Câu cảm thán A Soạn bài Câu cảm thán ngắn gọn I Đặc điểm hình thức và chức năng Câu hỏi (trang 43 SGK Ngữ văn 8, tập 2) Các câu cảm thán a) Hỡi ơi lão Hạc! b) Than ôi! Dấu hiệu nhận biết chính là các[.]
Trang 1Câu cảm thán
A Soạn bài Câu cảm thán ngắn gọn :
I Đặc điểm hình thức và chức năng
Câu hỏi (trang 43 SGK Ngữ văn 8, tập 2)
- Các câu cảm thán:
a) Hỡi ơi lão Hạc!
b) Than ôi!
- Dấu hiệu nhận biết chính là các từ ngữ cảm thán kèm theo: Hỡi ơi! Than ôi!
- Câu cản thán dùng để bộc lộ trực tiếp cảm xúc của người nói (người viết) Ngôn ngữ trong đơn từ, biên bản, hợp đồng … (các văn bản hành chính – công vụ nói chung) và trong trình bày kết quả một bài toán (văn bản khoa học) là ngôn ngữ của
tư duy lô-gíc cần độ chính xác và khách quan cao, vì thế không được phép dùng kèm các câu cảm thán
II Luyện tập
Câu 1 (trang 44 SGK Ngữ văn 8, tập 2)
- Chỉ có những câu sau (những câu có chứa từ cảm thán) mới là câu cảm thán:
a) Than ôi! Lo thay! Nguy thay!
b) Hỡi cảnh rừng gê gớm của ta ơi!
c) Chao ôi, có biết đâu rằng: hung hăng, hống hách láo chỉ tổ đem thân mà trả nợ chi những cử chỉ ngu dại của mình mà thôi.
Câu 2 (trang 44 SGK Ngữ văn 8, tập 2)
- Phân tích tình cảm, cảm xúc được biểu hiện trong các câu trên:
a) Lời than thở của người nông dân dưới chế độ cũ
b) Lời than của người chinh phụ trước cảnh chiến tranh phong kiến chia cắt hạnh phúc của gia đình mình
c) Tâm trạng bế tắc của người thi sĩ trước cuộc sống (khi đất nước còn chịu cảnh
nô lệ lầm than)
Trang 2d) Sự ân hận của Dế Mèn sau khi trót gây ra cái chết của Dế Choắt.
- Để biểu đạt tình cảm, cảm xúc, có thể dùng nhiều kiểu câu khác nhau (câu nghi vấn, câu trần thuật, câu cầu khiến) không nhất thiết phải dùng câu cảm thán Các trường hợp nêu trên cũng vậy, tuy đều bộc lộ tình cảm, cảm xúc thế nhưng không
có câu nào là câu cảm thán (vì không có hình thức đặc trưng của kiểu câu này)
Câu 3 (trang 45 SGK Ngữ văn 8, tập 2)
a) Con yêu bố mẹ nhiều biết bao nhiêu!
b) Ôi, khung cảnh bình minh mới tươi đẹp làm sao!
Câu 4 (trang 45 SGK Ngữ văn 8, tập 2)
- Câu nghi vấn có những từ nghi vấn: ai, nào, tại sao, bao nhiêu, bao giờ… có, không, đã (chưa)… với chức năng để hỏi, biểu lộ cảm xúc, sự đe dọa, khẳng định… Khi viết câu nghi vấn phải sử dụng dấu hỏi chấm để kết thúc câu
- Câu cầu khiến có các từ nghi vấn: hãy, đừng, chớ, đi, thôi, nào… hay ngữ điệu cầu khiến, dùng để ra lệnh, yêu cầu, đề nghị, khuyên bảo… Khi viết câu cầu khiến thường được kết thúc bằng dấu chấm than, ý cầu khiến không được nhấn mạnh thì
có thể sử dụng dấu chấm cuối câu
- Câu cảm thán có những từ cảm thán: ôi, than ôi, hỡi ôi, dùng để bộc lộ trực tiếp cảm xúc của người nói (người viết) Khi viết, câu cảm thán thường kết thúc bằng dấu chấm than
B Tóm tắt những nội dung chính khi soạn bài Câu cảm thán
- Câu cảm thán là câu có những từ ngữ cảm thán như: ôi, than ôi, hỡi ơi, chao ơi
(ôi), trời ơi; thay, biết bao, xiết bao, biết chừng nào, dùng để bộc lộ trực tiếp cảm xúc của người nói (người viết); xuất hiện chủ yếu trong ngôn ngữ nói hằng ngày hay ngôn ngữ văn chương
- Khi viết, câu cảm thán thường kết thúc bằng dấu chấm than
VD: Ôi, bầu trời hôm nay thật đẹp!