số 11/2012/QĐ-UBND ngày 25/6/2012 về việc sửa đổi,
bổ sung khoản 1 Điều 1 Quyết định số 02/2009/QĐ-UBND ngày 21/01/2009 củaUBND tỉnh Quảng Bình quy định thẩm quyền công chứng, chứng thực trên địa bàntỉnh Quảng Bình; Công văn số 1358/UBND-NC ngày 26/11/2013 về tăng cường hiệuquả trong việc phát triển các tổ chức hành nghề công chứng trên địa bàn tỉnh; Côngvăn số 623/UBND-NC ngày 21/5/2014 về việc đề nghị điều chỉnh Quy hoạch trên địabàn tỉnh Quảng Bình; Công văn số 491/UBND-NC ngày 10/5/2013, Công văn số1101/UBND-NC ngày 08/9/2014 về việc chuyển giao thẩm quyền công chứng,chứng thực; Công văn số 436/UBND-NC ngày 27/4/2015, Công văn số964/UBND-NC ngày 22/6/2016 hướng dẫn về thẩm quyền công chứng hợp đồng,giao dịch liên quan đến quyền sử dụng đất và tài sản khác gắn liền với đất; đồngthời, đã chỉ đạo Sở Tư pháp đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, hướng dẫn nghiệp vụ
Trang 2về phát triển tổ chức hành nghề công chứng1, tổ chức nhiều cuộc họp, hội nghị liênngành để bàn biện pháp phát triển tổ chức hành nghề công chứng theo Quy hoạch.
2 Công tác tuyên truyền, phổ biến, quán triệt nội dung của Quy hoạch
và các văn bản có liên quan
Triển khai thực hiện Quyết định số 2104/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ,UBND tỉnh đã chỉ đạo Sở Tư pháp đã tổ chức nhiều hội nghị tuyên truyền, phổbiến, quán triệt Quyết định 250/QĐ-TTg, Quyết định 240/QĐ-TTg; các chủ trươngcủa Đảng về xã hội hoá hoạt động công chứng tại Nghị quyết số 49-NQ/TW, hoànthiện hệ thống pháp luật trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp tại Nghị quyết số 48-NQ/TW; các nghị quyết của Chính phủ về hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp, cảithiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia như: Nghịquyết số 35/NQ-CP ngày 15/5/2016; Nghị quyết số 19/NQ-CP năm 2014, năm
2015, năm 2016 và năm 2017 trong chuyên mục “Pháp luật và đời sống” trên ĐàiTruyền hình Quảng Bình, Bản tin Tư pháp Quảng Bình, Website Sở Tư phápQuảng Bình; biên soạn, in ấn đề cương, tài liệu pháp luật về công chứng; xây dựng
và khai thác tủ sách pháp luật; trợ giúp pháp lý, tư vấn pháp luật Đồng thời chỉđạo các sở, ban, ngành cấp tỉnh, UBND cấp huyện trên cơ sở điều kiện của từngđịa phương, đơn vị để lựa chọn, áp dụng các hình thức tuyên truyền, phổ biến phùhợp Nhờ tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến quán triệt Quy hoạch trongđó chú trọng đến nội dung tuyên truyền, phổ biến quán triệt về bản chất, chứcnăng, vai trò của tổ chức hành nghề công chứng trong đảm bảo an toàn pháp lý chocác giao dịch dân sự nên đã góp phần nâng cao nhận thức trong cán bộ và Nhândân về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của công chứng, hoạt động của tổ chức hànhnghề công chứng đối với đời sống xã hội
II ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG VỀ TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CÔNG CHỨNG
1 Về đội ngũ công chứng viên
Về số lượng: Hiện nay, trên địa bàn toàn tỉnh có 13 công chứng viên đang
hoạt động hành nghề (hiện nay, cả nước có 2.182 công chứng viên2; trung bình, mỗitỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có 35 công chứng viên, tỷ lệ trung bình của cảnước 1 công chứng viên/42.484 người dân3; tỷ lệ trung bình của tỉnh Quảng Bình 1công chứng viên/67.450 người dân4) Số lượng công chứng viên trên địa bàn tỉnhphát triển còn chậm, (năm 2012 có 03 công chứng viên đến nay có 13 công chứngviên); có 7/13 công chứng viên làm việc tại các tổ chức hành nghề công chứng trênđịa bàn thành phố Đồng Hới, chiếm 54% Như vậy, số lượng công chứng viên còn
ít chưa đáp ứng để thực hiện Quy hoạch
1 Công văn số 924/STP-BTTP ngày 22/8/2013 về việc thực hiện Quyết định số 2104/QĐ-TTg ngày 29/12/2012 của Thủ tướng Chính phủ; Công văn số 566/STP-BTTP ngày 28/5/2013 về việc phối hợp chỉ đạo thẩm quyền chứng thực hợp đồng, giao dịch; Công văn số 2188/STP-BTTP ngày 07/12/2015, Công văn số 868/STP-HCTP ngày 16/5/2016; Công văn
số 2149/STP-BTTP ngày 31/10/2016 hướng dẫn, triển khai thẩm quyền công chứng, chứng thực hợp đồng văn bản thực hiện các quyền của người sử dụng đất, nhà ở
2 Theo số liệu thống kê của Bộ Tư pháp tính đến ngày 31/10/2016 (nguồn: Cổng Thông tin điện tử Bộ Tư pháp)
3 Tính theo tỷ lệ dân số năm 2016- số liệu sơ bộ theo báo cáo tình hình kinh tế- xã hội năm 2016 của Tổng cục Thống kê (nguồn: Trang Thông tin điện tử Tổng cục Thống kê)
4 Tính theo tỷ lệ dân số năm 2016- số liệu ước tính theo báo cáo tình hình kinh tế- xã hội năm 2016 tỉnh Quảng Bình của Cục Thống kê Quảng Bình (nguồn: Trang Thông tin điện tử Cục Thống kê Quảng Bình)
Trang 3Về chất lượng: 13/13 công chứng viên có trình độ cử nhân luật Tuy nhiên,
số lượng công chứng viên đã qua đào tạo nghề công chứng và tập sự hành nghềcông chứng trước khi được bổ nhiệm công chứng viên chưa nhiều (4/13 côngchứng viên, chiếm 30%); đa số công chứng viên thuộc trường hợp được miễn đàotạo nghề, miễn tập sự hành nghề công chứng hoặc chỉ được bồi dưỡng nghiệp vụngắn hạn do Bộ Tư pháp tổ chức
2 Về tổ chức hành nghề công chứng
Trên địa bàn tỉnh có 06 tổ chức hành nghề công chứng, trong đó có 01
Phòng Công chứng và 05 Văn phòng công chứng (hiện nay cả nước có 943 tổ chứchành nghề công chứng, trong đó có 134 Phòng công chứng và 809 Văn phòngcông chứng5 Trung bình, mỗi tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có 14 tổ chứchành nghề công chứng; trong khi số lượng tổ chức hành nghề công chứng của tỉnhQuảng Bình chưa đạt ½ mức bình quân của cả nước)
Theo Quy hoạch tổng thể phát triển hành nghề công chứng trên địa bàn tỉnhQuảng Bình đến năm 2020 tỉnh Quảng Bình có 17 tổ chức hành nghề công chứng,trong đó:
- Giai đoạn 2011- 2015 có 09 tổ chức hành nghề công chứng (trong đó mỗiđịa bàn cấp huyện có 01 tổ chức hành nghề công chứng, riêng thành phố Đồng Hớicó 03 tổ chức hành nghề công chứng
- Giai đoạn 2016-2020 có thêm 08 tổ chức hành nghề công chứng (trong đómỗi địa bàn cấp huyện phát triển thêm 01 tổ chức hành nghề công chứng, riênghuyện Quảng Trạch phát triển thêm 02 tổ chức hành nghề công chứng); chưa tínhthị xã Ba Đồn được tách ra từ huyện Quảng Trạch
Tuy nhiên, từ năm 2012 đến nay chỉ phát triển được 05 Văn phòng côngchứng trên 04/8 địa bàn cấp huyện (thành phố Đồng Hới: 02 Văn phòng côngchứng; thị xã Ba Đồn (trước đây là huyện Quảng Trạch), huyện Quảng Ninh, BốTrạch: mỗi địa bàn 01 Văn phòng công chứng)
Như vậy, việc phát triển tổ chức hành nghề công chứng trên địa bàn tỉnh chưađạt so với chỉ tiêu của Quy hoạch đề ra (tính đến năm 2015 thì số lượng tổ chứchành nghề công chứng của cả tỉnh mới đạt 67% chỉ tiêu; tính theo địa bàn quy hoạchcấp huyện thì mới đạt 50% chỉ tiêu) 04/8 địa bàn cấp huyện (Minh Hóa, TuyênHóa, Quảng Trạch và Lệ Thủy) chưa có tổ chức hành nghề công chứng theo Quy
hoạch đề ra (Có bảng phụ lục I và II kèm theo).
Nguyên nhân là do điều kiện phát triển kinh tế- xã hội của tỉnh Quảng Bìnhcòn hạn chế; các quan hệ dân sự, nhất là các giao dịch liên quan đến kinh doanh,thương mại chưa nhiều; người dân chưa có thói quen sử dụng phương tiện và hìnhthức công chứng để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình ; số lượng côngchứng viên cũng như nguồn bổ nhiệm công chứng viên còn ít Mặt khác, theo tiêuchí quy hoạch ban hành kèm theo Quyết định số 240/QĐ-TTg ngày 17/02/2011của Thủ tướng Chính phủ thì sự thay đổi về chính sách và pháp luật như chính sách
về chuyển giao việc chứng thực các hợp đồng, giao dịch từ UBND cấp huyện, cấp
5 Theo số liệu thống kê của Bộ Tư pháp tính đến ngày 31/10/2016 (nguồn: Cổng Thông tin điện tử Bộ Tư pháp)
Trang 4xã sang cho tổ chức hành nghề công chứng, chính sách chuyển việc công chứng từhình thức bắt buộc sang tự nguyện đối với một số hợp đồng, giao dịch…là mộttrong bốn tiêu chí cơ bản để xây dựng Quy hoạch Tuy nhiên, Luật Đất đai năm
2013, Nghị định số 23/2015/NĐ-CP ngày 16/2/2015 của Chính phủ về cấp bản sao
từ sổ gốc, chứng thực bản sao từ bản chính, chứng thực chữ ký và chứng thực hợpđồng, giao dịch quy định hợp đồng, văn bản thực hiện các quyền của người sửdụng đất được công chứng tại tổ chức hành nghề công chứng hoặc chứng thực tạiUBND cấp xã Theo đó, không chuyển giao thẩm quyền chứng thực từ UBND cấphuyện và cấp xã sang tổ chức hành nghề công chứng, số lượng hợp đồng, giao dịchđược công chứng giảm; chưa tách bạch hoạt động dịch vụ công và hoạt động quản
lý nhà nước vì vậy đã tác động trực tiếp đến việc phát triển tổ chức hành nghề côngchứng Từ khi thực hiện Luật Đất đai năm 2013 (có hiệu lực từ ngày 01/7/2014) vàNghị định số 23/2015/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 10/4/2015) trên địa bàn cáchuyện không phát triển thêm được tổ chức hành nghề công chứng nào
3 Về việc chuyển giao thẩm quyền công chứng
Thực hiện xã hội hoá hoạt động công chứng theo tinh thần của Nghị quyết
số 49-NQ/TW của Bộ Chính trị, Luật Công chứng 2006, và Nghị định số88/2009/NĐ-CP ngày 19 tháng 10 năm 2009 của Chính phủ về cấp giấy chứngnhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất,UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số 11/2012/QĐ-UBND ngày 25/6/2012 vềviệc sửa đổi, bổ sung Khoản 1 Điều 1 Quyết định số 02/2009/QĐ-UBND quy địnhthẩm quyền công chứng, chứng thực trên địa bàn tỉnh Theo đó các hợp đồng, giaodịch trên địa bàn cấp huyện có tổ chức hành nghề công chứng hoạt động thì thuộcthẩm quyền của tổ chức hành nghề công chứng Quá trình triển khai việc thực hiệnchuyển giao thẩm quyền tại các huyện theo Quyết định số 11/2012/QĐ-UBNDphát sinh bất cập đó là các huyện đều có địa bàn rộng, nhiều đơn vị cấp xã nhưngchỉ có 01 tổ chức hành nghề công chứng nên việc đi lại để công chứng hợp đồng,giao dịch của Nhân dân gặp nhiều khó khăn; vì vậy để tạo điều kiện thuận lợi choNhân dân trong việc thực hiện công chứng, chứng thực hợp đồng, giao dịch liênquan đến quyền sử dụng đất và tài sản khác gắn liền với đất; đồng thời trên cơ sởhướng dẫn của Bộ Tư pháp, UBND tỉnh đã ban hành Công văn số 491/UBND-NCngày 10/5/2013, Công văn số 1101/UBND-NC ngày 08/9/2014 về việc chuyểngiao thẩm quyền công chứng, chứng thực hợp đồng, giao dịch Theo văn bản trên,thì trên địa bàn thành phố Đồng Hới, tiếp tục giữa nguyên thẩm quyền công chứnghợp đồng, giao dịch thực hiện các quyền của người sử dụng đất tại các tổ chức hànhnghề công chứng; địa bàn huyện Quảng Ninh có 06/15, huyện Bố Trạch có 07/30
và thị xã Ba Đồn có 6/16 đơn vị cấp xã, thẩm quyền này do Văn phòng Công chứngKiến Giang, Trung Sơn và Nhất Tín thực hiện; các đơn vị cấp xã còn lại người dânđược lựa chọn chứng thực tại UBND cấp xã hoặc công chứng tại các tổ chức hànhnghề công chứng trên địa bàn tỉnh
Thực hiện Luật Đất đai năm 2013, Nghị định số 23/2015/NĐ-CP và hướngdẫn về việc thực hiện công chứng, chứng thực hợp đồng, văn bản thực hiện cácquyền của người sử dụng đất của Bộ Tư pháp tại Công văn số 4800/BTP-BTTPngày 21/11/2014, Công văn số 978/BTP-BTTP ngày 31/3/2015, Công văn số
Trang 52271/BTP-BTTP ngày 29/6/2015, Công văn số 4233/BTP-BTTP ngày 16/11/2015UBND tỉnh đã ban hành Công văn số 436/UBND-NC ngày 27/4/2015, Công văn số964/UBND-NC ngày 22/6/2016 Theo đó, hướng dẫn:
- Đối với các địa bàn cấp xã, cấp huyện chưa chuyển giao thẩm quyền chứngthực các hợp đồng, văn bản liên quan đến quyền sử dụng đất, nhà ở và tài sản khácgắn liền với đất từ UBND cấp xã sang tổ chức hành nghề công chứng thì hợp đồng,văn bản thực hiện các quyền của người sử dụng đất, nhà ở và tài sản khác gắn liền vớiđất được công chứng tại Tổ chức hành nghề công chứng hoặc chứng thực tại UBNDcấp xã
- Đối với các địa bàn cấp xã, cấp huyện đã thực hiện việc chuyển giao thẩmquyền chứng thực hợp đồng, văn bản liên quan đến quyền sử dụng đất, nhà ở và tàisản khác gắn liền với đất từ UBND cấp xã sang tổ chức hành nghề công chứng tiếptục giữ nguyên thẩm quyền công chứng hợp đồng, văn bản thực hiện các quyềncủa người sử dụng đất, nhà ở tại các tổ chức hành nghề công chứng
4 Về hoạt động hành nghề công chứng
4.1 Kết quả hoạt động
Từ ngày 01/01/2012 đến ngày 31/12/2016, các tổ chức hành nghề công
chứng trên địa bàn tỉnh Quảng Bình đã thực hiện 85.706 việc làm công chứng, chứng thực 132.353 bản sao (trong đó Phòng Công chứng số 1 thực hiện: 23.174
việc làm công chứng và 70.236 bản sao chứng thực; các Văn phòng công chứngthực hiện: 62.532 việc làm công chứng và 62.117 bản sao chứng thực)
4.2 Doanh thu
- Tổng số phí đã thu: 27.288.169.647đ (trong đó Phòng Công chứng số 1:
7.032.624.000đ; các Văn phòng công chứng: 20.255.545.647đ)
- Số tiền nộp vào ngân sách nhà nước: 4.873.170.354đ (trong đó Phòng
Công chứng số 1: 3.621.788.000đ; các Văn phòng công chứng: 1.251.382.354đ)
(Có Bảng phụ lục III và IV kèm theo Báo cáo)
5 Đánh giá chung
Trong những năm qua các cấp uỷ Đảng, chính quyền địa phương luôn quantâm lãnh đạo, chỉ đạo công tác xã hội hoá hoạt động công chứng, từ việc ban hànhcác văn bản chỉ đạo hướng dẫn đến việc tạo điều kiện thuận lợi về mọi mặt để pháttriển tổ chức hành nghề công chứng trên địa phương góp phần thực hiện mục tiêuxã hội hóa công chứng theo tinh thần Nghị quyết số 49-NQ/TW của Bộ Chính trị
về Chiến lực cải cách tư pháp đến năm 2020, Nghị quyết số 17/NQ-TW ngày01/8/2007 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá X về đẩy mạnh cải cáchhành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước Qua 05 năm triển khaiQuy hoạch, UBND tỉnh đã phát triển thêm 05 Văn phòng công chứng, đề xuất Bộ
Tư pháp lộ trình phát triển tổ chức hành nghề công chứng tổng thể trên địa bàn tỉnh
và từng địa bàn cấp huyện trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt; đã chỉ đạo Sở Tàinguyên và Môi trường, Sở Xây dựng…trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ củatừng ngành tăng cường công tác tham mưu, đẩy nhanh tiến độ cấp các loại Giấyphép xây dựng, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, Giấy chứng nhận quyền sởhữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất để đảm bảo các giao dịch trên địa bàn
Trang 6tỉnh được thuận lợi; chỉ đạo Sở Tư pháp tham mưu thực hiện các giải pháp để pháttriển tổ chức hành nghề công chứng theo chỉ tiêu của Quy hoạch đề ra…Chính nhờlàm tốt công tác chỉ đạo, hướng dẫn trong những năm qua các tổ chức hành nghềcông chứng được thành lập đã bước đầu hoạt động ổn định, phát triển theo chiềuhướng chuyên nghiệp hoá đúng theo tính chất của một dịch vụ công, hoạt động củacác tổ chức hành nghề công chứng đã trở thành một nghề, một ngành chuyên mônsâu Vì vậy, các tổ chức hành nghề công chứng đã đóng góp tích cực cho sự pháttriển kinh tế - xã hội của tỉnh, tăng nguồn thu ngân sách của địa phương, giải quyếtviệc làm cho nhiều người lao động; đáp ứng nhu cầu của Nhân dân trên địa bàn,tạo lập môi trường pháp lý thuận lợi và tin cậy cho hoạt động đầu tư, kinh doanh,thương mại của tỉnh.
Tuy nhiên, so với cả nước thì hoạt động hành nghề công chứng ở tỉnh QuảngBình chưa thực sự phát triển mạnh, việc xã hội hoá hoạt động công chứng ở tỉnhQuảng Bình đang còn chậm; số lượng tổ chức hành nghề công chứng, công chứngviên và nguồn bổ nhiệm công chứng viên còn hạn chế Số lượng tổ chức hành nghềcông chứng trên địa bàn tỉnh cũng như trên từng đơn vị quy hoạch- cấp huyện đềuchưa đạt chỉ tiêu theo lộ trình phát triển tổ chức hành nghề công chứng của Quyhoạch và Kế hoạch triển khai Quy hoạch của tỉnh; chưa phát triển mạng lưới tổchức hành nghề công chứng rộng khắp và phân bố hợp lý gắn với địa bàn dân cưtheo mục tiêu của Quy hoạch đề ra Phần lớn, các hợp đồng, giao dịch được côngchứng viên chứng nhận đều thuộc trường hợp theo quy định của pháp luật bắt buộcphải công chứng hoặc chứng thực, còn các hợp đồng, giao dịch khác cá nhân, tổchức và doanh nghiệp chưa có thói quen tự nguyện lựa chọn hình thức công chứng
III HẠN CHẾ, KHÓ KHĂN
1 Vướng mắc, bất cập từ các quy định của Quy hoạch và các văn bản
có liên quan
- Về tách bạch giữa hoạt động công chứng và chứng thực: Luật Công chứng
năm 2006 đã quy định tách bạch giữa hoạt động công chứng và hoạt động chứngthực, theo đó các tổ chức hành nghề công chứng không thực hiện việc chứng thựcnhư trước đây (Nghị định số 75/2000/NĐ-CP ngày 08 tháng 12 năm 2000 củaChính phủ về công chứng, chứng thực) mà chỉ tập trung chuyên sâu cho hoạt độngcông chứng Đồng thời, theo mục tiêu của Quy hoạch đó là phát triển các tổ chứchành nghề công chứng mang tính chất là tổ chức dịch vụ công trong đó Văn phòngcông chứng do các công chứng viên thành lập đóng vai trò là lực lượng quan trọng,chủ đạo; thực hiện tách bạch giữa hoạt động công chứng với hoạt động chứng thựccủa cơ quan hành chính nhà nước Tuy nhiên, đến Luật Công chứng năm 2014 vàNghị định số 23/2015/NĐ-CP ngày 16/2/2015 của Chính phủ lại quy định Côngchứng viên ngoài chứng nhận các hợp đồng, giao dịch còn được chứng thực bảnsao từ bản chính, chứng thực chữ ký trong giấy tờ, văn bản; UBND cấp xã cũng cóthẩm quyền tương tự Vì vậy, chưa tách bạch được giữa hoạt động công chứng vàchứng thực, giữa quản lý nhà nước và dịch vụ công Mặt khác, cá nhân, tổ chứcmặc dù biết được sự khác nhau về tính chất, sự an toàn, chặt chẽ và tính chuyênnghiệp cao của các hợp đồng, giao dịch do công chứng viên chứng nhận với các
Trang 7hợp đồng, giao dịch được chứng thực nhưng cá nhân, tổ chức chưa có thói quenlựa chọn nên công chứng hay chứng thực.
- Về xã hội hóa hoạt động công chứng: Để tách bạch giữa hoạt động công
chứng với hoạt động chứng thực thì một trong những yêu cầu đặt ra đó là thực hiệnchuyển giao thẩm quyền chứng thực hợp đồng, giao dịch từ UBND cấp xã và cấphuyện sang các tổ chức hành nghề công chứng nhằm tạo điều kiện để cơ quan quản
lý nhà nước tập trung thực hiện các nhiệm vụ mà lĩnh vực tư không thực hiệnđược, đồng thời chuyển dịch vụ công thuộc ngành sang khu vực tư thực hiện nhằmhuy động các nguồn lực của xã hội trong việc cung cấp dịch vụ công cho ngườidân và doanh nghiệp Đây cũng là cơ sở, căn cứ để xây dựng quy hoạch và cũng làtiêu chí theo quy định của Quyết định số 240/QĐ-TTg (đối với địa bàn cấp huyệncó nhu cầu công chứng dưới 6.000 hợp đồng, giao dịch/năm thì quy hoạch tối đakhông quá 02 tổ chức hành nghề công chứng; đối với địa bàn cấp huyện có nhucầu công chứng từ 6.000 đến dưới 12.000 hợp đồng, giao dịch/năm thì quy hoạchtối đa không quá 04 tổ chức hành nghề công chứng; đối với địa bàn cấp huyện cónhu cầu công chứng trên 12.000 hợp đồng, giao dịch/năm thì quy hoạch tối đakhông quá 05 tổ chức hành nghề công chứng) Tại Đề án “Xây dựng Quy hoạchtổng thể phát triển tổ chức hành nghề công chứng đến năm 2020” ban hành kèm
theo Quyết định số 250/QĐ-TTg cũng đã xác định “ tiến tới thực hiện việc chuyển giao toàn bộ các hợp đồng, giao dịch từ UBND cấp huyện, cấp xã cho các
tổ chức hành nghề công chứng thực hiện nhằm chuyên nghiệp hóa hoạt động công chứng đáp ứng yêu cầu của hội nhập, đồng thời bảo vệ tốt quyền, lợi ích hợp pháp, an toàn pháp lý cho các giao dịch” Nhiều địa phương, trong đó có Quảng
Bình cũng đã ban hành quy định phân cấp thẩm quyền công chứng theo hướngchuyển dần việc công chứng các hợp đồng, giao dịch về quyền sử dụng đất và cáctài sản khác gắn liền với đất cho các tổ chức hành nghề công chứng Vì vậy, tronggiai đoạn này tỉnh Quảng Bình đã phát triển thêm 05 tổ chức hành nghề côngchứng Tuy nhiên, Luật Đất đai năm 2013 và Nghị định số 23/2015/NĐ-CP lại quyđịnh hợp đồng, văn bản thực hiện các quyền của người sử dụng đất và nhà ở đượccông chứng tại tổ chức hành nghề công chứng hoặc chứng thực tại Ủy ban nhândân cấp xã Bộ Tư pháp cũng đã ban hành nhiều văn bản hướng dẫn, chỉ đạo, theođó địa phương nào hoạt động công chứng đã ổn định, được Nhân dân tin tưởng thìkhông quyết định lại việc chuyển giao từ tổ chức hành nghề công chứng sangUBND cấp xã, cấp huyện Đồng thời, thời gian vừa qua nhiều cử tri phản ánh, kiếnnghị liên quan đến thẩm quyền công chứng, chứng thực các hợp đồng, giao dịch vềquyền sử dụng đất và tài sản khác gắn liền với đất, như: cử tri thị xã Ba Đồn đềnghị giải thích vì sao trên cùng một địa bàn thị xã các hợp đồng, giao dịch vềquyền sử dụng đất và tài sản khác gắn liền với đất của các phường thực hiện côngchứng tại tổ chức hành nghề công chứng còn các xã thì thực hiện chứng thực tạiUBND cấp xã; cử tri huyện Quảng Ninh, Bố Trạch và thị xã Ba Đồn phản ánhTỉnh quy định chuyển thẩm quyền chứng nhận các hợp đồng, giao dịch về quyềnsử dụng đất và tài sản khác gắn liền với đất cho tổ chức hành nghề công chứng làkhông thuận lợi cho người dân; đề nghị Tỉnh để Nhân dân được lựa chọn chứngnhận các hợp đồng, giao dịch tại tổ chức hành nghề công chứng hoặc tại UBND
Trang 8cấp xã Tuy nhiên, qua thanh tra, kiểm tra việc thực hiện chứng thực các hợp đồng,giao dịch tại một số UBND cấp xã trên địa bàn tỉnh nhận thấy vẫn còn một số hạnchế, thiếu sót như: việc chứng thực chưa đảm bảo theo trình tự, thủ tục quy định;
hồ sơ lưu chưa đầy đủ các giấy tờ; lời chứng chưa theo mẫu quy định; người chứngthực chưa ký nháy vào từng trang của hợp đồng, giao dịch; đối với việc chứng thựcvăn bản thoả thuận phân chia di sản, khai nhận di sản thì chưa xác định đượcnhững người thuộc hàng thừa kế, chưa xác định được phần di sản thừa kế trongkhối tài sản chung với người khác,…Vì vậy, trong trường hợp có tranh chấp xảy rathì một số hợp đồng, giao dịch do UBND cấp xã chứng thực có khả năng vô hiệu.Với quy định chưa thống nhất, rõ ràng cũng như những vướng mắc trong thực tiễntriển khai thực hiện xã hội hoá hoạt động công chứng nêu trên nên ảnh hưởng đếnviệc thành lập Văn phòng công chứng
- Về phát triển Văn phòng công chứng: Nghị định số 29/2015/NĐ-CP ngày
15/3/2015 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều củaLuật Công chứng có một số chính sách ưu đãi đối với Văn phòng công chứngthành lập tại địa bàn có điều kiện kinh tế- xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn; tuynhiên các chính sách ưu đãi chưa chưa đủ hấp dẫn để thu hút việc phát triển cácVăn phòng công chứng tại các địa bàn này
Theo Quy hoạch thì lộ trình phát triển tổ chức hành nghề công chứng củatỉnh Quảng Bình đến năm 2020 là 07 đơn vị hành chính cấp huyện, gồm 01thành phố và 06 huyện (không có thị xã Ba Đồn) với 17 tổ chức hành nghề côngchứng Ngày 20/02/2013, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 125/NQ-CP vềviệc điều chỉnh địa giới hành chính huyện Quảng Trạch để thành lập mới thị xã
Ba Đồn và 06 phường thuộc thị xã Ba Đồn, theo đó tỉnh Quảng Bình có 08 đơn
vị hành chính cấp huyện gồm 01 thành phố, 01 thị xã và 06 huyện Vì vậy,UBND tỉnh đã đề nghị Bộ Tư pháp đề xuất Thủ tướng Chính phủ xem xét điềuchỉnh bổ sung thêm Quy hoạch phát triển tổ chức hành nghề công chứng trênđịa bàn thị xã Ba Đồn và tỉnh Quảng Bình; tuy nhiên đến nay vẫn chưa đượcxem xét, giải quyết
2 Hạn chế, khó khăn từ thực tiễn
Từ thay đổi về thể chế (liên quan đến chuyển giao thẩm quyền côngchứng hợp đồng, giao dịch; chưa tách bạch giữa hoạt động công chứng với hoạtđộng chứng thực) nên ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của các tổ chức hànhnghề công chứng thể hiện qua việc làm công chứng và doanh thu thấp, ngàycàng giảm (năm 2013 trung bình mỗi tổ chức hành nghề công chứng thực hiệnđược 5.699 việc làm công chứng, phí công chứng thu được là 1.823.033.000đồng thì đến năm 2016 trung bình mỗi tổ chức hành nghề công chứng thực hiệnđược 4.263 việc làm công chứng và phí công chứng thu được là 1.501.014.000đồng) Mặt khác, hoạt động công chứng tính đặc thù, rủi ro cao (công chứngviên chịu trách nhiệm đối với nội dung hợp đồng, giao dịch đã chứng nhận), làngành nghề kinh doanh có điều kiện (Trưởng Văn phòng công chứng phải làcông chứng viên có thời gian hành nghề ít nhất 02 năm; Văn phòng công chứngthành lập phải có từ 02 công chứng viên trở lên), số lượng người đủ điều kiện để
bổ nhiệm công chứng ít (phải là người có bằng cử nhân luật, tham gia khoá đào
Trang 9tạo nghề công chứng với thời gian 12 tháng, tập sự hành nghề công chứng 12tháng và đạt yêu cầu tại kỳ kiểm tra sát hạch do Bộ Tư pháp tổ chức) Vì vậy, sốlượng người đủ điều kiện để thành lập Văn phòng công chứng trên địa bàn tỉnhrất hạn chế.
3 Nguyên nhân của khó khăn, tồn tại
- Các quy định của Luật Đất đai và Nghị định số 23/2015/NĐ-CP chưa thốngnhất với chủ trương xã hội hoá hoạt động công chứng tại Nghị quyết số 49-NQ/TW
và Quy hoạch cho nên trong quá trình thực hiện còn có nhiều vướng mắc, bất cập
- Các quy định của pháp luật còn thiếu ổn định, trong đó có quy định về táchbạch giữa hoạt hoạt động công chứng và hoạt động chứng thực theo Luật Côngchứng 2006 và Luật Công chứng 2013, Nghị định số 79/2007/NĐ-CP và Nghị định
số 23/2015/NĐ-CP
- Chưa có sự chỉ đạo thống nhất giữa các, bộ, ngành Trung ương có liênquan về việc triển khai thực hiện thẩm quyền công chứng, chứng thực về hợpđồng, văn bản thực hiện các quyền của người sử dụng đất, nhà ở
- Ở địa phương chưa nhận được sự đồng tình, ủng hộ của một số cấp uỷ,chính quyền địa phương về phát triển tổ chức hành nghề công chứng và chủ trươngxã hội hoá hoạt động công chứng
- Nhận thức của một số cán bộ chính quyền địa phương về vai trò, vị trí của hoạtđộng công chứng còn chưa đầy đủ Một bộ phận Nhân dân chưa phân biệt được tínhchất của hoạt động công chứng và hoạt động chứng thực, tư duy pháp lý còn đơn giảnnên có thói quen lựa chọn chứng thực với thủ tục đơn giản, chi phí thấp thay vì côngchứng với thủ tục chặt chẽ, đảm bảo an toàn pháp lý cho các bên tham gia giao dịch
IV ĐỀ XUẤT, KIẾN NGHỊ
Đề nghị Bộ Tư pháp:
- Tiếp tục thể chế hoá chính sách xã hội hoá hoạt động công chứng theoNghị quyết số 49-NQ/TW của Bộ Chính trị Đồng thời hoàn thiện thể chế theohướng bên cạnh xã hội hoá thì mỗi lĩnh vực cung cấp dịch vụ công nói chung vàdịch vụ công trong lĩnh vực công chứng nói riêng cũng cần có ít nhất một đơn vị
- Chủ trì, phối hợp với các Bộ: Tài nguyên và Môi trường, Tài chính, Xâydựng và các cơ quan liên quan xây dựng, ban hành theo thẩm quyền cơ chế liênthông trong thực hiện các thủ tục hành chính về công chứng, đăng ký quyền sửdụng đất, tài sản gắn liền với đất và thuế nhằm tạo thêm cơ chế cho các tổ chứchành nghề công chứng hoạt động và phát triển; đồng thời tiết kiệm thời gian đi làmthủ tục của người dân; hạn chế các giao dịch ngầm, minh bạch và công khai thủ tụchành chính về công chứng, đăng ký đất đai, thuế
Trang 10- Quan tâm hơn nữa trong công tác chỉ đạo, hướng dẫn nghiệp vụ; kịp thờigiúp các địa phương tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong thực tế triển khaiQuy hoạch; có giải pháp để tiếp tục thực hiện các mục tiêu, nội dung đã đề ra tạiQuy hoạch.
- Điều chỉnh bổ sung thêm Quy hoạch phát triển tổ chức hành nghề côngchứng giai đoạn từ nay đến năm 2020 trên địa bàn thị xã Ba Đồn và tỉnh Quảng
Bình như sau: Tại địa bàn thị xã Ba Đồn: Tổng số tổ chức hành nghề công chứng
quy hoạch trên địa bàn thị xã: 02, trong đó: Giai đoạn năm 2011- 2015 phát triển:
01 tổ chức hành nghề công chứng; giai đoạn năm 2016-2020 phát triển thêm: 01 tổchức hành nghề công chứng
V MỘT SỐ NHIỆM VỤ TRỌNG TÂM VÀ GIẢI PHÁP
1 Tiếp tục tổ chức phổ biến, quán triệt Nghị quyết số 49-NQ/TW của BộChính trị về Chiến lược cải cách tư pháp và các nội dung của Quy hoạch, Quyếtđịnh 250/QĐ-TTg, Quyết định 240/QĐ-TTg với nhiều hình thức khác nhau tùyvào điều kiện từng địa phương, từng nhóm đối tượng và từng giai đoạn phát triểncủa xã hội để lựa chọn hình thức tuyên truyền, phổ biến cho phù hợp nhằm nângcao hơn nữa nhận thức của các cấp, các ngành và toàn xã hội về vai trò và tầm quantrọng và lợi ích của hoạt động công chứng đối với việc phát triển kinh tế xã hội và antoàn giao dịch, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức, về chủ trương xãhội hoá hoạt động công chứng, phát triển các tổ chức hành nghề công chứng
2 Tiếp tục triển khai thực hiện Quy hoạch đã được phê duyệt, bảo đảm phát
triển các tổ chức hành nghề công chứng theo chỉ tiêu Quy hoạch đề ra; trong đó ưutiên phát triển Văn phòng công chứng tại các địa bàn huyện chưa có tổ chức hànhnghề công chứng nhằm đáp ứng đầy đủ nhu cầu công chứng các hợp đồng, giaodịch của cá nhân, tổ chức trong xã hội, tăng cường tính an toàn pháp lý cho cáchợp đồng, giao dịch
3 Lồng ghép việc triển khai các giải pháp phát triển tổ chức hành nghề côngchứng với việc thực hiện Nghị quyết số 35/NQ-CP ngày 15/5/2016 của Chính phủ
về hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp đến năm 2020; Nghị quyết số 19/NQ-CP ngày06/02/2017 của Chính phủ về tiếp tục hoàn thiện những nhiệm vụ giải pháp chủyếu cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia năm
2017, định hướng đến năm 2020
4 Rà soát nguồn nhân lực bổ nhiệm công chứng viên để xây dựng cơ chế,chính sách phát triển nguồn bổ nhiệm công chứng viên như: Liên kết với các cơ sởđào tạo công chứng viên mở lớp tại tỉnh Quảng Bình; cử người tham gia các khoá đàotạo công chứng viên; hỗ trợ kinh phí đào tạo công chứng viên; tạo điều kiện chonhững người đã qua đào tạo nghề công chứng trong việc tập sự hành nghề côngchứng…Đồng thời xây dựng chính sách thu hút và tạo điều kiện cho các công chứngviên có kinh nghiệm lâu năm trong hoạt động hành nghề công chứng viên có nhu cầuthành lập Văn phòng công chứng tại địa phương; tăng cường các hình thức tập huấn,bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho đội ngũ công chứng viên hiện đang hành nghề
5 Có cơ chế đảm bảo các tổ chức hành nghề công chứng đáp ứng yêu cầu,phục vụ tốt cho nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương như: thành lậpHội Công chứng viên; thường xuyên hội thảo, tọa đàm; xây dựng cơ sở dữ liệu về
Trang 11công chứng nhằm hạn chế các rủi ro có thể xảy ra trong hoạt động nghề nghiệp củacông chứng viên Thực hiện tin học hóa tổ chức hành nghề công chứng; kết nốimạng trao đổi thôngtin giữa các tổ chức hành nghề công chứng với nhau và với cơquan quản lý nhà nước về công chứng.
6 Các sở, ngành có liên quan tăng cường công tác tham mưu, đề xuất vàthực hiện theo thẩm quyền để tạo mọi điều kiện thuận lợi cho các cá nhân khithành lập Văn phòng Công chứng (từ khâu tiếp cận tìm hiểu làm hồ sơ, đến hướngdẫn, tiếp nhận và rút ngắn thời gian giải quyết…) Đối với các địa bàn cấp huyệnkhông phát triển được Văn phòng công chứng thì xem xét, đề xuất phương ánthành lập Phòng công chứng để đáp ứng ứng nhu cầu công chứng của cá nhân, tổchức và doanh nghiệp
7 Sở Tư pháp phối hợp với các sở, ngành có liên quan, UBND các huyện,thị xã, thành phố tiếp thu ý kiến phản ánh, kiến nghị của cử tri trong thời gian vừaqua, căn cứ vào các quy định hiện hành và các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn của Bộ
Tư pháp, tiếp tục tham mưu các giải pháp phát triển tổ chức hành nghề công chứngtrên địa bàn tỉnh để đề xuất UBND tỉnh hướng dẫn thẩm quyền công chứng, chứngthực các hợp đồng giao dịch liên quan đến quyền sử dụng đất, nhà ở và tài sảnkhác gắn liền với đất
8 Tăng cường công tác chỉ đạo, hướng dẫn để nâng cao nhận thức và tráchnhiệm của các sở, ngành, địa phương có liên quan trong việc thực hiện Quy hoạch,nhất là ở các địa bàn cấp huyện khi có tổ chức hành nghề công chứng hoạt động phảitạo điều kiện về mọi mặt để các tổ chức hành nghề hoạt động theo đúng chủ trươngcủa Đảng và pháp luật của nhà nước về xã hội hóa hoạt động công chứng
9 Các tổ chức hành nghề công chứng tự chủ động nâng cao trình độ chuyênmôn, nghiệp vụ, kỹ năng hành nghề cho đội ngũ công chứng viên, nhân viên pháp
lý của tổ chức mình; quan tâm đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị đảm bảo chohoạt động; có tinh thần thái độ phục vụ Nhân dân, tổ chức và doanh nghiệp đếnyêu cầu công chứng nhằm nâng cao chất lượng hoạt động, xây dựng uy tín, thươnghiệu cho tổ chức mình
10 Tăng cường và đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra nhằm giúp cho các
tổ chức hành nghề công chứng hoạt động theo đúng quy định của pháp luật, tránhtình trạng cạnh tranh không lành mạnh giữa các tổ chức hành nghề công chứng.Thông qua đó nhằm bảo vệ quyền lợi ích hợp pháp của các cá nhân và tổ chức khitham gia các quan hệ, giao dịch dân sự, kinh tế, thương mại và khi có nhu cầu côngchứng các việc theo quy định
11 Thực hiện nghiêm túc chế độ thống kê, báo cáo; sơ kết, tổng kết rút kinhnghiệm trong triển khai thực hiện Quy hoạch; đồng thời kịp thời khắc phục nhữngbất cập của từng giai đoạn phát triển tổ chức hành nghề công chứng; xử lý nghiêmcác hành vi vi phạm; khen thưởng kịp thời các cá nhân, tổ chức có nhiều thành tíchtrong triển khai thực hiện Quy hoạch
Phần thứ hai TÌNH HÌNH THI HÀNH LUẬT CÔNG CHỨNG