Tính thống nhất về chủ đề của văn bản Soạn bài Tính thống nhất về chủ đề của văn bản ngắn gọn I Chủ đề của văn bản Câu 1 (trang 12 sgk Ngữ văn lớp 8 Tập 1) Tác giả đã nhớ lại những “kỉ niệm mơn man củ[.]
Trang 1Tính thống nhất về chủ đề của văn bản
Soạn bài Tính thống nhất về chủ đề của văn bản ngắn gọn:
I Chủ đề của văn bản
Câu 1 (trang 12 sgk Ngữ văn lớp 8 Tập 1):
Tác giả đã nhớ lại những “kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường” đầu tiên Sự hồi tưởng ấy gợi ấn tượng sâu đậm, khó phai trong lòng tác giả về ngôi trường
Mĩ Lí, về thầy cô và bạn bè
Câu 2 (trang 12 sgk Ngữ văn lớp 8 Tập 1):
Chủ đề của văn bản Tôi đi học: tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân
vật “tôi” trong buổi tựu trường đầu tiên
Câu 3 (trang 12 sgk Ngữ văn lớp 8 Tập 1):
Chủ đề là đối tượng và vấn đề chính mà văn bản biểu đạt
II Tính thống nhất về chủ đề của văn bản
Câu 1 (trang 12 sgk Ngữ văn lớp 8 Tập 1):
Căn cứ vào nhan đề, các từ ngữ, các câu văn ta hiểu rõ chủ đề của văn bản:
- Nhan đề: “tôi đi học”
- Các từ ngữ: đại từ “tôi”, các từ ngữ biểu thị ý nghĩa đi học được lặp đi lặp lại
nhiều lần (Những kỷ niệm mơn man của buổi tựu trường; lần đầu tiên đến
trường, đi học, hai quyển vở mới)
- Các câu văn nhắc đến kỉ niệm của buổi tựu trường đầu tiên trong đời:
+ Hôm nay tôi đi học
+ Hằng năm cứ vào cuối thu…lòng tôi lại nao nức những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường
+ Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy
+ Hai quyển vở mới đang ở trên tay tôi đã bắt đầu thấy nặng
+ Tôi bặm tay ghì thật chặt, nhưng một quyển vở cũng xệch ra và chênh đầu chúi xuống đất…
Trang 2Câu 2 (trang 12 sgk Ngữ văn lớp 8 Tập 1):
a Những từ ngữ chứng tỏ tâm trạng đó in sâu trong lòng nhân vật "tôi" suốt
cuộc đời là: hằng năm, cứ vào cuối thu, lại, quên thế nào được, mỗi lần thấy…
b Các từ ngữ, các chi tiết nêu bật cảm giác mới lạ xen lẫn bỡ ngỡ của nhân vật
"tôi" khi cùng mẹ đi đến trường, khi cùng các bạn đi vào lớp:
- Thấy mình trang trọng và đứng đắn
- Lòng tôi đâm ra lo sợ vẩn vơ
- Tôi cảm thấy quả tim tôi như ngừng đập
- Tôi quên cả mẹ tôi đang đứng sau lưng
- Nghe gọi đến tên, tôi tự nhiên giật mình và lúng túng… đã lúng túng chúng tôi càng lúng túng hơn
- Người tôi lúc ấy thấy nặng nề một cách kỳ lạ
- Trong thời thơ ấu tôi chưa lần nào thấy xa mẹ tôi như lần này
- Sự quyến luyến tự nhiên và bất ngờ quá đến tôi cũng không dám tin có thật
Câu 3 (trang 12 sgk Ngữ văn lớp 8 Tập 1):
Văn bản có tính thống nhất về chủ đề khi chỉ biểu đạt chủ đề đã xác định,
không xa rời hay lạc sang chủ đề khác Để đảm bảo tính thống nhất đó, từ nhan
đề đến các đề mục, các câu trong văn bản phải hướng đến chủ đề, tập trung làm nổi bật chủ đề
III Luyện tập
Câu 1 (trang 13 sgk Ngữ văn lớp 8 Tập 1):
a - Văn bản trên viết về cảnh rừng cọ và cuộc sống của người dân sông Thao
- Trình tự các đoạn văn: Giới thiệu rừng cọ → Tả cây cọ → Tác dụng của cây
cọ → Tình cảm gắn bó với cây cọ
Đây là trình tự hợp lý, không nên thay đổi trình tự sắp xếp này
b Chủ đề của văn bản: sự gắn bó và tình cảm yêu thương của người dân sông Thao với rừng cọ quê hương
Trang 3c Chủ đề này được thể hiện qua nhan đề của văn bản, hệ thống các chi tiết, các
từ
ngữ miêu tả hình dáng, sự gắn bó của cây cọ với tuổi thơ tác giả, tác dụng của
cây
cọ và tình cảm giữa cây với người
d Các từ ngữ, các câu tiêu biểu thể hiện chủ đề của văn bản:
+ Từ ngữ ( cây cọ, nhà ở, cuộc sống )
+ Một số câu văn tiêu biểu thể hiện chủ đề:
“Chẳng có nơi nào đẹp như sông Thao quê tôi, rừng cọ trập trùng”
“Căn nhà tôi ở núp dưới rừng cọ Ngôi trường tôi học cũng khuất trong rừng
cọ Ngày ngày đến lớp, tôi đi trong rừng cọ.”
Câu 2 (trang 14 sgk Ngữ văn lớp 8 Tập 1):
Các ý b (Văn chương lấy ngôn từ làm phương tiện biểu hiện) và d (Văn chương giúp ta yêu cuộc sống, yêu cái đẹp) sẽ làm cho bài viết lạc đề
Câu 3 (trang 14 sgk Ngữ văn lớp 8 Tập 1):
Cách triển khai chưa đảm bảo tính thống nhất về chủ đề:
- Có những ý lạc chủ đề: ý c và g
- Có những ý hợp với chủ đề nhưng do cách diễn đạt chưa tốt nên thiếu sự tập trung vào chủ đề: ý b và e
- Chúng ta có thể tham khảo cách sắp xếp và trình bày như sau:
a) Cứ mùa thu về, mỗi lần thấy các em nhỏ núp dưới nón mẹ lần đầu tiên đến trường, lòng lại náo nức, rộn rã, xốn xang
b) Cảm thấy con đường “đi lại lắm lần” tự nhiên cũng thấy lạ, nhiều cảnh vật thay đổi
c) Muốn cố gắng tự mang sách vở như một học trò thực sự
d) Cảm thấy ngôi trường vốn qua lại nhiều lần cùng có nhiều biển đổi
e) Cảm thấy gần gũi, thân thương đối với lớp học, với những người bạn mới