57 ĐÁNH GIÁ KHẢ NĂNG SINH TRƯỞNG, PHÁT TRIỂN VÀ SÂU BỆNH CỦA GIỐNG HOA CHUÔNG MÀU ĐỎ Sinningia Speciosa TRÊN CÁC LOẠI GIÁ THỂ KHÁC NHAU Ở TỈNH THỪA THIÊN HUẾ Lã Thị Thu Hằng, Nguyễn T
Trang 157
ĐÁNH GIÁ KHẢ NĂNG SINH TRƯỞNG, PHÁT TRIỂN VÀ SÂU BỆNH CỦA
GIỐNG HOA CHUÔNG MÀU ĐỎ (Sinningia Speciosa) TRÊN CÁC LOẠI GIÁ
THỂ KHÁC NHAU Ở TỈNH THỪA THIÊN HUẾ
Lã Thị Thu Hằng, Nguyễn Tiến Long, Trần Thị Triêu Hà, Trần Văn Minh
Trường Đại học Nông Lâm, Đại học Huế
Tóm tắt Chúng tôi đã nghiên cứu khả năng sinh trưởng, phát triển và sâu bệnh của giống
hoa chuông màu đỏ (Sinningia speciosa) trên các loại giá thể khác nhau trên địa bàn thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế vụ Đông Xuân năm 2009 - 2010 Kết quả nghiên cứu cho thấy giống hoa này sinh trưởng phát triển tốt trong điều kiện thời tiết khí hậu vụ Đông Xuân ở tỉnh Thừa Thiên Huế Thời gian từ khi trồng đến khi ra nụ đầu tiên là 42 - 45,8 ngày Thời gian từ khi bắt đầu trồng đến nụ đầu tiên nở là 69,3 - 72,9 ngày Thời gian từ khi bắt đầu trồng đến hoa cuối cùng tàn là 81 - 83,2 ngày và có sự khác nhau giữa các loại giá thể trồng Trong các loại giá thể thí nghiệm, giá thể phù hợp cho cây hoa chuông sinh trưởng và phát triển tốt nhất là giá thể được phối trộn giữa đất phù sa, phân chuồng hoai mục và trấu hun với tỷ lệ 1:1:1 Các loại sâu bệnh hại chủ yếu là sâu khoang, sâu xám và bệnh thối thân
do nấm Pythium sp, Collectotrichum sp gây nên
Từ khóa: Hoa chuông, giá thể trồng hoa chuông, sâu bệnh hại hoa chuông
1 Đặt vấn đề
Hoa ở nước ta có rất nhiều chủng loại, nhưng hiện nay xu hướng ưa thích các loài hoa lạ của người chơi hoa ngày càng tăng Bởi vậy, đã có nhiều loại hoa mới được nhập vào nước ta Tuy nhiên, các loại hoa này đều có giá thành cao, nguồn cung cấp giống không ổn định, luôn trong tình trang bị động, độ bền của một số loài hoa giảm khi thay đổi điều kiện sống… Vì vậy, việc nghiên cứu khảo sát khả năng sinh trưởng và phát triển của các loại hoa cây cảnh nhập nội trên các vùng sinh thái khác nhau của nước ta có ý nghĩa rất lớn về khoa học và thực tiễn
Hoa chuông (Sinningia speciosa, thuộc họ Gesneriaceae, bộ Lamiales) [1] là
một trong những loại hoa nhập nội lạ, hấp dẫn bởi sự đa dạng về màu sắc hoa, hương thơm, hình dáng … và độ bền tự nhiên của hoa [3] Hoa có hình chuông khá to, rất khoe sắc do có ít lá, nhiều hoa nở cùng lúc, mỗi đợt hoa nở kéo dài khoảng 20 ngày Hoa chuông được sử dụng với nhiều mục đích khác nhau như: trang trí trong nhà, ban công, công viên, công sở… nó đã được nghiên cứu trên nhiều vùng sinh thái khác nhau trên thế giới [4] Tuy nhiên, những nghiên cứu cụ thể về khả năng sinh trưởng và phát triển của chúng trên các loại giá thể khác nhau ở các vùng sinh thái ở Việt nam chưa được tiến hành một cách có hệ thống, đặc biệt ở tỉnh Thừa Thiên Huế nói riêng và các tỉnh
Trang 2miền Trung nói chung
Xuất phát từ những vấn đề nêu trên chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài: Đánh giá khả năng sinh trưởng, phát triển và sâu bệnh của giống hoa chuông màu
đỏ (Sinningia speciosa) trên các loại giá thể trong vụ Đông Xuân năm 2009 - 2010
ở tỉnh Thừa Thiên Huế
2 Mục đích nghiên cứu
- Đánh giá khả năng sinh trưởng, phát triển của cây hoa chuông màu đỏ trên các loại giá thể khác nhau
- Chọn được giá thể phù hợp cho sự sinh trưởng phát triển của cây hoa chuông với điều kiện khí hậu ở tỉnh Thừa Thiên Huế nói riêng và các tỉnh miền Trung nói chung
- Xây dựng quy trình kỹ thuật trồng cây hoa chuông
3 Vật liệu và phương pháp nghiên cứu
3.1 Vật liệu nghiên cứu
Cây giống: Sử dụng cây hoa chuông màu đỏ (Sinningia speciosa) in-vitro có
nguồn gốc từ Brazil được nhập nội vào nước ta và được nuôi cấy tại phòng thí nghiệm nuôi cấy mô tế bào thực vật, khoa Nông học, Trường Đại học Nông Lâm Huế
Giá thể: ba loại giá thể được sử dụng trong các thí nghiệm là:
- Đất phù sa trộn với phân chuồng hoai mục (tỷ lệ 3:1) ĐC
- Đất phù sa trộn với phân chuồng hoai mục và trấu hun (tỷ lệ 1:1:1)
- Đất phù sa trộn với phân chuồng hoai mục và vỏ lạc (tỷ lệ 1:1:1) Các giá thể sau khi được xử lý nguồn bệnh và phối trộn theo tỷ lệ nhất định, sẵn sàng vào chậu để trồng cây, được lấy để đưa vào phòng thí nghiệm phân tích các chỉ tiêu hóa tính của giá thể Kết quả phân tích được trình bày ở bảng 1
Bảng 1 Một số tính chất hóa học của ba loại giá thể nghiên cứu
Giá
P 2 O 5 (mg/100 đất)
Kali dễ tiêu (mg/100 g đất)
Hàm lượng chất h/c (%)
N
P 2 O 5 (%)
(%)
(Nguồn: Số liệu phân tích ở Bộ môn Khoa học Đất, khoa Tài nguyên Đất và Môi trường Nông nghiệp, Trường Đại học Nông Lâm, Đại học Huế)
Trang 33.2 Phương pháp nghiên cứu
3.2.1 Phương pháp bố trí thí nghiệm
Thí nghiệm được bố trí hoàn toàn ngẫu nhiên RCBD, với 3 lần nhắc lại
3.2.2 Phương pháp theo dõi và xử lý số liệu
Số lá trên thân, kích thước lá, đường kính gốc và đường kính tán được theo dõi theo các giai đoạn sinh trưởng (khi bắt đầu trồng, khi hình thành nụ đầu tiên và nụ đầu tiên nở, hoa cuối cùng tàn)
Số nụ, và số hoa trên cây được theo dõi định kỳ một tuần một lần
Các chỉ tiêu khác theo dõi hàng ngày
Các số liệu theo dõi được xử lý trên phần mềm Excel, SXW 9.0 phù hợp với nội dung nghiên cứu
3.3 Thời gian và địa điểm nghiên cứu
Thời gian: Từ tháng 10/2009 đến tháng 4/2010
Địa điểm: Vườn lưới Khoa Nông học, trường Đại học Nông Lâm Huế
3.4 Điều kiện thời tiết, khí hậu vụ Đông Xuân 2009-2010
Bảng 2.Diễn biến thời tiết, khí hậu vụ Đông Xuân 2009-2010
Chỉ tiêu
Tháng
Nắng (giờ)
ngày
R (mm)
(Nguồn: Trung tâm khí tượng thủy văn Tỉnh Thừa Thiên Huế) [2]
4 Kết quả nghiên cứu và thảo luận
4.1 Thời gian các giai đoạn sinh trưởng, phát triển của cây hoa chuông trên các loại giá thể
Theo dõi, xác định thời gian các giai đoạn sinh truởng và phát triển của cây hoa chuông có ý nghĩa quan trọng nhằm nắm được quy luật sinh trưởng phát triển của cây
Trang 4Trên cơ sở đó để xác định thời vụ trồng, chọn giống chất lượng và có các biện pháp kỹ thuật tác động theo hướng có lợi cho quá trình sinh trưởng phát triển nhằm nâng cao giá trị làm cảnh và hiệu quả kinh tế
Bảng 3 Thời gian sinh trưởng và phát triển của cây hoa chuông trên các loại giá thể
(Đơn vị: ngày)
Giá thể
Thời gian từ khi trồng đến…
Bén rễ hồi xanh
Ra lá mới đầu tiên
Ra nụ đầu tiên
Nụ đầu tiên
nở
Hoa cuối cùng tàn
Kết quả thí nghiệm ở bảng 3 cho thấy, giá thể số 2 cây sinh trưởng phát triển tốt hơn giá thể số 1 và số 3 Cụ thể là: thời gian nụ đầu tiên nở chỉ có 69,3 ngày sớm hơn hai loại giá thể số 1 là 71,2 ngày và giá thể số 3 là 72,9 ngày, nhưng thời gian từ khi trồng đến khi hoa cuối cùng tàn của giá thể số 2 lại lớn nhất 83,2 ngày so với 81,0 ngày của giá thể số 3 và 81,7 ngày của giá thế số 1 Như vậy, có thể thấy cây hoa chuông trồng ở vụ Đông Xuân trên địa bàn Thừa Thiên Huế đều sinh trưởng và phát triển tốt nhưng trội hơn là được trồng trên giá thể số 2
4.2 Động thái ra lá của các cây hoa chuông trên các loại giá thể
Cây sinh trưởng phát triển tốt sẽ có bộ lá khỏe, đẹp mang đặc trưng của giống Điều này có được do các chất dinh dưỡng có trong giá thể, kỹ thuật trồng, chăm sóc
Số lá trên cây là một chỉ tiêu quan trọng phản ánh sức sinh trưởng mạnh hay yếu của cây hoa chuông Quá trình theo dõi các công thức thí nghiệm chúng tôi thu được kết quả trình bày ở bảng 4
Bảng 4 Động thái ra lá của các giống hoa chuông trên các loại giá thể
(Đơn vị: cái)
Giá thể
Số lá /cây Bắt đầu
trồng Ra nụ đầu tiên Nụ đầu tiên nở Hoa cuối cùng tàn
Qua bảng 4 cho thấy: động thái ra lá trên cây hoa chuông ở các công thức thí
Trang 5nghiệm đều tăng nhanh vào giai đoạn từ trồng đến khi ra nụ đầu tiên Đến thời kỳ sinh trưởng sinh thực số lá tăng chậm và đạt số lá cực đại vào giai đoạn nụ đầu tiên nở (đây cũng là giai đoạn cây đạt giá trị làm cảnh và đủ tiêu chuẩn để bán ra thị trường) Tuy nhiên,
số lá trung bình của cây hoa chuông trồng ở giá thể số 2 có sự phát triển tốt hơn đạt 8,13 lá/cây ở giai đoạn nụ đầu tiên nở, còn khi trồng ở giá thể số 1 là 7,60 lá/cây và giá thể số 3 là 7,73 lá/cây
4.3 Động thái ra nụ và ra hoa của cây hoa chuông trên các loại giá thể
Việc theo dõi động thái ra nụ và ra hoa nhằm mục đích xác định được tổng số nụ,
số hoa và thời kỳ ra nụ tập trung, nở hoa tập trung, làm cơ sở cho việc xác định các thời điểm tác động các biện pháp kỹ thuật để mang lại giá trị thẩm mỹ cho cây hoa và hiệu quả kinh tế cho người trồng hoa Số nụ trên cây là yếu tố quan trọng nhưng để đánh giá chất lượng và giá trị của cây hoa thì phải căn cứ vào số hoa trên cây, tỷ lệ nụ nở thành hoa, độ bền tự nhiên của hoa Theo dõi động thái ra nụ và ra hoa của cây hoa chuông trên các loại giá thể chúng tôi thu được kết quả trình bày ở bảng 5, hình 1 và hình 2
Bảng 5 Động thái ra nụ và ra hoa của các giống hoa chuông trên các loại giá thể
(Đơn vị: cái)
Tuần
Giá
thể
Nụ Hoa Nụ Hoa Nụ Hoa Nụ Hoa Nụ Hoa Nụ Hoa
1
2,00
(46,7)
2,00
(3,3)
8,83 3,70
(76,7)
2
2,00
(70,0)
2,00
(16,7)
11,2
3
2,00
(60,0)
2,00
(10,0)
8,20 3,41
(96,7)
Ghi chú: ( ) là giá trị phần trăm số cây có nụ, hoa
Hình 1 Cây hoa chuông sau 8 tuần TN Hình 2 Cây hoa chuông sau 10 tuần TN
Trang 6Số liệu ở bảng 5 cho thấy cây hoa chuông có thời gian từ khi ra nụ đầu tiên cho đến hoa cuối cùng tàn là tương đối dài khoảng 6 tuần Số nụ/cây đạt giá trị cao nhất sau
11 tuần trồng ở tất cả các công thức Giá thể số 2 là 11,20 nụ/cây, kế đến là giá thể số 1
là 9,94 nụ/cây giá thể số 3 là 9,37 nụ/cây
Tuần thứ 12 sau trồng, ở giai đoạn này nhiệt độ tăng nên khá cao, các công thức thí nghiệm được bố trí trồng trong nhà lưới nên ảnh hưởng rất lớn đến khả năng ra nụ,
nở hoa của cây Cây bị héo rũ vào thời gian từ 11 giờ đến 16 giờ, vì vậy đã đã kết thúc chu kỳ sinh trưởng phát triển ở thời gian sau trồng 12 tuần
4.4 Một số đặc điểm của lá liên quan đến giá trị làm cảnh
Kích thước lá, số lá trên cây và đường kính tán phản ánh khả năng sinh trưởng phát triển của giống (đặc điểm di truyền của từng giống) và thành phần dinh dưỡng trên giá thể trồng
Bảng 6 Một số đặc điểm của lá ở cây hoa chuông
Giá thể
Kích thước lá Số lá trên cây
(cái)
Đường kính tán (cm) Dài (cm) Rộng (cm)
Ghi chú: Số liệu được lấy ở giai đoạn nụ đầu tiên nở
Số liệu ở bảng 6 cho thấy kích thước lá, số lá trên thân và đường kính tán trung bình của cây hoa chuông trồng trên giá thể số 2 có giá trị lớn nhất sau đó đến cây trồng trên giá thể số 3 và cuối cùng là cây trồng trên giá thể số 1
4.5 Một số đặc điểm của hoa trên các loại giá thể trồng
Qua quá trình theo dõi các chỉ tiêu đặc trưng của hoa chúng tôi thu được kết quả trình bày ở bảng 7 Đường kính hoa ở các công thức thí nghiệm dao động trong khoảng 5,26 - 5,89 cm Cây được trồng trên giá thể số 2 có đường kính hoa cao hơn khi trồng trên giá thể số 1 và giá thể số 3 Chiều cao cuống cao nhất là cây trồng trên giá thể số 2 (6,52 cm) sau đó đến cây trồng trên giá thể số 3 (6,31 cm) và cuối cùng là cây trồng trên giá thể số 1 (6,08 cm)
Bảng 7 Một số đặc điểm của hoa trên các loại giá thể trồng
Giá thể Đường kính hoa
(cm)
Chiều cao cuống hoa
(cm)
Độ bền của hoa (ngày)
Trang 72 5,89 6,52 13,90
Độ bền tự nhiên của hoa là một chỉ tiêu rất quan trọng để đánh giá giá trị làm cảnh của một loại hoa Trong đó, cây trồng trên giá thể số 2 có độ bền tự nhiên của hoa cao nhất là 13,90 ngày
4.6 Tình hình nhiễm sâu bệnh hại trên cây hoa chuông
Theo dõi quá trình sinh trưởng và phát triển của cây hoa chuông chúng tôi thấy các loại sâu, bệnh hại chủ yếu trên cây là sâu xám, sâu khoang và bệnh thối thân và thối lá (Bảng 8)
Sâu hại là sâu xám và sâu khoang, chúng gây hại trong suốt quá trính sinh trưởng, phát triển của cây Sâu thường hoạt động mạnh vào ban đêm, ban ngày ẩn nấp dưới lá hoặc trốn vào đất Loài sâu này thường ăn thủng lá, cắn đứt ngọn, cành non, nụ non kéo xuống đất để ăn (hình 3) Chúng gây hại ở tất cả các công thức thoe dõi, nặng nhất ở công thức 3 (0,19 con sâu xám/chậu và 0,15 con sâu khoang/chậu) Để phòng tránh các loài sâu hại cây hoa chuông nên tiến hành vệ sinh vườn trồng và phun thuốc ngừa bằng các loại thuốc trừ sâu như Dylan 2EC, Catex 1.8EC
Bệnh hại chính là: bệnh thối thân, lá do nấm Pythium sp và Collectotrichum sp
gây nên (hình 4) Bệnh này do độ ẩm quá cao tạo điều kiện cho nấm phát triển Bệnh thường xuất hiện 35 ngày sau trồng và gây hại chủ yếu ở công thức 1 (0,07 chậu) và công thức 3 (0,10 chậu) Nếu không được phát hiện sớm mức độ lây lan rất nhanh Để phòng tránh các bệnh này chúng tôi tiến hành tưới nước vừa phải, vệ sinh vườn trồng và phun thuốc diệt nấm đặc hiệu (Ridomin gold 72WP, Aliette 80 WP) để phòng ngừa
Bảng 8 Tình hình nhiễm sâu, bệnh hại trên cây hoa chuông
(con/chậu)
Sâu khoang (con/chậu)
Bệnh thối thân (chậu)
Hình 3 Bệnh hại cây hoa chuông Hình 4 Bệnh hại cây hoa chuông
Trang 85 Kết luận
Trên cơ sở các kết quả của thí nghiệm, chúng tôi rút ra các kết luận sau:
Cây hoa chuông sinh trưởng phát triển tốt trong điều kiện thời tiết khí hậu Thừa Thiên Huế Thời gian từ khi bắt đầu trồng đến ra nụ đầu tiên là 42 - 45,8 ngày Thời gian từ khi bắt đầu trồng đến nụ đầu tiên nở là 69,3 - 72,9 ngày Thời gian từ khi bắt đầu trồng đến hoa cuối cùng tàn là 81 - 83,2 ngày
Giá thể trồng cây hoa chuông phù hợp nhất là: đất phù sa trộn với phân chuồng hoai mục và trấu hun (tỷ lệ 1:1:1), thứ đến là giá thể đất phù sa trộn với phân chuồng hoai mục và vỏ lạc (tỷ lệ 1:1:1) và cuối cùng là giá thể đất phù sa trộn với phân chuồng hoai mục (tỷ lệ 3:1)
Cây hoa chuông có thể bị sâu bệnh hại trong suốt chu kỳ sinh trưởng nhưng nhiều nhất là ở giai đoạn 35 ngày sau trồng Sâu hại chủ yếu là Sâu xám và Sâu khoang,
bệnh hại chính là bệnh thối thân, lá do nấm Pythium sp và Collectotrichum sp gây nên
Bệnh này do độ ẩm quá cao tạo điều kiện cho nấm phát triển
TÀI LIỆU THAM KHẢO
http://www.ag.auburn.edu/hort/landscape/Gloxinia.htm
[2] Diễn biến thời tiết, khí hậu vụ Đông Xuân 2009-2010, Trung tâm khí tượng thủy văn
Tỉnh Thừa Thiên Huế
http://agriviet.com/nd/603-cach-trong-va-cham-soc-hoa-chuong/
[4] E.D Salvador, K Minami, Evaluation of different substrates on gloxinia (sinningia
speciosa lood hiern.) growth, International Symposium on Growing Media
http://www.actahort.org/books/779/779_71.htm
EXAMINATION OF THE GROWTH AND DISEASES OF THE RED GLOXINIA ON DIFFERENT SUBSTRATES DURING THE WINTER-SPRING
2009 - 2010 IN THUA THIEN HUE PROVINCE
La Thi Thu Hang, Nguyen Tien Long, Tran Thi Trieu Ha, Tran Van Minh
College of Agriculture and Forestry, Hue University
Abstract The red variety of gloxinia (Sinningia speciosa) was examined on different
substrates during the Winter-Spring crop in 2009-2010 in Thua Thien Hue Province The study results showed that the red gloxinia variety grew well in Thua Thien Hue Province in the winter-spring 2009-2010 weather conditions The duration from planting until
Trang 9appearance of flower bud and until the first flower was 42 – 45,8 days and 69,3 – 72,9 days respectively The duration from planting until the last flower fading was 81 – 83,2 days and the results were significantly different for different substrates used The most suitable substrate was the mix of alluvial soil, composted manure, and burned rice hush at ratio 1:1:1 The red variety of gloxinia was attacked by caterpillar and black cut worm and affected with a stem rot disease caused by Pythium sp and Collectotrichum sp funguses
Keywords: gloxinia, substrate for growing gloxinia, gloxinia’s diseases
