NGHỆ THUẬT VẬN ĐỘNG TRÍ THỨC CỦA HỒ CHÍ MINH potx

TẠP CHÍ KHOA HỌC, Đại học Huế, Số 68, 2011 NGHỆ THUẬT VẬN ĐỘNG TRÍ THỨC CỦA HỒ CHÍ MINH Hoàng Ngọc Vĩnh, Trần Văn Thành Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế TÓM TẮT Khác với một số l

Trang 1

TẠP CHÍ KHOA HỌC, Đại học Huế, Số 68, 2011

NGHỆ THUẬT VẬN ĐỘNG TRÍ THỨC CỦA HỒ CHÍ MINH

Hoàng Ngọc Vĩnh, Trần Văn Thành Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế

TÓM TẮT

Khác với một số lãnh tụ cùng thời ở trong nước và quốc tế đã xem thường, hạ thấp vai trò của đội ngũ trí thức, Hồ Chí Minh từ rất sớm trong hành trình cách mạng của mình đã nhận thức được vai trò, vị trí của sức mạnh trí thức đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc Vận động và thu phục trí thức là một nghệ thuật cách mạng tiêu biểu của Người

Trong quá trình đào tạo trí thức, ngoài yêu cầu không ngừng bồi dưỡng, nâng cao trình

độ chuyên môn và khoa học, Người còn coi trọng giáo dục chính trị tư tưởng và đạo đức, tác phong cách mạng cho đội ngũ trí thức Trên thực tế, Hồ Chí Minh đã đào tạo, phát hiện cảm hóa nhiều nhân tài, đưa họ vào hàng ngũ cách mạng, đóng góp vào sự nghiệp giành độc lập dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Tinh thần tin tưởng, trọng dụng và sử dụng trí thức đúng người đúng việc của Hồ Chí Minh trong công tác vận động trí thức đã trở thành bài học quý giá, luôn mang tính thời sự sâu sắc “Ngày nay, nhân loại đã bước sang giai đoạn toàn cầu hóa, cùng với sự phát triển của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại, đội ngũ trí thức trở thành nguồn lực quan trọng, tạo nên sức mạnh của mọi quốc gia trong chiến lược phát triển” Vì vậy, những quan điểm của Hồ Chí Minh về công tác vận động trí thức lại càng có ý nghĩa to lớn đối với công tác quản lí và phát triển đội ngũ trí thức ở nước ta hiện nay vì mục tiêu “Dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh”.

Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh là người kế thừa những giá trị truyền thống của

dân tộc và vận dụng sáng tạo, phát triển chủ nghĩa Mác-Lênin về trí thức trong sự

nghiệp cách mạng của Việt Nam Từ thiên tài thực tiễn của Người đã toát lên những tư tưởng lớn, những tình cảm sâu sắc, tỏ rõ tầm trí tuệ và phẩm cách của một vĩ nhân - lãnh tụ thiên tài về lý luận Một trong những phẩm chất thiên tài ấy ở Người là biết vận động, thu phục, đào tạo và trọng dụng trí thức tài năng Với trí tuệ và đạo đức của mình, Người đã thành công trong công tác vận động trí thức, từng bước dẫn dắt trí thức đi vào con đường cách mạng thông qua sự cảm hóa và những biện pháp vận động hết sức mềm dẻo, linh hoạt Người đã làm hết sức mình để tạo dựng được một đội ngũ trí thức có đủ trình độ và khả năng gánh vác, làm tròn sứ mệnh nặng nề và vẻ vang mà Đảng và nhân dân giao phó

Trước hết, trong quá trình vận động trí thức Hồ Chí Minh đã sớm nhận thức rõ

Trang 2

vai trò, vị trí của sức mạnh trí thức trong sự nghiệp cách mạng của nước nhà

Khác với một số lãnh tụ cùng thời ở trong nước và quốc tế đã xem thường, hạ thấp vai trò của đội ngũ trí thức, Hồ Chí Minh từ rất sớm trong hành trình cách mạng của mình đã nhận thức được vai trò, vị trí của sức mạnh trí thức đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc Vì thế, ngay từ đầu trong sự nghiệp cách mạng của mình, Người đã quan tâm vận động và thu phục thanh niên trí thức có tinh thần yêu nước, đào tạo và bồi dưỡng họ thành lực lượng cách mạng tiên phong của dân tộc Vận động và thu phục trí thức là một nghệ thuật cách mạng tiêu biểu của Người

Động cơ quan tâm vận động và thu phục trí thức của Người là trong sáng, cao cả, không vụ lợi, tất cả vì nghĩa lớn, vì độc lập tự do của Tổ quốc, vì hạnh phúc của nhân dân Người chỉ ra trí thức có nhiều khuyết điểm lớn, truyền kiếp “do nền giáo dục nhồi

sọ, chia rẽ, nô lệ của đế quốc phong kiến làm cho cá nhân chủ nghĩa tạo ra tính không kiên quyết, thái độ chờ đợi bàng quan, tính bảo thủ, óc làm thuê, tính địa vị”1 Người đồng thời khẳng định “cách mạng rất cần trí thức và chính ra chỉ có cách mạng mới biết trọng trí thức”2 Bởi vì, dù trí thức Việt Nam đa số thuộc thành phần phú nông, địa chủ, phong kiến, tư sản nhưng đều bị đế quốc áp bức, nên “trí thức Việt Nam có đầu óc dân tộc và đầu óc cách mạng”3 Nhờ ý thức dân tộc và tinh thần cách mạng ấy, với trình độ học vấn của mình mà trí thức có khả năng giúp Đảng và Cách mạng hoạch định đúng đường lối, chủ trương, chính sách Người viết: “Vì cũng có đầu óc dân tộc và vì có học thức nên xem được sách, biết được dân chủ, biết được lịch sử cách mạng Cũng vì vậy lúc đã hiểu biết, trí thức ta dễ theo cách mạng Trong mấy năm kháng chiến, một bộ phận lớn trí thức Việt Nam đã chịu khó, chịu khổ đi với kháng chiến, phục vụ cho kháng chiến Trí thức Việt Nam có ưu điểm đấy”4 Người cũng chỉ rõ, Đảng, Chính phủ, Cách mạng phải trọng trí thức vì: “muốn phát triển văn hóa thì phải cần thầy giáo, muốn phát triển sức khỏe của nhân dân thì phải cần thầy thuốc, muốn phát triển kỹ nghệ phải cần các kỹ sư, v.v Đảng, Chính phủ muốn xây dựng nước dân chủ nhân dân, như phát triển văn hóa, giữ gìn sức khỏe cho nhân dân, xây dựng kỹ nghệ”5 và vì “trí thức Việt Nam

có đầu óc dân tộc và đầu óc cách mạng” mà có khả năng giúp Đảng, Chính phủ và Cách mạng hoạch định đúng đường lối, chủ trương, chính sách

Vì tất cả những điều đó, Người đã khẳng định, trí thức Việt Nam là tầng lớp có học thức, kiến thức, hiểu biết và có tinh thần yêu nước nồng nàn và ý thức dân tộc cao Trí thức Việt Nam là một bộ phận quan trọng trong lực lượng cách mạng cũng như trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam Trí thức không những là một

1 Xem Hồ Chí Minh, toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2000, tập 7, trang 34-35

2 Hồ Chí Minh, toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2000, tập 7, trang 33

5 Hồ Chí Minh, toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2000, tập 7, trang 32-33

Trang 3

bộ phận trong lực lượng cách mạng mà trí thức còn là vốn liếng quý báu của dân tộc

Tuy nhiên, theo quan niệm của Người, không phải tất cả trí thức đều được coi trọng, mà

“Trí thức đáng trọng là trí thức hết lòng phục vụ cách mạng, phục vụ nhân dân”6 Chính

vì thế mà Người khẳng định: “Đảng và Chính phủ biết kháng chiến và kiến quốc thì

phải cần trong mọi ngành: kinh tế tài chính, quân sự, văn hóa có những người trí thức để

giúp vào mới thành”7, do vậy “Đảng và Chính phủ rất chú ý đến việc giúp đỡ anh em trí

thức cũ tiến bộ, cải tạo tư tưởng, đồng thời đào tạo ra trí thức mới từ lớp công nhân,

nông dân”8 Người đồng thời vạch ra phương hướng, biện pháp nhằm đào tạo ra ngày

càng nhiều “trí thức hết lòng phục vụ cách mạng, phục vụ nhân dân” là Đảng lãnh đạo

quá trình “Công nông trí thức hóa” và “Trí thức công nông hóa”9

Thứ hai, trong quá trình vận động trí thức Hồ Chí Minh rất quan tâm đến việc

phát hiện, tập hợp và bồi dưỡng trí thức

Ngay sau khi tìm được con đường cứu nước đúng đắn cho dân tộc Việt Nam,

việc đầu tiên Người làm là chuẩn bị lực lượng cách mạng Để chuẩn bị được lực lượng

cách mạng, Người đã quan tâm phát hiện những thanh niên trí thức Việt Nam có tinh

thần yêu nước đang sống và làm việc trong nước và đưa đi đào tạo, bồi dưỡng họ thành

lực lượng cách mạng tiên phong Những năm 1925-1930, tại Quảng Châu (Trung Quốc),

Nguyễn Ái Quốc đã tìm đến Tâm Tâm Xã – một tổ chức yêu nước tiến bộ của những

người thanh niên trí thức tiểu tư sản Việt Nam để truyền bá chủ nghĩa Mác–Lênin và

chuẩn bị lực lượng nòng cốt để tiến tới thành lập Đảng

Trong “Chính cương vắn tắt” và “Sách lược vắn tắt” do Nguyễn Ái Quốc soạn

thảo, công bố tại Hội nghị thành lập Đảng Cộng Sản Việt Nam năm 1930, nêu rõ nhiệm

vụ của Đảng là phải ra sức liên hệ và thu phục giới trí thức Người cho rằng, cách mạng

muốn thành công phải xây xựng được lực lượng cách mạng đông đảo Do vậy, “phải lôi

cuốn tiểu tư sản, trí thức và trung nông về phía giai cấp vô sản”10 Trong hoàn cảnh

nước sôi lửa bỏng Hồ Chí Minh đã đề ra và thực thi nhiều biện pháp khôn khéo, linh

hoạt nhờ vậy mà đã phát hiện, thu phục và sử dụng tài năng của trí thức vì lợi ích tối cao

của dân tộc Người đã kêu gọi: “các bậc phụ huynh”, “các bậc hiền chí sĩ”, “các bậc phú

hào yêu nước”, “các bạn công nông binh”, “người có tiền góp tiền”, “người có sức góp

sức”, “người có tài năng góp tài năng” để cứu giống nòi ra khỏi nước sôi lửa bỏng11 Từ

khi chuẩn bị thành lập Đảng (những năm 1925-1927), Bác chú trọng những vấn đề cơ

9 Hồ Chí Minh, toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2000, tập 7, trang 37-41

11 Nguyễn Văn Khánh, Trí thức với Đảng, Đảng với trí thức trong sự nghiệp giải phóng và xây dựng đất

nước, Nxb Thông Tấn, 2001, trang 21

Trang 4

bản cốt lõi, trong đó đặc biệt là phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng, rèn luyện đội ngũ cán bộ trí thức Bác trực tiếp tổ chức, đào tạo giảng dạy, bồi dưỡng cán bộ Nhiều đồng chí sau này là cán bộ chủ chốt của Đảng, trong đó có các cố Tổng Bí thư Trần Phú, Lê Hồng Phong, Hà Huy Tập,

Nhờ chính sách dân vận tài tình của Đảng mà đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh, cách mạng Việt Nam đã tập hợp được sức mạnh tổng hợp của các tầng lớp nhân dân nói chung và trí thức nói riêng để đưa Cách mạng Tháng Tám đến thành công triệt để Ngay sau khi Cách mạng Tháng Tám vừa thành công, chính quyền non trẻ đang ở thế “ngàn cân treo sợi tóc”, khi nước Việt Nam dân chủ cộng hòa vừa ra đời được 2 ngày, tại phiên họp đầu tiên Hồ Chí Minh đã khẳng định: “một dân tộc dốt là một dân tộc yếu”12 Người cho rằng, “giặc dốt” cũng nguy hại như “giặc đói” và “giặc ngoại xâm” Bởi thế, diệt “giặc dốt” trước hết Người kêu gọi mở phong trào bình dân học vụ và những ai tham gia vào việc xóa mù chữ đều là chiến sĩ tham gia vào nhiệm vụ thiêng liêng của Tổ

quốc Trong Thư gửi anh chị em giáo viên bình dân học vụ Người đã viết đại ý: “anh chị

em làm việc mà không có lương bổng, thành công mà không có tiếng tăm, anh chị em là những người “vô danh anh hùng”, tuy vô danh nhưng rất hữu ích, một phần tương lai của dân tộc nước nhà nằm trong sự cố gắng của anh chị em”13

Với những lời động viên kịp thời đó đã trở thành động lực để các giáo viên thành công trong xóa nạn mù chữ cho người dân Từ trong phong trào bình dân học vụ, với phương châm: người biết dạy cho người chưa biết, người biết nhiều dạy cho người biết ít đã tập hợp bồi dưỡng và vận động được tầng lớp trí thức phục vụ sự nghiệp cách mạng

Tháng 11/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp tục ra chỉ thị: “Tìm người tài đức” Người viết: “nước nhà cần phải kiến thiết, kiến thiết cần phải có nhân tài, trong 20 triệu đồng bào chắc không thiếu người có tài, có đức E vì Chính phủ nghe không đến, thấy không khắp đến nỗi bậc tài trí không thể xuất thân”14 Người yêu cầu “các địa phương phải lập tức điều tra nơi nào có người tài đức, có thể làm được việc ích nước lợi dân thì phải báo cáo cho Chính phủ biết”15 Nhằm tập hợp, kêu gọi những người tài năng trí thức ra giúp nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh nói: “nhân tài nước ta dù chưa nhiều lắm, nhưng nếu chúng ta khéo lựa chọn, khéo phân phối, khéo dùng thì nhân tài càng ngày càng phát triển thêm nhiều”16 Cách mạng tháng Tám thành công, Bác mời gọi nhiều nhân sĩ, trí thức tiêu biểu trong và ngoài nước đến với cách mạng như cụ Huỳnh Thúc

12 Hồ Chí Minh, toàn tập, tâp 4, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1996, trang 8

13 Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, tập 4, 2000, trang 220

15 Hồ Chí Minh, toàn tập, Nxb Sự thật, Hà Nội, tập 4, 1983, trang 192

16 Ban dân vận Trung ương, Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác dân vận trong thời kỳ đổi mới,

Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội năm 2005, trang 242

Trang 5

Kháng (năm 1946 là quyền Chủ tịch nước), kỹ sư Trần Đại Nghĩa, giáo sư Hoàng Xuân Hãn, nhà nông học Viện sĩ Lương Đình Của, giáo sư-bác sĩ Tôn Thất Tùng, bác sĩ Đặng Văn Ngữ, Thông qua Quốc hội Việt Nam khóa I năm 1946, Bác đã cử thêm hơn 70 ghế cho các đảng phái, tổ chức chính trị-xã hội Trong đó, Bác đã mời ông Vĩnh Thụy (vua Bảo Đại đã thoái vị) làm cố vấn Chính phủ; Khâm sai đại thần Phan Kế Toại làm Phó Thủ tướng Chính phủ, v.v

Theo Hồ Chí Minh, mọi giai đoạn trong quá trình cách mạng Việt Nam đều cần đến trí thức Người nói: Trí thức không bao giờ thừa, chỉ có thiếu thôi “Trí thức phục

vụ nhân dân bây giờ cần Kháng chiến kiến quốc cũng cần, tiến lên chủ nghĩa xã hội càng cần, tiến lên chủ nghĩa cộng sản lại càng cần”17 Đảng và Chính phủ thành tâm giúp trí thức tiến bộ mãi lên trên bước đường vẻ vang đó, đồng thời đào tạo trí thức ở trong công nông ra “Không phải là dùng cách đưa “áo nâu lên, áo trắng xuống”, hay

“vắt cam vứt xác” ”18 Trong giai đoạn vừa kháng chiến vừa kiến quốc, Hồ Chí Minh

đã chỉ rõ vai trò của trí thức: “nhiệm vụ của giai cấp công nhân và nông dân Việt Nam hiện nay là kháng chiến và kiến quốc Để hoàn thành nhiệm vụ ấy, ngoài việc quân sự ắt phải phát triển kinh tế Cho nên cần phải có những người chuyên môn thông thạo về công nghiệp và nông nghiệp Cần phát triển giao thông vận tải, cho nên cần những kĩ sư thông thạo về việc đắp đường bắc cầu Cần giữ gìn sức khỏe của dân, cho nên cần có thầy thuốc Cần đào tạo cán bộ cho mọi ngành hoạt động, cho nên cần có thầy giáo, v.v

Do đó, lao động trí óc có nhiệm vụ quan trọng trong sự nghiệp kháng chiến, kiến quốc, trong công cuộc hoàn thành dân chủ mới để tiến lên chủ nghĩa xã hội”19

Trong bài “Một việc mà các cơ quan lãnh đạo cần thực hiện ngay” đăng trên số báo Sự thật số 103, ngày 30/11/1948 Người viết: “Chính sách là nguồn gốc của thắng lợi, nhưng sau đó thành công hay thất bại là do cách tổ chức công việc, việc lựa chọn cán bộ và công tác kiểm tra”20 Người khuyên: “Ta cần phải hợp tác với các người ngoài Đảng, ta không được khinh rẽ họ” Bởi lẽ theo Người; “bất kì ai chịu học, chịu khó nghĩ thì nhất định có sáng kiến”21 Đặc biệt, với giai cấp cơ bản của cách mạng “cần phải có kế hoạch bồi dưỡng cho cán bộ và công nhân có trình độ văn hóa và kỹ thuật khá”, thậm chí “phải có trình độ kém gì kỹ sư”22

Trong quá trình đào tạo trí thức, ngoài yêu cầu không ngừng bồi dưỡng, nâng cao trình độ chuyên môn và khoa học, Người còn rất coi trọng giáo dục chính trị tư

17 Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2000, tập 7, trang 39

18 Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2000, tập 7, trang 39

19 Ban Dân vận Trung ương, Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác dân vận trong thời kỳ đổi mới,

Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2005, trang 240

21 Sđd, trang 243

22 Sđd, trang 243

Trang 6

tưởng và đạo đức, tác phong cách mạng cho đội ngũ trí thức Người luôn luôn mong muốn là làm sao để “người trí thức chúng ta trở thành những người trí thức của giai cấp công nhân, hết lòng phục vụ công nông, góp phần xứng đáng và vẻ vang vào công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội”23 Trên thực tế, Hồ Chí Minh đã đào tạo, phát hiện cảm hóa nhiều nhân tài, đưa họ vào hàng ngũ cách mạng, đóng góp vào sự nghiệp giành độc lập dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Trong số đó có nhiều nhân sĩ trí thức đáng kính như: Huỳnh Thúc Kháng, Lê Văn Hiến, Đặng Thai Mai; những nhà khoa học tài ba như:

GS Trần Đại Nghĩa, GS Trần Hữu Tước, GS Tôn Thất Tùng, GS Đặng Văn Ngữ, kiến trúc sư Huỳnh Tấn Phát; những nhà lãnh đạo chính trị, quân sự nổi tiếng như: Trường Chinh, Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên Giáp, v.v

Ngày nay, trước yêu cầu mới của cách mạng Việt Nam, trước những nhiệm vụ nặng nề của công cuộc “đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước gắn với phát triển kinh tế tri thức, bảo vệ tài nguyên môi trường”24, rõ ràng nước ta cần nhiều trí thức tài năng, những nhà kinh tế quản lí xã hội giỏi, những nhà khoa học đầu đàn, những chuyên gia sâu về vấn đề chiến lược Do đó, cần phải chú trọng hơn nữa trong việc phát hiện sớm, bồi dưỡng, sử dụng nhân tài theo tinh thần của Hồ Chí Minh

Thứ ba, trong quá trình vận động trí thức Hồ Chí Minh luôn tin tưởng, tôn trọng

và sử dụng trí thức đúng người đúng việc

Hồ Chí Minh thực sự quan tâm và tin tưởng trí thức không chỉ bằng lời nói và việc làm Qua đó tạo niềm tin cho người trí thức vào sự nghiệp cách mạng của đất nước

và tương lai của mình Người luôn khơi dậy ý thức làm chủ của người trí thức trong xã hội mới, trách nhiệm công dân trong xã hội mới Người nói: “Nhà nước ta ngày nay là của tất cả những người lao động, vậy công nhân, nông dân, trí thức cách mạng cần nhận

rõ rằng: Hiện nay nhân dân lao động là những người làm chủ nước ta chứ không phải là những người làm thuê cho giai cấp bóc lột như thời cũ nữa Chúng ta có quyền và có đủ điều kiện, để tự tay mình xây dựng đời sống tự do, hạnh phúc cho mình”25 Từ giá trị truyền thống mấy ngàn năm của dân tộc - “Các vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta cùng nhau giữ lấy nước” - nhằm phát huy sự sáng tạo của trí thức Hồ Chí Minh cho rằng: cần phải đưa họ vào phong trào cách mạng, đi vào đời sống nhân dân coi đó là một trường học rất tốt để trí thức vươn lên học đi đôi với hành, lí luận liên hệ với thực tiễn mà trưởng thành

Nghệ thuật vận động trí thức tham gia phục vụ cách mạng Hồ Chí Minh thể hiện tinh thần biện chứng trong phương pháp dùng người của Người là “lấy con người làm trung tâm, nhận thức về con người trong tính hệ thống-toàn diện, tuân thủ tính thống

23 Xem Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, tập 9, 2000, trang 25

24 Văn kiện Đại hội Đảng Cộng Sản VN lần thứ XI, trang 72

25 Hồ Chí Minh, toàn tập, tập 10, Nxb Chính trị Quốc gia Hà Nội, 1996, trang 310

Trang 7

nhất giữa lý luận và thực tiễn, tính lịch sử cụ thể và tính phát triển” Chất nhân văn trong con người Hồ Chí Minh được nhiều người mô tả một cách sinh động Theo J.Roux thì đó là “người kết hợp tới mức nhuần nhuyễn phi thường chủ nghĩa anh hùng với đầu óc sáng suốt, lòng yêu nước tuyệt vời và tinh thần cách mạng trong sáng, thái

độ cứng rắn trước cuộc sống với lòng nhân đạo đối với con người” Còn N K Sing thì

“Hồ Chí Minh là một con người quần chúng… biết kết hợp hiếm có giữa lòng khoan dung tột độ và ý chí kiên quyết nhất”; “là người gắn kết một cách tự nhiên sự tao nhã cao quí với tác phong dễ gần gũi, rất dân chủ giữa tự do không nghi thức, thoải mái và

tự nhiên với thái độ đàng hoàng và thận trọng”

Người cho rằng: “việc dùng nhân tài ta không nên căn cứ vào những điều kiện quá khắt khe, miễn là không phản bội lại quyền lợi dân chúng, không là Việt gian thân Pháp, thân Nhật, có lòng trung thành với Tổ quốc là có thể dùng được Tài to ta dùng làm việc to, tài nhỏ ta cất làm việc nhỏ, ai có năng lực vì việc gì, ta đặt ngay vào việc ấy Biết dùng người như vậy, ta sẽ không lo gì thiếu cán bộ”26 Phải thực sự tin tưởng họ,

“thả cho họ làm, thả cho họ phụ trách, dù sai lầm chút ít cũng không sợ”27 Lòng tin đó

là liều thuốc để trí thức dân tộc xung thiên vì sự nghiệp lớn của dân tộc Tuy nhiên, Người cũng nhấn mạnh trí thức là người lao động chuyên môn cao, vì thế trong bố trí công tác cần chú ý đến chuyên ngành đào tạo “xem người ấy xứng với việc gì, nếu người có tài mà không dùng đúng tài của họ, cũng không được việc”28 đúng với tinh thần dụng nhân như dụng mộc Người nhắc nhở cần phải biết phát huy những mặt tích cực, đồng thời khắc phục những điểm hạn chế của trí thức Ảo tưởng cầu toàn hay “vo tròn” cán bộ là phản khoa học, phi hiện thực, do không có cái gì cũng tốt cũng hay Vì vậy, chúng ta phải khéo dùng người, sửa chữa những khuyết điểm cho họ, giúp đỡ những ưu điểm của họ Như vậy, dùng người đúng việc, người tài sẽ được phát huy tài năng, còn cách mạng thì có lợi

Trên tinh thần của phép biện chứng duy vật, Hồ Chí Minh nhận thức về con người trong mối quan hệ vừa thống nhất, vừa khác biệt Thống nhất là con người yêu nước Việt Nam, là con Rồng cháu Tiên Khác biệt là mỗi người có một số phận khác nhau Nhưng nếu khéo dùng thì ai cũng có thể góp phần nhỏ bé của mình vào công cuộc kháng chiến, kiến quốc Vì vậy, trong quá trình vận động trí thức theo Hồ Chí Minh là phải biết khơi dậy lòng yêu nước của họ, không ngừng nâng cao dân trí, phải thực sự lấy dân làm gốc và có chính sách đúng đắn để trí thức có điều kiện phát huy tài năng góp phần vào sự nghiệp cách mạng

Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội năm 2005, trang 244

27 Sđd, trang 244

28 Sđd, trang 244

Trang 8

Nhận thức sâu sắc lòng yêu nước là mạch nguồn bất tận trong tâm can của mỗi người con đất Việt, Người nói: đã là con Lạc cháu Hồng thì ai cũng có ít hay nhiều lòng

ái quốc Chủ nghĩa yêu nước Việt Nam là tình cảm, ý chí của dân tộc Việt Nam, có chiều sâu trong tâm linh, trong tâm tưởng dân tộc Chủ nghĩa yêu nước Việt Nam không chỉ là ý thức tinh thần, mà còn là khí phách dân tộc, là ý chí, là trí tuệ, là hành động đoàn kết, bất khuất, kiên cường, quật khởi trong hành động Tình cảm, ý chí ấy là hết sức mãnh liệt, được kết tinh lại, trở thành những làn sóng ngầm và được thể hiện rõ nét nhất trong những thời kỳ dân tộc gặp nguy nan, phải cứu dân, cứu nước Đó là điều mà Chủ tịch Hồ Chí Minh coi là những làn sóng ngầm mạnh mẽ đã nhiều lần nhấn chìm các thế lực xâm lược, đưa dân tộc đến bến bờ độc lập tự do Người khẳng định: “Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước Đó là truyền thống quý báu của ta Từ xưa đến nay, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng, thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và lũ cướp nước”29 Từ đó Người luôn kích lệ, động viên lòng yêu nước của đội

ngũ trí thức Trong Thư gửi Hội nghị tư pháp toàn quốc tháng 2/1948, Người viết: “Các

bạn là trí thức phải biết phát huy hy sinh đấu tranh dũng cảm hơn nữa để làm gương cho nhân dân”30 Theo Người “làm việc gì cũng phải học, vậy làm cách mạng cũng phải học Nếu không giáo dục cho đảng viên làm cách mạng mà cứ yêu cầu họ làm cách mạng thì họ sẽ không làm tròn được nhiệm vụ”31 Vì theo Người“lúc đã hiểu biết, trí thức ta dễ theo cách mạng Vì vậy, Đảng cách mạng phải dìu dắt, giúp đỡ trí thức của ta

về phe cách mạng, phe công nông”32

Để huy động và phát huy được nguồn nhân lực trí thức phục vụ kháng chiến kiến quốc và xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội, Hồ Chí Minh cho rằng Đảng và Chính Phủ cần có chính sách đúng Người nói: “Đảng nuôi dạy cán bộ, như người làm vườn vun trồng những cây cối quý báu”33 Người dặn: “phải lắng nghe sáng kiến và lời phê bình của công nhân, đi đúng đường lối quần chúng, nắm vững chính sách của Đảng”34 Người thực sự lo lắng về tình trạng “Chính phủ nghe không đến, thấy không khắp, đến nỗi những bậc tài đức không thể xuất thân”35 Người đặc biệt nhấn mạnh, muốn vận động trí thức phục vụ có hiệu quả cho sự nghiệp cách mạng cần phải thực sự lấy dân làm gốc Theo Người, cách mạng là sự nghiệp của quần chúng, sức mạnh của

29 Nguyễn Văn Khánh, Xây dựng và phát huy nguồn lực trí tuệ Việt Nam phục vụ sự nghiệp chấn hưng

đất nước, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2010, trang 278

31 Xem Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, tập 12, 2000, trang 224

34 Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, tập 9, 2000, trang 379-380

Trang 9

cách mạng là ở quần chúng nhân dân, là ở việc tổ chức vận động nhân dân Người nói

“thành công của Đảng ta là ở nơi Đảng ta đã tổ chức và phát huy lực lượng cách mạng

vô tận của nhân dân, đã lãnh đạo nhân dân phấn đấu dưới lá cờ tất thắng của chủ nghĩa Mác-Lênin”36 Để sự nghiệp kháng chiến, kiến quốc thành công, “phải biến quyết tâm của Đảng và Chính phủ thành quyết tâm của cán bộ, của quần chúng”37 Trong nhiệm

vụ đó, có công tác vận động trí thức

Kết luận: Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Người đã đề ra và

thực thi nhiều biện pháp khôn khéo, linh hoạt nhằm thu phục và sử dụng tài năng của trí thức vì lợi ích tối cao của dân tộc Những phương pháp khôn khéo, linh hoạt của Hồ Chí Minh trong việc vận động, tập hợp và sử dụng tài năng trí thức là sự thể hiện tinh thần biện chứng của Người trong thực tiễn về vấn đề con người nói chung và vấn đề đào tạo

và sử dụng con người cũng như công tác vận động tập hợp trí thức tài năng nói riêng Tinh thần tin tưởng, trọng dụng và sử dụng trí thức đúng người đúng việc của Hồ Chí Minh trong công tác vận động trí thức đã trở thành bài học quý giá, luôn mang tính thời

sự sâu sắc Người không chỉ tạo nguồn đội ngũ trí thức đầu tiên cho cách mạng Việt Nam, mà trong hai cuộc kháng chiến cứu nước của dân tộc, có thể nói nhờ Người nên trí thức Việt Nam đã có những đóng góp to lớn cho Đảng, cho cách mạng Trong đó có những trí thức làm cách mạng chuyên nghiệp như Trường Chinh, Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên Giáp, Trần Văn Giàu, Trần Huy Liệu, Đặng Thai Mai, Những trí thức trong chế độ phong kiến được Người vận động, cảm hóa, thu phục như Phan Kế Toại, Bùi Bằng Đoàn, Phạm Khắc Hòe, Và nhiều trí thức yêu nước khác tuân theo sự nghiệp cách mạng của Người như: Trần Đại Nghĩa, Đặng Văn Ngữ, Nguyễn Văn Huyên, Hồ Đắc Di, Phạm Ngọc Thạch, Tôn Thất Tùng, Lương Đình Của, Hoàng Xuân Hãn, Hình ảnh cao đẹp của Hồ Chí Minh đã thực sự lôi cuốn và cảm hóa bất cứ nhà trí thức, nhân

sĩ nào có tâm với nhân dân, với Tổ quốc Việt Nam

“Ngày nay, nhân loại đã bước sang giai đoạn toàn cầu hóa, cùng với sự phát triển của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại, đội ngũ trí thức trở thành nguồn lực quan trọng, tạo nên sức mạnh của mọi quốc gia trong chiến lược phát triển”38 Cương lĩnh 2011 của Đảng ta chỉ rõ: “Khoa học và công nghệ giữ vai trò then chốt trong việc phát triển lực lượng sản xuất hiện đại, bảo vệ tài nguyên và môi trường, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, tốc độ phát triển và sức cạnh tranh của nền kinh tế Phát triển khoa học và công nghệ nhằm mục tiêu đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, phát triển kinh tế tri thức, vươn lên trình độ tiên tiến của thế giới Phát triển đồng bộ các lĩnh vực khoa học và công nghệ gắn với phát triển văn hóa và nâng cao dân trí Tăng nhanh và sử dụng có hiệu quả tiềm lực khoa học và công nghệ của đất

38 Văn kiện Hội nghị lần thứ 7, BCHTW khóa X, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2008, trang 81

Trang 10

nước, nghiên cứu và ứng dụng có hiệu quả các thành tựu khoa học và công nghệ hiện đại trên thế giới Hình thành đồng bộ cơ chế, chính sách khuyến khích sáng tạo, trọng dụng nhân tài và đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ Đào tạo, bồi dưỡng, phát huy mọi tiềm năng và sức sáng tạo của đội ngũ trí thức để tạo nguồn lực trí tuệ và nhân tài cho đất nước” Vì vậy, những quan điểm của Hồ Chí Minh về công tác vận động trí thức lại càng có ý nghĩa to lớn đối với công tác quản lí và phát triển đội ngũ trí thức ở nước ta hiện nay vì mục tiêu “Dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh”

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] Nguyễn Văn Khánh, Trí thức với Đảng, Đảng với trí thức trong sự nghiệp giải phóng

và xây dựng đất nước, Nxb Thông Tấn, 2001

[2] Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, tập 3, 2000

[3] Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb Sự thật, Hà Nội, tập 4, 1983

[10] Ban Dân vận Trung ương, Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào công tác dân vận

trong thời kỳ đổi mới, Nxb Chính trị Quốc gia Hà Nội, 2005

[11] Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Hội nghị lần thứ 7, BCHTW khóa X, Nxb Chính

trị Quốc gia Hà Nội, 2008

[12] Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ XI, Nxb Chính trị Quốc gia

Hà Nội, 2011

THE ART OF INTELLECTUAL MOVEMENT OF HO CHI MINH

Hoang Ngoc Vinh, Tran Van Thanh College of Sciences, Hue University

SUMMARY

Unlike many other leaders of His time, domestically and internationally, who often looked down on the role of the intelligentsia, Ho Chi Minh, from a very early time in his

Định dạng
Số trang	11
Dung lượng	267,34 KB