Tương đồng và khác biệt cơ bản giữa các cơ quan bảo hiến của các quốc gia pháp, đức và mỹ

BÀI TIỂU LUẬN MÔN LUẬT SO SÁNH_ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI Do Hiến pháp có vai trò quan trọng trong đời sống nhà nước và xã hội nên các nhà nước hiện đại ngày nay đều coi việc bảo vệ Hiến pháp như một nhiệm vụ thiết yếu trong việc xây dựng nhà nước pháp quyền. Các nhà nước khác nhau trên thế giới xây dựng thiết chế bảo hiến theo các mô hình khác nhau. Sau đây, dưới góc độ so sánh em xin làm rõ một số điểm tương đồng và khác biệt cơ bản giữa các cơ quan bảo hiến của các quốc gia Pháp, Đức và Mỹ.

M C L C Ụ Ụ

NỘI DUNG

I. Một số điểm tương đồng và khác biệt giữa cơ quan bảo hiến của Pháp,

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

M Đ U Ở Ầ

Do Hi n pháp có vai trò quan tr ng trong đ i s ng nhà n c và xã h i nên cácế ọ ờ ố ướ ộ nhà n c hi n đ i ngày nay đ u coi vi c b o v Hi n pháp nh m t nhi m v thi t ướ ệ ạ ề ệ ả ệ ế ư ộ ệ ụ ế

y u trong vi c xây d ng nhà n c pháp quy n Các nhà n c khác nhau trên th ế ệ ự ướ ề ướ ế

gi i xây d ng thi t ch b o hi n theo các mô hình khác nhau Sau đây, d i góc đớ ự ế ế ả ế ướ ộ

so sánh em xin làm rõ m t s đi m t ng đ ng và khác bi t c b n gi a các c ộ ố ể ươ ồ ệ ơ ả ữ ơ quan b o hi n c a các qu c gia Pháp, Đ c và M ả ế ủ ố ứ ỹ

N I DUNG Ộ

I Một số điểm tương đồng và khác biệt giữa cơ quan bảo hiến của Pháp, Đức, Mỹ

1 Tương đồng

Đ u có Hi n pháp và coi tr ng Hi n pháp cho nên vi c b o hi n làề ế ọ ế ệ ả ế quan tr ng c ba qu c gia; Pháp và Đ c đ u theo theo mô hình b oọ ở ả ố ứ ề ả

hi n t p trung, xây d ng c quan b o hi n chuyên trách; Còn M theoế ậ ự ơ ả ế ở ỹ

mô hình b o hi n phi t p trung các tòa án đ u có ch c năng b o hi n.ả ế ậ ề ứ ả ế

Ho t đ ng b o hi n c ba qu c gia nhìn chung đ u h ng t i m c đích:ạ ộ ả ế ở ả ố ề ướ ớ ụ

ki m tra, giám sát tính h p hi n, h p pháp c a các văn b n quy ph mể ợ ế ợ ủ ả ạ pháp lu t v quy n con ng i, quy n công dân; phát hi n và gi i quy tậ ề ề ườ ề ệ ả ế các v n đ phát sinh v th m quy n gi a c quan nhà n c và cá nhân cóấ ề ề ẩ ề ữ ơ ướ

th m quy n… V ph ng th c ho t đ ng, sau năm 2010 các c quan b oẩ ề ề ươ ứ ạ ộ ơ ả

hi n Pháp, Đ c, M đ u xem xét v tính h p hi n c a các đ o lu t đãế ở ứ ỹ ề ề ợ ế ủ ạ ậ

có hi u l c Sau khi m t đ o lu t b xem xét và b tuyên là vi hi n thì đ oệ ự ộ ạ ậ ị ị ế ạ

lu t đó b h y b và không đ c áp d ng trên th c t ậ ị ủ ỏ ượ ụ ự ế

2 Khác bi t ệ

iêu chí

C

quan

ơ

có ch c ứ

năng

b o hi n ả ế

H i ộ

đ ng b o hi n ồ ả ế

(Conseil

Constitutionnel)

Bên

c nh đó, Tham ạ

chính vi n cũng ệ

th c hi n ch c ự ệ ứ

năng b o hi n.ả ế

Tòa án hi n ế pháp Đ c ứ

(Bundesverfassungsgeri cht)

M không cóỹ

m t c quan b o hi n ộ ơ ả ế riêng bi t.ệ

C

c u, t

ch c ứ

H iộ đ nồ

g b o hi n bao ả ế

g m 9 thành viên ồ

do T ng th ng bổ ố ổ

nhi m 1/3, Ch ệ ủ

t ch Th ng Vi n ị ượ ệ

b nhi m 1/3, ổ ệ

Ch t ch H Vi n ủ ị ạ ệ

B nhi m 1/3 v i ổ ệ ớ

nhi m kì 9 năm ệ

và các thành viên

không ai đ c ượ

phép gi ch c v ữ ứ ụ

này quá m t ộ

nhi m kì C 3 ệ ứ

năm m t l n H i ộ ầ ộ

G m 16 th m phán, ồ ẩ trong đó m i vi n c a ỗ ệ ủ

m t Ngh vi n liên bangộ ị ệ

b nhi m m t n a s ổ ệ ộ ử ố thành viên Th m phán ẩ TAHP ph i là nh ng ả ữ

ng i uyên thâm trong ườ lĩnh v c pháp lu t, 6 ự ậ

ng i trong s h l y tườ ố ọ ấ ừ các th m phán c a Tòa ẩ ủ

án liên bang, 10 ng i ườ còn l i là nh ng nhân ạ ữ

v t cao c p đã t t ậ ấ ố nghi p đ i h c chuyên ệ ạ ọ ngành lu t Nhi m kì ậ ệ

c a các th m phán này ủ ẩ

Th m quy n ẩ ề giám sát Hi n pháp ế

đ c giao cho các Tòa ượ

án có th m quy n ẩ ề chung th c hi nự ệ Theo

đó, b t kỳ Tòa án nào ấ cũng có th ra phán ể quy t v tính h p hi n ế ề ợ ế

c a các đ o lu t.ủ ạ ậ

đ ng thay th 1/3 ồ ế

thành viên Ngoài

9 thành viên nói

trên, các c u ự

T ng th ng pháp ổ ố

( n u không t ế ừ

ch i )ố đ u là ề

thành viên c a ủ

H iộ Đ ng B o ồ ả

Hi n Ch t ch ế ủ ị

H i đ ng do ộ ồ

T ng th ng b ổ ố ổ

nhi m.ệ

là 12 năm nh ng có th ư ể

ng n h n n u đã đ n ắ ơ ế ế

tu i ngh h u (68 tu i) ổ ỉ ư ổ

và h ch gi ch c v ọ ỉ ữ ứ ụ

c a mình không quá ủ

m t nhi m kì.ộ ệ TAHP chia làm 6 h i ộ

đ ng xét x , m i h i ồ ử ỗ ộ

đ ng g m 3 th m phán.ồ ồ ẩ

P

h ươ ng

th c ứ

ho t ạ

đ ng ộ

Tr c ướ năm 2010, H i ộ

đ ng ch có xem ồ ỉ

xét tính h p hi n ợ ế

c a các đ o lu t ủ ạ ậ

ch a có hi u l c ư ệ ự

H i đ ng ch xemộ ồ ỉ

xét v vi c khi cóụ ệ

đ n đ ngh - ơ ề ị

Giám sát c thụ ể

Có nghĩa v th lý các ụ ụ

v án hi n pháp đã đ cụ ế ượ

kh i ki n đúng th t c ở ệ ủ ụ

t t ng và ch ki m tra ố ụ ỉ ể tính h p hi n c a m t ợ ế ủ ộ

đ o lu t sau khi nó có ạ ậ

hi u l c.ệ ự TAHP có th ể xem xét tính h p hi n ợ ế

c a các đ o lu t ngay củ ạ ậ ả khi v n đ v tính h p ấ ề ề ợ

hi n không n y sinh t ế ả ừ

m t v vi c c th - ộ ụ ệ ụ ể Giám sát tr u t ng.ừ ượ

Xem xét tính

h p hi n c a m t đ o ợ ế ủ ộ ạ

lu t khi đ o lu t đó ậ ạ ậ

đ c áp d ng đ gi i ượ ụ ể ả quy t m t v vi c c ế ộ ụ ệ ụ

th t i Tòa án Tuy ể ạ nhiên, các tòa có quy n l a ch n ki m ề ự ọ ể tra tính h p hi n đ i ợ ế ố

v i m t s v án và t ớ ộ ố ụ ừ

ch i ki m tra đ i v i ố ể ố ớ

m t s v án khác mà ộ ố ụ không c n nêu lý do.ầ

⮚ Nhận xét : Cơ chế bảo hiến dựa trên sự phù hợp của tình hình chính

trị, xã hội, kinh tế, văn hóa của mỗi nước, cho nên các cơ quan bảo hiến của các nước cũng có những điểm khác nhau Về mặt khách quan, dù là mô hình bảo hiến nào thì đều tồn tại những ưu, nhược điểm riêng Như ở Pháp việc xem xét tính hợp hiến của các đạo luật khi chưa có hiệu lực có thể dẫn đến sự can thiệp quá sâu vào lĩnh vực lập pháp Hay ở Mỹ việc không có một cơ quan bảo hiến chuyên biệt mà giao quyền bảo hiến cho tòa án các cấp nên thủ tục dài dòng; phán quyết của Tòa

án về tính hợp hiến chỉ có hiệu lực ràng buộc đối với các bên tham gia tố tụng và khi một đạo luật được Tòa án xác định là trái Hiến pháp thì đạo luật đó không còn giá trị áp dụng và chỉ có hiệu lực bắt buộc đối với các tòa án cấp dưới (nếu là phán quyết của Tòa án tối cao thì có giá trị bắt buộc đối với cả hệ thống tư pháp) Tuy nhiên dù là cơ quan bảo hiến nào thì các cơ quan đó đều thực sự phù hợp với mỗi quốc gia, trải qua quá trình hình thành và phát triển lâu dài, cùng với sự đổi thay của xã hội các quốc gia luôn khắc phục những hạn chế, phát huy những ưu điểm của các cơ quan bảo hiến của quốc gia mình

II Liên hệ về cơ chế bảo hiến của Việt Nam

Vi t Nam coi Hi n pháp là m t đ o lu t c b n, đ o lu t g c cho nên Vi t ệ ế ộ ạ ậ ơ ả ạ ậ ố ệ Nam r t coi tr ng v n đ b o v hi n pháp Mô hình b o hi n c a n c ta là mô ấ ọ ấ ề ả ệ ế ả ế ủ ướ hình b o hi n phi t p trung nh ng không h gi ng v i M hay c a b t kì qu c gia ả ế ậ ư ề ố ớ ỹ ủ ấ ố nào trên Th gi i Đây là m t mô hình khá đ c đáo, t t c các c quan nhà n c vàế ớ ộ ộ ấ ả ơ ướ toàn th nhân dân có trách nhi m b o v Hi n pháp.ể ệ ả ệ ế

Thanh th toàn c u c a TAHP tác đ ng đ n xu h ng đ i m i ch đ b o hi nế ầ ủ ộ ế ướ ổ ớ ế ộ ả ế

Vi t Nam theo h ng chuyên trách Tr c tiên, ng i ta nh n th y r ng, TAHP

đã gây đ c m t thanh th có tính ch t toàn c u trên c s nh ng thành công c a ượ ộ ế ấ ầ ơ ở ữ ủ

nó trong vi c gìn gi công lý hi n pháp, ngăn ng a s tùy ti n c a quy n l c, và ệ ữ ế ừ ự ệ ủ ề ự

b o v quy n con ng i Ngay nay,ả ệ ề ườ s t n t i c a m t TAHP tr thành m t ự ồ ạ ủ ộ ở ộ

“th ng hi u” hay m t b ng ch ng c a m t qu c gia dân ch Trong vi c tìm ki mươ ệ ộ ằ ứ ủ ộ ố ủ ệ ế

m t mô hình m i cho vi c b o hi n, Vi t Nam ch c ch n không th tránh kh i vi cộ ớ ệ ả ế ệ ắ ắ ể ỏ ệ tham kh o kinh nghi m th gi i Tuy nhiên, đây m i ch là m t trong nh ng s l aả ệ ế ớ ớ ỉ ộ ữ ự ự

ch n n u nh có s đ i m i ch đ b o hi n M t đ nh ch b o hi n chuyên bi t cóọ ế ư ự ổ ớ ế ộ ả ế ộ ị ế ả ế ệ

th có nhi u th m quy n khác nhau, nh ng th m quy n b n ch t c a nó là xem xét ể ề ẩ ề ư ẩ ề ả ấ ủ tính h p hi n c a các đ o lu t c a ngành l p pháp V n đ đ t ra đ i v i Vi t Nam ợ ế ủ ạ ậ ủ ậ ấ ề ặ ố ớ ệ

là khi Qu c h i đ c coi là m t đ nh ch t i cao, có kh năng không và làm th ố ộ ượ ộ ị ế ố ả ế nào c quan b o hi n chuyên trách có th phán xét v tính h p hi n các đ o lu t ơ ả ế ể ề ợ ế ạ ậ

c a Qu c h i.ủ ố ộ

K T LU N Ế Ậ

Trên đây là m t vài so sánh c b n v các c quan b o hi n c a các qu c gia ộ ơ ả ề ơ ả ế ủ ố Pháp, Đ c, M và m t vài nét v c ch b o hi n c a Vi t Nam Em nh n th y ứ ỹ ộ ề ơ ế ả ế ủ ệ ậ ấ

r ng c quan b o hi n là m t b ph n thi t y u trong c ch b o v hi n pháp, ằ ơ ả ế ộ ộ ậ ế ế ơ ế ả ệ ế đóng vai trò tr ng tài trung gian gi a các th l c chính tr , các c quan b o hi n đã ọ ữ ế ự ị ơ ả ế

đ c kh ng đ nh đ i đa s các n c trên th gi i v i nh ng mô hình t ch c ượ ẳ ị ở ạ ố ướ ế ớ ớ ữ ổ ứ khác nhau tuỳ thu c vào các đi u ki n m i n c Nh ng dù theo mô hình nào thìộ ề ệ ở ỗ ướ ư

m c đích cu i cùng c a nh ng c quan này là b o v hi n pháp – đ o lu t t i cao ụ ố ủ ữ ơ ả ệ ế ạ ậ ố

c a đ t n c.ủ ấ ướ

DANH M C TÀI LI U THAM KH O Ụ Ệ Ả

Tr ng Đ i h c Lu t Hà N i, Giáo trình Lu t so sánh, Nhà xu t b nườ ạ ọ ậ ộ ậ ấ ả Công an nhân dân, 2018;

Tr ng Đ i h c Lu t Hà N i, Giáo trình Lu t Hi n pháp Vi t Nam, ườ ạ ọ ậ ộ ậ ế ệ Nhà xu t b n Công an nhân dân, 2018;ấ ả

Hi n pháp n c C ng hòa xã h i ch nghĩa Vi t Nam (2013);ế ướ ộ ộ ủ ệ

http://tks.edu.vn/thong-tin-khoa-hoc/chi-tiet/119/596

https://thongtinphapluatdansu.edu.vn/2009/10/08/3940-2/