Mặc dù cùng thuộc dòng họ Common Law nhưng cấu trúc nguồn luật của hệ thống pháp luật Anh và hệ thống pháp luật Mỹ ngoài những điểm tương đồng còn có những điểm khác biệt do tính chất, tiêu chí, mục tiêu của từng đất nước. Những luận điểm, luận cứ và dẫn chứng dưới đây sẽ làm rõ lên vấn đề “ Sự khác biệt và tương đồng điển hình trong đào tạo luật ở Anh và Mỹ”.
Trang 1A MỞ ĐẦU
Trên thế giới, Anh và Mỹ là hai cường quốc có sự phát triển mạnh mẽ về kinh
tế, chính trị, văn hóa xã hội Để làm được điều đó thì cần có một hệ thống pháp luật chặt chẽ và có những bước tiến bắt kịp với thời đại, phù hợp với những nhu cầu cấp thiết của con người Mặc dù cùng thuộc dòng họ Common Law nhưng cấu trúc nguồn luật của hệ thống pháp luật Anh và hệ thống pháp luật Mỹ ngoài những điểm tương đồng còn có những điểm khác biệt do tính chất, tiêu chí, mục tiêu của từng đất nước Những luận điểm, luận cứ và dẫn chứng dưới đây sẽ làm rõ lên vấn
đề “ Sự khác biệt và tương đồng điển hình trong đào tạo luật ở Anh và Mỹ”
B NỘI DUNG
I Những điểm tương đồng trong đào tạo luật ở Anh và Mỹ
Thứ nhất, về tuyển sinh đầu vào Ở cả Anh và Mỹ đều tuyển sinh đầu vào rất
khắt khe Ở Anh, yêu cầu đối với các sinh viên muốn theo học đại học luật là phải
có điểm đầu vào đạt mức “A” Còn ở Mỹ, các khoa luật cũng tuyển chọn người vào học rất khắt khe Một số khoa luật chỉ chọn một sinh viên trong số năm hoặc mười người dự tuyển
Thứ hai, chi phí để vào học ở trường luật cũng là rào cản đáng phải kể đến:
sinh viên ở các trường luật tư phải đóng khoảng 30.000 USD mỗi năm, sinh viên ở các trường luật công cũng phải đóng khoảng 15.000 – 20.000 USD mỗi năm
Thứ ba, về chương trình đào tạo Các môn học được đưa vào chương trình
giảng dạy cũng tương tự các môn học nhiều nơi trên thế giới như: Những môn học bắt buộc gồm: luật đất đai, luật hình sự, luật hợp đồng, luật bồi thường trách nhiệm dân sự ngoài hợp đồng, luật hiến pháp… Tiếp theo là những môn học chuyên ngành và thảo luận
Thứ tư, vai trò của sinh viên và giảng viên trong giảng dạy, ở cả hai nước Anh
và Mỹ việc học đều do sinh viên chủ động, giảng viên chỉ là người hướng dẫn
II Những điểm khác biệt trong đào tạo luật ở Anh và Mỹ
Thứ nhất: mục tiêu đào tạo luật:
- Nước Anh: Đạo tạo luật ở Anh quốc được hiểu là hoạt động hướng tới hai
cấp độ mục tiêu tương ứng với hai dạng đối tượng đào tạo:
Trang 2+ Chương trình đào tạo cử nhân luật ở bậc đại học đối với học sinh (xuất sắc, có điểm thi đầu vào đạt mức “A”) Nhằm trang bị kiến thức khoa học pháp lý (academic) cho người học, do các khoa luật của các trường đại học đảm nhiệm
+ Dạy nghề, đây là chương trình đào tạo học viên ở bậc sau đại học, họ là những người đã có một bằng đại học nào đó không bắt buộc là đã có bằng cử nhân luật Chương trình này thuộc về chức năng của các cơ sở đào tạo được cấp phép bới Đoàn luật sư (cơ sở đào tạo luật sư tranh tụng) và bởi Hội luật gia (cơ sở đào tạo luật sư tư vấn)
- Nước Mỹ: Đào tạo luật là đào tạo sau đại học Sinh viên khoa luật là những người đã tốt nghiệp đại học Ở Mỹ đào tạo luật nhằm tạo ra những luật sư có khả năng thắng kiện hơn là những thầy giáo dạy luật
Thứ hai: Phương pháp giảng dạy
- Nước Anh: Các môn học được tiến hành giảng dạy dưới dạng thuyết trình, thảo luận và phù đạo Trong các buổi phụ đạo, sinh viên được phép đưa ra câu hỏi và giải quyết những khó khăn, thắc mắc của mình Ngoài ra, sinh viên được tham gia vào các buổi thảo luận và diễn án để rèn luyện kĩ năng lập luận rõ ràng và thuyết phục
- Nước Mỹ: Giáo dục luật ở Mỹ chú trọng tới phương pháp tình huống, phương pháp Socratic (hỏi - đáp, tranh luận); dạy cho sinh viên cách tư duy
về pháp luật và cách tiếp cận với những vấn đề pháp lý mà họ có thể gặp sau này.Bên cạnh đó, có một phương pháp khác đang được thử nghiệm là sử dụng chương trình thực tập theo đó sinh viên được đặt đặt vào công việc thực sự và họ học luật bằng cách xử lí tình huống thực tế
Thứ ba: Học liệu
- Nước Anh: Trong chương trình đào tạo cử nhân luật, sinh viên phải học với giáo trình của những môn cơ bản về luật chuyên ngành
- Nước Mỹ: Sử dụng sách tình huống chứa đựng những án lệ được chọn lọc
Thứ tư: Các chương trình đào tạo
- Nước Anh: Đào tạo nghề luật ở Anh là nói tới đào tạo luật sư tư vấn, luật sư tranh tụng và đào tạo thẩm phán
Trang 3- Nước Mỹ: Mỹ không có sự phân chia luật sư giống như Anh cho nên việc đào tạo nghề luật cũng khác nhau Ở Mỹ đào tạo luật chính là đào tạo ra các luật sư, cố vấn pháp lí, thẩm phán và giáo sư luật
Thứ năm: Các bước để trở thành luật sư
- Nước Anh: Sau khi có bằng cử nhân luật, tốt nghiệp sinh lựa chọn để trở thành luật sư tư vấn hay luật sư tranh tụng Đối với đào tạo luật sư tư vấn: Sau khi có bằng cử nhân luật, các cử nhân có thể tham dự khóa học thực hành luật (legal practice course) kéo dài một năm ở một cơ sở đào tạo được cấp phép Đây là khóa học chủ yếu dạy về kĩ năng hành nghề luật sư Sau khi hoàn thành khóa học này, học viên phải cam kết thực tập hai năm tại một công ty của một luật sư tư vấn Trong thời gian thực tập này, các học viên phải tham dự khóa dạy nghề dưới dạng lớp đào tạo kĩ năng nghề nghiệp, để học một số môn học mà Hội luật gia cho rằng cần phải học cho tới khi các học viên có đủ những kinh nghiệm tối thiểu để làm việc trong các công ty luật Khi thời gian học việc này kết thúc, thực tập sinh sẽ được Tòa án tối cao ở England và xứ Wales thừa nhận đủ tư cách của một luật sư tư vấn Đối với những người có bằng cử nhân thuộc lĩnh vực khác, để được đào tạo trở thành luật sư tư vấn học phải có bằng diplom về luật Đây là tấm bằng chứng
cỏ người có bằng đã qua sát hạch nghề nghiệp phổ thông (CPE) Đào tạo luật sư tranh tụng gồm hai giai đoạn: đầu tiên, các cử nhân luật phải tham dự khóa đào tạo nghề một năm Sau đó tốt nghiệp sinh sau đó sẽ phải thực tập một năm dưới sự giám sát của một luật sư tranh tụng Tương tự như đào tạo luật sư tư vấn, những người không có bằng cử nhân luật của Vương quốc Anh phải vượt qua kì thi sát hạch nghề nghiệp phổ thông (CPE), sau đó tham
dự khóa học nói trên
- Nước Mỹ: Để có giấy phép hành nghề luật sư, người muốn hành nghề phải
có bằng cử nhân luật (J.D.) và phải vượt qua được kì thi do đoàn luật sư của một bang nào đó tổ chức và đánh giá Nhiều bang đòi hỏi luật sư tương lai phải có bằng cử nhân luật từ một khoa luật đã được Đoàn luật sư của Mỹ (ABA) công nhận để được tham gia kì thi hành nghề do Đoàn luật sư của bang tổ chức Tuy nhiên, một vài chấp nhận cả những cử nhân luật tốt nghiệp từ những khoa luật không được Đoàn luật sư Mỹ công nhận để tham
dự kì thi Một số bang như New York và California còn cho phép cả những
cử nhân luật người nước ngoài dự thi hành nghề luật, đặc biệt đối với những
Trang 4có bằng luật sau đại học (advanced law degree) do một khoa luật nào đó của
Mỹ cấp
III Đánh giá về quá trình đào tạo luật của nước Anh và Mỹ
- Ở Anh: Học viên ở Anh sẽ tự định hướng rõ ràng về nghề của mình để lựa chọn làm luật sư tư vấn hay luật sư tranh tụng trong tương lai để lựa chọn Sau khi học viên lựa chọn xong họ sẽ qua quá trình kiểm tra khắt khe của Hội luật gia hoặc Đoàn luật sư để có đủ kinh nghiệm tự cá nhân mình có thể hành nghề, như vậy sau khi ra thực tiễn họ sẽ là những luật sư có chất lượng
và chuyên nghiệp một cách tối ưu nhất
- Ở Mỹ: Vì đào tạo luật ở Mỹ không phân chia lĩnh vực chuyên môn nên học viên sẽ có nhiều hơn một lựa chọn cho các nghề liên quan đến luật trong tương lai Sau khi có bằng cử nhân luật, học viên sẽ trải qua kì thi do một bang nào đó tổ chức, như vậy học viên trải qua xong kì thi sẽ được công nhận là luật sư, hình thức và nội dung đào tạo luật sẽ rút ngắn hơn đào tạo luật ở Anh bởi học viên Mỹ đã được học chuyên về xử lý các tình huống thực tế thông qua các án lệ ngay khi ngồi trên ghế giảng đường Việc chấp nhận một vài cử nhân luật không nằm trong Đoàn luật sư Mỹ và cử nhân luật nước ngoài đã tạo điều kiện cho những học viên này có cơ hội tuyển dụng và hành nghề luật trong tương lai trên đất nước Mỹ
IV Bài học rút ra cho quá trình đào tạo luật ở Việt Nam
- Một thực tế đáng buồn cho thấy chất lượng đào tạo cử nhân luật của chúng
ta vẫn còn chưa cao Lý do không phải vì sinh viên Việt Nam nhận thức hạn chế, mà là vì sinh viên không sử dụng hết trí tuệ của mình, ý thức tự giác và ham học hỏi chưa cao Vì vậy chúng ta có thể học tập cả hai nước ngay trong công tác tuyển sinh đầu vào trong các trường đào tạo cử nhân luật Ở Việt Nam, để có tâm bằng cử nhân luật không hề khó vì có quá nhiều cơ sở đào tạo nhưng không mấy cơ sở có uy tín và nổi tiếng, chúng ta nên chọn lọc
kỹ càng bằng cách nâng điểm tuyển sinh đầu vào và sau đó chúng ta sẽ dễ dàng trong việc nâng cao chất lượng đào tạo hơn thay vì tuyển sinh ồ ạt để chất lượng đào tạo không cao Ví dụ trên địa bàn Hà Nội có rất nhiều trường đại học có khoa Luật, để thi đỗ vào những trường đại học đó không phải là điều gì khó khăn, trái ngược lại với trường chúng ta, để là sinh viên trường đại học Luật chưa bao giờ là dễ dàng, uy tín và chất lượng đào tạo của chúng
ta là hàng đầu ở Việt Nam
Trang 5- Đồng thời chúng ta nên học tập nước Anh đó là nên phân chia đào tạo luật ở lĩnh vực cụ thể như: đào tạo luật sư tư vấn, luật sư tranh tụng để có thể sớm hình thành hướng đi cho sinh viên, từ đó có thể đào tạo chuyên sâu hơn vào từng lĩnh vực Sau này khi hành nghề, các sinh viên sẽ có được một khối kiến thức chuyên môn cho chuyên ngành mà mình định thực hiện và thực hiện một cách tốt nhất có thể Đa số sinh viên Việt Nam chưa xác định được hướng đi của mình, điều đó mang cho sinh viên một tâm lý mông lung, mặc
dù đang học luật nhưng cũng không biết nên học luật để tốt cho con đường của mình
C KẾT LUẬN
Tóm lại qua những luận điểm trên chúng ta có thể nắm rõ được điểm khác biệt
và tương đồng trong đào tạo luật ở Anh và Mỹ, từ đó chắt lọc được những ưu điểm nhược điểm của mỗi nước để có cái nhìn sâu rộng hơn về cách đào tạo luật của các cường quốc trên thế giới Là một sinh viên Luật, không những chúng ta phải hiểu
rõ cách thức đào tạo luật của nước nhà mà còn cần phải chắt lọc, tiếp thu được những kiến thức luật pháp đúng đắn phù hợp để phát triển hệ thống pháp luật đem lại công bằng cho xã hội
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình Luật so sánh, Nxb Công An Nhân Dân, Hà Nội, 2008
2 Michael Bogdan, Luật so sánh (bản tiếng Việt), Nxb Kluwer, Norstedts Juridik, Tano, 2002
https://text.123doc.org/document/261634-su-tuong-dong-va-khac-biet-dien-hinh-trong-dao-tao-luat-o-anh-va-my
4. https://luatminhkhue.vn/dao-tao-luat-su-tren-the-gioi-va-cong-tac-dao-tao-luat-su-o-viet-nam