THAM LUẬN VỀ CÔNG TÁC GIẢNG DẠY VÀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

THAM LUẬN VỀ CÔNG TÁC GIẢNG DẠY VÀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC BỘ CÂU HỎI VÀ ĐÁP ÁN MÔN KỸ THUẬT ÂM THANH Đối tượng Cao đẳng Hình thức thi Tự luận Sinh viên không được phép sử dụng tài liệu Thời gian thi 90 p[.]

BỘ CÂU HỎI VÀ ĐÁP ÁN MÔN

KỸ THUẬT ÂM THANH

- Đối tượng: Cao đẳng

- Hình thức thi: Tự luận

- Sinh viên không được phép sử dụng tài liệu

- Thời gian thi: 90 phút

- Cấu trúc đề thi: Gồm 3 câu (hai câu lý thuyết và 1 câu bài tập)

I BỘ CÂU HỎI

Câu1 (4 điểm): Nêu các thông số cơ bản của âm thanh và sự thụ cảm âm thanh của

thính giác?

Câu2 (3điểm): Vẽ và phân tích sơ đồ khối hệ thống kỹ thuật ghi âm thanh tương tự

lên băng từ Audio?

Câu3 (3điểm): Phân tích nguyên lý hoạt động của bộ chuyển đổi A/D theo phương

pháp sử dụng sườn đơn?

Câu4 (3điểm): Nêu đặc tính kỹ thuật, vẽ cấu tạo và nêu nguyên lý làm việc của

micro điện động?

Câu5 (4điểm): Nêu đặc tính kỹ thuật, vẽ cấu tạo và nêu nguyên lý làm việc của loa

điện động?

Câu 6 (3điểm): Vẽ và phân tích sơ đồ khối của bàn trộn âm?

Câu7 (3điểm): Vẽ và phân tích sơ đồ khối của máy tăng âm?

Câu8 (4 điểm): Trình bày kỹ thuật thu ghi âm phim truyền hình?

Câu9 (4điểm): Vẽ và phân tích sơ đồ khối hệ thống thiết bị thu ghi âm số dùng trong

studio video?

Câu10 (4điểm): Vẽ và phân tích sơ đồ khối hệ thống thiết bị thu ghi âm tương tự

dùng trong studio audio?

Câu 11: Bài tập phối hợp trở kháng giữa máy tăng âm và loa:

Bài 1 (3 điểm): Cho một máy tăng âm công suất 60w các đầu trở kháng ra của máy

là: 0W, 4W, 8W, 83W Cấp cho hai loa 15w-8W Tìm công suất tiêu thụ của loa để mắc loa vào máy? Điện áp cấp cho loa là bao nhiêu?

Bài 2 (3 điểm): Cho một máy tăng âm công suất 50w các đầu trở kháng ra của máy

là: 0W, 4W, 8W, 16W Cung cấp cho hai loa 15w-16W Hỏi mắc loa như thế nào?

Bài 3 (3 điểm): Cho một máy tăng âm công suất 60w các đầu trở kháng ra của máy

là: 0W, 4W, 8W, 83W Cấp cho hai loa 15w-670W Tìm công suất tiêu thụ của loa để mắc loa vào máy? Điện áp cấp cho loa là bao nhiêu?

Bài 4 (3 điểm) : Cho một máy tăng âm công suất 50w các đầu trở kháng ra của máy

là: 0W, 4W, 8W, 16W Cung cấp cho hai loa 25w-16W Hỏi mắc loa như thế nào?

Bài 5 (3 điểm): Cho một máy tăng âm 50W có trở kháng ra của máy là: (0

-4-8-16-100)W, cung cấp cho hai loa 25W - 4W Mắc loa theo cách nào?

Bài 6 (3 điểm): Cho một máy tăng âm công suất 60w các đầu trở kháng ra của máy

là: 0W, 4W, 8W, 83W Cấp cho hai loa 10w-1000W Tìm công suất tiêu thụ của loa để mắc loa vào máy? Điện áp cấp cho loa là bao nhiêu?

Hà Nội, ngày … tháng…năm 2013

HIỆU TRƯỞNG

II ĐÁP ÁN

điểm

1 Cõu1: Nờu cỏc thụng số cơ bản của õm thanh và sự thụ cảm õm

thanh của thớnh giỏc?

4

- Các thông số cơ bản của âm thanh

- Tần số

- áp suất

- Tốc độ

- Công suất

- Cờng độ

0,5 0,5 0,5 0,25 0,25

- sự thụ cảm âm thanh của thính giác

- Độ cao

- Biên độ

- Ngỡng nghe đợc và ngỡng tới hạn

- Đồ thị cân bằng âm lợng

0,5 0,5 0,5 0,5

2 Cõu2: Vẽ và phõn tớch sơ đồ khối hệ thống kỹ thuật ghi õm

thanh tương tự lờn băng từ Audio?

3

- Phõn tớch:

- Âm thanh: Cú thể là tiếng núi của con người hoặc tiếng hút của

cỏc loài chim hay tiếng động của cỏc vật thể tồn tại trong khụng

gian…

- Xử lý tớn hiệu điện: Cỏc dao động õm thanh được thu qua một

thiết bị biến đổi là micro trở thành tớn hiệu điện õm tần Tớn hiệu

điện õm tần cú tần số và biờn độ tương ứng với cỏc dao động õm

thanh đưa đến và được xử lý bằng cỏc thiết bị như mixer audio, tăng

0,5

0,5

Sơ đồ khối hệ thống

Âm thanh

Xử lý tớn

âm và được ghi lên băng từ bằng máy ghi âm theo phương pháp ghi

âm từ tính

- Từ tính: Ghi âm từ tính là phương pháp dùng dòng âm tần từ

hóa băng từ và để lại từ dư trên băng từ theo quy luật của dòng điện

âm tần Lúc phát lại những mức từ dư trên băng qua đầu từ đọc lại

biến thiên thành dòng điện âm tần Nguyên lý ghi âm từ dựa trên

đặc tính của hạt sắt từ bị nhiễm từ khi đặt trong từ trường và còn giữ

lại mức từ dư khi ra khỏi từ trường đó

1,0

3 Câu3: Phân tích nguyên lý hoạt động của bộ chuyển đổi A/D

- Thành phần quan trọng nhất của bộ biến đổi sườn đơn là bộ tích

phân, bộ so sánh và bộ đếm nhị phân

- Bắt đầu qúa trình biến đổi, xung xóa đưa bộ đếm về 0, đảo mạch

S1 mở (tại thời điểm t1 Hb) lúc này tụ được nạp từ một nguồn điện

áp chuẩn qua đảo mạch S2

- Tại cửa vào đảo của bộ so sánh điện áp tăng tuyến tính với thời

gian, tín hiệu cần chuyển đổi đặt ở cửa vào không đảo của bộ so

sánh Khi bắt đầu giai đoạn tích, cửa ra của bộ so sánh sẽ mở một

khung, xung nhịp sẽ dẫn tới bộ đếm

- Tại thời điểm t2 sườn dốc của bộ tích phân đã đạt tới giá trị điện áp

cửa vào, bộ so sánh sẽ lật, nhịp đếm được khóa Giá trị nhị phân trên

bộ đếm tại thời điểm này đạt giá trị điện áp đặt ở cửa vào

- Bộ chuyển đổi A/D sườn đơn đạt độ chính xác cao, nhưng tốc độ

chuyển đổi chậm, nhất là sử lý tức thời (sử lý thời gian thực) một tín

hiệu âm thanh 16 bit thì qúa chậm, ta có thể đạt được hệ số chuyển

đổi nhanh hơn bằng phương pháp sườn dốc kép

0,5

0,5

0,75

0,75

0,5

4 Câu4: Nêu đặc tính kỹ thuật, vẽ cấu tạo và nêu nguyên lý làm

- Nêu đặc tính kỹ thuật:

- §é nhËy cña micro

- §Æc tuyÕn tÇn sè cña micro

- §Æc tuyÕn híng cña micro

- Trë kh¸ng

- Møc t¹p ©m néi bé

1,0

- VÏ cÊu t¹o:

1,0

CÊu t¹o micro điện động

4 Khe tõ

6 Trô s¾t

1 Mµng rung

3 Cuén d©y

5 Khèi nam ch©m

ch©m

D©y dÉn tÝn hiÖu ra

2 M¹ng nhÖn

- Nguyên lý làm việc:

- Khi nhận sóng âm thanh từ bên ngoài, màng rung sẽ rung động

dễ dàng theo đáp tần của âm thanh nhờ có mạng nhện Màng rung

rung động làm cho cuộn dây di chuyển trong khe từ, do cuộn dây đặt

trong từ trường của nam châm vĩnh cửu, cuộn dây rung động làm

cho từ trờng qua cuộn dây thay đổi và tạo nên sức điện động âm tần

(một dòng điện xoay chiều) ở hai đầu cuộn dây và được khuếch đại

lên bởi mixer và power amplifier

- Điện áp âm tần lấy ra ở hai đầu cuộn dây có tần số trùng với

tần số dao động âm thanh đầu vào, có biên độ tỷ lệ với mức thanh áp

tác động lên màng micro

1,0

5 Cõu5: Nờu đặc tớnh kỹ thuật, vẽ cấu tạo và nờu nguyờn lý làm

- Nờu đặc tớnh kỹ thuật:

+ Độ nhạy trục loa N + Hiệu suất của loa 

+ Đặc tuyến tần số của loa + Công suất danh định của loa + Trở kháng danh định của loa

1,5

Khối nam chõm

Cuộn dõy dao động

Màng nhỳn

Màng loa Khung sắt

Khối sắt dẫn từ

Màng nhện Khe từ

Cấu tạo loa điện động

- Nêu nguyên lý làm việc:

Khi cho dòng điện âm tần vào loa, tức là dòng điện âm tần đi

qua cuộn dây của loa, trong cuộn dây xuất hiện một từ trường Từ

trường cuộn dây của loa sẽ bị từ trường nam châm tác động làm cho

cuộn dây chuyển động lên xuống Sự chuyến động của cuộn dây kéo

theo sự chuyển động của màng loa tạo thành một dao động và phát

ra âm thanh có qui luật biến đổi theo tín hiệu âm thanh đưa vào

1,0

- Phân tích:

+ In put: Nhận các tín hiệu đầu vào là tín hiệu từ micro và tín hiệu

Line (máy ghi âm, tăng âm, mixer, camera )

+ Điều chỉnh mức: Nguyên tắc làm việc của ĐCM là thay đổi hệ số

truyền đạt của mạch bằng cách tăng độ suy giảm hay bổ xung độ

khuếch đại của kênh Có hai loại điều chỉnh mức: Điều chỉnh mức

thụ động, điều chỉnh mức tích cực

+ Khối trộn (bộ trộn): Thực hiện pha trộn các tín hiệu khác nhau từ

các đầu ra của các thiết bị khác đưa đến các đầu vào bàn trộn Trộn

là quá trình tác động lên hai tín hiệu sao cho trên đầu ra bộ trộn

nhận được các thành phần tần số tổng và hiệu của hai tín hiệu đó

+ Biểu đồ mức: Là đồ thị biểu thị sự thay đổi về mức điện áp (hoặc

mức công suất) của tín hiệu âm tần trong quá trình tín hiệu đi qua,

từ đầu vào đến đầu ra của một kênh tín hiệu âm tần Xác định các

yêu cầu kỹ thuật của từng phần tử trong một kênh tín hiệu như: Các

mức điện áp, hệ số khuếch đại của các bộ khuếch đại âm tần, hệ số

suy giảm, mức tạp âm ở từng điểm của kênh

+ Out put: Là các cổng đầu ra để đưa tín hiệu tới các thiết bị âm

0,25

0,5

0,5

0,5

0,25

Sơ đồ khối mixer Audio

In put chỉnh Điều

mức

đồ mức

Out put

thanh khác như máy ghi âm, tăng âm, loa.

- Phân tích:

+ Khuếch đại micro: Khuếch đại tín hiệu micro lên biên độ đủ lớn

tương ứng với tín hiệu các đường vào của máy ghi âm, đầu quay

đĩa, máy thu thanh

+ Khuếch đại pha trộn: Có nhiệm vụ pha trộn 2 hay nhiều nguồn tín

hiệu đưa tới đầu vào để đầu ra có một tín hiệu chung

+ Khuếch đại trung gian: Một số máy tăng âm có công suất lớn và

công suất trung bình thì giữa tầng khuếch đại pha trộn và tầng

khuếch đại đảo pha thường có thêm 1 vài tầng khuếch đại trung

gian Các tầng này có tên gọi là tầng khuếch đại đệm, khuếch đại sơ

bộ

+ Khuếch đại đảo pha: Nhiệm vụ chủ yếu là tạo ra 2 nguồn điện áp

tín hiệu có biên độ bằng nhau và ngược pha nhau 1800 theo yêu cầu

của tầng kích thích hay tầng công suất

+ Tầng kích thích (Tiền KĐ công suất): Khuếch đại công suất tín

hiệu đủ lớn theo yêu cầu của mạch vào tầng khuếch đại công suất,

đảm bảo cho máy tăng âm đưa ra công suất danh định

+ KĐ công suất: Là tầng cuối cùng của máy tăng âm có nhiệm vụ

khuếch đại tín hiệu để đảm bảo công suất ra danh định và các chỉ

tiêu kỹ thuật của máy

+ Nguồn cung cấp: Máy tăng âm dùng nguồn một chiều như pin, ắc

quy hoặc dùng mạch điện công nghiệp xoay chiều qua biến áp để

được mức điện áp theo yêu cầu rồi dùng các phần tử chỉnh lưu và

lọc để được thành phần 1 chiều thuần khiết

0,5

0,25

0,25

0,25

0,25

0,25

0,25

Sơ đồ khối máy tăng âm công suất lớn

KĐ Micro

KĐ Pha trộn

KĐ Trung gian

KĐ công suất

Nguồn cung cấp

M

Q

R

KĐ đảo pha

Kích thích

8 Câu8: Trình bày kỹ thuật thu ghi âm phim truyền hình? 4

- Yêu cầu kỹ thuật audio: Lồng lời thoại cho tất cả các nhân vật

trong phim, lồng nhạc cho phim, lồng tiếng động hoà âm Tất cả đều

thực hiện ở khâu hậu kỳ Audio

- Sơ đồ khối:

- Thu, ghi âm ở khâu tiền kỳ: Việc ghi hình được tiến hành tại

hiện trường hoặc trường quay, trong quá trình ghi hình âm thanh

được ghi cùng với hình ảnh vào băng video bằng các camera Tín

hiệu âm thanh được ghi trong phần này chủ yếu sử dụng để tham

khảo trong quá trình lồng tiếng, nhưng cũng có phim được sử dụng

làm kênh âm thanh chuẩn

- Thu, ghi âm ở khâu hậu kỳ video: Thực hiện làm hậu kỳ video

cho chương trình tại phòng dựng hình, sản phẩm là một băng hình

hoặc file hình chuẩn được dựng theo đúng kịch bản mà đạo diễn yêu

cầu Âm thanh giữ nguyên để chuyển sang xử lý hậu kỳ audio

- Xử lý âm thanh ở khâu hậu kỳ audio:

Căn cứ vào băng hình gốc F đã dựng hoàn chỉnh, đạo diễn

soạn thảo chi tiết kịch bản lời, âm nhạc, tiếng động theo mẫu quy

định Công việc lồng lời thoại được tiến hành và ghi vào các track

trên máy tính theo kịch bản đã phân như sau:

Bước 1: Thu âm lời thoại các nhân vật ghi vào các track 1,2,3,4

Bước 2: Thu nhạc cho phim và ghi vào một track

Bước 3: Thu âm tiếng động ghi vào một track

Bước 4: Thực hiện hoà âm

Hoà âm là thực hiện trộn toàn bộ các kênh đó lại thành một

kênh chương trình, DUB vào hai kênh CH1, CH2 băng hình gốc F

hoặc file hình chuẩn Tới đây phần hậu kỳ Audio của phim được

hoàn thành, băng thành phẩm F hoặc file hình được chuyển qua

khâu kiểm duyệt và phát sóng

1,0

1,0

0,5

0,5

1,0

Sơ đồ khối mô tả qui trình SXCT- phim TH

Hậu kỳ audio (Lồng tiếng phim)

Phát sóng Kiểm duyệt

Tiền kỳ

Hậu kỳ Video

9 Câu9: Vẽ và phân tích sơ đồ khối hệ thống thiết bị thu ghi âm

- Hình vẽ: Bao gồm các thiết bị như Micro, mixer audio, Computer

(video card, sound card), monitor, headphone, VTR, loa

- Chú thích:

1,5

0,5

- Phân tích:

+ Micro đạo diễn: Chỉ đạo PTV, KTV thực hiện đọc và thu đúng

theo kịch bản

+ Mixer audio: Nhận các tín hiệu âm thanh từ micro, đầu CD, thẻ,

USB chỉnh sửa và pha trộn

+ Sound card: Nhận tín hiệu từ đầu ra của bàn trộn âm ghi lên phần

mềm âm thanh

+ Video card: Phát file hình chuẩn để PTV đọc thuyết minh hoặc

bình luận, hay diễn viên lồng tiếng

+ Monitor PM, PĐ: Sử dụng để đạo diễn, kỹ thuật, PTV theo dõi

hình ảnh trong quá trình ghi âm

+ Loa PM, PĐ: Nghe và kiểm tra tín hiệu âm thanh trong qúa trình

thu âm

+ Micro 1,2,3: Dùng cho phát thanh viên và diễn viên

0,25

0,25

0,25

0,25

0,25

0,25

Mixer audio

Card

Micro đạo

diễn

Phòng đọc

Phòng máy

Line out

Line out Mic

in

Sound

Loa

Micrro 1,2,3

CD, thẻ,

USB

Headphone

Sơ đồ khối hệ thống thu ghi âm số trong studio video

VTR (R)

+ Headphone: Dùng để diễn viên nghe kênh nền gốc của chương

trình

+ VTR (R): Nhận tín hiệu hình và tín hiệu tiếng từ máy tính để ghi

lên băng từ

0,25

0,25

10 Câu10: Vẽ và phân tích sơ đồ khối hệ thống thiết bị thu ghi âm

tương tự dùng trong studio audio?

4

- Hình vẽ: Bao gồm các thiết bị như micro, máy ghi âm (P, R),

mixer audio, headphone, loa, đầu CD, điện thoại, thẻ nhớ

- Chú thích:

- Phân tích:

+ Micro đạo diễn: Đạo diễn liên lạc với phát thanh viên.

+ Máy ghi âm (P): Đưa nhạc hiệu, nhạc cắt, nhạc nền, nhạc kết,

tiếng động hiện trường, phỏng vấn… tới đầu vào Line in của mixer

audio

+ Đầu CD: Đưa tín hiệu nhạc không lời và các ca khúc sử dụng cho

chương trình bằng đĩa CD

+ Micro 1, 2, 3 : Được dùng cho phát thanh viên, khách mời

phỏng vấn

+ Mixer audio: Tiếp nhận tất cả các nguồn tín hiệu vào từ micro,

máy ghi âm, đầu CD, thẻ nhớ…thực hiện hiệu chỉnh về âm lượng và

tần số, hòa âm các nguồn tín hiệu này theo kịch bản mà đạo diễn

1,5

0,5

0,25

0,25

0,25

0,25

Sơ đồ khối hệ thống thiết bị thu ghi âm tương tự trong studio audio

Phòng đọc

Mixer audio Máy ghi âm

(R)

Máy ghi âm (P), điện thoại, thẻ nhớ…

Line-out A-out

A-out A-out

Line-in Line-in

Mic in

A-in

A-out

A-out Mic in

Phòng máy

Micrro 1,2,3 10

Đầu CD

yêu cầu.

+ Headphone: Dùng cho phát thanh viên nghe kênh nền gốc

+ Loa kiểm tra 1: Để phát thanh viên và khách mời nghe lại tín hiệu

mình đã đọc và đọc nối câu khi đọc sai

+ Loa kiểm tra 2: Để kỹ thuật viên và đạo diễn nghe theo dõi khớp

với kịch bản chương trình

+ Máy ghi âm (R): Thực hiện ghi tín hiệu âm thanh lên băng, tín

hiệu audio được lấy từ đầu Line out của mixer audio

0,25 0,25 0,25

0,25

11 Bài tập phối hợp trở kháng giữa máy tăng âm và loa:

Bài 1 Cho một máy tăng âm công suất 60w các đầu trở kháng ra của máy

là: 0W, 4W, 8W, 83W Cấp cho hai loa 15w-8W Tìm công suất tiêu

thụ của loa để mắc loa vào máy? Điện áp cấp cho loa là bao nhiêu?

3

- Tìm công suất tiêu thụ của loa theo hai cách mắc:

Mắc nối tiếp

Mắc song song

- Kết luận mắc được: Mắc 2 loa theo kiểu nối tiếp vào Zm = 4W,

Ptt2l = 15W = 50% Pdd2l (Phải mắc thêm tải vì công suất máy còn

dư nhiều) Vẽ sơ đồ mạch mắc 2 loa nối tiếp với trở kháng của máy

- Điện áp là 15,5V

1,0 1.0 0,5

0,5

Bài 2 Cho một máy tăng âm công suất 50w các đầu trở kháng ra của máy

là: 0W, 4W, 8W, 16W Cung cấp cho hai loa 15w-16W Hỏi mắc loa

như thế nào?

- Tìm công suất tiêu thụ của loa theo hai cách mắc:

Mắc nối tiếp

Mắc song song

- Kết luận mắc được:

+ Mắc 2 loa theo kiểu nối tiếp vào Zm = 16W, Ptt2l = 25W  82%

Pdd2l

+ Mắc 2 loa theo kiểu song song vào Zm = 4W, Ptt2l = 25W  82%

1,0 1,0 1,0

Pdd2l

+Vẽ sơ đồ mạch mắc 2 loa với trở kháng của máy theo các kết luận

Bài 3 Cho một máy tăng âm công suất 60w các đầu trở kháng ra của máy

là: 0W, 4W, 8W, 83W Cấp cho hai loa 15w-670W Tìm công suất

tiêu thụ của loa để mắc loa vào máy? Điện áp cấp cho loa là bao

nhiêu?

3

- Tìm công suất tiêu thụ của loa theo hai cách mắc:

Mắc nối tiếp

Mắc song song

- Kết luận mắc được: Mắc 2 loa theo kiểu song song vào Zm = 83W,

Ptt2l = 14,9W  50% Pdd2l (Phải mắc thêm tải vì công suất máy còn

dư nhiều) Vẽ sơ đồ mạch mắc 2 loa song song với trở kháng của

máy

- Điện áp là 70V

1,0 1.0 0,5

0,5 Bài 4 Cho một máy tăng âm công suất 50w các đầu trở kháng ra của máy

là: 0W, 4W, 8W, 16W Cung cấp cho hai loa 25w-16W Hỏi mắc loa

như thế nào?

3

- Tìm công suất tiêu thụ của loa theo hai cách mắc:

Mắc nối tiếp

Mắc song song

- Kết luận mắc được:

+ Mắc 2 loa theo kiểu nối tiếp vào Zm = 16W, Ptt2l = 25W = 50%

Pdd2l

+ Mắc 2 loa theo kiểu song song vào Zm = 8W, Ptt2l = 50W = 100%

Pdd2l

+Vẽ sơ đồ mạch mắc 2 loa với trở kháng của máy theo các kết luận

1,0 1,0 1,0

Bài 5 Cho một máy tăng âm 50W có trở kháng ra của máy là: (0

-4-8-16-100)W, cung cấp cho hai loa 25W - 4W Mắc loa theo cách nào?

3

- Tìm công suất tiêu thụ của loa theo hai cách mắc: