Bài 5 Giá trị lượng giác của một góc từ 0° đến 180° Bài 3 1 trang 32 SBT Toán 10 Tập 1 Tính giá trị của biểu thức a) A = sin45° + 2sin60° + tan120° + cos135°; b) B = tan45° cot135° sin30° cos120° [.]
Trang 1Bài 5 Giá trị lượng giác của một góc từ 0° đến 180°
Bài 3.1 trang 32 SBT Toán 10 Tập 1:
Tính giá trị của biểu thức:
a) A = sin45° + 2sin60° + tan120° + cos135°;
b) B = tan45° cot135° sin30° cos120° sin60° cos150°;
c) C = cos25° + cos225° + cos245° + cos265° + cos285°;
d) D = 122
1 tan 73 4tan75° cot105° + 12sin2107° 2tan40° cos60° tan50°;
e) E = 4tan32° cos60° cot148° +
2 2
5cot 108
1 tan 18
+ 5sin272°
Lời giải:
a) A = sin45° + 2sin60° + tan120° + cos135°
Ta có sin 45° = 1
2; sin 60° =
3
2 ;
tan 120° = 3; cos 135° = 1
2
2
= 0
Vậy A = 0
Trang 2b) B = tan45° cot135° sin30° cos120° sin60° cos150°
Ta có tan45° = 1; cot135° = 1;
sin30° = 1
2; cos120° =
1 2
;
sin60° = 3
2 ; cos150° =
3 2
Khi đó B = 1 (1) 1 1
= 1 + 1
4 +
3
4 = 0
Vậy B = 0
c) C = cos25° + cos225° + cos245° + cos265° + cos285°
Ta có cos45° = 1
2;
cos5° = cos(90° 85°) = sin85°;
cos25° = cos(90° 65°) = sin65°
Do đó: cos25° = sin285°; cos225° = sin265°
Khi đó C = sin285° + sin265° + 1
2 + cos
265° + cos285°
C = (sin285° + cos285°) + (sin265° + cos265°) + 1
2
= 1 + 1 + 1
2 =
5
2
Trang 3Vậy C = 5
2
d) D = 122
1 tan 73 4tan75° cot105° + 12sin2107° 2tan40° cos60° tan50°
Ta có 1 + tan273° = 1 +
2 2
sin 73 cos 73
=
cos 73 sin 73
cos 73 cos 73
=
2
cos 73 sin 73
cos 73
= 2
1 cos 73
12
1 tan 73 = cos273°
122
1 tan 73 = 12cos
273°
Khi đó:
D = 12cos273° 4 tan(180° 105°) cot105° + 12sin2107° 2tan(90° 50°) cos60° tan50°
= 12cos273° – 4(–tan105°) cot105° + 12sin2 107° 2cot50° cos60° tan50°
= 12cos2 73° + 12sin2 73° + 4tan105° cot105° 2cot 50° tan 50° cos 60°
= 12(cos2 73° + sin2 73°) + 4.1 – 2.1.cos60°
= 12 + 4 2 1
2 = 15
Vậy D = 15
Trang 4e) E = 4tan32° cos60° cot148° +
2 2
5cot 108
1 tan 18
+ 5sin272°
Ta có 1 + tan2 18° = 1 +
2 2
sin 18 cos 18
=
cos 18 sin 18
cos 18 cos 18
=
2
cos 18 sin 18
cos 18
= 12
cos 18
5cot 10822
1 tan 108
= 5cot2108° cos218°
= 5[cot(180° 72°)]2 cos218°
= 5.(cot72°)2 cos218°
= 5.cot272° cos218°
Khi đó:
E = 4tan32° cos60° cot(180° 32°) + 5cot2 72° cos218° + 5[sin(90° 18°)]2
= 4tan32° cos60° (cot32°) + 5 cot272° cos218° + 5cos218°
= 4cos60° + 5cos218° (cot272° + 1)
= 4 1
2 + 5cos
218° 21
sin 72
Trang 5= 2 + 5cos218°
1 sin 90 18
= 2 + 5cos2 18° 12
cos 18
= 2 + 5 = 3
Vậy E = 3
Bài 3.2 trang 32 SBT Toán 10 Tập 1:
Cho góc α, 90° < α < 180° thỏa mãn sin α = 3
4 Tính giá trị của biểu thức: t
tan F
n
2co cot ta
Lời giải:
Do 90° < α < 180° nên sinα > 0, cosα < 0
Ta có sin2 α + cos2 α = 1
cos2 α = 1 sin2 α
cos2 α = 1
2 3 4
= 1 9
16 =
7
16
Mà cos α < 0 nên cos α = 7
16
4
Khi đó:
• tan α = sin 3: 7 3 4 3
Trang 6• cot α = 1 : tan α = 7
3
Khi đó F =
2
3 7
3 7
=
3
3 7 3
7
= 23 : 16
3 7 3 7
= 23
16
Vậy F = 23
16
Bài 3.3 trang 33 SBT Toán 10 Tập 1:
Cho góc α thỏa mãn 0° < α < 180°, tanα = 2 Tính giá trị của các biểu thức sau: a) G = 2sin α + cos α;
c
2sin
Lời giải:
Do 0° < α < 180° nên sinα > 0
Mà tanα = sin
cos
= 2 > 0 nên sin α và cos α cùng dấu, do đó cosα > 0
Trang 7Do tanα = sin
cos
= 2 nên sinα = 2cosα
sin2α = 4cos2α
Ta có sin2α + cos2α = 1
4cos α + cos2α = 1
5cos2α = 1
cos2α = 1
5
Do cosα > 0 nên cosα = 1
5
Do đó sinα = 2
5 a) G = 2sinα + cosα
= 2 2
5 +
1 5
= 4 1
5 5
= 5
5 = 5
Vậy G = 5
c
2sin
Trang 8=
2
=
1 5
= 5 5
5 = 5
Vậy H = 5
Bài 3.4 trang 33 SBT Toán 10 Tập 1:
Cho góc α thỏa mãn 0° < α < 180°, tanα = 2 Tính giá trị của biểu thức
K =
3
si
n
n cos 2si
cos si
Lời giải:
Do 0° < α < 180° nên sinα > 0
Mà tanα = sin
cos
= 2 > 0 nên sinα và cosα cùng dấu, do đó cosα > 0 Chia cả tử và mẫu của K cho cos3α ta được:
K =
2
cos
o
c s
=
2
3
4 t
n
tan
s
an
ta
2 tan
Trang 9
=
2 3
2
t
s
an
1
co
=
2
1
n
an
2 2
3
tan
tan
= 2 2 2 4 4
= 3 2
3 23 = 33 22 1
= 2
2 1 =
2 12 2 21 1
= 2 2 1
2 1
Vậy K = 2 + 2
Bài 3.5 trang 33 SBT Toán 10 Tập 1: Chứng minh rằng:
a) sin4α + cos4α = 1 2sin2α cos2α;
b) sin6α + cos6α = 1 3sin2α cos2α;
Trang 10c*) sin4 6cos2 3 cos4 4sin2 4
Lời giải:
a) Ta có (sin2α + cos2α)2 = sin4α + 2sin2α cos2α + cos4α
12 = sin4α + cos4α + 2sin2α cos2α
sin4α + cos4α = 1 2sin2α cos2α
Vậy sin4α + cos4α = 1 2sin2α cos2α
b) Ta có (sin2α + cos2α)3 = sin6α + cos6α + 3sin2α cos2α(sin2α + cos2α)
13 = sin6α + cos6α + 3sin2α cos2α 1
sin6α + cos6α = 1 3sin2α cos2α
Vậy sin6α + cos6α = 1 3sin2α cos2α
c) Xét sin4α + 6cos2α + 3
= sin4α + 6(1 sin2α) + 3
= sin4α 6sin2α + 9
= (sin2α 3)2
sin 6cos 3 sin 3
= |sin2α – 3| = 3 sin2α
(do 0 ≤ sin2α < 1 nên sin2α – 3 < 0)
Xét cos4α + 4sin2α
= cos4α + 4(1 cos2α)
Trang 11= cos4α 4 cos2α + 4
= (cos2α 2)2
cos 4sin cos 2
= |cos2α – 2| = 2 cos2α
(do 0 ≤ cos2α < 1 nên cos2α – 2 < 0)
sin 6cos 3 cos 4sin
= 3 sin2 α + 2 cos2 α
= 5 (sin2 α + cos2 α)
= 5 1
= 4
Vậy sin4 6cos2 3 cos4 4sin2 4
Bài 3.6 trang 33 SBT Toán 10 Tập 1: Góc nghiêng của Mặt Trời tại một vị trí trên
Trái Đất là góc nghiêng giữa tia nắng lúc giữa trưa với mặt đất Trong thực tế, để đo trực tiếp góc này, vào giữa trưa (khoảng 12 giờ), em có thể dựng một thước thẳng vuông góc với mặt đất, đo độ dài của bóng thước trên mặt đất Khi đó, tang của góc nghiêng Mặt Trời tại vị trí đặt thước bằng tỉ số giữa độ dài của thước và độ dài của bóng thước Góc nghiêng của Mặt Trời phụ thuộc vào vĩ độ của vị trí đo và phụ thuộc vào thời gian đo trong năm (ngày thứ mấy trong năm) Tại vị trí có vĩ độ và ngày thứ N trong năm, góc nghiêng của Mặt Trời α còn được tính theo công thức sau:
Trang 12α = 90° 2 N 10
365
trong đó m = 0 nếu 1 ≤ N ≤ 172, m = 1 nếu 173 ≤ N ≤ 355, m = 2 nếu 356 ≤ N ≤
365
a) Hãy áp dụng công thức trên để tính góc nghiêng của Mặt Trời vào ngày 10/10 trong năm không nhuận (năm mà tháng 2 có 28 ngày) tại vị trí có vĩ độ = 20° b) Hãy xác định vĩ độ tại nơi em sinh sống và tính góc nghiêng của Mặt Trời tại đó theo hai cách đã được đề cập trong bài toán (đo trực tiếp và tính theo công thức) và
so sánh hai kết quả thu được
Lời giải:
Tháng 10 và tháng 12 có 31 ngày; tháng 11 có 30 ngày
Nên từ 10/10 đến hết tháng 10 còn 21 ngày
Do đó ngày 10/10 trong năm không nhuận là ngày thứ: 365 21 30 31 = 283 trong năm đó
Vì 173 ≤ N = 283 ≤ 355 nên m = 1
Góc nghiêng của Mặt Trời vào ngày 10/10 tại vị trí có vĩ độ = 20° là:
90° 20° 2 283 10
365
≈ 70° |cos109°| 23,5°
≈ 70° 7,65°
≈ 62,35°
Trang 13Vậy góc nghiêng của Mặt Trời vào ngày 10/10 tại vị trí có vĩ độ = 20° khoảng 62,35°
b) Học sinh tự thực hiện việc đo và tính theo công thức để so sánh
Lưu ý tại vị trí có vĩ độ và ngày thứ N trong năm, góc nghiêng của Mặt Trời α còn được tính theo công thức sau:
α = 90° 2 N 10
365
trong đó m = 0 nếu 1 ≤ N ≤ 172, m = 1 nếu 173 ≤ N ≤ 355, m = 2 nếu 356 ≤ N ≤
365