TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11 Điện thoại 0946798489 Facebook Nguyễn Vương https //www facebook com/phong baovuong Trang 1 I LÝ THUYẾT TRỌNG TÂM I Vectơ chỉ phương của đường thẳng 0a là VTCP của d nếu[.]
Trang 1TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11 Điện thoại: 0946798489
Facebook Nguyễn Vương https://www.facebook.com/phong.baovuong Trang 1
I LÝ THUYẾT TRỌNG TÂM
I Vectơ chỉ phương của đường thẳng:
0
a
là VTCP của d nếu giá của a
song song hoặc trùng với d.
II Góc giữa hai đường thẳng:
Cách 1
Để xác định góc giữa hai đường thẳng a và b ta lấy điểm O bất kì dựng a a // ,b//b và abO
a b, a b', '
Cách 2
Tìm hai vectơ chỉ phương u u 1, 2
lần lượt của hai đường thẳng ,a b . Khi đó góc giữa hai đường thẳng
xác định bởi 1 2
1 2
cos a b, u u
u u
Chú ý:
1 Giả sử u
là VTCP của a, v
là VTCP của b, ( , )u v
. Khi đó:
,
neáu
a b
2 Nếu a b// hoặc a b thì a b , 0
3 0 a b, 90
III Hai đường thẳng vuông góc:
Định nghĩa aba b, 90
Chú ý
1 u
là VTCP của a, v
là VTCP của b. Khi đó a b u v 0
.
2 Hai đường thẳng vuông góc với nhau có thể cắt nhau hoặc chéo nhau.
Bài 2 HAI ĐƯỜNG THẲNG VUÔNG GÓC
• Chương 3 QUAN HỆ VUÔNG GÓC
• |FanPage: Nguyễn Bảo Vương
a
d
Trang 2Blog: Nguyễn Bảo Vương: https://www.nbv.edu.vn/
PHẦN 1 CÁC DẠNG TOÁN THƯỜNG GẶP Dạng 1 Tích vô hướng của hai vectơ trong không gian
1)Góc giữa hai véctơ
Giả sử ta có AB u
AC v
u v ; AB AC; BAC
, với 0 BAC180
2)Tích vô hướng của hai véctơ
Giẳ sử ta có AB u
AC v
u v AB AC AB AC .cos AB AC;
.
Nhận xét:
+) Khi 0
0
u v
u v 0
+) Khi uv
u v ; 0
+) Khi uv
u v; 180
+) Khi uv
0
u v
Câu 1 Cho tứ diện đều ABCD cạnh a
a) Tính góc giữa hai véctơ AB BC;
.
b) Gọi I là trung điểm của AB Tính góc giữa hai véctơ CI AC ;
.
Câu 2 Cho hình chóp S ABC có SA, SB, SC đôi một vuông góc và SASBSCa Gọi M là
trung điểm của AB
a) Biểu diễn các véctơ SM
và BC
theo các véctơ SA
, SB
, SC
. b) Tính SM BC ;
.
Dạng 2 Góc giữa hai đường thẳng
1)Khái niệm vectơ chỉ phương của đường thẳng
Một vectơ u 0
mà có phương song song hoặc trùng với d được gọi là vectơ chỉ phương của đường thẳng d
2)Góc giữ hai đường thẳng
Góc giữa hai đường thẳng a và b là góc giữa hai đường thẳng a, b lần lượt song song với a,
b. Kí hiệu a b;
Từ định nghĩa ta có sơ đồ: / / ; ;
/ /
a a
b b
.
-Nhận xét:
+) Giả sử a, b có vectơ chỉ phương tương ứng là u
, v
và u v ;
.
Trang 3Điện thoại: 0946798489 TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11
Facebook Nguyễn Vương https://www.facebook.com/phong.baovuongTrang 3
Khi đó
a b
a b
+) Nếu a/ /b hoặc ab thì a b ; 0
Cách xác định góc giữa hai đường thẳng
Phương án 1
(sử dụng định nghĩa)
Tạo ra các đường / / ; ;
/ /
Phương án 2
-Lấy một điểm O bất kỳ thuộc a.
-Qua O, dựng đường / /ba b; a;
-Chú ý:
Các phương pháp tính toán góc giữa hai đường thẳng:
-Nếu góc thuộc tam giác vuông thì dùng các công thức tính toán trong tam giác vuông; sin,
cos in, tan , cot
-Nếu góc thuộc tam giác thường thì sử dụng định lý hàm số cosin trong tam giác ABC:
2 cos
a b c bc A
cos
2
A
bc
Câu 1 Cho hình chóp S ABCD có đáy ABCD là hình chữ nhật, các tam giác SAB, SAD, SAC là các giác
vuông tại A Biết SAa 3, ABa, AD3a. Tính góc giữa các đường thẳng sau:
a)SD và BC.
b)SB và CD.
c)SC và BD
Câu 2 Cho tứ diện ABCD , gọi M , N là trung điểm của BC , AD Biết ABCD2a, MN a 3.
Tính góc giữa hai đường thẳng AB và CD.
Câu 3 Cho hình chóp S ABCD có đáy là hình thang vuông tại A và D , ADDCa, AB2a, SA
vuông góc với AB và AD , 2 3
3
a
SA Tính góc của 2 đường thẳng
a)CD và SB
b)SD và BC.
Câu 4 Cho tứ diện đều ABCD cạnh a , gọi I là trung điểm cạnh AD Tính góc giữa hai đường thẳng
AB và CI
Câu 5 Cho tứ diện ABCD Gọi M , N , P lần lượt là trung điểm của BC , AD và AC. Biết rằng
2
AB a, CD2a 2, MN a 5. Tính góc giữa hai đường thẳng AB và CD.
Câu 6 Cho hình chóp S ABC có SASBSCABACa và BCa 2. Tính góc giữa SC AB ;
,
từ đó suy ra góc giữa SC và AB
Câu 7 Cho hình chóp S ABCD có đáy ABCD là hình chữ nhật với AB2a, AD2a 2, SC3a.
Hình chiếu vuông góc của S lên mặt phẳng ABCD là trung điểm H của AB Tính góc giữa:
a) SB AC ;
. b) SC AM ;
, với M là trung điểm của CD.
Trang 4Blog: Nguyễn Bảo Vương: https://www.nbv.edu.vn/
Câu 8 Cho hình chóp S ABCD có đáy ABCD là hình thang vuông tại A , B , ABBCa, AD2a,
4
SD a. Hình chiếu vuông góc của S lên mặt phẳng ABCD là điểm H thuộc AB với
3
AH HB
. Tính góc giữa:
a) SA BD ;
. b) SB AC; .
Dạng 3 Chứng minh hai đường thẳng vuông góc
Hai đường thẳng ,a b được gọi là vuông góc với nhau nếu 0
( , )a b 90 Kí hiệu là ab.
-Chú ý: Các phương pháp chứng minh ab :
-Chứng minh 0
( , )a b 90 . -Chứng minh hai véc tơ chỉ phương của hai đường thẳng vuông góc với nhau: u v 0
. -Chứng minh hai đường thẳng có quan hệ theo định lí Pitago, trung tuyến tam giác cân, đều, …
ABACADa BAC BAD CAD . Gọi I và J
lần lượt là trung điểm của AB và CD.
a) Chứng minh rằng IJ vuông góc với cả hai đường thẳng AB và CD.
b) Tính độ dài IJ.
Câu 2 Cho hình chóp tam giác S ABC có SASBSC và ASBBSCCSA. Chứng minh rằng
SABC SBAC SC AB.
Câu 3 Cho hình lập phương ABCD A B C D ' ' ' '. Gọi M N lần lượt là các điểm thuộc , A B và ' B C' sao
BM MA CN NB
. Chứng minh rằng:
a) MN A B' b) MNB C'
Câu 4 Cho hình lập phương ABCD A B C D ' ' ' '. Xác định góc giữa cặp véc tơ:
a) AB A C; ' '
. b) AB A D; ' '
. c) AC BD';
.
Câu 5 Cho hình hộp chữ nhật ABCD A B C D ' ' ' '. Chứng minh rằng:
a) ADA B' '. b) ADD C'
Câu 6 Cho hình chóp S ABCD có đáy ABCD là hình thang vuông tại A và B Biết ABBCa;
2
AD a. Hình chiếu của S xuống (ABCD là điểm H thuộc ) AC sao cho
CH AH SHa Tính góc giữa:
a) SC AB; . b) SA BD; .
Câu 7 Cho hình chóp S ABCD có đáy là hình chữ nhật, ABa AD; 2a. Hình chiếu vuông góc của S
xuống mặt phẳng (ABCD là điểm H thuộc AB sao cho ) AB3AH. Biết S SAB a2. Tính góc giữa:
a) SA BD; . b) SC BM, với M là trung điểm của AD
Câu 8 Cho tứ diện đều ABCD, cạnh bằng a. Gọi O là tâm đường tròn ngoại tiếp BCD.
a) Chứng minh AO vuông góc với CD.
b) Gọi M là trung điểm của CD. Tính góc giữa:
+ BC và AM
+ AC và BM
Câu 9 Cho hình lập phương ABCD A B C D ' ' ' ' cạnh a. Đặt ABa AD, b AA, 'c
. a) Tính góc giữa các đường thẳng AB B C; ' ' ; AC B C; ' ' ; A C' '; B'C.
b) Gọi O là tâm của hình vuông ABCD và I là một điểm sao cho
OI OA OA OB OB OCOC OD OD
. Tính khoảng cách từ O đến I theo a.
Trang 5Điện thoại: 0946798489 TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11
Facebook Nguyễn Vương https://www.facebook.com/phong.baovuongTrang 5
c) Phân tích hai véc tơ AC BD',
theo ba véc tơ a b c , ,
. Từ đó, chứng tỏ rằng AC' và BD vuông
góc với nhau.
d) Trên cạnh DC và BB lấy hai điểm tương ứng ' M N sao cho , DMBNx (với 0 x a). Chứng minh rằng AC' vuông góc với MN.
PHẦN 2 BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM Dạng 1 Góc của hai véctơ
Câu 1 Cho hình chóp S ABC có BCa 2, các cạnh còn lại đều bằng a Góc giữa hai vectơ SB
và
AC
bằng
Câu 2 Cho tứ diện ABCD có CABDAB60O, ABADAC (tham khảo như hình vẽ bên).
Gọi là góc giữa AB và CD Chọm mệnh đề đúng?
A 60O. B cos 1
4
C 90O. D cos 3
4
Câu 3 Cho hình lập phương ABCD A B C D . Tính cos BD A C,
A cos BD A C, 0
. B cosBD A C , 1
.
C os , 1
2
c BD A C
. D os , 2
2
c BD A C
.
Câu 4 Cho hình chóp O ABC có ba cạnh OA, OB, OC đôi một vuông góc và OA OB OCa. Gọi
M là trung điểm cạnh AB Góc tạo bởi hai vectơ BC
và OM
bằng
A 135. B 150. C 120. D 60.
Câu 5 Cho hình hộp chữ nhật ABCD A B C D biết đáy ' ' ' ', ABCD là hình vuông. Tính góc giữa A C' và
BD
C B
C' B'
Trang 6Blog: Nguyễn Bảo Vương: https://www.nbv.edu.vn/
A 90 0 B 30 0 C 60 0 D 45 0
Câu 6 Cho tứ diện ABCD có hai mặt ABC và ABD là các tam giác đều. Tính góc giữa hai đường thẳng
AB và CD
Câu 7 Cho tứ diện đều ABCD có cạnh bằng a. Giá trị tích vô hướng AB AB CA bằng
A
2
2
a
2
2 2
a
2
3 2
a
2
3 2
a
Câu 8 Cho hình lăng trụ tam giác đều ABC A B C có tất cả các cạnh đều bằng a , cosin góc giữa hai
đường thẳng AB và BC bằng
A 1
2
1
3
4
Câu 9 Cho hình chóp O ABC có ba cạnh OA OB OC đôi một vuông góc và , , OAOBOCa. Gọi
M là trung điểm cạnh AB Góc hợp bởi hai véc tơ BC
và OM
bằng
A 120º B 150º C 135º D 60º
Câu 10 Cho hình lăng trụ ABC A B C có đáy ABC là tam giác đều cạnh a, tam giác A BC đều nằm
trong mặt phẳng vuông góc với ABC. M là trung điểm cạnh CC. Tính cosin góc giữa hai đường thẳng AA và BM.
A os 2 22
11
11
11
11
Câu 11 Cho tứ diện ABCD. Gọi M , N lần lượt là trung điểm của BC , AD. Biết AB2a, CD2a 2
và MN a 5. Số đo góc giữa hai đường thẳng AB và CD là
A 60. B 30. C 90. D 45.
Câu 12 Cho hình chóp S ABC có SASBSCABACa và góc CAB 30 Côsin góc tạo bởi hai
đường thẳng AB và SC gần nhất với giá trị nào sau đây?
A 0,83 B 0, 37 C 0, 45. D 0, 71
Câu 13 Cho hình chóp S ABCD có tất cả các cạnh bên và cạnh đáy đều bằng a và ABCD là hình vuông.
Gọi M là trung điểm của CD. Giá trị MS CB
bằng
A
2
2
a
2
2
a
2
3
a
2 2 2
a
.
Câu 14 Cho hình chóp S ABC có ABAC, SACSAB . Tính số đo của góc giữa hai đường thẳng SA
và BC
Dạng 2 Góc của hai đường thẳng
Câu 15 Cho hình lập phương ABCD A B C D ' ' ' '. Tính góc giữa hai đường thẳng AC và A B'
Câu 16 Cho hình lập phương ABCD A B C D Góc giữa hai đường thẳng BA và CD bằng:
Trang 7Điện thoại: 0946798489 TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11
Facebook Nguyễn Vương https://www.facebook.com/phong.baovuongTrang 7
Câu 17 Cho hình chóp S ABCD có đáy ABCD là hình chữ nhật với AB2a , BCa. Các cạnh bên
của hình chóp cùng bằng a 2. Tính góc giữa hai đường thẳng AB và SC
A 45 B 30 C 60 D arctan 2
Câu 18 Cho hình lập phương ABCD A B C D Góc giữa hai đường thẳng A C và BD bằng
Câu 19 Cho hình lập phương ABCD A B C D , góc giữa hai đường thẳng A B và B C là
Câu 20 Cho hình lăng trụ đều ABC A B C có cạnh đáy bằng 1, cạnh bên bằng 2. Gọi C là trung điểm 1
của CC Tính côsin của góc giữa hai đường thẳng BC và 1 A B .
A 2
2
2
2
8 .
Câu 21 Cho tứ diện đều ABCD. Số đo góc giữa hai đường thẳng AB và CD là
Câu 22 Cho hình chóp S ABCD có tất cả các cạnh đều bằng a Gọi I và J lần lượt là trung điểm của
SC và BC Số đo của góc , IJ CD bằng:
Câu 23 Cho hình lập phương ABCD A B C D (hình vẽ bên dưới). Góc giữa hai đường thẳng AC và
A D bằng
Câu 24 Cho hình lập phương ABCD A B C D cạnh a. Gọi M là trung điểm của CD và N là trung
điểm của A D . Góc giữa hai đường thẳng B M và C N bằng
Câu 25 Cho tứ diện OABC có OAOBOCa; OA OB OC, , vuông góc với nhau từng đôi một. Gọi
I là trung điểm BC. Tính góc giữa hai đường thẳng AB và OI
Câu 26 Cho hình hình lăng trụ ABCD A B C D có đáy là hình chữ nhật và 0
40
CAD Số đo góc giữa hai đường thẳng AC và B D là
A 400. B 200. C 500. D 800.
Câu 27 Cho hình lập phương ABCD A B C D ' ' ' ' có I J, lần lượt là trung điểm của BC và BB'. Góc
giữa hai đường thẳng AC và IJ bằng
A 450 B 600 C 300 D 1200
Trang 8Blog: Nguyễn Bảo Vương: https://www.nbv.edu.vn/
Câu 28 Cho hình lập phương ABCD A B C D ' ' ' '. Góc giữa hai đường thẳng AC và DA bằng
Câu 29 Cho hình lập phương ABCD A B C D Tính góc giữa hai đường thẳng AB và A C .
Câu 30 Cho hình lập phương ABCD A B C D . Góc giữa hai đường thẳng AB và CD bằng
Câu 31 Cho hình chóp S ABCD có đáy là hình thoi cạnh a, SAa 3 và SABC. Góc giữa hai đường
thẳng SD và BC bằng
Câu 32 Cho hình lập phương ABCD A B C D (hình vẽ bên dưới). Góc giữa hai đường thẳng AC và
A D bằng
Câu 33 Cho hình lăng trụ đều ABCD A B C D ' ' ' ' có tất cả các cạnh bằng a. Góc giữa hai đường thẳng
'
BC và B D' ' bằng
A 300 B 450 C 600 D 900
Câu 34 Cho tứ diện ABCD có ABCD2a. Gọi M N lần lượt là trung điểm của , AD và BC Biết
3
MN a, góc giữa hai đường thẳng AB và CD bằng
Câu 35 Cho hình chóp tứ giác S ABCD có có đáy là hình vuông cạnh 2a; cạnh SAa và vuông góc với
đáy. Gọi M là trung điểm CD. Tính cos với là góc tạo bởi SB và AM
A 2
5
2
4
5
Câu 36 Cho hình lăng trụ tam giác đều ABC A B C có ABa và AA a 2. Góc giữa hai đường thẳng
AB và BC bằng
Câu 37 Cho tứ diện OABC có OA OB OC, , đôi một vuông góc với nhau và OAOBOC. Gọi M là
trung điểm của BC ( tham khảo hình vẽ bên dưới). Góc giữa hai đường thẳng OM và AB bằng
Trang 9Điện thoại: 0946798489 TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11
Facebook Nguyễn Vương https://www.facebook.com/phong.baovuongTrang 9
A 900. B 300. C 600. D 450
Câu 38 Cho hình lập phương ABCD A B C D ; gọi M là trung điểm của B C . Góc giữa hai đường
thẳng AM và BC bằng
Câu 39 Cho hình lập phương ABCD A B C D Gọi M là trung điểm của DD (Tham khảo hình vẽ).
Tính cô-sin của góc giữa hai đường thẳng B C và C M
A 1
1
1
2 2
9 .
Câu 40 Cho tứ diện ABCD. Gọi P , Q lần lượt là trung điểm của các cạnh BC, AD. Giả sử
ABCDa và 3
2
a
PQ Số đo góc giữa hai đường thẳngAB và CD là
A 90 0 B 45 0 C 30 D 60 0
Câu 41 Cho hình chóp S ABC có SASBSC ABAC a, BCa 2. Tính số đo của góc giữa hai
đường thẳng AB và SC ta được kết quả:
Câu 42 Cho tứ diện ABCD có ABCD2a. Gọi M, N lần lượt là trung điểm của BC và AD. Biết
3
MN a Tính góc giữa AB và CD
Câu 43 Cho hình lập phương ABCD A B C D Gọi M trung điểm các cạnh CD cosin của góc giữa
AC và C M là
1
10
10 .
Câu 44 Cho hình chóp S ABC có đáy là tam giác đều cạnh a 4 2cm, cạnh bên SC vuông góc với đáy
và SC 2cm. Gọi M , N là trung điểm của AB và BC Góc giữa hai đường thẳng SN và CM
là
Trang 10Blog: Nguyễn Bảo Vương: https://www.nbv.edu.vn/
Câu 45 Cho lăng trụ tam giác đều ABC MNP có tất cả các cạnh bằng nhau. Gọi I là trung điểm cạnh
AC Cosin của góc giữa hai đường thẳng NC và IB bằng
A 6
10
6
15
5 .
Câu 46 Cho tứ diện ABCD có ABCDa. Gọi M và N lần lượt là trung điểm của AD và BC Xác
định độ dài đoạn thẳng MN để góc giữa hai đường thẳng AB và MN bằng 30
A
2
a
2
a
3
a
4
a
MN
Câu 47 Cho hình lập phương trình ABCD A B C D . Gọi M là trung điểm của DD (tham khảo hình
vẽ dưới đây). Tính côsin của góc giữa hai đường thẳng B C và C M
A 2 2
1
1
1
3.
Câu 48 Cho lăng trụ đều ABC A B C có AB1, AA 2. Tính góc giữa AB và BC
A 300. B 450. C 1200. D 600.
Câu 49 Cho hình chóp S ABC có SA , SB , SC vuông góc với nhau đôi một và SASBSC. Gọi M
là trung điểm của AC Góc giữa SM và AB bằng:
Câu 50 Cho hình chóp S ABC có độ dài các cạnh SASBSCAB ACa và BC a 2. Góc giữa
hai đường thẳng AB và SC là?