PHỤ LỤC ĐỀ CƯƠNG MÔN TRIẾT HỌC DÀNH CHO HỌC VIÊN

Nội dung: Chương 1 Triết học và vai trò của triết học trong đời sống xã hội Các vấn đề giảng, thảo luận trên lớp: 1.1.. Điều kiện ra đời, phát triển và nét đặc thù của triết học ấn Độ c

Trang 1

PHỤ LỤC ĐỀ CƯƠNG MÔN TRIẾT HỌC (Dùng cho học viên và NCS không chuyên)

Tổ chức dạy - học Tổng Số tiết

tín chỉ Ghi chú Tuần

Trang 2

- Số tiết thực hành: không;

- Số tiết tự học: 8 tiết

Mục tiêu của tuần này:

1 Học viên cần nắm được: khái niệm triết học, đối tượng triết học, chức năng của triết học trong đời sống xã hội.

2 Phân biệt sự khác biệt giữa triết học và các khoa học cụ thể.

3 Thấy được vai trò phương pháp luận của triết học đối với hoạt động của con người

4 Hiểu được điều kiện ra đời, nội dung, đóng góp và hạn chế của triết học Phật giáo ấn Độ cổ đại.

Đối với học viên:

- Số giờ tự học – tự nghiên cứu: 8,

+ Đọc giáo trình và tài liệu tham khảo: 6,

+ Chuẩn bị để trình bày: 2.

- Đọc giáo trình môn học từ trang 7 đến trang 29.

- Đọc tài liệu tham khảo

+ Tài liệu 1: Nguyễn Hữu Vui (Chủ biên, 1998), Lịch sử Triết học, Nxb Chính

trị quốc gia, Hà Nội, 3 tập, T.1.

+ Tài liệu 2: Lịch sử chủ nghĩa Mác (2003), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội,

4 tập, T.1.

- Các vấn đề thảo luận:

+ Vấn đề 1: Vấn đề định nghĩa triết học qua các thời kì;

+ Vấn đề 2: Sự biến đổi đối tượng của triết học trong lịch sử;

+ Vấn đề 3: Vai trò của triết học trong đời sống xã hội.

Nội dung:

Chương 1 Triết học và vai trò của triết học

trong đời sống xã hội

Các vấn đề giảng, thảo luận trên lớp:

1.1 Khái luận triết học và đối tượng nghiên cứu của triết học

1.1.1 Khái niệm triết học

1.1.2 Đối tượng của triết học

1.2 Tính quy luật về sự hình thành, phát triển của triết học

Các vấn đề tự học:

Trang 3

1.3 Vai trò của triết học trong đời sống xã hội

1.3.1 Vai trò thế giới quan và phương pháp luận của triết học

1.3.1 Vai trò của triết học đối với các khoa học cụ thể và đối với tư duy lý luận

Chương 2 Khái lược lịch sử triết học phương Đông 2.1 Triết học ấn Độ cổ, trung đại

2.1.1 Điều kiện ra đời, phát triển và nét đặc thù của triết học ấn Độ cổ, trungđại

2.1.2 Một số nội dung triết học ấn Độ cổ, trung đại

Trang 4

1 Nắm được điều kiện tự nhiên, lịch sử, văn hoá, kinh tế, xã hội cho sự hình thành triết học Trung Quốc cổ đại.

2 Nắm được một số quan điểm cơ bản của học thuyết âm dương, ngũ hành, học thuyết Nho gia, Đạo gia, Mặc gia, Pháp gia Hiểu giá trị và hạn chế của mỗi trường phái và những ảnh hưởng của những tư tưởng đó đối với đời sống tinh thần của xã hội phương Đông nói chung, Việt Nam nói riêng.

Những công việc cần làm đối với học viên:

trị quốc gia, Hà Nội, 3 tập, T.1.

+ Tài liệu 2: Hồ Thích, Minh Đức dịch, Nguyễn Đăng Thục giới thiệu (2004), Trung Quốc triết học sử đại cương, Nxb Văn hoá - Thông tin, Hà Nội

+ Vấn đề 1: Thuyết chính danh và vai trò của thuyết chính danh đối với các thể chế phong kiến phương Đông và Việt Nam;

+ Vấn đề 2: Vấn đề vô vi của Lão Tử;

+ Vấn đề 3: ảnh hưởng các tư tưởng triết học Trung Quốc đối với Việt Nam.

Trang 5

2.2.2 Một số nội dung triết học Trung Quốc cổ, trung đại

Trang 6

1 Nắm được đặc điểm duy vật, duy tâm, quan niệm về đạo làm người, đặc trưng của chủ nghĩa yêu nước trong tư tưởng triết học Việt Nam và một số tư tưởng triết học của Hồ Chí Minh trong sự phát triển tư tưởng triết học Việt Nam

2 Nắm được điều kiện tự nhiên, lịch sử, văn hoá, kinh tế, xã hội, những đặc điểm cơ bản của triết học Hy Lạp cổ đại và vai trò đặt nền tảng cho sự phát triển của triết học nhân loại.

3 Nắm được điều kiện hình thành và vai trò thế giới quan và phương pháp

luận của triết học Tây Âu thời phục hưng và cận đại đối với việc hình thành phương thức sản xuất mới - phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa.

4 Nắm được vai trò phương pháp luận cho nền chính trị, khoa học và chủ nghĩa xã hội không tưởng của triết học Pháp thế kỉ XVII-XVIII.

+ Tài liệu 1: Nguyễn Hùng Hậu (Chủ biên), Doãn Chính, Vũ Văn Cầu (2005), Đại cương triết học Việt Nam từ khởi nguyên đến 1858, Nxb Thuận Hoá, Huế

+ Tài liệu 2: Lê Hữu Nghĩa (Chủ biên, 2000), Tư tưởng triết học Hồ Chí Minh,

Nxb Lao Động, Hà Nội

+ Vấn đề 1: Việt Nam có triết học không?

+ Vấn đề 2: Sự tương đồng và khác biệt trong tư tưởng triết học Hồ Chí Minh

và tư tưởng triết học Việt Nam

+ Vấn đề 3: Tại sao người ta có thể nói triết học Hy Lạp cổ đại đã đặt nền móng cho các nền triết học sau này?

Trang 7

+ Vấn đề 4: Tại sao nói triết học Tây Âu thời kì cận đại là cơ sở lý luận cho cuộc cách mạng tư sản?

2.3.2 Những nội dung cơ bản của tư tưởng triết học Việt Nam

2.3.3 Vai trò của Hồ Chí Minh đối với sự phát triển tư tưởng triết học ViệtNam

Chương 3 Khái lược lịch sử triết học phương Tây 3.1 Triết học Hy Lạp cổ đại

3.1.1 Điều kiện ra đời, phát triển và nét đặc thù của triết học Hy Lạp cổ đại

3.1.2 Một số nội dung cơ bản của triết học Hy Lạp cổ đại

3.2 Triết học Tây Âu trung cổ

3.2.1 Điều kiện ra đời, phát triển và nét đặc thù triết học Tây Âu trung cổ

3.2.2 Một số nội dung triết học Tây Âu trung cổ

3.3 Triết học Tây Âu thời phục hưng và cận đại

3.3.1 Triết học Tây Âu thời phục hưng

3.3.2 Triết học Tây Âu thời cận đại (XVII – XVIII)

Trang 8

1. Nắm điều kiện ra đời của triết học cổ điển Đức, triết học nhị nguyên của Cant, tính hợp lí và nền tảng phương pháp luận và nền tảng lý luận của triết học Hegel đối với triết học Mác, tính tiến bộ trong chủ nghĩa duy vật nhân bản của Feuerbach - một trong những nền tảng của triết học Mác, giá trị và hạn chế của phương pháp biện chứng duy tâm của triết học cổ điển Đức.

2. Nắm được điều kiện ra đời, quá trình hình thành, những nội dung cơ bản, những đóng góp và những hạn chế của các trào lưu triết học phương Tây đối với sự phát triển kinh tế – xã hội đương đại để trên cơ sở đó biết phân tích, chọn lọc, tiếp nhận những học thuyết triết học cũng như những quan điểm tư tưởng hợp lí với điều kiện kinh tế – xã hội nước ta.

- Đọc giáo trình từ trang 129 đến trang 156.

+ Tài liệu 1: Lịch sử phép biện chứng (1998), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội,

+ Vấn đề 2: Tính hợp lí trong phép biện chứng của Hêghen;

+ Vấn đề 3: Tại sao phương Tây vẫn tiếp tục có những trào lưu triết học mới trong lúc đó các khu vực khác lại ít xuất hiện?

Nội dung:

Trang 9

3.4 Triết học cổ điển Đức

3.4.1 Điều kiện ra đời, phát triển và nét đặc thù của triết học cổ điển Đức

3.4.2 Một số nội dung triết học cổ điển Đức

3.5 Một số trào lưu triết học phương Tây hiện đại

3.5.1 Điều kiện ra đời, phát triển và nét đặc thù của triết học phương Tâyhiện đại

3.5.2 Một số nội dung triết học phương Tây hiện đại

Trang 10

1. Hiểu được tiền đề ra đời, tính tất yếu của việc xuất hiện triết học Mác.

2. Hiểu được các giai đoạn phát triển chủ yếu của triết học thời kì C Mác và

Ph Ăngghen và những nội dung cơ bản của mỗi giai đoạn đó.

+ Tài liệu 1: Lịch sử chủ nghĩa Mác (2003), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 4 tập, T.1.

+ Tài liệu 2: Doãn Chính, Đinh Ngọc Thạch (Chủ biên), Lê Trọng Ân (2003), Vấn đề triết học trong tác phẩm của C.Mác - Ph.ăngghen - Lênin, Nxb Chính trị quốc

4.1 Điều kiện ra đời của triết học Mác

Trang 11

4.1.1 Điều kiện kinh tế - xã hội

4.1.2 Tiền đề lý luận

4.1.3 Tiền đề khoa học tự nhiên

4.2 Những giai đoạn chủ yếu trong sự hình thành và phát triển của triết học Mác– Lênin

4.2.1 Giai đoạn Mác – Ăgghen

Trang 12

1. Hiểu được điều kiện lịch sử giai đoạn Lênin trong chủ nghĩa Mác – Lênin.

2. Hiểu được vai trò của Lênin trong việc bảo vệ chủ nghĩa Mác nói chung và triết học Mác nói riêng đồng thời thấy được những cống hiến lớn lao của Lênin trong sự phát triển triết học để thành trường phái triết học Mác – Lênin và vai trò của trường phái triết học này trong sự phát triển xã hội.

3. Nắm được thực chất cuộc cách mạng mà Mác, Ăngghen và Lênin thực hiện trong triết học và ý nghĩa của nó đối với sự phát triển tư duy và hoạt động thực tiễn.

+ Tài liệu 1: Lịch sử chủ nghĩa Mác (2003), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội,

4 tập, t.1.

+ Tài liệu 2: Một số vấn đề về chủ nghĩa Mác - Lênin trong thời đại hiện nay

(1996), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

+ Vấn đề 1: Tại sao nói V.I Lênin phát triển triết học Mác?

+ Vấn đề 2: Phạm trù vật chất của V.I Lênin khác với quan niệm về vật chất của các nhà triết học duy vật thời kì cổ đại và cận đại?

+ Vấn đề 3: Vấn đề triết học Mác – Lênin trong thời đại hiện nay?

Nội dung:

4.2.2 Thực chất cuộc CM trong triết học do C.Mác và Ph.Ăngghen thực hiện4.2.3 V.I Lênin (22-4-1870 – 21-l-1924) phát triển triết học Mác

4.2.4 Triết học Mác - Lênin trong thời đại hiện nay

Trang 13

Định hướng nội dung kiểm tra định kì lần 1:

1 Sự tương đồng và khác biệt giữa Triết học và đối tượng của Triết học với cáckhoa học khác?

2 Điều kiện ra đời, phát triển và nét đặc thù của triết học Phật giáo ấn Độ cổđại?

3 Điều kiện ra đời, phát triển và nét đặc thù của triết học âm – dương, ngũhành, triết học Nho gia, triết học đạo gia của Trung Quốc cổ đại?

4 Điều kiện hình thành, phát triển và những đặc điểm của tư tưởng triết họcViệt Nam trong lịch sử?

5 Điều kiện ra đời, phát triển và nét đặc thù của triết học Hy Lạp cổ đại?

6 Triết học Tây Âu cận đại (XVII – XVIII)?

7 Một số nội dung triết học cổ điển Đức

8 Quan điểm triết học nhân sinh, triết học thực dụng trong triết học phươngTây hiện đại

9 Điều kiện ra đời của triết học Mác?

10 Thực chất của cuộc cách mạng trong triết học do C.Mác và Ph Ăngghenthực hiện?

11 Nội dung, bản chất của chủ nghĩa duy vật biện chứng với tư cách là hạt nhâncủa thế giới quan khoa học?

Trang 14

1. Phân biệt được thế giới quan duy vật, duy tâm và thế giới quan tôn giáo.

2. Hiểu được bản chất của thế giới quan khoa học.

3. Hiểu được lịch sử phát triển và nội dung cơ bản của chủ nghĩa duy vật biện chứng – cơ sở lý luận của thế giới quan khoa học.

Những công việc cần làm:

+ Hướng dẫn nội dung ôn tập, cách thức làm bài kiểm tra (Cách thức tổ chức

do cơ sở đào tạo thông báo cụ thể)

đối với học viên:

+ Tài liệu 1: Chủ nghĩa duy vật biện chứng - Lý luận và vận dụng (1995), Nxb.

Sách giáo khoa Mác - Lênin, Hà Nội

+ Tài liệu 2: Chủ nghĩa duy vật lịch sử - Lý luận và vận dụng (1995), Nxb Sách

giáo khoa Mác - Lênin, Hà Nội

+ Vấn đề 1: Vấn đề phương pháp của chủ nghĩa duy vật biện chứng là gì?

+ Vấn đề 2: Nội dung cốt lõi của duy vật lịch sử là gì?

+ Vấn đề 3: Tại sao trong lịch sử có sự quan niệm khác nhau về vấn đề vật chất?

Chương 5 Chủ nghĩa duy vật biện chứng - cơ sở lý luận

của thế giới quan khoa học

5.1 Thế giới quan và thế giới quan khoa học

5.1.1 Thế giới quan và các hình thức cơ bản của thế giới quan

Trang 15

5.1.2 Thế giới quan duy vật và lịch sử phát triển thế giới quan duy vật

5.2 Nội dung, bản chất của chủ nghĩa duy vật biện chứng với tư cách là hạtnhân của thế giới quan khoa học

5.2.1 Nội dung của chủ nghĩa duy vật biện chứng

Tổ chức kiểm tra: Giảng viên tổ chức kiểm tra

Trang 16

1. Hiểu được bản chất của chủ nghĩa duy vật biện chứng – cơ sở lý luận của thế giới quan khoa học.

2. Hiểu được ý nghĩa, phương pháp luận của thế giới quan duy vật biện chứng đối với nhận thức và hoạt động thực tiễn

3. Hiểu được bản chất của nguyên lí mối liên hệ phổ biến

4. Hiểu được các cặp phạm trù thực chất là biểu hiện bản chất của các mối liên hệ và vận dụng chúng vào việc phân tích các mối quan hệ, liên hệ trong cuộc sống.

trị quốc gia, Hà Nội, 3 tập, t.2.

5.2.2 Bản chất của chủ nghĩa duy vật biện chứng

Trang 17

5.3 Những nguyên tắc phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng vàviệc vận dụng nó vào sự nghiệp cách mạng ở Việt Nam giai đoạn hiện nay

5.3.1 Tôn trọng khách quan

5.3.2 Phát huy tính năng động chủ quan

Chương 6 Phép biện chứng duy vật - Phương pháp luận nhận thức khoa học và thực tiễn

Trang 18

- Hiểu được thực chất các quy luật của sự phát triển trong tự nhiên cũng nhưtrong xã hội;

- Phân biệt phương pháp luận và phương pháp; các phương pháp của triết học vàcác phương pháp chung

6 tập, t.5.

+ Tài liệu 2: Calaro R.Ceniza, Romualdo E Abulad tuyển chọn, giới thiệu, Lưu

Văn Hy dịch (2005), Nhập môn triết học, siêu hình học, thần học và vũ trụ luận, Nxb.

Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh

+ Vấn đề 1: Các quy luật của phép biện chứng duy vật nói lên điều gì?

+ Vấn đề 2: Phương pháp luận; phương pháp, phương pháp triết học;

+ Vấn đề 3: Vấn đề vận dụng phép biện chứng vào hoạt động.

Nội dung:

6.1.2 Nội dung cơ bản của phép biện chứng duy vật

6.2 Phương pháp và phương pháp luận Một số nguyên tắc phương pháp luận cơbản của phép biện chứng duy vật

6.2.1 Phương pháp và phương pháp luận

6.2.2 Một số nguyên tắc phương pháp luận cơ bản của phép biện chứng duy vật

Trang 20

- Nắm được một số phạm trù hiện thực khách quan, hoạt động, thực tiễn, thực tế;khoa học, ý thức, tư tưởng và lý luận;

- Nắm được thực chất của của nguyên tắc thống nhất giữa lý luận và thực tiễntrong triết học Mác – Lênin

+ Tài liệu 1: Nguyễn Văn Thường (Chủ biên, 2004): Một số vấn đề kinh tế – xã hội Việt Nam trong thời kỳ đổi mới; Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.

+ Tài liệu 2: Chu Thượng Văn – Chu Cẩm Uý – Trần Tích (1999), Chủ nghĩa

xã hội là gì? Xây dựng chủ nghĩa xã hội như thế nào? Nxb Chính trị quốc gia Hà Nội.

+ Vấn đề 1: Phân biệt hoạt động vật chất với các hoạt động khác.

+ Vấn đề 2: Phân biệt lý luận với khoa học.

+ Vấn đề 3: Phân biệt thực tiễn với thực tế.

Chương 7 Nguyên tắc thống nhất giữa lý luận

và thực tiễn của triết học Mác- Lênin

Tiêu đề	Phụ lục đề cương môn Triết học
Trường học	Đại học Chính trị Quốc gia Hà Nội
Chuyên ngành	Triết học
Thể loại	Chương trình môn học
Năm xuất bản	2023
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	31
Dung lượng	153,5 KB