TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11 Điện thoại 0946798489 Facebook Nguyễn Vương https //www facebook com/phong baovuong Trang 1 I LÝ THUYẾT TRỌNG TÂM I Định nghĩa Đường thẳng d được gọi là vuông góc với mặt phẳn[.]
Trang 1TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11 Điện thoại: 0946798489
I LÝ THUYẾT TRỌNG TÂM
I Định nghĩa:
Đường thẳng d được gọi là vuông góc với mặt
phẳng nếu d vuông góc với mọi đường thẳng
a chứa trong mặt phẳng
Kí hiệu d hay d
II Định lý:
Định lý:
Đường thẳng vuông góc với mặt phẳng nếu nó
vuông góc với hai đường thẳng cắt nhau cùng chứa
trong mặt phẳng ấy
Hệ quả:
Nếu một đường thẳng vuông góc với hai cạnh của một tam giác thì nó cũng vuông góc với cạnh còn
lại của tam giác đó
* Mặt phẳng trung trực của một đoạn thẳng
Mặt phẳng trung trực của đoạn thẳng AB là mặt
phẳng đi qua trung điểm của đoạn thẳng AB và
Một đường thẳng vuông góc với một mặt phẳng thì
nó cũng vuông góc với bất kì mặt phẳng nào song
song mặt phẳng ấy.
Hai mặt phẳng phân biệt cùng vuông góc với một
đường thẳng thì song song với nhau
Bài 3 ĐƯỜNG THẲNG VUÔNG GÓC VỚI MẶT PHẲNG
• Chương 3 QUAN HỆ VUÔNG GÓC
• |FanPage: Nguyễn Bảo Vương
d
a α
b
d
a α
d α
A
B
α
A M
Trang 2Blog: Nguyễn Bảo Vương: https://www.nbv.edu.vn/
Trang 2 Fanpage Nguyễn Bảo Vương https://www.facebook.com/tracnghiemtoanthpt489/
IV Phép chiếu vuông góc:
1 Phép chiếu vuông góc: Cho đường thẳng và mặt phẳng vuông góc với nhau. Phép
chiếu song song theo phương của lên mặt phẳng được gọi là phép chiếu vuông góc lên mặt phẳng
Còn có thể gọi là “Phép chiếu lên mặt phẳng ”
2 Định lý ba đường vuông góc: Cho đường thẳng a
chứa trong mặt phẳng và b là đường thẳng
không chứa trong đồng thời không vuông góc
với Gọi b là hình chiếu của b trên Khi
đó a vuông góc với b khi và chỉ khi a vuông góc
Dạng 1 Chứng minh đường thẳng vuông góc với mặt phẳng
-Đường thẳng song song với mặt phẳng:
Một đường thẳng song song với một mặt phẳng khi nó song song với một đường thẳng bất kì thuộc mặt phẳng.
-Tính chất giao tuyến song song:
Nếu hai mặt phẳng P và Q chứa hai đường thẳng a, b song song với nhau thì giao tuyến nếu
-Tính chất để dựng thiết diện song song:
Nếu đường thẳng a song song với mặt phẳng P ; một mặt phẳng Q chứa a, cắt P theo giao tuyến thì phải song song với a.
φ d'
d
α
O A
H
Trang 3Điện thoại: 0946798489 TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11
-Đường thẳng vuông góc với mặt phẳng:
+ Định nghĩa: Đường thẳng d vuông góc với mặt phẳng P
+ Hệ quả 2: Nếu hai đường thẳng phân biệt d ; d cùng vuông góc với 1 2 P thì d / /d 1 2
+ Hệ quả 3: Nếu hai mặt phẳng P ; P1 2 cùng vuông góc với đường thẳng d thì P / / P1 2
+ Hệ quả 4: Nếu đường thẳng d cùng vuông góc với một đường thẳng a và một mặt phẳng P thì khi đó đường thẳng a hoặc song song với P hoặc nằm trong P
a Ta có: SAABCD nên SABD
BDAC (do ABCD là hình vuông)
Trang 4Blog: Nguyễn Bảo Vương: https://www.nbv.edu.vn/
Trang 4 Fanpage Nguyễn Bảo Vương https://www.facebook.com/tracnghiemtoanthpt489/
c Gọi G ; G là trọng tâm các tam giác 1 2 ABC và DBC. Chứng minh rằng G G1 2ABC.
Lời giải a.Ta có: DAABCDABC; AMBC (vì tam giác ABC cân tại A ).
Do đó, BCDAMBCAH (do AHDAM.
Mà AHDM (theo giả thiết)
Do vậy, AHBCD.
b Hình chiếu vuông góc của DM trên ABC là
AM Do đó, góc giữa hai đường thẳng AC và DM
Câu 3 Cho tứ diện OABC có OA, OB, OC đôi một vuông góc. Kẻ OHABC.
a Chứng minh rằng tam giác ABC có ba góc nhọn.
a Ta có: OA là đường cao của tam giác vuông OBC,
AA là đường cao của tam giác ABC
A' H
Trang 5Điện thoại: 0946798489 TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11
Câu 4 Cho hình chóp S.ABC có SB vuông góc với mặt phẳng ABC, tam giác ABC vuông tại A
a Chứng minh rằng tam giác SAC vuông.
b Tính SA, SB, SC biết ACB ; ACS ; BCa.
Lời giải
a SBABCSBAC
Mà ACAB nên ACSABACSA
Vậy, tam giác SAC vuông tại A
b Xét ABC có: ACa.cos ; AB a.sin ,
Xét SAC có: SA a.cos tan ; SC a.cos
SBa cos tan sin
Câu 5 Cho tứ diện S.ABC có SA vuông góc với ABCvà tam giác ABC vuông tại B Chứng minh rằng:
Câu 6 Cho hình chóp S.ABCD có đáy ABCD là hình thoi tâm O. Gọi I; J lần lượt là trung điểm của
AB, BC Biết SASC, SBSD. Chứng minh rằng:
D
B S
C
Trang 6Blog: Nguyễn Bảo Vương: https://www.nbv.edu.vn/
Trang 6 Fanpage Nguyễn Bảo Vương https://www.facebook.com/tracnghiemtoanthpt489/
b Chứng minh rằng SCAHK và điểm I cũng thuộc AHK
c Chứng minh rằng HKSAC, từ đó suy ra HKAI.
vuông góc với SC thì dAI hay IAHK.
c Vì HK / /BD (ví dụ 3)
Mà BDSAC nên HKSAC
Vậy HKAI.
Câu 8 Cho hình chóp S.ABCD có đáy ABCD là hình vuông cạnh a, mặt bên SAB là tam giác đều và
SCa 2. Gọi H, K lần lượt là trung điểm của các cạnh AB, AD
Câu 9 Cho hình chóp S.ABCD có đáy ABCD là hình vuông cạnh a, mặt bên SAB là tam giác đều, SCD
là tam giác vuông cân đỉnh S. Gọi I; J lần lượt là trung điểm của các cạnh AB, CD
a Tính các cạnh của tam giác SIJ và chứng minh rằng SISCD , SJ SAB
b Gọi H là hình chiếu vuông góc của S trên IJ. Chứng minh SHAC
c. Gọi M là một điểm thuộc đường thẳng CD sao cho BMSA. Tính AM theo a.
A
B
D
C S
Trang 7Điện thoại: 0946798489 TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11
2) Cách xác định góc giữa đường thẳng và mặt phẳng
Giả sử cần xác định góc giữa đường thẳng d và mặt phẳng P , ta thực hiện theo các bước sau
- Tìm hình chiếu d của d lên P
J I
B
D
C S
N
Trang 8Blog: Nguyễn Bảo Vương: https://www.nbv.edu.vn/
Trang 8 Fanpage Nguyễn Bảo Vương https://www.facebook.com/tracnghiemtoanthpt489/
a) Chứng minh SI ABCD và tính góc hợp bởi SC và ABCD.
b) Tính khoảng cách từ B đến SAD. Từ đó suy ra góc của SC với SAD.
c) Gọi J là trung điểm của CD, chứng minh SIJ ABCD.
Trang 9Điện thoại: 0946798489 TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11
Tính góc của SC với SAD
Gọi BCM SADdd qua M và song song với BC.
Trong mặt phẳng BCM, dựng CE/ /BM E dCESCDSE là hình chiếu của SC trên SADSC SAD, SC SE, ESC
sin
42
a CE ESC
SC a
arcsin4
Trang 10Blog: Nguyễn Bảo Vương: https://www.nbv.edu.vn/
Trang 10 Fanpage Nguyễn Bảo Vương https://www.facebook.com/tracnghiemtoanthpt489/
a) Vì S ABCD là hình chóp đều nên SOABCD
Gọi H là hình chiếu của M trên ABCDH là trung điểm của AO.
b) Gọi E là trung điểm của SD, ta có MN/ /CE MN SBD, EC SBD,
Có COSBDOE là hình chiếu của CE trên SBDEC SBD, EC EO, CEO
a
EC MN
12
2
a
Trang 11Điện thoại: 0946798489 TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11
ABCDSC ABCD, SC AC, SCA
Trang 12Blog: Nguyễn Bảo Vương: https://www.nbv.edu.vn/
Trang 12 Fanpage Nguyễn Bảo Vương https://www.facebook.com/tracnghiemtoanthpt489/
Vì ABC đều và A cách đều A B C nên , , A G ABCAG là hình chiếu của AA trên
Trang 13Điện thoại: 0946798489 TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11
Câu 5 Cho hình chóp SABC đáy ABC vuông tại C, SAvuông góc ABCtại A ; SAACa AB; 2a.
Xác định và tính góc giữa các cặp đường thẳng và mặt phẳng sau:
a)SA SC SB với ; ; ABC.
b)BC BA B với ; ; S SAC.
c)CH CA CB CS với ; ; ; SAB. Với CH là đường cao trong ABC
d) Biết AK là đường cao trong tam giác SAC, xác định và tính góc giữa AK AS AC và ; ; SBC.
Xét SCH vuông tại H :
362
sin S
42
a CH
Trang 14Blog: Nguyễn Bảo Vương: https://www.nbv.edu.vn/
Trang 14 Fanpage Nguyễn Bảo Vương https://www.facebook.com/tracnghiemtoanthpt489/
a) SB CM với M là trung điểm AD ;
b) SC DN với ; N là điểm trên BC sao cho BN2NC.
Trang 15Điện thoại: 0946798489 TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11
B là hình chiếu của C lên SAB.
SB là hình chiếu của SClên SAB
sin SO
147
a BO B
Câu 7 Cho hình chóp S ABCD có đáy ABCD là hình vuông cạnh a, hình chiếu vuông góc của S xuống
mặt phẳng ABCD là trọng tâm G của tam giác ABD, cho SG2a. Tính góc giữa:
2
a
AC BDa AO
Trang 16Blog: Nguyễn Bảo Vương: https://www.nbv.edu.vn/
Trang 16 Fanpage Nguyễn Bảo Vương https://www.facebook.com/tracnghiemtoanthpt489/
Trang 17Điện thoại: 0946798489 TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11
b) Trên mặt phẳng ABCD kẻ DEAC E AC
Ta có EAD vuông cân tai E AEEDa 2;SDa 6
Dễ thấy: DESACSD SAC, ESD
33
DE
SD
c) Kẻ CF AD F AD. Khi đó dễ thấy CFSADAC SAD, CAF450.
Câu 9 Cho hình chóp S ABCD có đáy ABCD là hình thang vuông tại A, B với ABBC2a,
b. Tính góc tạo bởi SD và ABCD.
Trang 18Blog: Nguyễn Bảo Vương: https://www.nbv.edu.vn/
Trang 18 Fanpage Nguyễn Bảo Vương https://www.facebook.com/tracnghiemtoanthpt489/
Đặt SD ABCD,
Ta có SH ABCDHD là hình chiếu của SD lên ABCD SD HD, SDH Xét tam giác vuông AHD có HD AH2AD2
2
2 169
9
a a
Gọi M là hình chiếu của C lên HD
a a
2
409
9
a a
97
a CM
6499
Trang 19Điện thoại: 0946798489 TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11
d. Tính góc tạo bởi SB và SHD
Đặt SB SHD,
Gọi N là hình chiếu của B lên HD
a a
a AH ADH
arctan9
Trang 20Blog: Nguyễn Bảo Vương: https://www.nbv.edu.vn/
Trang 20 Fanpage Nguyễn Bảo Vương https://www.facebook.com/tracnghiemtoanthpt489/
Từ (1) và (2) BLSAD L là hình chiếu của B lên mặt phẳng SAD
Suy ra SB SAD; SB SL; BSA
O là hình chiếu của C lên SAD
Suy ra: SC SAD; SC SO; CSO
Trang 21Điện thoại: 0946798489 TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11
Câu 10 Cho hình chóp S ABCD có đáy ABCD là hình thoi tâm O , cạnh a , BAD 120 Gọi H là
trung điểm OA , biết các mặt phẳng SHC và SHD cùng vuông góc với đáy, SH a 2.
a Tính góc giữa SD và BH b Tính góc tạo bởi SB và SAC
c Tính góc tạo bởi SC và SAD d Tính góc tạo bởi SA và SBD
S
HC
D
AB ABC
CD SHD
Ta có: BAD 120 suy ra ABC 60
Mà ABC cân tại B (do ABBC)
Suy ra ABC đều
120°
L
M
I K
H O
Trang 22Blog: Nguyễn Bảo Vương: https://www.nbv.edu.vn/
Trang 22 Fanpage Nguyễn Bảo Vương https://www.facebook.com/tracnghiemtoanthpt489/
Suy ra O là hình chiếu vuông góc của B lên SAC
Mà S là hình chiếu vuông góc của S lên SAC
Suy ra SB SAC; SB SO; BSO (vì SBO vuông tại O nên BSO nhọn)
Xét SBO vuông tại O (do 4 BOSO), có: tan 2 11
11
BO BSO
SO
Trang 23Điện thoại: 0946798489 TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11
Suy ra P là hình chiếu vuông góc của H lên SAD
Mà L là hình chiếu vuông góc của L lên SAD
Suy ra SC SAD; HL SAD; HL PL; HLP (vì HPL vuông tại P nên HLP nhọn)
Xét SHM vuông tại M (do 1 SH HM) có đường cao HP:
786131
a HP
Trang 24Blog: Nguyễn Bảo Vương: https://www.nbv.edu.vn/
Trang 24 Fanpage Nguyễn Bảo Vương https://www.facebook.com/tracnghiemtoanthpt489/
Câu 11 Cho hình chóp S ABCD có đáy ABCD là hình vuông tâm O , cạnh a Gọi M là trung điểm
OA , điểm N thuộc CD sao cho 1
Trang 25Điện thoại: 0946798489 TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11
Thay vào (1) ta có tan 48
202
SH HD
O
N
Trang 26Blog: Nguyễn Bảo Vương: https://www.nbv.edu.vn/
Trang 26 Fanpage Nguyễn Bảo Vương https://www.facebook.com/tracnghiemtoanthpt489/
2 2
2 2
a a
Câu 2 Cho tứ diện SABCvới ABClà tam giác vuông cân đỉnhB , ABa. SAABCvà SAa 3. M
là một điểm tuỳ ý trên cạnh AB , đặt AM x0 xa. Gọi P là mặt phẳng qua M và vuông góc với AB
D
Trang 27Điện thoại: 0946798489 TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11
H
Trang 28Blog: Nguyễn Bảo Vương: https://www.nbv.edu.vn/
Trang 28 Fanpage Nguyễn Bảo Vương https://www.facebook.com/tracnghiemtoanthpt489/
Theo dõi Fanpage: Nguyễn Bảo Vương https://www.facebook.com/tracnghiemtoanthpt489/
Hoặc Facebook: Nguyễn Vương https://www.facebook.com/phong.baovuong
Tham gia ngay: Nhóm Nguyễn Bào Vương (TÀI LIỆU TOÁN) https://www.facebook.com/groups/703546230477890/
Ấn sub kênh Youtube: Nguyễn Vương
https://www.youtube.com/channel/UCQ4u2J5gIEI1iRUbT3nwJfA?view_as=subscriber
Tải nhiều tài liệu hơn tại: https://www.nbv.edu.vn/