Bài 39 Biến động số lượng cá thể của quần thể sinh vật potx

Bài 39 Biến động số lượng cỏ thể của quần thể sinh vật I - Biến động số l ợng cá thể Thế nào là sự biến động số lượng cỏ thể của QT?. + Cỏ ở biển Pờru cứ 7 năm giảm Sl 1 lần Biến động số

Bài 39 Biến động số lượng cỏ thể

của quần thể sinh vật

I - Biến động số l ợng cá thể

Thế nào là sự biến động số lượng cỏ thể của QT?

+ Sau một trận chỏy rừng, số lượng sinh vật trong

khu rừng giảm mạnh

+ Thỏng 3 hàng năm: Muỗi, ếch nhỏi tăng số lượng

+ Ốc bươu vàng ở Việt Nam tăng nhanh gõy hại lỳa

+ Cỏ ở biển Pờru cứ 7 năm giảm Sl 1 lần

Biến động số lượng cỏ thể

Là sự tăng hoặc giảm số lượng cỏ thể trong quần thể

* Vớ dụ

*.Khỏi niệm

Lấy vớ dụ về biến động số lượng cỏ thể của quần thể ?

Biến động theo chu kỳ

Biến động khụng theo chu kỳ

Từ cỏc vớ dụ trờn cú thể chia thành mấy kiểu biến động ?

1 Khỏi niệm biến động số lượng cỏ thể

2 Biến động theo chu kỳ

Mốo rừng săn bắt thỏ Đồ thị biến động số lượng thỏ và mốo rừng

Canađa theo chu kỳ 9 – 10 năm

Vỡ sao số lượng thỏ và mốo rừng lại tăng và giảm theo chu kỳ gần

giống nhau ?

* Vớ dụ

Thế nào là biến động theo chu kỳ ?

- Biến động số lượng cỏ thể thỏ và mốo rừng Canada theo

chu kỳ 9-10 năm

- Ếch nhỏi cú nhiều vào mựa mưa

- Muỗi cú nhiều vào mựa hố

* Khỏi niệm: là biến động số lượng cỏ thể theo chu kỳ xảy ra

do những thay đổi cú chu kỳ của điều kiện mụi trường

3 Biến động không theo chu kỳ

H39.1:Đồ thị biến động số lượng thỏ và

mèo rừng Canađa theo chu kỳ 9 – 10 năm

Chỉ ra điểm khác nhau giữa hình 39.1 và 39.2 ?

H39.2:Biến động số lượng thỏ ở Oxaylia do bị mắc bệnh u nhầy

Lấy thêm các ví dụ khác về biến động không theo chu kỳ ?

3 Biến động không theo chu kỳ

Biến động số lượng thỏ ở Oxaylia do bị mắc bệnh u nhầyRừng U Minh bị cháy năm 2002

Vậy thế nào là biến động không theo chu kỳ ?

Khái niệm: Là biến động số lượng cá thể của quần thể tăng

hoặc giảm số lượng một cách đột ngột do điều kiện bất thường của thời tiết hay do hoạt động khai thác tài nguyên quá mức của con người gây nên

Hậu quả của sự biến động số lượng cá thể không theo

chu kỳ tới môi trường sinh thái ?

Hậu quả:

- Nếu tăng đột ngột, không kiểm soát được gây

mất cân bằng sinh thái

- Nếu giảm sinh vật có nguy cơ bị tuyệt chủng

Trong sản xuất số lượng cá thể giảm mạnh có ảnh hưởng như thế nào ? Biện pháp phòng tránh ?

Rét đậm, rét hại làm chết hàng loạt gia súc ở Miền Bắc

II Nguyên nhân gây ra biến động và sự điều chỉnh số

lượng cá thể của quần thể

Quần thể Nguyờn nhõn gõy ra biến động Nhúm

NTST

Cỏo ở đồng rờu phương bắc(4 năm)

Sõu hại mựa màng (tăng vào xuõn, hố)

cỏ

Chim cu gỏy(Mựa hố)

Ếch nhỏi (thỏng 3)

Bũ sỏt, ếch nhỏi miền Bắc Việt nam ( giảm

vào mựa đụng giỏ rột)

Bũ sỏt, chim nhỏ, gặm nhấm ( giảm khi lũ

lụt)

Thỏ ở ễxtrõylia ( tăng, giảm thất thường)

Muỗi (thỏng 3)

Động vật, thực vật ở rừng U Minh thượng

giảm khi chỏy rừng

1 Nguyên nhân gây biến động số l ợng cá thể trong quần thể

Phụ thuộc vào sl con mồi là chuột Lemut

Khớ hậu ấm ỏp, thức ăn dồi dào nờn sinh sản nhiều

Dũng nước núng tỏc động Nguồn thức ăn dồi dào Mựa mưa là mựa sinh sản Nhiệt độ quỏ thấp

Lũ lụt

Tăng do thức ăn dồi dào, khụng cú

kẻ thự; giảm do dịnh bệnh Nhiệt độ ấm, độ ẩm cao

Chỏy rừng

VS VS,H SVS HS VS VS VS HS VS VS

Hóy nờu nguyờn nhõn gõy ra biến động của cỏc quần thể

trong cỏc vớ dụ trờn theo bảng ?

Điền tờn nhúm nhõn tố sinh thỏi gõy ra biến động của cỏc quần thể trờn ?Cú thể chia nguyờn nhõn gõy biến động thành mấy nhúm ?

Nguyên nhân Nhân tố vô sinh Nhân tố hữu sinh

Phụ thuộc mật độ

quần thể

Yếu tố ảnh hưởng

chủ yếu

Ảnh hưởng tới

Khí hậu (t o C, độ ẩm …) - Cạnh tranh (Cùng loài)

- Kẻ thù.

- Thức ăn.

- Sinh sản.

- Khả năng thụ tinh.

- Sức sống của con non.

Thông qua trạng thái sinh

lý của các cá thể.

- Sự phát tán.

- Sức sinh sản.

- Tỉ lệ tử vong.

Hoàn thành nội dung bảng sau?

Tác động của nhân tố vô sinh vào giai đoạn nào của quần thể gây biến động mạnh mẽ nhất ? Con người ảnh hưởng như thế nào đến biến động số lượng cá thể của quần thể ?

2 Sù ®iÒu chØnh sè l îng c¸ thÓ cña quÇn thÓ

- Quần thể sống trong một môi trường xác định luôn có xu hướng

tự điều chỉnh số lượng cá thể bằng cách làm giảm số lượng cá thể hoặc kích thích làm cho số lượng cá thể tăng lên

+ Trong điều kiện thuận lợi như: thức ăn dồi dào, ít kẻ thù =>sức sinh sản tăng, mức độ tử vong giảm, nhập cư tăng => số lượng cá thể tăng + Khi số lượng cá thể tăng cao => thức ăn khan hiếm, nơi sống chật chội, ô nhiễm môi trường => cạnh tranh gay gắt => sức sinh sản giảm,

tỷ lệ tử vong cao => số lượng cá thể giảm VD: tỉa thưa ở thực vật

Quần thể điều chỉnh số lượng cá thể như thế nào?

Sinh sản

Tử vong

- Sơ đồ về sự điều chỉnh số lượng cá thể của quần thể :

3 Trạng thỏi cõn bằng của quần thể

Quan sỏt hinh cho biết thế nào là trạng thỏi cõn bằng của quần thể ?

Là khả năng tự điều chỉnh số lượng cỏ thể của quần thể ở

mức ổn định, phự hợp với khả năng cung cấp nguồn sống của mụi trường

Sơ đồ điều chỉnh số l ợng cá thể của quần thể trở lại

mức cân bằng

Cỏc nhõn tố sinh thỏi vụ sinh và hữu sinh ảnh hưởng như thế nào tới trạng thỏi cõn bằng của quần thể ? Lấy vớ dụ minh họa Trong sản xuất con người đó ứng dụng điều này như thế nào ?

Con người có ảnh hưởng như thế nào đến trạng thái cân bằng của quần thể ?

BIẾN ĐỘNG Theo chu kỳ Không theo chu kỳ

Ví dụ

Tính chất

Nguyên nhân

Số lượng cá thể của quần thể biến động theo chu kỳ

Số lượng cá thể của quần thể biến động một cách đột ngột.

Do những thay đổi có chu kỳ của điều kiện môi trường.

-Sự thay đổi bất thường của điều kiện môi trường.

-Hoạt động khai thác tài nguyên quá mức của con người.

- Số lượng ếch tăng mạnh vào mùa mưa.

- Số lượng muỗi tăng vào mùa hè.

- Số lượng mèo rừng tăng giảm theo chu kỳ 9-10 năm.

- Biến động số lượng cá cơm

ở biển Peru 10-12 năm.

- Số lượng nấm men tăng mạnh trong vại dưa.

- Số lượng cây dương xỉ giảm mạnh do cháy rừng.

- Số lượng gà ở Thái Nguyên giảm mạnh do dịch cúm gia cầm H5N1.

- Số lượng cá thu giảm mạnh

do sự đánh bắt quá mức của ngư dân ven biển.

Phân biệt biến động theo chu kỳ và biến động không theo

chu kỳ ?

Những nghiên cứu về biến động số lượng cá thể có ý nghĩa như thế nào đối với sản xuất nông nghiệp và bảo vệ các loài sinh vật

? Cho ví dụ minh họa ?

Câu 3: Số lượng thỏ và mèo rừng Canada có chu kỳ biến động:

A 3 -4 năm B 5 – 6 năm

7 năm D 9 – 10 năm

Câu 4: Cáo ở đồng rêu phương bắc có chu kỳ biến động là : A.3- 4 năm B 5 – 6 năm

C 7 năm D 9 – 10 năm

Câu 5: Nguyên nhân gây biến động số lượng cá thể

của quần thể là :

A.Thay đổi các nhân tố vô sinh

B.Thay đổi các nhân tố sinh thái vô sinh

C Thay đổi các nhân tố sinh thái hữu sinh

D Cả B và C đúng

Câu 6: Các nhân tố sinh thái vô sinh không bị chi phối bởi mật độ cá thể của quần thể gọi là:

A.Nhân tố phụ thuộc mật độ quần thể

B.Nhân tố phụ thuộc yếu tố bên trong cơ thể

C.Nhân tố không phụ thuộc mật độ quần thể

D.Nhân tố không phụ thuộc yếu tố bên trong cơ thể

Câu 7: Các nhân tố sinh thái hữu sinh bị chi phối bởi mật

độ cá thể của quần thể gọi là:

A.Nhân tố phụ thuộc mật độ quần thể

B.Nhân tố phụ thuộc yếu tố bên trong cơ thể

C.Nhân tố không phụ thuộc mật độ quần thể

D.Nhân tố không phụ thuộc yếu tố bên trong cơ thể

Cạnh tranh thức ănKí sinh Động vật ăn thịtDịch bệnh