MÔI TRƯỜNG LAO ĐỘNG VÀ THAI DỊ TẬT potx

Kết luận: Nhiều yếu ố của môi trường lao động có thể là nguyên nhân gây nên dị tật bẩm sinh cho thai nhi song vì nhiều lý do khác nhau các phụ nữ có thai nhi bị dị tật đều không muốn ng

MÔI TRƯỜNG LAO ĐỘNG VÀ THAI DỊ TẬT

Hoàng Thị Hải Vân 1 , Nguyễn Thị Thúy Hạnh 1 Nguyễn Huy Bạo 2 , Tine Gammeltoft 3

1 Khoa Y tế công cộng – Trường Đại học Y Hà Nội

2 Bệnh viện Phụ sản Hà Nội

r

t

3 Khoa Nhân học – Trường Đại học Copenhagen - Đan Mạch Trong quá trình phát triển thai có thể bị tác động bởi một yếu tố nào đó dẫn đến phát t iển bất thường

hoặc bị dị tật Song việc tìm ra nguyên nhân gây dị tật không phải là một công việc dễ dàng Mục tiêu: Tìm hiểu suy nghĩ của các phụ nữ có thai bị dị tật về nguyên nhân gây nên dị tật cho thai nhi Đối tượng

và phương pháp: 30 phụ nữ mang thai có chẩn đoán thai bị dị tật qua siêu âm 3 chiều và các thành viên

khác trong gia đình họ Phương pháp nghiên cứu được áp dụng là nghiên cứu định tính, sử dụng kỹ thuật

quan sát và phỏng vấn sâu Kết quả: Có một số yếu tố nghề nghiệp và môi trường lao động của bố hoặc

mẹ liên quan đến dị tật của thai nhi Tuy nhiên hầu hết họ không công nhận nguyên nhân này và muốn dấu kín điều này với gia đình, hàng xóm láng giềng cũng như với đồng nghiệp của họ Sự giấu giếm này cùng với việc không quan tâm tới ảnh hưởng của môi trường lao động tới sức khoẻ của họ gây khó khăn

cho việc phòng tránh những tác hại không tốt của môi trường lao động tại Việt Nam Kết luận: Nhiều yếu

ố của môi trường lao động có thể là nguyên nhân gây nên dị tật bẩm sinh cho thai nhi song vì nhiều lý do khác nhau các phụ nữ có thai nhi bị dị tật đều không muốn nghĩ tới nguyên nhân này

Từ khóa: dị tật bẩm sinh, môi trường lao động, siêu âm 3 chiều

I ĐẶT VẤN ĐỀ

Dân số và nguồn nhân lực mà tựu trung lại là

con người vừa là mục tiêu vừa là động lực của sự

phát triển kinh tế xã hội Việc bảo đảm dân số ổn

định, phát triển bền vững kinh tế xã hội, chất

lượng cuộc sống của cộng đồng và của mỗi thành

viên trong xã hội không ngừng được cải thiện là

mục tiêu và yêu cầu đặt ra đối với mọi dân tộc,

mọi đất nước nói chung và Việt Nam nói riêng Đặc

biệt trong thời điểm hiện nay Việt Nam đang bước

vào thời kỳ công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước

vấn đề chất lượng dân số, chất lượng nguồn nhân

lực đang được đặt lên hàng đầu Tuy nhiên theo

“Báo cáo phát triển con người” của Liên Hợp Quốc

năm 2001 về chất lượng dân số Việt Nam mặc dù

đã có những tiến bộ nhất định với chỉ số phát triển

con người tăng liên tục nhưng tốc độ còn chậm và

về trí tuệ đáng tiếc là còn 1,5% dân số bị thiểu

năng về thể lực và trí tuệ hay nói cách khác là tàn

tật [8] Nguyên nhân tàn tật chủ yếu là do dị tật

bẩm sinh, bệnh tật, hậu quả chiến tranh, tai nạn

lao động và một số nguyên nhân khác Theo

Mekdeci trẻ bị dị tật bẩm sinh ngoài nguyên nhân

rối loạn di truyền, ảnh hưởng của môi trường xung

quanh, có thể là môi trường sống, có thể là môi

trường lao động tác động tới người mẹ trong quá

trình mang thai song “phần lớn các dị tật bẩm sinh không rõ nguyên nhân” [10]

Trong môi trường lao động, có rất nhiều yếu tố ảnh hưởng không tốt tới sức khoẻ người lao động Nam giới và nữ giới đều tiếp xúc với các loại tác hại nghề nghiệp tương tự nhưng do có chức năng sinh đẻ, người phụ nữ có thêm tác hại nghề nghiệp tác động đến thai Với các mức độ khác nhau, các yếu tố của môi trường lao động đều có tác động khác nhau đến đời sống sinh dục của lao động nữ Một số chất gây độc hại rõ rệt đối với người mẹ cũng như đối với con như các chất Nitrobenzen, Pb, Hg, As, … có thể qua rau thai gây rối loạn phát triển bình thường của bào thai; Pb,

Hg, C6H6, As ảnh hưởng tới quá trình thai nghén gây nên sảy thai và đôi khi dẫn tới vô sinh, gây tổn thương các tế bào phôi [7] Với lao động nam một

số yếu tố tác động từ môi trường lao động có thể gây vô sinh hoặc biến đổi về mặt di truyền của tinh trùng [7]

Ở nhiều nước trên thế giới đã có các thống kê

dị tật bẩm sinh ở trẻ sơ sinh và người bị dị tật bẩm sinh trong cộng đồng Trên phạm vi toàn thế giới

“Trung tâm thông tin quốc tế cho hệ thống giám sát dị tật bẩm sinh” đã được thành lập từ năm

1974 với mục đích thu thập các thông tin liên quan đến dị tật bẩm sinh [7] Việc thống kê, giám sát

ĩ i

ị

được dị tật bẩm sinh cho phép các nhà khoa học

đánh giá tác động của môi trường từ đó có những

biện pháp phòng tránh hữu hiệu hạn chế sự ra đời

của những đứa trẻ bị dị tật Tuy nhiên để làm

được điều này kỹ thuật chẩn đoán trước sinh trong

đó có siêu âm 3 chiều đóng một vai trò quan

trọng Qua siêu âm 3 chiều người phụ nữ không

chỉ được nhìn thấy mặt của con mình khi còn trong

bụng, giúp người phụ nữ biết tỉ mỉ hơn về sự phát

triển của thai nhi mà còn giúp phát hiện sớm

những dị tật có thể có của thai nhi

Qua siêu âm 3 chiều, dị tật của thai nhi có thể

được phát hiện sớm song để xác định được

nguyên nhân của dị tật không phải dễ dàng Theo

Mekdeci có một số cách nghiên cứu nguyên nhân

của dị tật bẩm sinh đã được áp dụng, đó là nghiên

cứu invitro, nghiên cứu trên động vật trong phòng

thí nghiệm và nghiên cứu trên quần thể người

song đều rất khó khăn [10] Cũng theo Mekdeci,

trên thế giới đã có rất nhiều nghiên cứu về nguyên

nhân dẫn tới những dị tật của thai nhi và thực sự

là đã có kết quả

Tại Việt Nam cũng có không ít những nghiên

cứu về điều kiện lao động của phụ nữ nói chung

và phụ nữ trong thời kỳ mang thai như nghiên cứu

về việc sử dụng thuốc trừ sâu của phụ nữ trong

thời kỳ mang thai của Trường Đại học Y Hà Nội

[9]; hay tìm hiểu về các bệnh mà lao động nữ

trong ngành nông nghiệp và trồng cà phê thường

mắc phải do công việc của mình trong nghiên cứu

của Trần Như Nguyên và cộng sự [8]; Cục Y tế dự

phòng Bộ Y tế cũng đã có dự án bảo vệ sức khoẻ

lao động nữ trong nông nghiệp dựa trên những

vấn đề về sức khoẻ mà lao động nữ trong nông

nghiệp thường mắc phải [8]; Nguyễn Thị Thu và

cộng sự đã tiến hành nghiên cứu điều kiện lao

động nông nghiệp và ảnh hưởng của nó tới sức

khoẻ người lao động trong thời kỳ công nghiệp

hoá, hiện đại hoá đất nước [6]; Trong cuốn sách

Phụ nữ sức khoẻ và môi trường của Trung tâm

nghiên cứu và phát triển giới, vấn đề sức khoẻ lao

động nữ gặp phải trong các lĩnh vực lao động khác

nhau cũng đã được nghiên cứu [6] Tuy nhiên

trong các nghiên cứu này các tác giả chỉ đi sâu tìm

hiểu những yếu tố có hại trong môi trường lao

động của chị em phụ nữ và thống kê những vấn

đề sức khỏe (như các bệnh nội khoa, các triệu

chứng hay gặp…) của lao động nữ mà chưa có

nghiên cứu nào đề cập đến mối liên quan giữa môi

trường lao động với thai bị dị tật Mục tiêu: Tìm hiểu suy ngh của các phụ nữ có tha bị dị tật

về nguyên nhân gây nên dị tật cho thai nhi

II ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

- Đối tượng nghiên cứu: các phụ nữ mang thai đến siêu âm tại phòng siêu âm 3 chiều của bệnh viện Phụ sản Hà Nội có chẩn đoán thai bị dị tật Có tất cả 30 phụ nữ có chẩn đoán thai nhi bị dị tật đã được nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu: Phương pháp nghiên cứu định tính Hàng ngày nghiên cứu viên tới làm việc tại phòng siêu âm 3 chiều của bệnh viện phụ sản Hà Nội, phỏng vấn các phụ nữ đến siêu âm theo bộ câu hỏi có cấu trúc tại phòng khám Với các ca siêu âm thai nhi có dị tật nghiên cứu viên sẽ tiến hành quan sát tại phòng siêu âm, quan sát tại phòng khám thai Sau đó quan sát, phỏng vấn sâu tại nhà phụ nữ đã siêu âm phát hiện thai bị dị tật, đồng thời phỏng vấn người thân của sản phụ có thai bị dị tật

- Tất cả các nhân vật trong bài báo này đã được đổi tên để đảm bảo tính bí mật

III KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN

Có 30 trường hợp thai bị dị tật đã được nghiên cứu phát hiện với nhiều loại hình dị tật khác nhau như: giãn não thất, hội chứng DANDY WALKER, không có dạ dày, thiếu thùy nhộng não thất 4, não úng thủy, thai vô sọ, khoèo tay, dị dạng về tim, thoát vị ối, bụng cóc, hai thai dính nhau, cột sống cong, sứt môi hở hàm ếch, dị sản bạch mạch, … Mỗi người có một hoàn cảnh sống khác nhau, mỗi người có công việc khác nhau và trong số những trường hợp thai bị dị tật bẩm sinh chúng tôi thấy một số trường hợp có thể có liên quan đến môi trường lao động Tuy nhiên họ có một điểm chung

là hầu hết không ai nghĩ nguyên nhân dẫn đến thai nhi bị dị tật là do môi trường lao động

Câu chuyện của ch Khanh:

Có thể nói chị Khanh là một trường hợp đặc biệt mà chúng tôi gặp trong số các phụ nữ có thai

bị dị tật bởi chị là người duy nhất tự khẳng định nguyên nhân dẫn đến thai nhi của chị bị dị tật Năm nay chị Khanh 41 tuổi, chị có một con trai 16 tuổi hoàn toàn khoẻ mạnh Sau khi sinh cháu đầu

một năm chị đã phải bỏ thai một lần vì lúc đó con

trai chị còn quá nhỏ đồng thời chị Khanh bắt đầu

bán phân lân, phân đạm và dầu hỏa cho hợp tác

xã và cho đến tận năm 1998 chị mới nghỉ thôi bán

Năm 1997 chị lại mang thai nhưng bị đẻ non vào

tháng thứ sáu với dị tật là có 6 ngón tay Chị cho

biết của hàng bán phân đạm của hợp tác xã khá

chật vòng quanh người chất toàn phân đạm, chị

phải tiếp xúc quanh năm đặc biệt khi thời tiết nóng

phân đạm để lâu mùi rất khó chịu, nồng nặc đến

mức cảm thấy ngạt thở Sau lần có thai đó, chị

thực hiện kế hoạch hóa gia đình cho đến tận bây

giờ Lần này không may có thai nên anh chị để đẻ

Chị phát hiện ra thai bị dị tật vào tháng thứ 3 qua

siêu âm 3 chiều tại 2 phòng khám khác nhau và

được các bác sỹ khuyên nên bỏ thai Vợ chồng chị

và mẹ chồng chị đều nhất trí bỏ thai vì thứ nhất là

thai đôi bị dị tật khá nặng: đa dị tật: 2 đầu, 2 thai

dính nhau, cột sống cong; thứ hai nếu để đứa trẻ

sống với dị tật thì sẽ rất khổ cho nó, sau nữa là

khổ cho mình Khi được hỏi về gia đình có ai đi bộ

đội không chị như đoán trước được ý chúng tôi

muốn nghĩ đến hậu quả chất độc màu da cam chị

nói ngay: chồng chị là bộ đội nhưng chỉ ở Sơn Tây

không đi chiến trường Bố của chị và bố của anh

ngày xưa cũng là bộ đội nhưng là bộ đội thông tin

không đi vào Nam mà chỉ ở Hà Nội Chị nói thêm

ngày xưa khi có vấn đề gì thì chỉ nghĩ ngay đến đi

bộ đội còn không các cụ đẻ sòn sòn chẳng có vấn

đề gì, còn bây giờ tất cả là do ăn uống có thuốc

sâu, thịt thì có thuốc tăng trọng ngoài ra là do môi

trường làm việc, trường hợp của chị là do ngày

xưa chị bán hàng phân hóa học

Câu chuyện của Minh:

Trường hợp của Minh thật dáng tiếc vì cái thai

trong bụng cô được phát hiện ra có dị tật khi đã ở

tuần thứ 38 và đang có dấu hiệu chuyển dạ Kết

quả siêu âm 3 chiều cho thấy thai nhi bị thoát vị

rốn, thai chậm phát triển, thiểu ối Theo các bác sỹ

thì dị tật của thai nhi có thể khắc phục được qua

phẫu thuật tuy nhiên bé trai sinh ra quá nhỏ

(1,6kg) và tình trạng của cháu bé tương đối nặng,

các nội tạng ở phần bụng gần như nằm bên ngoài

nên cháu đã tử vong sau khi được phẫu thuật tại

Viện Nhi Trung Ương Đây là lần mang thai đầu

tiên của cô Minh cho biết trong quá trình mang

thai sức khoẻ của cô hoàn toàn bình thường ngoại

trừ một lần bị cúm 2 ngày vào tháng thứ 3 song

tất cả các lần khám thai kể cả sau lần cô bị cúm

các bác sỹ đều cho biết thai phát triển bình thường Khi có dấu hiệu chuyển dạ Minh vào bệnh viện Gia Lâm thì do thai quá nhỏ nên cô được chuyển lên Bệnh viện Phụ sản Khi được hỏi họ nghĩ thế nào về nguyên nhân dẫn đến thai bị dị tật thì cả 2 vợ chồng Minh đều nghĩ ngay đến lần Minh bị cảm cúm Chúng tôi có hỏi về công việc của họ nhưng cả 2 đều loại bỏ nguyên nhân do môi trường lao động của họ với lý do các đồng nghiệp của họ có con khoẻ mạnh Minh quê ở Hưng Yên, làm thợ may ở một công ty may đã được 5 năm, cô làm ở bộ phận đóng gói nghĩa là cho sản phẩm đã hoàn chỉnh vào túi nilông nên không hề có tiếp xúc gì với hoá chất độc hại Còn Quân (chồng của Minh) làm ở Công ty chế tạo máy biến áp đã được 8 năm Quân làm ở bộ phận lắp máy và đổ dầu vào những cái biến thế ngoài trời,

ở đó có rất nhiều bụi sơn, theo Quân cũng rất ô nhiễm nhưng anh vẫn không cho rằng đó là nguyên nhân dẫn đến dị tật cho con anh

Câu chuyện của Trâm:

Trâm còn khá trẻ, cô mới 22 tuổi và ở tận Vĩnh Phúc cách Hà Nội 70km Kết quả siêu âm 3 chiều cho thấy thai nhi có bụng cóc Theo chỉ định của bác sỹ phòng khám thì phải bỏ thai không giữ được Đây là lần có thai đầu tiên của Trâm, Trâm cho chúng tôi xem kết quả siêu âm lần đầu tiên tại Vĩnh Yên: thai ít ối, nghi bụng thai có dịch đồng thời thai rất bé Sau khi ở Hà Nội về Trâm vào viện đặt thuốc để cho thai ra đó là một bé gái các bộ phần đều bình thường ngoại trừ cái bụng của em

bé to hơn bình thường Hai chị em gái của Trâm đều đã lập gia đình và có con cái khỏe mạnh Gia đình bên chồng Trâm cũng không ai có bệnh tật

gì Hoàn cảnh kinh tế của vợ chồng Trâm rất khó khăn Nhà của vợ chồng Trâm là một cái trái nhà của ngôi nhà cũ của bố chồng Trâm để lại, chỉ khoảng 15m2 Vợ chồng Trâm ngoài công việc đồng áng có đi làm thuê cũng chỉ được rất ít tiền (khoảng 20.000 - 30.000 đồng/ngày) Số tiền 1.000.000 đồng chi cho lần có thai vừa rồi vợ chồng cô cũng phải đi vay Khi được hỏi nghĩ thế nào về nguyên nhân gây nên dị tật của thai, Trâm cho biết cô không nghĩ gì mà chỉ cho rằng tại số cô vất vả Tuy nhiên khi câu chuyện của chúng tôi chuyển sang chủ đề phun thuốc trừ sâu thì cuộc nói chuyện sôi nổi hẳn lên Tất cả mọi người bà nội chồng Trâm, thím chồng Trâm, con dâu bà thím chồng Trâm đều tham gia câu chuyện Họ nói

rất nhiều về công việc đồng áng và tác hại của

việc sử dụng thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ và thuốc

kích thích Mặc dù không biết rõ các loại thuốc này

độc hại như thế nào nhưng mọi người đều phản

đối việc Trâm đi phun thuốc trừ sâu khi cô mang

thai Theo thím chồng Trâm đáng lẽ việc đó Trâm

nên để chồng làm còn bà nội chồng Trâm thì cho

rằng nên thuê người phun thuốc và khi dùng xong

phải để ở ngoài ruộng chứ không nên đem về nhà

Trong thời gian mang thai, Trâm nhớ cô đi phun

thuốc 2 lần, thuốc còn lại chưa dùng hết được

Trâm cất ở dưới bếp đó là thuốc Bascide, thuốc trừ

rầy của Công ty thuốc trừ sâu Sài Gòn ở dạng dịch,

không rõ thành phần và thuốc Dipte Cide, thuốc

trừ sâu sản xuất tại Trung Quốc thành phần chủ

yếu là Tri - Clorfon, dạng bột có mùi rất hắc gây

buồn nôn

Những người phụ nữ có con bị dị tật nghĩ thế

nào về nguyên nhân dẫn đến dị tật?

Dị tật bẩm sinh chủ yếu phát sinh trong giai

đoạn phát triển phôi, tức là ở giai đoạn hình thành

các phần của cơ thể, các cơ quan của cơ thể Do

đó mọi tác động từ bên ngoài sẽ dẫn đến những

bất thường trong quá trình phân chia và hình

thành các cơ quan dẫn đến dị tật Để khẳng định

nguyên nhân từ môi trường trước hết phải có yếu

tố nguy cơ từ môi trường, tiếp đó là phải có thời

gian tiếp xúc Với các phụ nữ có thai bị dị tật

chúng tôi thấy trước và trong thời kỳ có thai của

mình họ đều có tiếp xúc với các yếu tố nguy cơ có

khả năng gây nên dị tật của thai nhi Điều này đã

được chứng minh bằng nhiều nghiên cứu trên thế

giới mà tác giả Mekdeci đã tổng kết trong bài báo

của mình Song khi được hỏi các chị nghĩ như thế

nào về nguyên nhân gây nên dị tật cho thai nhi thì

không ai trong số họ nghĩ tới môi trường lao động

của mình trừ chị Khanh

Với chị Khanh chị đã phải tiếp xúc với các hóa

chất độc hại trong một thời gian rất dài (10 năm)

Sau khi sinh cháu đầu tiên hoàn toàn khoẻ mạnh,

bây giờ đã 16 tuổi, được 3 tháng thì chị Khanh bắt

đầu bán phân đạm, dầu hoả Sau đó là một lần chị

bị sẩy thai với dị tật 6 ngón tay tiếp đó là lần mang

thai này với thai đôi đa dị tật Chị Khanh cho biết:

“mỗi lần cúi xuống cân phân đạm mà đứng dậy

không ngẩng lên nổi, hoa mắt, chóng mặt”, “nó sộc

lên khó thở và cảm thấy nó hút hết oxy của mình”

Đây cũng chính là các dấu hiệu thường gặp sau khi

phun hoá chất bảo vệ thực vật thường gặp của người lao động: “sau khi phun hoá chất bảo vệ thực vật, triệu chứng chủ yếu là: ngứa da, đau đầu, mệt mỏi, chóng mặt, choáng váng, buồn nôn” [6] Đối với Trâm mặc dù có tiếp xúc với yếu tố nguy cơ trong giai đoạn đầu của thời kỳ thai nghén

và cả những thời gian trước khi có thai nhưng Trâm lại không nghĩ đó là nguyên nhân dẫn đến con của chị bị dị tật Những người thân quen của chị khi tham gia câu chuyện cùng chúng tôi đều cho rằng việc tiếp xúc với thuốc trừ sâu của Trâm trong quá trình mang thai thật sự là nguy hiểm

“Những người đeo bình bơm là chết sớm” – thím của chồng Trâm đã nói như vậy Trong khi đó thì

bà nội chồng Trâm khẳng định nguyên nhân chính dẫn đến việc này là do Trâm đi phun thuốc trừ sâu trong thời kỳ mang thai và theo bà: “phun xong phải vứt ở ngoài đồng chứ mang về nhà làm gì?” Trường hợp của Minh lại khác, mặc dù Minh làm nghề may lại ở bộ phận không hề có tiếp xúc với hoá chất độc hại nhưng Quân chồng Minh lại làm việc trong một môi trường hoá chất độc hại trong một thời gian khá dài (8 năm) Theo Quân cho biết môi trường làm việc rất ô nhiễm nhưng anh không cho rằng đó là nguyên nhân Song những đồng nghiệp của Quân cho biết môi trường làm việc của anh thực sự độc hại

Vậy đâu là nguyên nhân chính dẫn đến những khiếm khuyết của các thai nhi? Mỗi người một hoàn cảnh khác nhau, mỗi người một nghề nghiệp khác nhau, họ sống ở các khu vực khác nhau xong qua câu chuyện của Trâm, của Minh và của chị Khanh có thể thấy nổi lên các yếu tố thực sự có hại trong môi trường làm việc của họ Ít nhiều cả chị Khanh, Trâm và chồng của Minh đã có một khoảng thời gian dài tiếp xúc với yếu tố nguy cơ

mà họ đều nhìn thấy Không chỉ có trường hợp của Trâm, của Minh và của chị Khanh, trong nghiên cứu của chúng tôi nhiều trường hợp có thai dị tật

có tiếp xúc với yếu tố nguy cơ trong môi trường lao động của mình mà họ không biết hoặc cố tình phủ nhận Như trường hợp của chị Hà Thị Thuỷ, chị làm tại bộ phận in date của Nhà máy bánh kẹo Hải châu, có nghĩa là chị thường xuyên tiếp xúc với chì sử dụng trong công nghệ in và hoá chất tẩy rửa, 2 lần có thai thì cả 2 lần đều được chẩn đoán

là Dị sản bạch mạch và phải phá thai song theo chị công việc của chị không hề có một chút gì độc hại

hay nguy hiểm Chị Lê Thị Thương làm công nhân

thêu thường xuyên tiếp xúc với các loại hoá chất

được sử dụng làm thuốc nhuộm nhưng chị cũng

không đề cập đến nguyên nhân này, Chị Nghiêm

Thị Thúy Hà làm việc trong môi trường có sử dụng

hóa chất nhưng chị cũng cho rằng chị làm việc văn

phòng nên đôi khi chỉ cảm thấy hơi nặng mùi.…

Có không ít những nghiên cứu đã được tiến

hành nhằm tìm hiểu ảnh hưởng của môi trường lao

động lên sức khoẻ người lao động, tuy nhiên các

nghiên cứu chủ yếu tiến hành trên cộng đồng do

đó dị tật bẩm sinh chỉ được phát hiện dựa trên các

đứa trẻ còn sống Hiện nay siêu âm 3 chiều, một

hình thức chẩn đoán trước sinh công nghệ cao có

thể giúp chẩn đoán sớm thai bị dị tật nhưng chi

phí không rẻ do đó việc tiếp cận đối với các phụ

nữ có thai hạn chế dẫn đến thai bị dị tật không

được phát hiện sớm Qua các trường hợp nghiên

cứu trên cho thấy không thể coi thường điều kiện

môi trường lao động Các yếu tố này có thể chưa

gây nên những hậu quả nghiêm trọng ngay lập tức

nhưng với thời gian nó gây ảnh hưởng nghiêm

trọng tới chất lượng dân số trong những thế hệ

tiếp theo

Tại sao họ lại phủ nhận tác động của môi

trường lao động tới dị tật bẩm sinh của thai nhi?

Trừ chị Khanh khẳng định nguyên nhân dị tật

của thai là do môi trường lao động của chị cụ thể

là do chị tiếp xúc với hoá chất phân lân, phân đạm

và dầu hoả trong 10 năm liền, còn lại tất cả các

phụ nữ khác đều phủ nhận ảnh hưởng của môi

trường lao động Tại sao lại như vậy trong khi họ

có tiếp xúc với các yếu tố nguy cơ đó? Qua các

cuộc phỏng vấn và trao đổi với các phụ nữ cũng

như người nhà của họ chúng tôi nhận thấy không

phải họ không biết mà họ không muốn nghĩ đến

đó là nguyên nhân gây nên tình trạng dị tật của

con mình vì nhiều lý do khác nhau

Hoàn cảnh gia đình Trâm thì rất khó khăn chật

vật “Nhà của vợ chồng Trâm là một cái trái của

ngôi nhà cũ của bố chồng Trâm để lại, chỉ khoảng

15m2 Đồ đạc trong nhà Trâm rất đơn giản, chỉ có

một chiếc giường đôi, một bộ bàn ghế nhựa và

một thùng thóc rất to để ở góc nhà” Số tiền

1.000.000 chi phí cho việc bỏ thai vừa rồi vợ chồng

chị phải đi vay Mọi việc đồng áng của gia đình

đều do Trâm đảm nhiệm, chồng Trâm còn bận đi

làm thêm không thể đi phun thuốc thay Trâm theo

ý kiến của thím chồng, Trâm cũng không thể đi thuê phun mặc dù chỉ 2000 đồng một bình mà theo bà nội chồng Trâm “tiền đi chợ một hôm thì đủ” Vì vậy mặc dù có thai nhưng Trâm vẫn tự đi phun thuốc trừ sâu với lý do thật đơn giản: “lúc đấy em có nghĩ là đi phun thuốc thì có thể ảnh hưởng Tại vì em không biết lúc em có chửa hơn tháng em đi phun thuốc xong rồi về em mới thử sau đó em lại đi phun tiếp vì đang phun dở mà nhà lại không có người phun” và “ở đây thuê người phun khó lắm chị ạ vì người ta nói phun thuốc có hại nên không ai người ta muốn làm” Trâm không muốn nghĩ đến nguyên nhân phun thuốc trừ sâu

mà cô chỉ trả lời không biết nguyên nhân do đâu Ngoài ra cô còn kể thêm cho chúng tôi về 2 người con gái khác trong làng cưới cùng tháng với cô cũng phải bỏ con đầu rồi cô kể về số cô vất vả hơn đứa em cùng sinh đôi với mình Tuy nhiên Trâm cũng giống như những người phụ nữ nông thôn khác, họ vẫn lao động bình thường trong thời gian mang thai thậm chí còn lao động nặng: 67,6% phụ

nữ làm đất khi mang thai đến khi đẻ, 80% phụ nữ gánh nặng từ khi mang thai đến khi sinh nở [6] Hay 17,2 - 30,7% số phụ nữ có thai và cho con bú cũng như hành kinh đi phun thuốc trừ sâu [8]; 35,8% phụ nữ tại xã Nhật Tân huyện Kim Bảng tiến hành phun thuốc trừ sâu trong thời kỳ có thai [9] Điều này cũng phù hợp với thực tế bởi lao động nữ chiếm trên một nửa trong ngành lao động nông nghiệp nước ta: 55,5% ở tuyến huyện và 53,6% ở tuyến xã [8] Do đó ở nông thôn người phụ nữ có vai trò quan trọng trong lực lượng lao động của gia đình điều đó cũng đồng nghĩa với việc họ phải đối mặt với những yếu tố nguy cơ đối với sứckhoẻ của họ nói chung và sức khoẻ sinh sản của họ nói riêng như: công việc nặng nhọc, phải tiếp xúc với thuốc trừ sâu, môi trường lao động bị ô nhiễm

Với vợ chồng Minh lại khác, môi trường làm việc của Minh không có gì độc hại theo như Minh cho biết nhưng môi trường làm việc của Quân chồng Minh lại rất độc hại Trong quá trình mang thai Minh có một lần cúm nhẹ vào tháng thứ ba nên vợ chồng Minh chỉ cho rằng nguyên nhân tại lần cúm đó mà không cho rằng Quân bị ảnh hưởng bởi môi trường làm việc bị ô nhiễm: “trong công ty

em phải có đến 6,7 cặp vợ chồng lấy nhau cũng có con cái rồi nhưng chưa có vấn đề gì, còn công ty của Minh chắc là nhiều” Khi trao đổi với chúng tôi

tại bệnh viện, Quân cho biết anh không muốn làm

việc tại đó nữa mặc dù anh đã làm ở đó 8 năm nay

chỉ vì làm ở đó không được thoải mái về thời gian,

về lương của mình Quân hoàn toàn không phàn

nàn gì (lương của Quân cũng tương đối cao: 1,2

-1,3 triệu đồng/tháng) Khi được hỏi anh có nghĩ

rằng môi trường làm việc ở đó bị ô nhiễm hay

không? Quân cho rằng có nhưng đó không thể là

nguyên nhân dẫn tới dị tật của con anh Tuy nhiên

khi chúng tôi gặp bạn của anh thì họ cho biết:

“hàng ngày Quân phải làm việc trong môi trường

rất độc hại Anh thường xuyên tiếp xúc với những

loại hóa chất mà không ai dám làm Những ai đến

gần căn phòng Quân làm việc đều cảm thấy khó

thở mà Quân thì ngày nào cũng phải làm việc tại

đó Công việc của Quân là tái chế dầu máy biến áp

(xử lý dầu thải thành dầu mới) Quân đã làm việc

này trong 11 năm, 3 năm ở Hải phòng và hiện giờ

thì ở Gia Lâm Công việc này rất rất độc hại ”

Chúng tôi thắc mắc không hiểu tại sao Quân lại

không nói thật điều đó với chúng tôi và bác sỹ điều

trị Sau một hồi do dự họ cho biết Quân không

muốn mẹ anh lo lắng vì các cụ sợ sinh con quái thai

Chúng tôi thắc mắc tại sao Quân lại chấp nhận làm

việc trong một môi trường độc hại như vậy? Họ cho

biết với những người từ quê ra đây thì có việc làm là

tốt lắm rồi Với chúng tôi Quân hoàn toàn dấu biệt

điều này Tại sao Quân lại phải chấp nhận công việc

có hại như vậy? Phải chăng vì để tìm được một

công việc với mức lương trung bình như vậy quá

khó đối với anh, vì nếu không chấp nhận như vậy

anh sẽ bị mất việc? Không hiểu sau sự việc này

Quân sẽ suy nghĩ thế nào về công việc của mình,

liệu anh có thay đổi không, có đề xuất với cơ quan

về điều kiện làm việc không đảm bảo của mình

không hay vì chỗ làm việc, vì miếng cơm manh áo

anh cứ phải chấp nhận vị trí làm việc đầy nguy hiểm

này? Song rõ ràng với chúng tôi anh đã muốn giấu

điều kiện làm việc không đảm bảo của mình

Hay như trường hợp chị Hà Thị Thuỷ, một công

nhân làm ở bộ phận in hạn sử dụng cho các bao bì

bánh kẹo 3 lần liên tiếp chị phải bỏ thai do được

chẩn đoán là dị sản bạch mạch Chị đã được khám

và được làm đủ mọi xét nghiệm nhưng vẫn không

tìm ra nguyên nhân nào, nhưng khi được hỏi có

bao giờ chị nghĩ rằng việc sử dụng chì trong công

nghệ in ảnh hưởng tới sự phát triển của thai nhi

không thì chị phủ nhận hoàn toàn:”chỗ em làm

chẳng có gì là độc hại cả”

IV KẾT LUẬN

- Nhiều yếu tố của môi trường lao động có thể là nguyên nhân gây nên dị tật bẩm sinh cho thai nhi

- Các yếu tố môi trường lao động không chỉ ảnh hưởng tới sức khoẻ sinh sản của nữ giới mà còn ảnh hưởng tới sức khoẻ sinh sản của nam giới

- Hầu hết các phụ nữ có thai nhi bị dị tật bẩm sinh đều không muốn nghĩ tới nguyên nhân môi trường lao động vì nhiều lý do khác nhau như lý

do kinh tế, vị trí làm việc…

Kiến nghị

- Sự hiểu biết về ảnh hưởng các yếu tố có hại nơi làm việc tới sức khỏe sinh sản sẽ giúp chủ động phòng tránh chúng một cách hiệu quả hơn

Do đó cần tuyên truyền giáo dục nhân dân, lãnh đạo, cán bộ công nhân viên các cơ quan đoàn thể

về ảnh hưởng của các yếu tố có hại nơi làm việc

- Các vấn đề về sức khỏe sinh sản tại doanh nghiệp không chỉ thu hẹp trong phạm vi bảo vệ bà

mẹ và trẻ em Sức khỏe sinh sản ở nam giới cũng cần phải được quan tâm tại nơi làm việc

- Cần có những nghiên cứu sâu hơn về ảnh hưởng của môi trường lao động tới dị tật bẩm sinh của thai nhi

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Cục Y tế Dự phòng, Bộ Y tế, Tổng kết Dự

án năm 2002-Bảo vệ sức khỏe lao động nữ 2003

2 Nguyễn Thị Thu và cộng sự Nghiên cứu

điều kiện lao động nông nghiệp và ảnh hưởng của

nó tới sức khỏe người lao động trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Đề tài nghiên cứu khoa học KX05 – 12 - 05

3 Bộ môn sức khỏe nghề nghiệp, Trường

Đại học Y Hà Nội Tâm sinh lý lao động và Ecgônômi 1998

4 Trần Như Nguyên và cộng sự Sức khoẻ

và tình hình bệnh tật của lao động nữ ngành nông nghiệp, cà phê 2000

5 Trịnh Văn Bảo Dị dạng bẩm sinh 2004

6 Trung tâm nghiên cứu và phát triển giới Phụ nữ sức khỏe và môi trường lao động

Nhà xuất bản chính trị Quốc gia 2001

7 Vụ y tế Dự phòng - Bộ Y tế Nâng cao

sức khỏe lao động cho công nhân tại nơi làm việc Nhà xuất bản lao động, 2000

8 Betty Mekdeci Birth defects and

Environment http:/www Protectingourhealth.org

9 Study Team of Hanoi Medical School

Patterns of pesticide use : relationships between

pesticide exposure, acute health effects and

women’s exposure to pesticides during pregnancy

in three rural areas of Vietnam 01/2000

10 UNDP Báo cáo phát triển con người

2001

Summarry

WORKING ENVIRONMENT AND FETAL MALFORMATIONS

During gestation, a fetus may be affected by factors that cause it to develop in anomalous ways Yet it

is not easy to determine what exactly are the causes of a given fetal malformation Objectives: We

investigated pregnant women’s perceptions of what could be the causes of the fetal malformations they

experienced Methods: Qualitative interviews with 30 pregnant women and their families after an ultrasound scanning had detected a defect in the fetus Results: Even though in many cases the working

environment of either mother or father might have played a role in causing the malformation, the research showed that the parents themselves hardly ever blamed their working environment for the defect The research also showed that most couples kept the malformation secret from their family, community and colleagues This secrecy in combination with parental reluctance to consider the health impact of their working environment may make it difficult to combat possibly toxic working environments in Vietnam

Conclusions: In some cases, fetal malformations may be related to a toxic working environment Yet in

this study, hardly any of the pregnant women were ready to acknowledge that exposure to toxic chemicals

at the workplace might have played a role in causing a malformation in their fetus

Keywords: Ultrasound scanning 3D, working environment, fetal malformation.