Người cha còn nói cho con biết: Con còn lớn lên trong cuộc sống lao động, trong tình yêu thương của “Người đồng mình” và trong nghĩa tình của quê hương làng xóm.. Cuộc sống lao động cần
Trang 1Ngày soạn: 24 /04/2022 Ngày dạy: /04/2022
TIẾT 29 : LUYỆN TẬP LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ.
I Mục tiêu cần đạt
1 Kiến thức:
- Giúp học sinh ôn tập, củng cố kiến thức về cách làm bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ
2 Kỹ năng :
- Rèn kỹ năng tìm hiểu đề, lập dàn ý và viết kiểu bài nghị luận về một đoạn thơ cụ thể
3.Thái độ :
- Tích cực, tự giác chủ động trong học tập
II Chuẩn bị:
- GV: kế hoạch bài dạy, máy tính xách tay
- HS: Ôn tập lại cách làm bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ
III.Tiến trình hoạt động dạy-học
1.Ổn định tổ chức
2 Kiểm tra bài cũ : trong giờ
3 Bài mới : GV gới thiệu- ghi bảng.
Luyện tập:
Bài tập 1: Phân tích bài thơ “Nói với con” của tác giả Y Phương
LĐ1: Cha nói với con về cội nguồn sinh dưỡng ( khổ thơ 1)
1 Nói về cội nguồn sinh dưỡng của con, điều đầu tiên người cha muôn nói tới là tình cảm gia đình Cái nôi nuôi dưỡng con trưởng thành
“Chân phải bước tới cha
Hai bước tới tiếng cười”
+ Con lớn lên từng ngày trong tình yêu thương, trong sự nâng đón và mong chờ của cha mẹ Nhịp thơ 2/3, cấu trúc đối xứng, nhiều từ được láy lại, tạo ra âm điệu tươi vui, quấn quýt: chân phải - chân trái; một bước - hai bước, tiếng nói - tiếng cười… các hình ảnh thật cụ thể - > Y Phương tạo được không khí gia đình đầm ấm, quấn quýt và hạnh phúc Từng bước đi, từng tiếng nói cường của con đều được cha mẹ chăm chút và vui mừng đón nhận
- > Đó là tình cảm ruột thịt, là công lao trời biểu mà con phải khắc cốt ghi xương
2 Người cha còn nói cho con biết: Con còn lớn lên trong cuộc sống lao động, trong tình yêu thương của “Người đồng mình” và trong nghĩa tình của quê hương làng xóm
* Con lớn lên trong cuộc sống lao động của người đồng mình
GV: Phan Thị Hiền Hương 1 Trường THCS Thạch Kim
Trang 2
Cuộc sống lao động cần cù và tươi vui của người đồng mình được nhà thơ gợi lên qua các hình ảnh đẹp: “Người đồng mình thương lắm con ơi!
Đan lờ cài nan hoa
Vách nhà ken câu hát”
+ Đan lờ: Dụng cụ đánh bắt cá của người miền núi
+ Nói: “Đan lờ cài hoa” - > công việc tạo ra vẻ đẹp của người lao động
Vách nhà ken câu hát - > cuộc sống hoà với niềm vui
+ Tác động từ “cài, ken” - > vừa diễn tả động tác cụ thể khéo léo trong lao động, vừa nói lên cuộc sống lao động gắn bó, hoà quyện niềm vui
* Con lớn lên trong sự đùm bọc che chở của con người và rừng núi quê hương: “Rừng cho hoa
Con đường cho những tấm lòng”
Rừng núi quê hương thật thơ mộng và nghĩa tình.Thiên nhiên ấy đã che chở, đã nuôi dưỡng con người cả về tâm hồn, lối sống
+ Rừng cho hoa - > Hoa là vẻ đẹp của thiên nhiên mà rừng ban tặng - > Rừng núi đem lại những vẻ đẹp, niềm vui, hạnh phúc
+ Con đường cho những tấm lòng - > còn những tấm lòng là vẻ đẹp của tình người
- > Ta hiểu, người cha muốn nói cho con biết quê hương mình là một vùng quê giàu truyền thống văn hoá mà cũng thật nghĩa tình
* Liên hệ: Quê hương là những gì thân thuộc gần gũi, bình dị nhất, đó cũng là cội nguồn sâu xa cho tình yêu Tổ quốc…
* Người cha còn nhắc đến những kỷ niệm ngày cưới của mình với con để mong con luôn nhớ con lớn lên trong tình yêu trong sáng và hạnh phúc của cha mẹ Đó là điểm xuất phát mọi tình yêu thương trong con: “Cha mẹ mãi nhớ về ngày cưới
Ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời”
- > Nói với con những điều đó, người cha muốn dạy dỗ con tình cảm cội nguồn bằng chính tình yêu và lòng tự hào về quê hương, về gia đình…
LĐ2: Cha tự hào nói với con về sức sống bền bỉ, mãnh liệt, về truyền thống cao đẹp của quê hương và niềm mong ước con hãy kế tục xứng đứng truyền thống ấy
1 Nói về sức sống bền bỉ, mãnh liệt của quê hương - > nói về người đồng mình + Người đồng mình - > cha mẹ, là đồng bào, là những người cùng quê hương
+ Sự lặp lại nhiều lần cụm từ này - > khẳng định phẩm chất của người đồng mình là phẩm chất của quê hương bởi sức sống của quê hương do người đồng mình tạo ra -
> lời nói mộc mạc, giản dị gợi bao tình yêu thương, sự gần gũi…
- Phẩm chất của người đồng mình cứ hiện dần qua lời tâm tình của người cha:
+ Đó là tấm lòng thuỷ chung với nơi chôn rau cắt rốn
“Sống trên đá không chê đá gập ghềnh
Sống trong thung không chê thung nghèo đói”
+ Một cuộc sống tràn đầy niềm vui và lòng lạc quan “Sống như sông như suối
Lên thác xuống ghềnh
Không lo cực nhọc”
- > Bằng những điệp từ, điệp ngữ, cách so sánh cụ thể, kết hợp với kiểu câu ngắn dài khác nhau, lời tâm tình của người cha đã góp phần khẳng định người miền núi tuy
GV: Phan Thị Hiền Hương 2 Trường THCS Thạch Kim
Trang 3
cuộc sống hôm nay còn vất vả, khó nhọc, “lên thác xuống ghềnh” nhưng họ vẫn sống mạnh mẽ, khoáng đạt “như sông như suối”, bền bỉ, gắn bó và tha thiết với quê hương
- > Từ đó người cha mong muốn con:
+ Có nghĩa tình chung thuỷ với quê hương
+ Biết chấp nhận và vượt qua những khó khăn, thử thách bằng ý chí, nghị lực và niềm tin của mình
- Người đồng mình mộc mạc, dung dị, giàu ý chí và niềm tin Họ có thể “Thô sơ da thịt” nhưng không hề nhỏ bé về tâm hồn và ý chí Họ biết lo toan và mong ước:
“Cao đo nỗi buồn - Xa nuôi chí lớn” Họ biết tự lực, tự cường xây dựng quê hương, duy trì truyền thống với những tập quán tốt đẹp của người đồng mình
“Người đồng mình đục đá kê cao quê hương
Còn quê hương thì làm phong tục”
- > Câu thơ có 2 lớp nghĩa:
+ Nghĩa tả thực: Đục đá kê cao - > hành động có thực thường thấy ở miền núi “Quê hương” vốn là khái niệm trừu tượng, chỉ nơi chốn sinh thành của một người nào đó + Nghĩa ẩn dụ: Nói đục đá kê cao quê hương - > Muốn khái quát về tinh thần tự tôn,
ý thức bảo tồn cội nguồn
- > Kết thúc bài thơ là lời nhắn nhủ, dặn dò của người cha mong muốn con mình phải tự hào về truyền thống tốt đẹp của quê hương, hãy lấy những tình cảm đó làm hành trang để vững bước trên đường đời
“Con ơi tuy thô sơ da thịt .Lên đường
Không bao giờ nhỏ bé được Nghe con”
Hình ảnh “thô sơ da thịt” lặp lại hai lần như muốn con khắc cốt ghi xương.“Người đồng mình” tuy mộc mạc, chân chất nhưng có lẽ sống cao đẹp Trên đường đời con phải sống cao thượng, tự trọng để sứng đáng với “người đồng mình” Con “không bao giờ nhỏ bé được”, dù con đường phía trước còn đầy chông gai Con hãy tự tin bước đi, bởi sau lưng con có gia đình, quê hương, bởi trong tim con sẵn ẩn chứa những phẩm chất quý báu của “người đồng mình” Hai tiếng “nghe con” chứa đựng tấm lòng yêu thương và niềm tin sâu nặng cha đặt nơi con.Hai tiếng ấy khép lại bài thơ để lại một dư âm nhẹ nhàng mà âm vang xao xuyến
LĐ: Nghệ thuật đặc sắc
- Thể thơ tự do, mạch cảm xúc tự nhiên Cách nói giàu hình ảnh vừa mộc mạc mà vẫn giàu chất thơ, cụ thể mà giàu sức khái quát
- Các biện pháp tu từ so sánh, điệp ngữ kết hợp với những câu thơ ngắn dài khác góp phần không nhỏ vào việc diễn tả cuộc sống, cách suy nghĩ, cách thực hiện tình cảm của người miền núi
- Giọng điệu tha thiết, trìu mến: lúc bay bổng, nhẹ nhàng, lúc khúc triết, rành rọt, lúc mạnh mẽ, sắc nhọn… tạo sự cộng hưởng hài hoà với những cung bậc tình cảm khác trong lời người cha truyền thấm sang con
- Bố cục chặt chẽ, từ ngữ giản dị, mộc mạc như lời nói thường ngày của người miền núi
GV: Phan Thị Hiền Hương 3 Trường THCS Thạch Kim
Trang 4
- > Y Phương thấu hiểu tất cả những điều đó nên ông đã lột tả cái hồn cốt trong bản sắc của người dân tộc Cha nói với con - Vâng! hay chính là lời trao gửi với thế hệ tiếp nối?
4 Củng cố:
- Khái quát lại nội dung bài học
5 Hướng dẫn về nhà:
- Về nhà học lại bài- viết bài văn hoàn chỉnh cho các đề
- Ôn tập toàn bộ nội dung chuẩn bị cho tiết ôn tập sau
*************************************************************
Ngày soạn: 29 /04/2022 Ngày dạy: /05/2022
TIẾT 30 : ÔN TẬP CUỐI NĂM
I Mục tiêu cần đạt
1 Kiến thức:
- Giúp học sinh ôn tập, củng cố kiến thức cơ bản trong chương triinhf ngữ văn 9
2 Kỹ năng :
- Rèn kỹ năng khái quát, tổng hợp, phân tích và cảm nhận
3.Thái độ :
- Tích cực, tự giác chủ động trong học tập
II Chuẩn bị:
- GV: kế hoạch bài dạy, máy tính xách tay
- HS: Ôn tập lại cách làm bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ
III.Tiến trình hoạt động dạy-học
1.Ổn định tổ chức
2 Kiểm tra bài cũ : trong giờ
3 Bài mới : GV gới thiệu- ghi bảng.
Hoạt động của giáo viên và học
sinh
Nội dung kiến thức
? Kể tên các tác phẩm truyện trung đại?
? Hình ảnh người phụ nữ hiện lên như
thế nào qua 3 tác phẩm ?
? Kể tên các bài thơ đã học ở lớp 9?
? Các tác phẩm ấy viết về những đề tài
nào ? Thể hiện chủ đề tư tưởng gì?
I.Phần văn bản:
1.Truyện trung đại:
-Chuyện người con gái Nam Xương -Truyện Kiều
- Truyện Lục Vân Tiên
2.Thơ hiện đại
-Đồng Chí -Bài thơ về tiểu đội xe không kính -Đoàn thuyền đánh cá
-Bếp lửa -Mùa xuân nho nhỏ
GV: Phan Thị Hiền Hương 4 Trường THCS Thạch Kim
Trang 5
? Trong chương trình ngữ văn 9 em được
học những tác phẩm truyện nào?
?Kể tóm tắt các tác phẩm đó?
? Chủ đề tư tưởng của mỗi tác phẩm?
? Các nhân vật để lại cho em những ấn
tượng gì?
? Có mấy dạng bài nghị luận xã hội?
? Cách làm các dạng bài ấy ntn?
? Kể tên các kiểu bài nghị luận văn học
? Trong chương trình tiếng việt lớp 9 em
được học những kiến thức cơ bản nào?
? Cho ví dụ minh họa?
? Phân biệt thuật ngữ, khởi ngữ?
-Viếng lăng Bác -Nói với con -Sang thu
3.Truyện hiện đại :
- Làng
- Lặng lẽ Sa Pa
- Chiếc lược ngà -Những ngôi sao xa xôi
II.Phần tập làm văn:
1.Nghị luận xã hội
- Nghị luận về một sự việc hiện tượng trong đời sống
- Nghị luận về một vấn đề tư tưởng đạo lý
2.Nghị luận văn học
-Nghị luận về tác phẩm truyện, đoạn trích
- Nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ
III.Phần tiếng Việt 1.Các phương châm hội thoại
- Phương châm về lượng
- Phương châm về chất
- Phương châm quan hệ
- Phương châm cách thức -Phương châm lịch sự
2.Các thành phần biệt lập
-Thành phần tình thái
- Thành phần cảm thán
- Thành phần gọi đáp
- Thành phần phụ chú
3.Thuật ngữ, khởi ngữ
4 Nghĩa tường minh, hàm ý 5.Liên kết câu, liên kết đoạn văn.
6.Biện pháp tu từ.
4 Củng cố:
- GV Khái quát lại nội dung bài ôn tập
5 Hướng dẫn về nhà:
- Về nhà học bài nắm vững những kiến thức cơ bản
- Ôn tập toàn bộ nội dung đã học ở lớp 9
*************************************************************
GV: Phan Thị Hiền Hương 5 Trường THCS Thạch Kim
Trang 6
GV: Phan Thị Hiền Hương 6 Trường THCS Thạch Kim