Phát triển du lịch ở Cù Lao Chàm làm cho khách du lịch đến Hội An có cơ hội trải nghiệm về thiên nhiên vùng biển đảo, đồng thời góp phần nâng cao nhận thức của cộng đồng về bảo vệ tài nguyên và đa dạng sinh học cũng như đem đến cơ hội sinh kế mới cho cộn

Phát triển du lịch ở Cù Lao Chàm làm cho khách du lịch đến Hội An có cơ hội trải nghiệm về thiên nhiên vùng biển đảo, đồng thời góp phần nâng cao nhận thức của cộng đồng về bảo vệ tài nguyên và đa dạn[.]

IV Điều tra Cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch

Theo số liệu thu thập từ "Kế hoạch quản lý và phát triển du lịch Cù Lao Chàm trong giai đoạn 2011 – 2015" của Ban Quản Lý Khu bảo tồn biển Cù Lao Chàm cho thấy mức độ ưa chuộng của du khách đến với Cù Lao Chàm tập trung phần lớn vào các nhóm khai thác biển 31,67%, nhóm khai thác rừng 15,65%, nhóm sản xuất chế biến 17,08%, nhóm dịch vụ bờ 19.92%, nhóm dịch

vụ biển 12.45% và nhóm thủ công mỹ nghệ 3,2% (Vẽ biểu đồ)

Theo số liệu từ Phòng Thương Mại - Du lịch Hội An, tính tới tháng 7 năm 2011, cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ du lịch ở xã đảo Tân Hiệp gồm có:

- Cơ sở lưu trú: Cù Lao Chàm có 46 hộ kinh doanh homestay, trong đó

Bãi Ông 5, bãi Huơng 19, bãi Làng và thôn Cấm 22

- Nhà hàng, bar, quán ăn, cafe: 6

- Chưa có cửa hàng may mặc, quần áo

- Chưa có Tranh ảnh, lưu niệm, thủ công mĩ nghệ

- Giày dép, đèn lồng: 0

- Khác: 28 (Tổng Hội An là: 2754)

Bảng dưới đây thể hiện các cơ sở vật chất kỹ thuật hiện có

trong Khu bảo tồn biển Cù Lao Chàm Vùng thiên nhiên văn hóa Vùng thiên nhiên mạo hiểm

Vùng dịch vụ Vùng Thiên nhiên dễ tiếp cận nhiên khó tiếp Vùng Thiên

cận

Vùng cấm

Cơ sở

lưu trú

Nhà ở kiên

cố, mật độ xây

dựng cao

Nhà nghỉ

dạng ecolodge

/homestay

 Nhà nghỉ ecolodge quy mô nhỏ và vừa, thiết kế phù hợp cảnh quan

 Đường đi bộ thuận tiện, nhà vệ sinh công cộng, nước sạch

 Các tuyến đường mòn, có nhà vệ sinh công cộng,

Không có hoạt động

du lịch và dịch vụ

Cơ sở

phục

vụ ăn

uống

Nhà hàng,

Quán ăn, café Nhà hàng, café.

Chưa có Nên xây dựng Ki-ốt phục vụ ăn uống, giải khát nhẹ

Không có hoạt động

du lịch và dịch vụ

Mạng

lưới

cửa

hàng

thương

nghiệp

Chưa có cửa

hàng lưu niệm, thuỷ hải

sản địa phương; Chỉ

có Chợ Tân

Hiệp ở Bãi

Làng

Chưa có cửa hàng lưu niệm, thuỷ hải sản địa phương

Cơ sở cho thuê dụng cụ ngắm cảnh

Không có hoạt động

du lịch và dịch vụ

Cơ sở

vui

chơi,

giải trí

Nhà đón tiếp

của Ban Quản

lý du lịch xã

Bảo tàng Gốm sứ Mậu Dịch và các cơ

sở cung cấp dụng cụ lặn biển

Cơ sở cung cấp dịch vụ lặn biển, cho thuê dụng cụ ngắm cảnh

Không có hoạt động

du lịch và dịch vụ

Cơ sở

vận

chuyển

khách

du lịch

Các cầu cảng

ở Bãi Ông,

Bãi Hương,

Bãi Làng

Chưa có Các bến thuyềnđơn giản

Không có hoạt động

du lịch và dịch vụ

V Đề xuất hướng tổ chức không gian lãnh thổ du lịch ở Cù Lao Chàm

Một sản phẩm du lịch gồm 2 thành tố cơ bản cấu thành, đó là “Hoạt động của du khách” và “Dịch vụ bổ trợ” Cù Lao Chàm ưu tiên phát triển các sản phẩm du lịch gắn với các hoạt động:

Du lịch Văn hóa – lịch sử  Tham quan di tích.Tìm hiểu văn hoá tín ngưỡng cộng đồng Cù Lao

Chàm

Du lịch sinh thái

 Lặn biển ngắm san hô có khí tài (Diving)

 Đánh cá cùng ngư dân

 Tắm biển thưởng thức nguồn nước trong xanh

 Chương trình leo núi ngắm cảnh sinh thái biển

và rừng

 Du thuyền xem khung cảnh hang chim yến

 Câu cá trên biển

Bên cạnh đó, cần có các Dịch vụ bổ trợ để đáp ứng nhu cầu của du khách khi

đến với Cù Lao Chàm, đó là:

 Dịch vụ lưu trú;

 Dịch vụ ăn uống, giải khát;

 Dịch vụ bán quà lưu niệm;

 Dịch vụ kinh doanh các loại hải sản khô của đảo;

 Dịch vụ tổ chức các sự kiện du lịch, thể thao biển;

 Dịch vụ chăm sóc, điều trị;

 Dịch vụ kinh doanh quần áo, hàng may mặc

V.1 Đề xuất tổ chức không gian của Tài nguyên du lịch

Kết hợp hài hòa giữa du lịch và di sản luôn là bài toán đặt ra tại nhiều địa phương, nhất là khi du lịch càng phát triển Cù Lao Chàm đã giải quyết bài toán này theo hướng lồng ghép văn hóa và du lịch, cụ thể là tiến hành phục hồi các di sản vật thể và phi vật thể, tăng cường quản lý di sản, tiến hành các hoạt động bảo vệ môi trường

Để phát triển du lịch văn hóa – di sản, trên biểu đồ V.1.b, phạm vi bảo

tồn và các vùng chức năng cần bảo vệ đó là Vùng Phát triển du lịch và Vùng Bảo vệ nghiêm ngặt Trong thời gian tới, để Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới đi vào ổn định và phát triển, cần quy định kiến trúc, cảnh quan, xây dựng công trình, độ cao, mật độ xây dựng ở từng khu vực thích hợp để tạo cơ sở cho công tác quản lý cảnh quan, không gian kiến trúc, xây dựng phù hợp với địa hình và điều kiện tự nhiên của xã đảo Qua đó, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững

Để phát triển du lịch sinh thái, trong những năm qua, Khu bảo tồn

biển Cù Lao Chàm đã hỗ trợ đắc lực cho cộng đồng người dân địa phương trong bảo tồn và phát triển sinh kế các làng chài, đặc biệt là loại hình du lịch sinh thái cộng đồng Tuy nhiên, bên cạnh sự phát triển, Khu bảo tồn biển Cù Lao Chàm đã và đang gặp nhiều thách thức, nhất là việc khai thác thuỷ sản của ngư dân bên ngoài Cù Lao Chàm Để góp phần giảm thiểu những thử thách này, một mạng lưới các khu bảo tồn dọc theo vùng bờ Quảng Nam cần được thành lập nhằm nâng cao sự tham gia của cộng đồng các địa phương vào công tác bảo tồn, khai thác hợp lý, đồng thời chia sẻ kinh nghiệm, gia tăng lợi ích từ

sự hợp tác và mở rộng diện tích bảo tồn Khu Dự trữ sinh quyển Cù Lao Chàm

có thể chia thành 3 khu:

Hình V.1.a – Phân vùng chức năng Khu Dự trữ Sinh quyển Cù Lao Chàm

+ Vùng đệm :

Gồm hành lang nối tiếp giữa vùng cửa sông Cửa Đại và quần đảo phía ngoài Về diện tích bao gồm các vùng biển xa hơn quanh các đảo, khu biển nối

Cù Lao Chàm với đất liền, khu rừng ngập mặn (thuộc Cẩm An, Cửa Đại, Cẩm Thanh, Cẩm Châu) tiếp giáp với Khu Phố cổ Hội An

Vùng đệm tạo điều kiện phục hồi các hệ sinh thái sông biển trong cả khu vực Vùng Cửa Đại giống như hệ thống máy lọc sinh quyển tự nhiên nhằm bảo

vệ, duy trì, cân bằng dòng cácbon, bảo vệ cho cả vùng biển Cù Lao Chàm tạo môi trường tốt nhất cho san hô sinh tồn, phát triển, có hệ thống cỏ biển trong và thềm Cửa Đại là chiếc nôi lý tưởng nuôi dưỡng, cung cấp, bổ sung cho biển Cù Lao Chàm nguồn gien vi sinh quý

Đây là nơi triển khai nghiên cứu, giám sát tạo lợi ích kinh tế và tạo nguồn thu từ du lịch sinh thái gắn với mục đích bảo tồn

+ Vùng chuyển tiếp:

Bao gồm Khu Phố cổ và trong tương lai được mở rộng thêm ra các vùng ven Về diện tích tương lai có thể gắn kết với cả vùng hạ lưu sông Thu Bồn, khu bảo tồn Sông Tranh… nhằm bảo vệ trợ giúp cho việc khôi phục các hệ sinh thái tự nhiên đã bị xuống cấp hoặc bị phá hủy thông qua tích hợp bảo tồn

đa dạng sinh học vào trong các vùng nông nghiệp, rừng sản xuất, công trình xây dựng, các mô hình vườn rừng, đa dạng sinh học đô thị…

+ Vùng lõi:

Bao gồm các đảo và biển quanh các đảo Cù Lao Chàm, hay nói cách khác là bao gồm đất, rừng núi và dưới lòng biển

Hình V.1.b: Biểu đồ phân vùng chức năng bảo tồn và phát triển

trong Khu Bảo Tồn Biển Cù Lao Chàm

Từ năm 2004, Khu bảo tồn biển Cù Lao Chàm được xây dựng với hai mục đích:

(i) Bảo tồn đa dạng sinh học, nguồn lợi thủy sản, tài nguyên thiên nhiên, môi trường biển, các giá trị văn hoá và lịch sử của quần đảo Cù Lao Chàm.

kết hợp với việc

(ii) Sử dụng bền vững nguồn tài nguyên thiên nhiên, văn hoá, lịch sử của Cù Lao Chàm cho việc phát triển kinh tế xã hội.

Cù Lao Chàm có thể tổ chức thành từng khu du lịch:

1 Khu san hô: Phục vụ lặn ngắm san hô, khám phá sự đa dạng sinh học

biển… Bên cạnh đó cần gắn với việc bảo vệ môi trường sinh thái, vì thế

có thể bố trí hoạt động này ở Khu vực Phát triển Du lịch tại Hòn Lao

và Hòn Ông (Hình V.1.b)

2 Khu bãi biển: Tắm biển, nghỉ ngơi, ăn uống, thể thao biển ở Khu vực

Phát triển du lịch tại Hòn Lao (Hình V.1.b)

3 Khu ăn uống, mua sắm và dịch vụ, trưng bày, giới thiệu và mua bán sản

vật địa phương có thể nằm ở Khu vực Phát triển Du lịch ở trung tâm của Hòn Lao như Bãi Làng (Hình V.1.b)

4 Khu di tích văn hóa, lịch sử: Cung cấp thông tin lịch sử, văn hóa, tín

ngưỡng… ở Khu vực Phát triển Du lịch tại Hòn Lao (Hình V.1.b)

5 Khu lưu trú: Lưu trú và tìm hiểu văn hóa bản địa tại Hòn Lao.

6 Khu hang yến: Tìm hiểu sinh học và nghề khai thác yến sào tại Hòn

Lao, Hòn Khô, Hòn Lá, Hòn Tai, Hòn Ông (Hình V.1.b)

7 Khu sinh thái vườn, rừng: Phục vụ tham quan, nghỉ dưỡng, nghiên

cứu về đa dạng sinh học rừng tại Hòn Lao

V.2 Đề xuất tổ chức không gian các Cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ du lịch

Hiện nay, Cù Lao Chàm đã có được

những nhà ở kiên cố, mật độ xây dựng cao

Có nhà nghỉ dạng ecolodge hoặc homestay

quy mô nhỏ và vừa, thiết kế phù hợp với

cảnh quan, có bến thuyền, đường đi bộ thuận

tiện, nhà vệ sinh công cộng, nước sạch Tuy

nhiên du lịch non trẻ Cù Lao Chàm còn

nhiều điểm yếu và không ít những thách

thức Cơ sở vật chất kĩ thuật, dịch vụ cũng

như giải pháp bảo vệ môi trường và năng lực

của cộng đồng - doanh nghiệp chưa thể đáp

ứng được sự gia tăng một cách đột biến của

du khách đến đảo

Giải pháp được đưa ra là cần xây

dựng cải tạo hạ tầng cơ sở kỹ thuật, giải

quyết khó khăn điện nước, đẩy mạnh cải

thiện đời sống dân sinh cho toàn khu vực và

tạo điều kiện bảo tồn tốt nhất cho cả vùng

sinh thái trên rừng dưới biển Đây là tiền đề

cho Cù Lao Chàm–Hội An trở thành thiên

đường du lịch trong tương lai

V.2.1 Dịch vụ Lưu trú:

Lượng khách du lịch lưu trú tại Cù Lao Chàm năm 2004 – 2009

V.2.1.1 Khách sạn, nhà nghỉ dưỡng

Cù Lao Chàm đến nay vẫn chưa có khách sạn, nhà nghỉ nên du khách đến Cù Lao Chàm hoặc phải đi về trong ngày hoặc phải lưu trú nhà dân hay tổ chức cắm trại ngủ lều ngoài bãi biển Vì thế có thể xây dựng hệ thống các nhà nghỉ tại khu vực Phát triển du lịch trong Hòn Lao (Biểu đồ V.1b) để đáp ứng được nhu cầu của du khách và hạn chế sự ảnh hưởng đến môi trường sinh thái như:

 Nhà nghỉ bãi biển,

 Paddy Villas,

 Nhà nghỉ vách đá,

 Nhà nghỉ vách đá cao cấp,

 Nhà nghỉ gia đình,

 Nhà nghỉ núi, nhà nghỉ trên núi,

 Nhà nghỉ cao cấp

V.2.1.2 Nhà nghỉ trong dân

Để phục vụ du lịch phải có khách sạn hay nhà nghỉ, nhưng một hình thức du lịch phù hợp hơn, vừa giải quyết chỗ nghỉ cho du khách vừa mang lại thu nhập cho dân, đó là đưa ra cơ chế và hành lang khuyến khích người dân thực hiện dịch vụ "nhà nghỉ trong dân" (homestay)

Theo tài liệu "Nghiên cứu Homestay, mô hình lưu trú phù hợp công tác

bảo tồn thiên nhiên tại cụm đảo Cù Lao Chàm tỉnh Quảng Nam" của tác giả

Nguyễn Thị Ngọc, Dương Thị Bích Huệ, Chu Mạnh Trinh:

 Homestay phù hợp với điều kiện kinh tế-xã hội ở Cù Lao Chàm trong việc mang lại nguồn thu nhập cho người dân Cù Lao Chàm

 Homestay giúp tuyên truyền bảo tồn TNTN và bảo vệ môi trường trên cụm đảo Cù Lao Chàm

Những hạn chế của Homestay Cù Lao Chàm: Việc tuyên truyền về

công tác bảo tồn mang tính chất ngẫu nhiên, qua những cuộc trò chuyện giữa chủ và khách, chưa có chủ đích nên việc nâng cao nhận thức của khách du lịch chưa thực sự hiệu quả

Kiến nghị:

Cần có sự hỗ trợ của chính quyền địa phương và Khu bảo tồn biển Cù Lao Chàm để nâng cao vai trò, nhận thức tầm quan trọng của chủ homestay trong công tác tuyên truyền bảo tồn TNTN và bảo vệ môi trường, tầm quan trọng của việc tuyên truyền bảo tồn đến khách du lịch thì việc tuyên truyền mới

có hiệu quả:

 Thiết kế bảng quy định tham quan dành cho khách du lịch;

 Hỗ trợ xây dựng mô hình mang thương hiệu Cù Lao Chàm bao gồm: xây dựng chương trình tham quan cho khách lưu trú tại các homestay,

hỗ trợ cho sản phẩm du lịch này bàn ghế, chăn màn, trang thiết bị vệ sinh, trang bị các kiến thức văn hóa lịch sử cho các hộ kinh doanh homestay để họ có thể hướng dẫn tham quan cho khách du lịch;

 Qui định liên quan đến an toàn, trật tự, đảm bảo sức khỏe của du khách khi lưu trú và thâm nhập cuộc sống cộng đồng

V.2.2 Các dịch vụ khác

=> Hiện nay, cơ sở vật chất kỹ thuật chưa đáp ứng được nhu cầu,

(Yêu cầu các loại hình du lịch là gì???) cần phải đầu tư CSVCKT đáp ứng yêu cầu của từng loại hình du lịch và sự phân khu này

Tiềm năng du lịch của quần đảo Cù Lao Chàm tuy đã được khẳng định nhưng gần đây ngành du lịch địa phương mới xây dựng đề án phát triển,việc đầu tư CSVCKT còn hạn chế Theo đó, cần gom những dịch vụ du lịch tự phát của người dân và qui hoạch những khu riêng để các dịch vụ này hoạt động Cụ thể:

 Tại khu vực cảng cá thôn Bãi Làng, bước đầu nên xây dựng, bố trí những mặt bằng dành làm khu bán hàng lưu niệm, hải sản khô và sẽ xây dựng những ki-ốt có mái che, tổ chức trồng cây xanh phù hợp với cảnh quan chung của đảo

 Bãi Ông sẽ là nơi tập trung của những ki-ốt phục vụ ăn uống giải khát, cho thuê áo phao, tổ chức những sự kiện du lịch, thể thao bãi biển

Có thể xây dựng một Khu du lịch sinh thái từ Bãi Bìm đến Bãi Hương với các phòng nghỉ ở khu bãi biển, khu rừng nhiệt đới, khu kè đá, khu nghỉ mát cao cấp và các quầy bar bãi biển, nhà thể thao, khu chăm sóc điều trị Ngoài ra, khu du lịch cần được dành một diện tích mặt nước rộng để tổ chức các dịch vụ thể thao trên biển

Vì vậy, cần đẩy mạnh tiếp nhận những dự án đầu tư lớn nhằm quy hoạch lại các tuyến điểm, chú trọng:

 Phát triển sản phẩm du lịch sinh thái;

 Mô hình lưu trú kiểu homestay;

 Xây dựng các dịch vụ lưu trú có quy mô, chất lượng

 Quy hoạch lại các làng nghề truyền thống trên đảo

Để hơn 3.000 dân Cù Lao Chàm được sử dụng điện, cần xây dựng một trạm phát điện năng lượng gió với quy mô khoảng 300 KW kết hợp với trạm phát điện diesel có sẵn Bên cạnh đó nên đầu tư xây dựng trạm phát điện bằng sức gió hoặc bằng năng lượng mặt trời để đảm bảo nguồn điện cung cấp cho hoạt động của dự án và cho dân sinh tại khu vực xã đảo