Họ, những nhà vật lý kiệt xuất, xứng đáng được gọi là “Cha đẻ của vật lý” ARCHIMÈDE (287 212TCN) Acsimet sống ở thành phố Syracuse, trên đảo Sicile, con một một nhà thiên văn và toán học nổi tiếng Phi[.]
Trang 1ARCHIMÈDE (287-212TCN)
Acsimet sống ở thành phố Syracuse, trên đảo Sicile, con một một nhà thiên văn và toánhọc nổi tiếng Phidias Người cha đích thân dạy dỗ và hướng ông đi vào con đường khoa học tựnhiên Ðược hoàng gia tài trợ về tài chính, ông cống hiến cả cuộc đời mình cho nghiên cứu khoahọc và đạt được những thành tựu đồ sộ
Thời kỳ cổ Hi Lạp, giữa các nước nhỏ thường xảy ra chiến tranh Acsimet ở xứ Syracusenhỏ bé khi ngoại bang đánh vào xứ này Đã dù ở tuổi 73 nhưng ông vẫn tham gia bảo vệ tổ quốcbằng cả trí tuệ của nhà bác học Acsimet đã tính toán thiết kế một loại súng bắn đá, có thể bắn điđược những viên đá nặng hàng trăm kilogam Khi kẻ thù đến gần, Acsimet lệnh: ”Bắn!”, nhiềuthuyền chiến bị phá hỏng, địch sợ khiếp vía chạy tháo thân Nước Syracuse lại chiến thắng.Nhân dân vô cùng sùng bái và kính trọng trí tuệ người công dân thông thái của mình – Acsimet
Vị vua của xứ Syracuse lệnh làm một chiếc vương miện bằng vàng nguyên chất Khivương miện làm xong và đưa đến, vua nghi ngờ rằng có thể pha lẫn bạc, bèn hỏi Acsimet cáchnào nhận biết đó có đúng là vàng nguyên chất không? Bỗng một hôm, khi đang tắm, Acsimetbỗng nhận thấy rằng mực nước dâng cao lên khi ông nhảy vào nước Và bất ngờ ông phát hiện
ra một phương pháp giải quyết bài toán về chiếc vương miện Phương pháp đó chính là nguyên
lý về sức đẩy Acsimet mang tên ông
Nhưng điều làm cho mọi người cười ra nước mắt là: Acsimet quá phấn khởi, vội vàngnhảy ra khỏi bể tắm và vừa chạy trần truồng như nhộng trước mắt nhiều người, vừa hét tướnglên: Eureka! ( tức đã tìm ra rồi!)
Trang 2André Marie Ampère (1775-1836)
Nơi sinh: Marseille, Pháp
Ampère, André Marie là nhà toán học và vật lý người Pháp Ông là người đã phát hiện rahiện tượng vô cùng quan trọng trong lĩnh vực điện Đó là: Hai dòng điện đặt song song, cùnghướng thì sẽ hút nhau, còn hai dòng điện song song ngược hướng sẽ đẩy nhau
Thí nghiệm để dẫn tới kết luận trên được thực hiện từ năm 1820 đến năm 1825 Từ đó,Ampere đã đưa ra “Định luật Ampe”, xác định lực từ trường cảm ứng lên đoạn dây dẫn khi códòng điện chạy qua, cho thấy mọi dòng điện đều sinh ra quanh nó một từ trường Định luật nàychính là cơ sở để chế tạo động cơ điện, ứng dụng vô cùng quan trọng trong quá trình phát triểncủa nhân loại Tên của ông được đặt cho đơn vị cường độ dòng điện
Trang 3Albert Einstein (1879-1955)
Nơi sinh: Ulm, Đức (Quốc tịch: Hoa Kỳ)
Albert Einstein là nhà vật lý lý thuyết người Mỹ gốc Đức-Do Thái Ông là nhà khoa họcđại tài và có ảnh hưởng nhất của mọi thời đại Albert Einstein được coi là cha đẻ của vật lý hiệnđại, là nhà khoa học vĩ đại nhất thế kỉ XX và là một trí thức lỗi lạc nhất trong lịch sử Năm
1921, ông nhận giải Nobel vật lý vì “Những đóng góp cho vật lý lý thuyết, và đặc biệt là sựkhám phá về hiệu ứng quang điện”
Hiệu ứng quang điện là một hiện tượng điện - lượng tử, trong đó các điện tử được thoát
ra khỏi vật chất sau khi hấp thụ năng lượng từ các bức xạ điện từ Thành tựu nổi bất nhất củanhà khoa học Mỹ chính là “Thuyết đương đối” Thuyết này bao gồm thuyết tương đối hẹp vàthuyết tương đối rộng, là cơ sở của ngành vũ trụ học Ông còn đưa ra rất nhiều thuyết quantrong cho ngành vật lý: lý thuyết photon và lưỡng tính hạt sóng, thuyết lượng tử, chuyển độngcủa nguyên tử trong chất rắn…
Trang 4Michael Faraday (1791-1867)
Nơi sinh: Newington Butts, AnhFarraday là một nhà vật lý và hóa học người Anh, nghiên cứu về điện và từ tính Ông là người đã phát minh ra động cơ điện và máy phát điện, là hai sáng chế nền tảng cho công nghệ thế kỷ XX Năm 1821, ông đã sử dụng một nam châm và một sợi dây mang điện để tạo ra sự chuyển động cơ học, từ đó tạo nên động cơ điện Từ đó khám phá ra “Định luật cảm ứng
Faraday”, được xem là thành tựu quan trọng nhất của ông Mười năm sau, bằng cách sử dụng từtrường và chuyển động cơ học, Faraday đã phát minh ra máy phát điện
Faraday đã xây dựng nên định luật cơ bản của điện phân trong những ngày đầu nghiên cứu hóa học Ông là người đã giới thiệu một số thuật ngữ hóa học như Ion, cứ dương, cực âm vàcác điện cực Năm 1925, ông phát hiện ra Benzen, một chất hữu cơ quan trọng Năm 1845, ông đưa ra Hiệu ứng Fraday, một hiện tượng mô phỏng sự ảnh hưởng của từ tính đối với sóng ánh sáng trong ánh sáng phân cực Cụ thể là, nếu ánh sáng phân cực đi qua một từ trường thì độ phân cực của nó sẽ thay đổi Đây là định hướng đầu tiên nói lên mối liên hệ giữ ánh sáng và điện từ Tên của ông được đặt tên cho đơn vị điện dung - Farad
Trang 5Galileo Galilei (1564-1642)
Nơi sinh: Pisa, Italy
Galileo cũng được nhân loại coi là “Cha đẻ của khoa học hiện đại” Galileo Galilei, thường được gọi là Galileo, là một nhà thiên văn học, nhà vật lý học và là nhà toán học Ông được xếp vào hàng ngũ những nhà khoa học vĩ đại nhất mọi thời đại cùng với các nhà khoa học như Archimedes, Newton, và Einstein… Ông là người có vai trò quan trọng trong cuộc cách mạng khoa học
Những thành tựu to lớn của ông phải kể đến là việc tạo ra kính thiên văn và cải tiến nó, giúp con người có thể quan sát các hiện tượng thiên văn như xác định các tuần của Sao Kim, phát hiện bốn vệ tinh lớn nhất của Sao Mộc (được đặt tên là các vệ tinh Galileo)…
Những kết quả thu được giúp khẳng định lý thuyết của Copernicus rằng “Mặt trời là trung tâm của hệ mặt trời” Trong vật lý, Galileo đã phát hiện ra các nguyên tắc chuyển động quả lắc Một thông tin thú vị nữa về Galileo, do một học trò của Galileo - Vincenzo Viviani, kể rằng Galileo đã thả những quả bóng bằng cùng vật liệu, nhưng có trọng lượng khác nhau, từ Tháp nghiêng Pisa để chứng minh rằng thời gian rơi của chúng không phụ thuộc vào trọng lượng
Galileo cũng là người phát minh ra nhiệt kế và một thiết bị được gọi là cân bằng thủy tĩnh để xác định khối lượng riêng
Trang 6Count Alessandro Volta (1745-1827)
Nơi sinh: Como, Italy
Bâ tước Alessandro Volta lă nhă vật lý người Ý, lă người đê phât triển ra “pin Volta” nổitiếng với hai điện cực, một lăm bằng kẽm, một lăm bằng đồng Pin Volta lă thứ có thể tạo radòng điện liín tục đầu tiín trín thế giới Volta được sinh ra tại Como ,yíu thích vật lý từ bĩ vẵng đê trở thănh giảng viín tại câc trường công ở đỏ Năm 1774, ông trở thănh giâo sư vật lýtrường Hoăng gia tại Como
Một phât minh tiín phong khâc của Volta đó lă khẩu súng điều khiển từ xa, lă nền tảngcho ý tưởng về điện tín, một hình thức liín lạc quan trọng đối với con người
Để ghi nhận công lao to lớn của ông, người ta đê đặt tín ông cho đợn vị hiệu điện thế,điện âp - Volt
Trang 7James Prescott Joule (1818-1889)
Nơi sinh: Salford, AnhJames Prescott Joule, nhà vật lý người Anh, đã chứng minh được nhiệt là một dạng nănglượng Ông cũng là người đầu tiên thực hiện những phép đo chính xác năng lượng cơ học cầnthiết để sản xuất ra nhiệt lượng Các giá trị đo được này được gọi là tương đương cơ học củanhiệt, là nền tảng cho việc xây dựng nguyên tắc bảo toàn năng lượng Định luật bảo toàn nănglượng, cũng là định luật I nhiệt động lực học (một trong bốn định luật của nhiệt động lực học),phát biểu rằng năng lượng không thể tự nhiên sinh ra hoặc mất đi Đơn vị công Joule (Jun - J)
đã được đặt theo tên của ông như để ghi nhớ công lao to lớn của ông đối với ngành vật lý học
Trang 8Sir Isaac Newton (1643 - 1727)
Nơi sinh: Lincolnshire, Anh
Người ta "nhớ" đến Newton nhiều nhất qua chi tiết "quả táo và định luật vạn vật hấpdẫn" đấy! Có người cho rằng quả táo rơi vào đầu Newton đúng lúc ông tìm ra "chân lý" sau khi
đã ngồi "vắt óc" dưới gốc táo, nhưng cũng có ý kiến cho rằng lúc đó ông chỉ đơn giản đang tản
bộ trong vườn và nhìn táo rụng đầy sân vườn từ đó nảy ra định luật vạn vật hấp dẫn
Newton là một trong những thiên tài khoa học vĩ đại nhất của mọi thời đại Ông là nhàvật lý, nhà thiên văn học, nhà triết học tự nhiên và nhà toán học kiệt xuất của nước Anh Ông làngười đã xây dựng những định luật cơ bản của cơ khí, mô tả về vạn vật hấp dẫn và áp dụngchúng để giải thích sự hoạt động của hệ mặt trời Newton còn nổi tiếng với “Ba định luậtNewton” về chuyển động Ngoài ra, Newton cũng có nhiều đóng góp quan trọng và ứng dụnglâu dài cho vật lý quang học (như hiện tượng tán sắc ánh sáng, giải thích việc ánh sáng trắngqua lăng kính trở thành nhiều màu…) và toán học (như nhị thức Newton tổng quát, phép tính viphân và tích phân…)
Trang 9Georg Ohm (1789-1854)
Nơi sinh: Munich, Đức
Georg Simon Ohm là nhà vật lý người Đức, đã phát hiện ra mối liên hệ giữa điện áp, chiều và điện trở trong mạch điện Sau khi ông qua đời, đơn vị của điện trở đã được đặt theo têncủa ông, “Ohm - Ôm” Ông còn là tác giả của “Định luật Ôm” nổi tiếng, được ông công bố vào cái thời mà dụng cu đo lường còn rất thô sơ, chưa có ampère kế, volt kế - năm 1827 Định luật
phát biểu rằng “Cường độ dòng điện trong một đoạn mạch tỷ lệ thuận với điện áp ở hai đầu
đoạn mạch và tỷ lệ nghịch với điện trở của đoạn mạch đó” Trong sách vật lý cấp 2, chúng mình
đã được học qua về định luật Ohm rồi đấy!
Trang 10Blaise Pascal (1623-1662)
Nơi sinh: Clermont-Ferrand, Pháp
Pascal là một nhà toán học, triết học và vật lý học Ông nghiên cứu thủy động lực học và
đã đưa ra thuyết gọi là “Định luật Pascal” Định luật Pascal được phát biểu như sau: "Áp suấtchất lỏng do ngoại lực tác dụng lên mặt thoáng được truyền nguyên vẹn tới mọi điểm trong lòngchất lỏng"
Ông còn nổi tiếng với một niềm tin rằng khoa học và tôn giáo có xung khắc; thực tế, ôngtin rằng việc chứng minh các chân lý khoa học cần có sự giúp đỡ của Chúa trời, chứ không thểchỉ dựa vào nỗ lực của con người
Tên của Pascal đã được đặt cho rất nhiều thứ, như: đơn vị đo áp suất là lực tác động lênmỗi đơn vị diện tích (tương đương với đơn vị N/ m2 (newton/mét vuông): 1 Pa = N/m2) Pascalcòn là tên một ngôn ngữ lập trình với các phiên bản như TurboPascal và FreePascal
Tất cả những điều này được ông thực hiện trong 39 năm ngắn ngủi của cuộc đời Haitháng sau sinh nhật lần thứ 39, ông đã qua đời
Trang 11James Watt (1736-1819)
Nơi sinh: Greenock, Scotland
Nhà phát minh người Áo James Watt còn là một nhà kĩ sư cơ khí tài ba Ông thườngđược nhắc tới cùng với phát minh máy hơi nước, cho dù ông không phải là người đầu tiênnghiên cứu thiết bị này Ông cùng với William Murdoch và đồng sự Matthew Boulton đã cùngnghiên cứu hoàn thiện chiếc máy hơi nước Những cải tiến của Watt và các đồng nghiệp củamình là công cụ quan trọng thúc đẩy cuộc cách mạng công nghiệp ở Anh và các nước khác.Đơn vị đo công suất Watt (W) trong hệ đo lường quốc tế được đặt theo tên của James Watt(1W= 1 J/s)
Trang 13Hans Geiger (1883-1945)
Nơi sinh: Neustadt-an-der-Haardt, Đức
Hans Geiger là nhà vật lý người Đức, nổi tiếng với các thành tựu trong vật lý hạt nhân Ông đã phát triển bộ đếm Geiger (con được gọi là bộ đếm Geiger-Muller), là một công cụ để phát hiện ra tia gamma,hạt alpha và beta, hoặc các dạng khác của bức xạ ion hóa
Những nhà thám hiểm sử dụng bộ đếm Geiger để tìm ra uranium, thori, và các nguyên tố phóng xạ khác Những công cụ đó cũng được sử dụng trong khoa học và công nghiệp, chủ yếu liên quan đến các đồng vị phóng xạ
Trang 14Heinrich Hertz (1857-1894)
Nơi sinh: Bonn, Đức
Nhà vật lý người Đức Heinrich Hertz là người có nhiều đóng góp quan trọng trong việc nghiên cứu các hiện tượng điện tử Ông là người đã phát hiện ra sóng phát thanh và hiệu ứng quang điện Ông là người đầu tiên chứng minh được sự tồn tại của sóng điện từ, phát minh ra một thiết bị có thể phát và thu sóng
vô tuyến VHF hoặc UHF Vào năm 1930, tên của ông được đặt cho đơn vị của tần số (SI hert – Hz), mộtphép đo số lần của cùng một hiện tượng lặp lại trên một đơn vị thời gian
Ernst Mach (1838-1916)
Trang 15Nơi sinh: Brno, Áo.
Đây là nhà vật lý học, nhà triết học người Áo, người đã tiến hành những nghiên cứu vô cùng quan trọng
về sự di chuyển động ở tốc độ siêu âm Để vinh danh ông, người ta đã gọi số Mach là tỷ lệ giữa tốc độ của một vật thể bay và tốc độ âm thanh trong không khí xung quanh (Một vật thể ở tốc độ Mach 1 tức
là nó đang chuyển động với vận tốc của âm thanh, Mach 2 là vận tốc gấp đôi vận tốc âm thanh… Vận tốc này giảm khi nhiệt độ không khí giảm)
Benoit Mandelbrot (1924 )
Trang 16Nơi sinh: Copenhagen, Đan Mạch.
Mandelbrot là nhà vật lý và nhà toán học người Đan Mạch, là người được mệnh danh là "Cha đẻ của hình học fractan" Fractal là một thuật ngữ Mandelbrot đưa ra vào năm 1975, sau quá trình ông nghiên cứu những hiện tượng trong thiên nhiên không có đặc trưng về độ dài
Ông cho rằng rằng: “Các đám mây không phải là hình cầu, các ngọn núi không phải là hình nón” Ông
gọi những đối tượng hình học có hình dáng ghồ ghề, không trơn nhẵn, và có tính đối xứng trong thiên nhiên là Fractal Mandelbrot cho rằng khi ta chia một vật thể fractal, với hình dáng ghồ ghề, gãy góc ra thành những phần nhỏ thì nó vẫn có được đặc tính đối xứng trong một cấu trúc tưởng như hỗn đoạn Hình dáng các đám mây, đường đi của các tia chớp là những ví dụ mà ta dễ nhìn thấy được
Mandelbrot dành hầu hết sự nghiệp của mình ở Trung tâm Nghiên cứu Thomas J Watson của IBM, và
là một thành viên của IBM Fellow Ông sau đó là Giáo sư Sterling về Khoa học Toán học ở đại học Yale Mandelbrot cũng làm việc tại Phòng thí nghiệm Quốc gia Đông bắc Thái Bình Dương, và
Université Lille Nord de France, Viện nghiên cứu cấp cao Princeton và Centre National de la RechercheScientifique
Trang 17Charles Francis Richter (1900-1985)
Nơi sinh: Hamilton, Ohio, Hoa Kỳ
Charles Richter là một nhà vật lý, nhà địa chấn học người Mỹ, nổi tiếng với thành tựu “Thang độ Richter”, giúp xác định được mức độ động đất Ông và công sự của mình làm việc tại Viện Công nghệ California (thuộc California, Mỹ), tên là Beno Gutenberg, đã cùng nghiên cứu về động đát Năm 1935
“Độ Richter” được công bố, và ngay lập tức trở thành thước đo tiêu chuẩn cường độ động đất cho đến ngày nay
Trang 18Erwin Schrödinger (1887-1961)
Nơi sinh: Erdberg de Vienna, Áo
Erwin Rudolf Josef Alexander Schrödingerlà một nhà vật lý người Áo Ông nổi tiếng với những đóng góp trong cơ học lượng tử, là người phát minh ra cơ học sóng (một hình thức của cơ học lượng tử) Năm
1933 ông đã được nhận giải Nobel nhờ phát minh ra phương trình Schrödinger vào năm 1926 Đây là một phương trình cơ bản của vật lý lượng tử mô tả sự biến đổi trạng thái lượng tử của một hệ vật lý theothời gian, thay thế cho các định luật Newton và biến đổi Galileo trong cơ học cổ điển
Lord Kelvin (hay William Thomson) (1824-1907)
Trang 19Nơi sinh: Belfast, Vương quốc Anh.
Ở thời của William Thomson Kelvin, ông được xem là nhà khoa học lỗi lạc nhất Năm 1892, ông được nhận danh hiệu Nam tước Kelvin, sau khi được Nữ hoàng Victoria phong tước hiệp sĩ Tên Kelvin của ông cũng được đặt cho thang nhiệt độ tuyệt đối
Không giống như nhiệt giai Celsius, giai nhiệt Kelvin bắt đầu ở độ không tuyệt đối Mỗi độ K trong nhiệt giai Kenvin (1K) bằng một độ trong nhiệt giai Celsius (1°C) và 0°C ứng với 273,15K Ngoài ra, Kelvin đã có nhiều đóng góp thiết thực trong các lĩnh vực điện báo, điện và hàng hải Năm 1867, ông được cấp bằng sáng chế một cặp thiết bị cải thiện việc tiếp nhận các tín hiệu điện tín đường dài
J Robert Oppenheimer (1904-1967)
Trang 20Nơi sinh: New York, Hoa Kỳ.
Oppenheimer là nhà vật lý người Mỹ, người chỉ đạo các phòng thí nghiệm tại Los Alamos, New
Mexico Đây là nơi quả bom nguyên tử đầu tiên được thiết kế và xây dựng Oppenheimer được biết đến như là cha đẻ của bom nguyên tử Ông nổi tiếng với câu nói trích dẫn lời của Bhagavad Gita (“Bài hát của Đấng Tối Cao” bằng tiếng Phạn) trong các thử nghiệm Trinity (thử nhiệm vũ khí nguyên tử đầu tiên) tại New Mexico: “Bây giờ, tôi trở thành Thần chết, là kẻ hủy diệt của thế giới”
Nikola Tesla (1857-1943)