(Microsoft Word - 11.Qu\341 tr\354nh h\354nh th\340nh OPEC.doc)

(Microsoft Word 11 Qu\341 tr\354nh h\354nh th\340nh OPEC doc) I Quá trình hình thành OPEC Tổ chức các nước xuất khẩu dầu lửa tiếng Anh viết tắt là OPEC (viết tắt của "Organisation of Petroleum Exporti[.]

I. Quá trình hình thành OPEC:

Tổ chức các nước xuất khẩu dầu lửa tiếng Anh viết tắt là OPEC (viết tắt của

"Organisation of Petroleum Exporting Countries").Các nước thành viên OPEC khai thác vào khoảng 40% tổng sản lượng dầu lửa thế giới và nắm giữ khoảng ¾ trữ lượng dầu thế giới

1 Đôi nét về OPEC

Vào cuối thập niên 50, việc khai thác dầu mỏ trên thế giới do những công ty lớn đảm nhiệm, giá dầu và sản lượng khai thác do từng công ty kiểm soát đã dẫn đến tình trạng dầu liên tục bị mất giá do các công ty đua nhau bán phá giá Trước tình hình đó, các nước xuất khẩu dầu trên thế giới nhận thấy cần có một tổ chức chung để điều hành và thống nhất giá và sản lượng khai thác dầu trên thế giới, bảo vệ lợi ích của từng quốc gia Họ đã ngồi lại cùng bàn và ngày

14.09.1960, tổ chức OPEC ra đời với việc kí kết một hiệp định của năm quốc gia tại Baghdad-Iraq, cụ thể là Cộng hòa Hồi giáo Iran,Iraq,Kuwait,Saudi Arabia và Venezuela.Họ đã trở thành thành viên sáng lập của Tổ chức.Những quốc gia này sau đó đã được sự tham gia của Qatar(1961),Indonesia(1962),Libya(1962), United Arab Emirate(1967), Algeria(1969), Nigeria(1971), Ecuador(1973), Gabon(1975) và Angola(2007) Từ tháng 12 năm 1992 cho đến tháng 10 năm 2007, Ecuador

đã bị đình chỉ thành viên của nó Gabon chấm dứt thành viên của nó vào năm 1995, Indonesia đình chỉ thành viên có hiệu lực từ tháng 1 năm 2009 Hiện nay tổ chức có tổng cộng 12 nước thành viên Trong năm năm đầu tiên trụ

sở của OPEC đặt ở Genève, Thụy Sĩ, sau đấy chuyển về Wien, Áo từ tháng 9 1965

Tổ chức Văn phòng chính của OPEC tại Wien OPEC có khả năng điều chỉnh hạn ngạch khai thác dầu lửa của các nước thành viên và qua đó có khả năng khống chế giá dầu Hội nghị các bộ trưởng phụ trách năng lượng và dầu mỏ thuộc tổ chức OPEC được tổ chức mỗi năm hai lần nhằm đánh giá thị trường dầu mỏ và đề ra các biện pháp phù hợp để bảo đảm việc cung cấp dầu Bộ trưởng các nước thành viên thay nhau theo nguyên tắc xoay vòng làm chủ tịch của tổ chức hai năm một nhiệm kỳ

OPEC được thành lập vào thời điểm mà dầu mỏ trên thị trường tồn đọng rất nhiều do sự xuất hiện một số nước có tiềm năng dầu mỏ khổng lồ với sản lượng lớn, trước hết là ở Cận Đông Cùng lúc đó trên thị trường xuất hiện Liên xô, một nước từ năm 1955 đến

1960 đã gia tăng khối lượng khai thác lên gấp đôi Sự dư thừa này đã gây ra cuộc cạnh tranh gay gắt trên thị trường và làm cho giá dầu giảm liên tục Tình huống phức tạp này là nguyên nhân để một số nước-xuất khẩu dầu mỏ hình thành OPEC, nhằm thống nhất chống lại các tập đoàn dầu mỏ xuyên quốc gia và duy trì mức giá dầu nhất định

OPEC bắt đầu đánh dấu tầm quan trọng của mình vào kỳ họp lần thứ 35 tại Vienna tháng 9

và 10.1973 bằng việc tăng giá dầu lên 70% Các nước OPEC vùng Trung Đông lúc đó dùng giá dầu như một vũ khí chống lại các nước phương Tây ủng hộ Israel trong cuộc chiến tranh chống lại các nước Arab láng giềng Ngay sau đó, vào tháng 12, dầu đã tăng giá lên 130%, đồng thời, OPEC cũng đã ban hành lệnh cấm vận đối với các tàu chở dầu đến Hà Lan và Mỹ.

Sự phát triển của từng thành viên OPEC cũng không đồng đều, các nước vùng Vịnh như Kuwait, Qatar, Saudi Arabia, và Các tiểu vương quốc Arab thống nhất có trữ lượng và sản lượng khai thác cao hơn, tạo nên sự thịnh vượng cho đất nước và cũng luôn biết dùng giá dầu như một công cụ chính trị quan trọng chi phối thế giới, nhất là các nước phương Tây Nhưng không phải lúc nào, những nghị quyết của OPEC đưa ra cũng được các nước thành viên tuân thủ nghiêm ngặt Tuy vậy, mọi động thái của OPEC đều có thể gây ảnh hưởng lớn đến giá dầu thế giới trong suốt nhiều năm qua, đặc biệt là trong những biến động về giá dầu hai năm trở lại đây

Các nước thành viên OPEC

Thành viên hiện tại

2 Mục tiêu

Mục tiêu chính thức được ghi trong Hiệp ước thành lập của OPEC là bảo vệ lợi ích của các nước-thành viên; bảo đăm sự ổn định thị trường dầu thô, bao gồm các chính sách khai thác dầu mỏ, ổn định giá dầu mỏ và các sản phẩm dầu mỏ; bảo đảm cung cấp đều đặn dầu mỏ cho các nước khác; bảo đảm cho các nước thành viên nguồn thu nhập ổn định từ nguồn lợi dầu mỏ; xác định chiến lược khai thác và cung cấp dầu mỏ Thật ra nhiều biện pháp được đề ra lại có động cơ bắt nguồn từ quyền lợi quốc gia, thí dụ như trong các cơn khủng hoảng dầu mỏ, OPEC chẳng những đã không tìm cách hạ giá dầu

mà lại duy trì chính sách giá cao trong một thời gian dài

Mục tiêu của OPEC thật ra là một chính sách dầu chung nhằm để giữ giá OPEC dựa vào việc phân bổ hạn ngạch cho các thành viên để điều chỉnh lượng khai thác dầu, tạo ra khan hiếm hoặc dư dầu giả tạo nhằm thông qua đó có thể tăng, giảm hoặc giữ giá dầu

ổn định Có thể coi OPEC như là một l i ê n m i n h độ c q u y ề n (cartel) luôn tìm cách giữ giá

dầu ở mức có lợi nhất co các thành viên

Những năm đầu tồn tại OPEC không thể thực hiện được các mục tiêu đề ra Nhưng tình hình

đã thay đổi vào năm 1973 khi quân đội Ai-cập và Xi-ri tấn công vào các căn cứ của Israel Trong cuộc chiến tranh này, các nước phương Tây đứng về phía Israel Đáp lại OPEC tuyên

bố cấm vận bước đầu, hạn chế xuất khẩu dầu mỏ đến các nược Tây Âu và Hoa kỳ, và chính đây là nguyên nhân của cuộc khủng hoảng dầu mỏ đầu tiên trong lịch sử thế giới Trong khoảng một năm rưỡi cho đến đầu năm 1974 giá dầu tăng vọt đến 130% và đạt 7 đôla/thùng,

và đến cuối năm 1979 đạt 18 đôla/thùng Cuộc khủng hoảng đã chừng nào củng cố vị trí của

tổ chức này, và giữa những năm 70 đã trở thành “thế kỷ vàng” của OPEC Nhưng phương Tây

đã thiết lập mối quan hệ rất chặt chẽ với Liên Xô, để được cung cấp dầu mỏ nhiều hơn Ngoài

ra, các công ty dầu mỏ thế giới chuyển sự chú ý sang các khu vưc dầu mỏ quan trọng khác, như là biển Bắc và vịnhMexico Sự cấm vận cũng tạo cơ hội cho việc bắt đầu khai thác mỏ dầu khổng lồ Pradho-Bay ở Alaska với trữ lượng ban đầu vượt 1,3 tỉ tấn dầu mỏ (9,5 tỉ thùng) Dần dần vai trò của OPEC cũng suy yếu Năm 1980 giá dầu mỏ liên tục giảm Nếu như năm

1981 giá dầu mỏ đạt đến 40 đôla một thùng, chỉ sau năm năm mức giá dầu mỏ gần bằng 10 đôla/ thùng Tổng thổng Irac lúc bấy giờ - Xadan Husein, đã kêu goi OPEC nâng giá, và trở thành nguyên nhân cho cuộc chiến tranh ở vùng vịnh Pecxich vào năm 1990-1991 Cuộc tấn công của I-răc vào Co-oet và tiếp sau là cuộc khủng hoảng vùng Vịnh đã làm OPEC không duy trì được sự thống nhất và đã tác động đến giá dầu mỏ, đẩy giá dầu tăng lên 30 đôla một thùng Mặc dù có khó khăn về sự thiếu hụt dầu mỏ do cuộc xung đột quân sự, nhưng giá dầu

mỏ có xu hướng giảm Năm 1998 các nước trong OPEC đã loại bỏ mọi hạn chế khai thác và xuất khẩu, điều đó đã làm ảnh hưởng tình hình thị trường – giá dầu mỏ lại giảm dưới 10 đôla một thùng

Để khắc phục tình trạng này theo sáng kiến của Tổng thống Venuzuela Ugo Chavec đã đề xuất việc giảm sản lượng khai thác “vàng đen” Năm 2000 ông Chavec đã triệu tập cuộc họp các nhà lãnh đạo các nước-thành viên OPEC lần đầu tiên trong 25 năm qua Nhưng cuộc tấn công khủng bố ngày 11-9-2001 tại Mỹ, cũng như sự can thiệp của nước ngoài vào Apganistan

và Irăc đã làm cho giá dầu đẩy lên rất cao, điều đó cho đã nâng cao một ít các chỉ tiêu mà các thành viên OPEC mong muốn

Hiện nay các nước thành viên kiểm soát khoảng hai phần ba trữ lượng thăm dò dầu mỏ trên hành tinh OPEC bảo đăm 40% khai thác thế giới và xuất khẩu ra thế giới một nửa nguyên liệu quý giá này Tổ chức phối hợp chính sách khai thác dầu mỏ và định giá thế giới cho dầu thô, cũng như xác định quota cho sản lượng khai thác dầu mỏ Mặc dầu vẫn còn những khác biệt, nhưng như trước đây OPEC đã và đang là một trong những đấu thủ thế giới có ảnh hưởng lớn, quyết định sự phát triển tương lai trong ngành dầu mỏ

(Theo www.opec.org và http://vi.wikipedia.org/wiki)

3 Các biện pháp của OPEC theo thứ tự thời gian

• 14 tháng 9 năm 1960: thành lập tổ chức theo đề xuất của Venezuela tại

Baghdad

• 1965: Dời trụ sở về Wien Các thành viên thống nhất một chính sách khai thác chung để bảo vệ giá

• 19 7 0 : Nâng giá dầu lên 30%, nâng thuế tối thiểu áp dụng cho các công ty khai thác dầu lên 55% của lợi nhuận

• 19 7 1 : Nâng giá dầu sau khi thương lượng với các tập đoàn khai thác

Tiến tới đạt tỷ lệ quốc gia hóa 50% các tập đoàn

• 19 7 3 : Tăng giá dầu tăng từ 2,89 USD một thùng lên 11,65 USD Thời gian này được gọi là cuộc khủng hoảng dầu lần thứ nhất, OPEC khai thác

55% lượng dầu của thế giới

• 19 7 4 đến 1 97 8 : tăng giá dầu 5-10% hầu như mỗi nửa năm một lần để chống lại việc USD bị lạm phát

• 19 7 9 : Khủng hoảng dầu lần thứ hai Sau cuộc c á c h m ạn g H ồ i gi á o giá dầu từ 15,5 USD một thùng được nâng lên 24 USD Libya, Algérie và Iraq thậm chí đòi đến 30 USD cho một thùng

• 19 8 0 : Đỉnh điểm chính sách cao giá của OPEC Lybia đòi 41 USD, Ả Rập

Sauđi 32 USD và các nước thành viên còn lại 36 USD cho một thùng dầu

• 19 8 1 : Lượng tiêu thụ dầu giảm do các nước công nghiệp lâm vào cuộc khủng hoảng kinh tế và bắt nguồn từ cuộc khủng hoảng dầu lần thứ nhất, do giá dầu cao, nhiều nước trên thế giới đầu tư vào các nguồn năng lượng khác Lượng tiêu thụ dầu thế giới giảm 11% trong thời gian từ 1979 đến 1983, thị phần dầu của OPEC trên thị trường thế giới giảm xuống còn

40%

• 19 8 2 : Quyết định giảm lượng sản xuất tuy được thông qua nhưng lại không được các thành viên giữ đúng Thị phần của OPEC giảm xuống còn 33% và vào năm 1985 còn 30% trên tổng số lượng khai thác dầu trên thế giới Lượng khai thác dầu giảm xuống đến mức thấp kỷ lục là 17,34 triệu thùng một ngày

• 19 8 3 : Giảm giá dầu từ 34 USD xuống 29 USD một thùng Giảm hạn ngạch khai thác từ 18,5 triệu xuống 16 triệu thùng một ngày

• 19 8 6 : Giá dầu rơi xuống đến dưới 10 USD một thùng do sản xuất thừa và do một số nước trong OPEC giảm giá dầu

• 19 9 0 : Giá dầu được nâng lên trong tầm từ 18 đến 21 USD một thùng

Nhờ vào ch iế n t r a n h v ù n g Vị n h giá dầu đạt đến mức đề ra

• 20 0 0 : Giá dầu đã dao động mạnh, vượt qua cả hai mức thấp và cao nhất trong lịch sử Nếu trong quý I, chỉ với 9 USD người ta cũng có thể mua được một thùng dầu thì trong quý IV giá đã vượt trên 37 USD một thùng Các thành viên của OPEC đồng ý giữ giá dầu ở mức 22-28 USD/thùng

• T há n g G i ê n g 2 0 05 : OPEC quyết định giữ nguyên lượng khai thác 27 triệu thùng Các thành viên đã nhất trí "tạm ngưng" không giữ giá dầu ở mức 22-28 USD/thùng

 Giá dầu tăng mạnh từ năm 2007 đến nay (đạt mức kỷ lục 139,12 USD/thùng vào ngày 6/6/2008 và mức 136 USD/thùng ngày 13/06/2008 và mức đỉnh lịch sử của mọi thời đại là ngày 11/07/2008 giá dầu đạt 147,27$/thùng)

Phản ứng phía cung phụ thuộc một phần vào quyết định sản lượng của OPEC: Mặc dù một vài quyết định của OPEC xuất phát từ những yếu tố chính trị (như trường hợp giá dầu tăng gấp 3 lần năm 1973 và sự cấm vận dầu); OPEC luôn nhận thức được rằng sự tăng lên của giá dầu sẽ đẩy nền kinh tế Mỹ và thế giới vào khủng hoảng và điều này sẽ quay ngược trở lại ảnh hưởng tới họ nếu như cuộc khủng hoảng dẫn tới sự giảm mạnh của giá dầu

Các thành viên chính của OPEC với trữ lượng lớn có động cơ khuyến khích các nước nhập khẩu dầu không đầu tư quá nhiều vào sản xuất năng lượng vì điều này sẽ dẫn tới sự giảm phụ thuộc của các nước này vào dầu mỏ

OPEC thường có hành động nhằm kiểm soát nguồn cung nhằm tránh sự tăng giá quá mức và lâu dài vì điều này sẽ quay trở lại ảnh hưởng xấu tới OPEC trong trung hạn, và hiện tại, công suất sản xuất dư thừa không quá lớn giữa các nước thành viên OPEC đã hạn chế khả năng kiểm soát giá

Duy trì một liên minh kinh tế gắn kết là một điều khó khăn Giá dầu tăng cao thúc đẩy sản xuất ngoài liên minh đồng thời giảm cầu Mỗi thành viên của liên minh đều có động cơ để gian dối Các thành viên lớn của liên minh sẽ không muốn cắt giảm sản lượng và chứng kiến thị phần của mình giảm sút nếu như họ cân bằng phần tăng thêm ngầm của các thành viên khác

Tuy nhiên, giá dầu ngày càng không thể kiểm soát bởi hành động của tất cả các thành viên,

mà bởi Ả rập xê út (sau đó là Tiểu Vương Quốc Ả rập Thống nhất) Hầu hết các nước thành viên OPEC khác sản xuất hết công suất và thường vượt qúa hạn ngạch quy định Ả rập Xê út

là nước duy nhất sản xuất thấp hơn nhiểu công suất thực tế

4.Dự báo của OPEC

Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) đã nâng dự báo về nhu cầu dầu trong trung

và dài hạn, đồng thời cảnh báo rằng những bất ổn về các chính sách năng lượng và môi trường có thể sẽ làm đảo lộn dự báo trên và ảnh hưởng đến sự đầu tư Đây là báo cáo mới nhất về Triển vọng dầu toàn cầu do OPEC công bố ngày 8/11 Theo OPEC, đến năm 2015, nhu cầu dầu trên toàn cầu dự kiến sẽ đạt 92,9 triệu thùng/ngày, tăng so với mức 91 triệu thùng/ngày mà tổ chức này dự báo trong báo cáo về Triển vọng dầu toàn cầu hồi năm ngoái Về dài hạn, OPEC dự báo nhu cầu trong năm 2035 sẽ đạt 109,7 triệu thùng/ngày, tăng thêm 23 triệu thùng so với năm 2010 Báo cáo năm ngoái chỉ đưa ra dự báo đến năm

2030 OPEC cho biết, kinh tế thế giới đã hồi phục nhanh hơn dự kiến trong báo cáo đưa ra hồi năm ngoái, chủ yếu nhờ các gói kích thích kinh tế của các chính phủ và sự đóng góp của các nền kinh tế đang phát triển Tuy nhiên, tốc độ hồi phục đang chậm trở lại và điều này tác động mạnh trở lại tới nhu cầu về dầu Theo OPEC, việc các quốc gia theo đuổi các chính sách đối phó với biến đổi khí hậu cũng như đẩy mạnh phát triển năng lượng sạch có thể sẽ có những tác động không thể lường trước đối với những dự đoán trên, đồng thời ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của giới đầu tư Nhiên liệu sinh học được cho là một trong những "cản trở" lớn đối với nhu cầu dầu, trong khi các chính sách nâng cao tính hiệu quả

và hạn chế tiêu thụ năng lượng cũng là những yếu tố gây bất ổn cho nhu cầu dầu Báo cáo cho biết đến năm 2035, động lực cho tăng trưởng về nhu cầu dầu trên toàn cầu chủ yếu là

do các nước nằm ngoài Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế (OECD) quyết định Tình trạng bạo loạn ở Trung Đông và Bắc Phi, thảm họa động đất, sóng thần và sự cố hạt nhân tại Nhật Bản hồi tháng Ba cùng những bất ổn kinh tế toàn cầu cũng là những thách thức cho các thị trường dầu mỏ trong năm nay Nguồn cung dầu mỏ từ OPEC dự kiến sẽ tăng thêm 34% trong vòng 25 năm tới, lên 39,3 triệu thùng/ngày vào năm 2035 so với 29,3 triệu thùng/ngày trong năm 2010, tuy nhiên, tỷ trọng của OPEC trong tổng sản lượng dầu toàn cầu sẽ hầu như không thay đổi