Ôn luyện về dấu câu A Soạn bài Ôn luyện về dấu câu ngắn gọn I Tổng kết về dấu câu Câu hỏi (trang 150 sgk Ngữ văn lớp 8 Tập 1) Tác dụng a Dấu ngoặc đơn đánh dấu phần giải thích b Đánh dấu phần thuyết m[.]
Trang 1Ôn luyện về dấu câu
A Soạn bài Ôn luyện về dấu câu ngắn gọn :
I Tổng kết về dấu câu
Câu hỏi (trang 150 sgk Ngữ văn lớp 8 Tập 1):
- Tác dụng:
a Dấu ngoặc đơn đánh dấu phần giải thích
b Đánh dấu phần thuyết minh
c Đánh dấu phần bổ sung thêm: thông tin về năm sinh, năm mất của tác giả, cho người đọc biết thêm Miên Châu thuộc tỉnh nào
- Không thay đổi nhưng sẽ không rõ nghĩa bằng có phần đó
Dấu chấm Kết thúc câu tường thuật
Dấu chấm hỏi Đặt cuối câu nghi vấn
Dấu chấm than Đặt cuối câu cầu khiến và câu cảm thán
Dấu phẩy
Dùng để đánh dấu ranh giới giữa các bộ phận câu Cụ thể:
- giữa các thành phần phụ của câu với chủ ngữ và vị ngữ
- giữa các từ ngữ có cùng chức vụ ngữ pháp
- giữa một từ ngữ với các bộ phận chú thích của nó
- giữa các vế của câu ghép
Dấu chấm lửng
Dùng để:
- Tỏ ý còn nhiều sự vật, hiện tượng tương tự chưa liệt kê hết
- Thể hiện chỗ lời nói bỏ dở hay ngập ngừng, ngắt quãng
- Làm giãn nhịp điệu câu văn, chuẩn bị cho sự xuất hiện của một từ ngữ biểu thị nội dung bất ngờ hay hài hước châm biếm
Dấu chấm phẩy
Dùng để:
- Đánh dấu ranh giới giữa các vế của câu ghép
- Đánh dấu ranh giới giữa các bộ phận trong một phép liệt
kê phức tạp
Dấu gạch
ngang
- để chú thích, giải thích
- đánh dấu lời nói trực tiếp của nhân vật hoặc để liệt kê
- nối các từ trong một liên danh
- nối các tiếng trong từ mượn gồm nhiều tiếng
- nối các từ nằm trong một liên danh
Dấu ngoặc đơn
Đánh dấu:
- phần giải thích
- phần thuyết minh
- phần bổ sung thêm
- báo trước phần giải thích, thuyết minh cho một phần
Trang 2trước đó
- báo trước lời dẫn trực tiếp hay đối thoại
Dấu ngoặc kép
- Đánh dấu từ ngữ, câu đoạn dẫn trực tiếp
- Đánh dấu từ ngữ được hiểu theo nghĩa đặc biệt hay có hàm ý mỉa mai
- Đánh dấu tờ báo, tác phẩm, tập san,… được dẫn
II Các lỗi thường gặp về dấu câu
1 Thiếu dấu ngắt câu khi câu đã kết thúc
Câu hỏi (trang 151 sgk Ngữ văn lớp 8 Tập 1):
- Thiếu dấu ngắt câu sau từ “xúc động”
- Điền dấu chấm, viết hoa chữ “t”
2 Dùng dấu ngắt câu khi câu chưa kết thúc
Câu hỏi (trang 151 sgk Ngữ văn lớp 8 Tập 1):
- Dùng dấu chấm như vậy là sai vì chưa hết câu
- Sửa: dùng dấu phẩy thay cho dấu chấm, không viết hoa chữ “Ông”
3 Thiếu dấu thích hợp để tách các bộ phận của câu khi cần thiết
Câu hỏi (trang 151 sgk Ngữ văn lớp 8 Tập 1):
- Thiếu dấu phẩy để ngăn cách các bộ phận đồng chức
- Sửa: Cam, quýt, bưởi, xoài là đặc sản của vùng này
4 Lẫn lộn công dụng của các dấu câu
Câu hỏi (trang 151 sgk Ngữ văn lớp 8 Tập 1):
- Câu 1 dùng dấu hỏi là sai vì đây không phải là câu hỏi
- Câu 2 dùng dấu chấm là sai vì câu này là câu hỏi
Sửa:
Quả thật, tôi không biết nên giải quyết vấn đề này như thế nào và bắt đầu từ đâu Anh có thể cho tôi một lời khuyên được không?
III Luyện tập
Câu 1 (trang 152 sgk Ngữ văn lớp 8 Tập 1):
- Điền theo trình tự sau:
(;), (.), (.), (,), (:), (-), (!), (!) , (!), (!), (,), (,), (.), (,), (.), (,), (,), (,), (.), (,), (:), (-), (?), (?), (?), (!)
Câu 2 (trang 152 sgk Ngữ văn lớp 8 Tập 1):
a, Sao mãi giờ mới về? Mẹ ở nhà chờ mãi Mẹ dặn là anh phải làm xong bài tập trong chiều nay
b, Từ xưa trong cuộc sống lao động và sản xuất, nhân dân ta có truyền thống yêu thương nhau giúp đỡ lẫn nhau trong lúc khó khăn gian khổ Vì vậy có câu tục ngữ “Lá lành đùm lá rách”
Trang 3c, Mặc dù đã qua bao nhiêu tháng, nhưng tôi vẫn không quên được những kỷ niệm êm đềm thời học sinh
B Tóm tắt những nội dung chính khi soạn bài Ôn luyện về dấu câu :
Bài ôn luyện này nhằm giúp học sinh tránh được các lỗi sau:
+ Thiếu dấu ngắt câu khi câu đã kết thúc;
+ Dùng dấu ngắt câu khi câu chưa kết thúc;
+ Thiếu dấu thích hợp để ngắt các bộ phận của câu khi cần thiết;
+ Lẫn lộn công dụng của các dấu câu