TỰ PHÊ BÌNH VÀ PHÊ BÌNH TRONG ĐẢNG I. CÔNG TÁC TỰ PHÊ BÌNH VÀ PHÊ BÌNH ĐỐI VỚI ĐẢNG VIÊN. Chủ tịch Hồ Chí Minh coi tự phê bình và phê bình là nguyên tắc sinh hoạt Đảng và là quy luật phát triển của Đảng, góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu, uy tín của tổ chức Đảng, của đội ngũ cán bộ, đảng viên. Tự phê bình và phê bình góp phần uốn nắn những lệch lạc trong nhận thức; ngăn chặn suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống; khắc phục tư tưởng ngại khó, ngại khổ; tư tưởng chủ quan, nóng vội, duy ý chí; nói thẳng, nói thật; nhận rõ những khuyết điểm, yếu kém, sai phạm… nhằm mục đích để xây dựng, củng cố sự đoàn kết thống nhất trong Đảng, xây dựng tổ chức cơ sở đảng trong sạch vững mạnh, đồng thời nâng cao đạo đức cách mạng, chống chủ nghĩa cá nhân, tăng cường đoàn kết, thống nhất từ trong tư duy, nhận thức, lý tưởng đến hành động cách mạng đối với từng đảng viên. II. Xây dựng văn hóa tự phê bình và phê bình trong Đảng Tự phê bình và phê bình trong Đảng cũng đòi hỏi phải có hàm lượng trí tuệ cao, đạo đức trong sáng, thái độ văn minh lịch sự, biểu hiện danh dự và lương tâm của người cộng sản, tức là tự phê bình và phê bình có văn hóa. III. Nguyên tắc tự phê bình và phê bình trong sinh hoạt chi bộ đảng Lúc sinh thời Chủ Tịch Hồ Chí Minh rất coi trọng nguyên tắc tự phê bình và phê bình. Người coi đây là nguyên tắc sinh hoạt của Đảng, là quy luật tồn tại và phát triển của Đảng. Mỗi đảng viên trước hết tự mình phải thấy rõ mình, để phát huy ưu điểm, khắc phục khuyết điểm. Hơn nữa, nếu biết tự phê bình tốt thì mới phê bình người khác tốt được. Người nhấn mạnh: “Muốn đoàn kết chặt chẽ trong Đảng, ắt phải thống nhất tư tưởng, mở rộng tự phê bình và phê bình”. Tự phê bình và phê bình là nhiệm vụ thường xuyên chứ không phải là giải pháp nhất thời, là vũ khí để rèn luyện đảng viên.
Trang 1TỰ PHÊ BÌNH VÀ PHÊ BÌNH TRONG ĐẢNG
I CÔNG TÁC TỰ PHÊ BÌNH VÀ PHÊ BÌNH ĐỐI VỚI ĐẢNG VIÊN.
Chủ tịch Hồ Chí Minh coi tự phê bình và phê bình là nguyên tắc sinh hoạt Đảng và là quy luật phát triển của Đảng, góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu, uy tín của tổ chức Đảng, của đội ngũ cán bộ, đảng viên Tự phê bình và phê bình góp phần uốn nắn những lệch lạc trong nhận thức; ngăn chặn suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống; khắc phục tư tưởng ngại khó, ngại khổ; tư tưởng chủ quan, nóng vội, duy ý chí; nói thẳng, nói thật; nhận rõ những khuyết điểm, yếu kém, sai phạm… nhằm mục đích để xây dựng, củng cố sự đoàn kết thống nhất trong Đảng, xây dựng tổ chức cơ sở đảng trong sạch vững mạnh, đồng thời nâng cao đạo đức cách mạng, chống chủ nghĩa cá nhân, tăng cường đoàn kết, thống nhất từ trong tư duy, nhận thức, lý tưởng đến hành động cách mạng đối với từng đảng viên.
Tự phê bình và phê bình phải làm thường xuyên, liên tục, nghiêm túc
ở từng đảng viên Toàn thể đảng viên cần nêu cao tính tự giác, tính chiến đấu, tính nêu gương, chân thành, thẳng thắn, khách quan, trung thực, phải chú ý làm rõ cả ưu điểm và khuyết điểm, phải kết hợp chặt chẽ cả hai mặt
tự phê bình và phê bình để mỗi cán bộ, đảng viên đều có thể rút kinh nghiệm cho chính mình, khắc phục những khuyết điểm…
Tự phê bình và phê bình là để học cái hay, tránh cái dở, chứ không phải để nói xấu nhau, tìm ra điểm yếu của nhau chê bôi Phê bình và tự phê bình là để cho tính dân chủ trong Đảng tốt hơn, kỷ luật cao hơn, cán bộ, đảng viên gương mẫu, có tinh thần trách nhiệm hơn, làm cho mỗi tổ chức mạnh hơn, lãnh đạo tốt hơn
Trang 2Tuy nhiên, để tự phê bình và phê bình có kết quả, đúng mục đích, có
ý nghĩa đối với từng đảng viên thì tự phê bình và phê bình phải được thực hiện đúng phương pháp, nghiêm túc, không nể nang, không “dĩ hòa vi quý”, không thêm cũng không bớt và phải căn cứ vào sự việc có thật để nhận xét, đánh giá và phân tích, vạch rõ cả ưu điểm và khuyết điểm, mềm dẻo, khéo léo để đảng viên có khuyết điểm nhận ra khuyết điểm của mình,
có thái độ đúng đắn để tiếp thu các ý kiến phê bình, định hướng đúng đắn cách sửa chữa khuyết điểm Tự phê bình và phê bình phải xuất phát từ động cơ đúng đắn, mang tính chất xây dựng, có tình đồng chí giúp đỡ lẫn nhau; phải công khai trực tiếp Mỗi đảng viên cần tự biết tự phê bình mình trước, rèn luyện phê bình mình trước rồi phê bình người khác sau; đảng viên giữ chức vụ lãnh đạo cần gương mẫu tự phê bình trước, toàn thể đảng viên đều phải thực hiện tự phê bình và phê bình Mỗi đảng viên tự đặt ra phương pháp để kết hợp chặt chẽ phê bình và tự phê bình với sửa chữa khuyết điểm…Làm tốt những điều này thì chất lượng tự phê bình và phê bình sẽ nâng lên
Khi thực hành tự phê bình và phê bình phải dân chủ, không áp đặt, soi mói Bởi vì có dân chủ thì mới có nhiều sáng kiến, mới tập trung được trí tuệ Không giữ được dân chủ trong sinh hoạt chi bộ thì các đảng viên dù
có ý kiến cũng không dám nói, dù muốn phê bình cũng sợ, không dám phê bình
Hiện nay, công tác tự phê bình và phê bình ở mỗi Đảng viên luôn được các chi bộ quan tâm Chi bộ thường xuyên giáo dục cho đảng viên thấy rõ sự cần thiết phải tăng cường tự phê bình và phê bình trong sinh hoạt chi bộ để các đảng viên thống nhất tư tưởng và hành động, khắc phục những biểu hiện buông lỏng sinh hoạt Đảng, coi nhẹ tự phê bình và phê bình Qua công tác tự phê bình và phê bình, các đảng viên đã được chỉ ra
Trang 3những điểm mạnh để phát huy, những điểm hạn chế để sửa chữa khắc phục Từng cá nhân đảng viên qua công tác phê bình còn có thể khắc phục khuyết điểm trên từng công việc và lĩnh vực mà mỗi đảng viên được chi
bộ, cơ quan giao Ở các chi bộ đã định hướng cho các đảng viên phát huy cao nhất ý thức tự giác, dân chủ, mạnh dạn tham gia đóng góp ý kiến Qua kiểm điểm, ý thức tự phê bình và phê bình của đảng viên được nâng lên Vì vậy, tính chiến đấu và bản lĩnh chính trị của mỗi đảng viên được nâng cao
Bên cạnh đó, chi bộ đã tăng cường kỷ luật, kỷ cương, từng đảng viên trong chi bộ phải chấp hành nghiêm các nguyên tắc, chế độ sinh hoạt Đảng, các chỉ thị, nghị quyết của cấp trên và nghị quyết của Chi bộ, nêu cao tính tiên phong, gương mẫu của người đảng viên trên vị trí công tác của mình
Công tác tự phê bình và phê bình được quan tâm thường xuyên nên các đảng viên cũng sẽ tránh được sai lầm, khuyết điểm tái diễn, kéo dài Bên cạnh đó, khuyết điểm của đảng viên được các đảng viên khác cùng giúp đỡ, khắc phục để cùng tiến bộ, hoàn thành thắng lợi mục tiêu nhiệm
vụ đã đề ra
Tuy nhiên công tác phê bình và tự phê bình vẫn còn những tồn tại, hạn chế một số Đảng viên còn nể nang ngại va chạm, ít phát biểu ý kiến Việc phát biếu ý kiến chỉ tập trung vào đảng viên giữ chức vụ lãnh đạo, đảng viên lớn tuổi, còn một số đảng viên trẻ rất ít phát biểu Qua đó cho thấy tinh thần đấu tranh phê bình và tự phê bình của đảng viên còn hạn chế, chưa nêu cao tính xây dựng, tính chiến đấu của người đảng viên Nguyên nhân của hạn chế nêu trên là do tư tưởng “ngại va chạm”, tính chủ động, tinh thần trách nhiệm, tinh thần tự phê bình và phê bình của một số đảng viên chưa cao
Trang 4Để thực hiện tốt công tác tự phê bình và phê bình, mỗi đảng viên cần làm tốt một số vấn đề sau:
Một là, Đảng viên cần tích cực nghiên cứu, nêu cao tinh thần học tập
để hiểu đầy đủ, sâu sắc nội dung ý nghĩa của việc tự phê bình và phê bình đối với từng cán bộ, đảng viên Tự phê bình và phê bình giúp nâng cao bản lĩnh chính trị của người đảng viên
Hai là,thực hiện nền nếp, duy trì thường xuyên việc tự phê bình và phê bình trong sinh hoạt chi bộ Đảng viên giữ chức vụ lãnh đạo cần phải luôn động viên các đảng viên phát huy tính chủ động, mạnh dạn trong đóng góp ý kiến
Ba là, Đội ngũ đảng viên cần nêu cao vai trò tiên phong, gương mẫu, phấn đấu trở thành người cán bộ, công chức, công dân mẫu mực, nghiêm chỉnh chấp hành và tuyên truyền, thuyết phục nhân dân thực hiện nghị quyết của tổ chức đảng Thực hiện tốt nhiệm vụ học tập, không ngừng nâng cao trình độ cả về lý luận lẫn thực tiễn
II Xây dựng văn hóa tự phê bình và phê bình trong Đảng
Tự phê bình và phê bình trong Đảng cũng đòi hỏi phải có hàm lượng trí tuệ cao, đạo đức trong sáng, thái độ văn minh lịch sự, biểu hiện danh dự
và lương tâm của người cộng sản, tức là tự phê bình và phê bình có văn hóa
Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, cuộc sống của người cán bộ, đảng viên rất giản dị, tài sản cá nhân chỉ là chiếc ba lô trên vai, với một tâm nguyện cống hiến cả cuộc đời mình cho
sự nghiệp giải phóng dân tộc thống nhất đất nước; thời kỳ ấy, tự phê bình
Trang 5và phê bình luôn xuất phát từ ý thức xây dựng đoàn kết nội bộ và tình đồng chí thương yêu lẫn nhau Từ ngày hòa bình lập lại đến nay, trước thách thức của nền kinh tế thị trường, tuyệt đại đa số cán bộ, đảng viên vẫn kiên định lập trường, tiếp tục giữ vững truyền thống cách mạng của Đảng và danh dự của người đảng viên, có thái độ đúng mực trong tự phê bình và phê bình
Bên cạnh những ưu điểm nêu trên, còn một bộ phận không nhỏ cán
bộ, đảng viên bộc lộ nhiều lệch lạc, yếu kém trong tự phê bình và phê bình, đây cũng là khâu yếu nhất trong quá trình thực hiện những nguyên tắc xây dựng Đảng kiểu mới của giai cấp vô sản Thông thường thái độ của người
tự phê bình là thường hay che giấu khuyết điểm bản thân, sợ nói ra sẽ bị tập thể và lãnh đạo đánh giá không tốt về mình, làm thiệt thòi đến uy tín và quyền lợi cá nhân Trong kiểm điểm phân loại đảng viên cuối năm, họ chỉ tập trung làm nổi bật thành tích, còn khuyết điểm thì nêu sơ sài, chẳng hạn như tính tình còn nóng nảy, do bận nhiều công tác nên ít gần gũi tâm tình với các đồng chí khác v.v Còn khi phê bình người khác thì họ thường nể nang, né tránh, “dĩ hòa vi quý”, sợ chỉ ra khuyết điểm của người khác thì
họ lại vạch ra khuyết điểm của mình; thấy sai không dám đấu tranh, thấy đúng không dám bảo vệ, nên hậu quả là nhiều vụ việc tiêu cực, nhất là tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí xảy ra nghiêm trọng ngay trong bộ máy Đảng và cơ quan chính quyền lại không do tổ chức cơ sở đảng và đảng viên đấu tranh phát hiện, mà thường là do quần chúng tố cáo và báo chí phanh phui Có không ít trường hợp đảng viên không dám phê bình cán bộ lãnh đạo sợ bị thành kiến, trù dập Có người còn lợi dụng phê bình để bôi nhọ, đả kích người khác nhằm thỏa mãn sự bực tức cá nhân, gây căng thẳng trong sinh hoạt của chi bộ và đảng bộ cơ sở Cũng có cả những phần
tử cơ hội cá nhân, lợi dụng tự phê bình và phê bình để mưu cầu lợi ích riêng tư
Trang 6Tất cả những lệch lạc đó bắt nguồn từ chủ nghĩa cá nhân Ngoài chủ nghĩa cá nhân, còn có nguyên nhân do yếu kém văn hóa trong tự phê bình
và phê bình, tức là không biết khéo léo dùng cách phê bình sao cho có hiệu quả Vì vậy tuy cùng một khuyết điểm như nhau nhưng đồng chí này phê bình thì được tiếp thu ngay, còn đồng chí kia do vụng về trong cách phê bình, nói không đúng lúc, đúng chỗ thì chẳng những không được tiếp thu
mà còn bị phản ứng gay gắt Như vậy, thực hiện tự phê bình và phê bình trong Đảng không chỉ là vấn đề của khoa học cách mạng và nhiệt tình cách mạng, mà còn là vấn đề của nghệ thuật cách mạng nữa
Hồ Chí Minh luôn coi tự phê bình và phê bình là nguyên tắc sinh hoạt đảng, là quy luật phát triển của Đảng Có khi, Người nói “phê bình và
tự phê bình”, có khi Người nói “tự phê bình và phê bình”, nhưng thường đặt “tự phê bình trước phê bình” Vì rằng mỗi đảng viên, trước hết phải tự thấy rõ mình, để phát huy ưu điểm, khắc phục khuyết điểm, giống như phải
tự soi gương rửa mặt hàng ngày Hơn nữa, nếu tự phê bình tốt thì mới phê bình người khác tốt được Người luôn xem tự phê bình và phê bình là vũ khí để rèn luyện đảng viên, làm cho mỗi người tốt hơn, tiến bộ hơn và tăng cường đoàn kết nội bộ Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Một Đảng mà giấu giếm khuyết điểm của mình là một Đảng hỏng Một Đảng có gan thừa nhận khuyết điểm của mình, vạch rõ những cái đó, vì đâu mà có khuyết điểm đó, xét rõ hoàn cảnh sinh ra khuyết điểm đó, rồi tìm kiếm mọi cách để sửa chữa khuyết điểm đó Như thế là một Đảng tiến bộ, mạnh dạn, chắc chắc,
chân chính” (Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb CTQG, HN, 1995, tập 5, tr.261) Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thành khẩn tự phê bình trước toàn Đảng, toàn
dân về những sai lầm của Đảng trong lãnh đạo cải cách ruộng đất và chỉnh đốn tổ chức, nêu một tấm gương mẫu mực trong việc thực hiện tự phê bình
và phê bình
Trang 7Để xây dựng văn hóa tự phê bình và phê bình trong Đảng, trước hết cần nắm vững mục đích của tự phê bình và phê bình là cốt để giúp nhau sửa chữa khuyết điểm, giúp nhau tiến bộ, để sửa đổi cách làm việc đúng hơn và đoàn kết nội bộ tốt hơn Cần có thái độ tự phê bình và phê bình thành khẩn, trung thực, kiên quyết và có văn hóa Cần có phương pháp khoa học không chỉ “luôn luôn dùng” mà còn phải “khéo dùng” vũ khí tự phê bình và phê bình sao cho có hiệu quả nhất
III Nguyên tắc tự phê bình và phê bình trong sinh hoạt chi bộ
đảng
Lúc sinh thời Chủ Tịch Hồ Chí Minh rất coi trọng nguyên tắc tự phê bình và phê bình Người coi đây là nguyên tắc sinh hoạt của Đảng,
là quy luật tồn tại và phát triển của Đảng Mỗi đảng viên trước hết tự mình phải thấy rõ mình, để phát huy ưu điểm, khắc phục khuyết điểm Hơn nữa, nếu biết tự phê bình tốt thì mới phê bình người khác tốt được Người nhấn mạnh: “Muốn đoàn kết chặt chẽ trong Đảng, ắt phải thống nhất tư tưởng, mở rộng tự phê bình và phê bình” Tự phê bình và phê bình là nhiệm vụ thường xuyên chứ không phải là giải pháp nhất thời, là vũ khí để rèn luyện đảng viên.
Trang 8Sinh hoạt ở cơ sở - Ảnh minh họa
Theo Bác Hồ, phê bình là nêu lên những khuyết điểm của đồng chí khác của tổ chức đảng nhằm phát huy ưu điểm và khắc phục khuyết điểm
Tự phê bình là bản thân tự mình soi rọi mình, tự nghiêm khắc, thật thà nhận, công khai nhận trước mặt mọi người khuyết điểm của mình để tìm cách sửa chữa Tự phê bình và phê bình phải đi đôi với nhau là phương pháp giáo dục, rèn luyện cán bộ, đảng viên Thực chất của tự phê bình và phê bình là góp ý giúp đồng chí, đồng nghiệp và tự bản thân kiểm điểm lại xem cái làm được và cái chưa làm được, làm hay hoặc còn thiếu sót, sai lầm và từ đó phát huy cái tốt, tìm ra biện pháp khắc phục sửa chữa cái chưa hay, cái khuyết điểm, sai lầm Vì vậy, tự phê bình và phê bình góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức đảng, giữ gìn phẩm chất, tư cách đảng viên, nâng cao uy tín của Đảng và củng cố niềm tin của quần chúng đối với Đảng, củng cố và phát triển sự đoàn kết thống nhất của Đảng, giữ vững nguyên tắc tập trung dân chủ, phát huy trí tuệ sáng tạo của mọi cán bộ, đảng viên tham gia xây dựng nghị quyết và lãnh
Trang 9đạo tổ chức thực hiện thắng lợi nghị quyết của đảng bộ, chi bộ và nhiệm vụ của cơ quan, góp phần xây dựng chi bộ trong sạch vững mạnh, hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị được giao
Theo đó, tự phê bình và phê bình nhằm mục đích để giúp nhau tiến
bộ nên động cơ phải trong sáng, dựa trên “tình đồng chí yêu thương nhau”,
phải biết lắng nghe và chờ đợi đồng chí tiếp thu để tránh việc làm cho
người bị phê bình “nản chí, oán ghét”; không vì phê bình mà công kích, áp
đặt khuyết điểm cho nhau Khi phê bình người khác không được xoi mói
“bớ lông, tìm vết” để tìm cơ hội “hạ bệ” lẫn nhau; “tránh công kích cá nhân, cãi bướng, trả thù, tiểu khí” Thực hành tự phê bình và phê bình phải
dân chủ, không mệnh lệnh, áp đặt Nghĩa là phê bình ngay những sai lầm, khuyết điểm của cán bộ, đảng viên và tổ chức đảng, không để chúng tích tụ lại, trầm trọng thêm Điều quan trọng hơn nữa là tự phê bình và phê bình kịp thời sẽ uốn nắn ngay những lệch lạc, ngăn chặn không để chúng tái diễn ở cán bộ, đảng viên và tổ chức đảng khác, không đợi đến khi sai lầm khuyết điểm đã rõ ràng, có bằng chứng pháp lý mới tiến hành tự phê bình
và phê bình
Tuy nhiên, trong thực tế tự phê và phê bình là vấn đề rất nhạy cảm, đụng chạm đến quyền lợi của từng cá nhân và tổ chức đảng, nhất là trong điều kiện nền kinh tế thị trường định hướng Xã hội Chủ nghĩa, tư tưởng “dĩ hòa vi quý”, bởi tâm lí của con người thích được khen hơn là bị chê trách
Do đó, họ cho rằng tự nói ra khuyết điểm, tự nhận khuyết điểm nghĩa là tự thừa nhận sự non kém của mình; trong phê bình, còn có tư tưởng cấp dưới không dám phê bình cấp trên, người ít tuổi không dám phê bình người nhiều tuổi đó là yếu tố tâm lý đã ăn sâu và mang tính phổ biến trong mỗi con người, cán bộ, đảng viên, công chức Bởi vậy, đấu tranh tự phê bình và phê bình là việc rất khó, nhưng không phải không làm được Di huấn của
Trang 10Chủ Tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “Mục đích phê bình cốt để giúp nhau sửa chữa, giúp nhau tiến bộ Cốt để sửa đổi cách làm việc cho tốt hơn, đúng hơn Cốt đoàn kết và thống nhất nội bộ.Vì vậy, phê bình mình cũng như phê bình người phải ráo riết, triệt để, thật thà, không nể nang, không thêm bớt Phải vạch rõ cả ưu điểm và khuyết điểm Đồng thời, chớ dùng những lời mỉa mai, chua cay, đâm thọc Phê bình việc làm, chứ không phải phê
bình người” (Hồ Chí Minh toàn tập NXBCTQG Hà Nội 2002, tập 5, tr 232).
Trong những năm qua, tự phê bình và phê bình của chi bộ, cán
bộ, đảng viên, công chức đã có những chuyển biến tích cực, công tác tự phê bình và phê bình được thực hiện nghiêm túc, thẳng thắn, chân tình, nhất là qua kiểm điểm tập thể và cá nhân đảng viên theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XI) “Một số vấn đề cấp bách về xây dựng Đảng hiện nay”, đã góp phần củng cố đạo đức, phẩm chất, tư cách người đảng viên, nêu cao tinh thần trách nhiệm trong thực hiện nhiệm vụ, góp phần thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị được giao Thiết nghĩ, để nâng cao nhận thức trách nhiệm của cấp ủy, đảng viên đối với việc tự phê bình
và phê bình, trước hết cần chú trọng công tác giáo dục, tạo chuyển biến
về nhận thức, trách nhiệm của cấp ủy, của từng cán bộ đảng viên trong
tự phê bình, phê bình Để tự phê bình và phê bình có hiệu quả, trước hết phải tạo được chuyển biến trong nhận thức, động cơ, thái độ, trách nhiệm của từng cán bộ, đảng viên trước vấn đề có tính quy luật trong xây dựng Đảng, phải coi tự phê bình và phê bình là công việc hàng ngày của Đảng Như vậy, để thực hiện tốt tự phê bình, phê bình theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XI), trước hết đòi hỏi cấp ủy, chi bộ phải làm tốt công tác giáo dục, nâng cao nhận thức, tư tưởng cho mỗi cán bộ, đảng viên về tự phê bình và phê bình; xây dựng động cơ, thái độ, tinh thần trách nhiệm của người đảng viên, trung thực, khách quan, thẳng thắn, chân thành, công tâm