Tóm tắt luận án TV: Khuynh hướng hiện sinh trong thơ Việt Nam đương đại.

Khuynh hướng hiện sinh trong thơ Việt Nam đương đại.Khuynh hướng hiện sinhKhuynh hướng hiện sinh trong thơ Việt Nam đương đại.Khuynh hướng hiện sinh trong thơ Việt Nam đương đại.Khuynh hướng hiện sinh trong thơ Việt Nam đương đại.Khuynh hướng hiện sinh trong thơ Việt Nam đương đại.Khuynh hướng hiện sinh trong thơ Việt Nam đương đại.Khuynh hướng hiện sinh trong thơ Việt Nam đương đại.Khuynh hướng hiện sinh trong thơ Việt Nam đương đại.Khuynh hướng hiện sinh trong thơ Việt Nam đương đại.Khuynh hướng hiện sinh trong thơ Việt Nam đương đại.Khuynh hướng hiện sinh trong thơ Việt Nam đương đại.Khuynh hướng hiện sinh trong thơ Việt Nam đương đại.Khuynh hướng hiện sinh trong thơ Việt Nam đương đại. trong thơ Việt Nam đương đại.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Đăng Điệp

Phản biện 1:

Phản biện 2:

Phản biện 3:

Luận án được bảo vệ trước Hội đồng đánh giá luận án tiến sĩ cấp Trường

Địa điểm: Trường Đại học Vinh

Thời gian: Vào hồi giờ, ngày tháng năm 2022

Có thể tìm hiểu luận án tại:

- Thư viện Quốc gia

- Trung tâm Thông tin - Thư viện Nguyễn Thúc Hào, Trường ĐH Vinh.

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

1.1 Văn học nghệ thuật nói chung, thơ ca nói riêng luôn vận động và phát triển trong những bối cảnh lịch sử văn hóa nhất định Thơ Việt Nam đương đại,

từ công cuộc đổi mới được khởi xướng từ năm 1986, đã có sự thay đổi mạnh mẽ

và gặt hái được nhiều thành tựu đáng ghi nhận Hiện sinh là một khuynh hướng đem lại cho thơ ca giai đoạn này nhiều sáng tạo độc đáo, từ phương diện cảm quan về đời sống, về con người cho đến kĩ thuật viết

1.2 Gốc rễ của khuynh hướng hiện sinh là từ triết học hiện sinh, một trong những trào lưu triết học lớn của thế kỉ XX Sự tiếp thu ảnh hưởng của chủ nghĩa hiện sinh trong thơ Việt Nam đương đại không chỉ ở số lượng tác giả, tác phẩm

mà còn ở bề sâu nhận thức, tư tưởng, tạo nên một hiện tượng ghi dấu ấn đậm nét, như một dấu mốc đánh dấu sự cách tân đổi mới của nền thơ ca dân tộc

1.3 Thực tế đánh giá về khuynh hướng hiện sinh trong thơ Việt Nam đương đại không thuần nhất mà có những ý kiến trái chiều Do vậy, chúng tôi muốn truy nguyên bản chất của vấn đề, bắt đầu từ những khái niệm có tính chất triết học, từ

đó, thấy được sự thay đổi mạnh mẽ trong tư duy sáng tạo và cảm quan thẩm mĩ mang tâm thức hiện sinh của các nhà thơ đương đại, góp phần khẳng định sự tồn tại khuynh hướng này, đưa đến cho người đọc một cái nhìn đúng đắn, khoa học, khách quan

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích nghiên cứu

Thông qua việc khảo sát yếu tố hiện sinh trong thơ Việt Nam đương đại, luận án nhằm xác định sự hiện diện của khuynh hướng hiện sinh với những đặc điểm và ý nghĩa xă hội - thẩm mỹ riêng của nó, từ đó đề xuất một số vấn đề về tiếp cận, tìm hiểu, nghiên cứu, có thêm cơ sở để khẳng định những đóng góp của khuynh hướng hiện sinh trong thơ đương đại đối với sự phát triển của cả nền thơ

ca dân tộc

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

2.2.1 Khái quát, đánh giá khuynh hướng hiện sinh trong thơ Việt Nam đương đại và xác lập cơ sở lý thuyết cho việc thực hiện đề tài

2.2.2 Bao quát thơ Việt Nam từ năm 1986 đến nay, phân loại các khuynh hướng và nhận diện khuynh hướng hiện sinh trong thơ Việt Nam đương đại

2.2.3 Khảo sát, phân tích, làm rõ những đặc điểm của khuynh hướng hiện sinh trong thơ Việt Nam đương đại trên phương diện nội dung biểu hiện

2.2.4 Khảo sát, phân tích, khái quát những đặc điểm của khuynh hướng hiện sinh trong thơ Việt Nam đương đại trên phương diện nghệ thuật tổ chức ngôn từ

Cuối cùng rút ra một số kết luận về vai trò và ý nghĩa xă hội - thẩm mỹ của khuynh hướng hiện sinh trong thơ Việt Nam đương đại

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận án là Khuynh hướng hiện sinh trong thơ Việt Nam đương đại

4 Phương pháp nghiên cứu

Chọn đề tài Khuynh hướng hiện sinh trong thơ Việt Nam đương đại, luận

án vận dụng nhiều phương pháp nghiên cứu khác nhau, trong đó có các phương pháp chính sau đây:

4.1 Phương pháp lịch sử: Phương pháp lịch sử giúp cho việc nhìn nhận, xác định diễn tiến của thơ Việt Nam đương đại với quá trình tiếp thu và xuất hiện những dấu ấn của chủ nghĩa hiện sinh

4.2 Phương pháp phân tích - tổng hợp: Phương pháp này giúp cho việc phân tích và tổng hợp các vấn đề, các nội dung được khảo sát theo định hướng của luận án

4.3 Phương pháp so sánh - đối chiếu: Phương pháp này được dùng để đối chiếu so sánh sự tương đồng và khác biệt trong cảm thức hiện sinh của các nhà thơ Việt Nam trên cả hai trục đồng đại và lịch đại, sự tương đồng và khác biệt của các khuynh hướng tư tưởng trong thơ Việt Nam đương đại

4.4 Phương pháp loại hình: Phương pháp này được dùng để nhìn nhận, đánh giá, luận giải các vấn đề được tìm hiểu, nghiên cứu theo đặc điểm loại hình

- tư tưởng và loại hình - thể loại

4.5 Phương pháp liên ngành: Phương pháp giúp cho việc huy động tri thức của một số ngành khác như văn hóa học, triết học, tâm lý học, ngôn ngữ học nhằm tham chiếu, soi tỏ các vấn đề được khảo sát, tìm hiểu trong luận án

4.6 Phương pháp cấu trúc - hệ thống: Phương pháp này được dùng để xem xét đối tượng nghiên cứu một cách toàn diện, nhiều mặt, nhiều mối quan hệ khác nhau, trong trạng thái vận động và phát triển, để tìm ra nét bản chất và quy luật vận động của vấn đề được nghiên cứu trong luận án

Việt Nam trong nửa thế kỉ qua

- Luận án trình bày một cách bao quát, xác định và nhận diện khuynh hướng hiện sinh trong thơ Việt Nam đương đại bằng và với những phương pháp, thủ pháp nghiên cứu văn hóa học, thi pháp học thích hợp

- Luận án là một sự khẳng định có cơ sở sự xuất hiện của khuynh hướng hiện sinh trong thơ Việt Nam đương đại với diện mạo và những đặc điểm riêng trên cả hai phương diện nội dung biểu hiện và nghệ thuật tổ chức ngôn từ

- Kết quả nghiên cứu của luận án có thể được dùng làm tài liệu tham khảo cho việc tìm hiểu, nghiên cứu và vận dụng vào việc dạy - học ngữ văn ở nhà trường

6 Cấu trúc của luận án

Ngoài Mở đầu, Kết luận và Tài liệu tham khảo, nội dung chính của luận

án gồm bốn chương

Chương 1 Tổng quan vấn đề nghiên cứu và cơ sở lý thuyết của đề tài Chương 2 Nhận diện khuynh hướng hiện sinh trong thơ Việt Nam

đương đại

Chương 3 Những đặc điểm cơ bản của khuynh hướng hiện sinh trong thơ

Việt Nam đương đại nhìn từ nội dung biểu hiện

Chương 4 Những đặc điểm chính của khuynh hướng hiện sinh trong thơ

Việt Nam đương đại nhìn từ hình thức nghệ thuật

Chương 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT CỦA

ĐỀ TÀI 1.1 Tổng quan vấn đề nghiên cứu

1.1.1 Về nghiên cứu chủ nghĩa hiện sinh và những biểu hiện của chủ

nghĩa hiện sinh trong văn học Việt Nam hiện đại

1.1.1.1 Việc giới thiệu chủ nghĩa hiện sinh, mối liên hệ giữa chủ nghĩa hiện sinh với văn học và văn học Việt Nam hiện đại

Trong phạm vi bao quát tư liệu của luận án, chúng tôi nhận thấy các công trình nghiên cứu đã có tập trung làm được các vấn đề cơ bản sau:

Thứ nhất, các nghiên cứu đã nỗ lực đi tìm một định nghĩa về chủ nghĩa hiện sinh bởi đây là trào lưu phức tạp, được diễn đạt dưới dạng tư tưởng phi lý, bằng loại tư duy và từ vựng còn xa lạ

Thứ hai, các nghiên cứu khẳng định chủ nghĩa hiện sinh là một trong những tư tưởng được du nhập sớm, đã thực sự tạo dựng ảnh hưởng sâu rộng ở miền Nam

Thứ ba, các tác giả khẳng định mối liên hệ tự nhiên, khăng khít giữa một triết thuyết và bản thân hoạt động nghệ thuật nói chung, sáng tác văn chương nói riêng Thơ ca, so với các thể loại khác, có những “ưu thế” trong việc thể hiện tư tưởng hiện sinh

1.1.1.2 Những nghiên cứu về biểu hiện của chủ nghĩa hiện sinh trong văn học Việt Nam hiện đại

Các công trình nghiên cứu khẳng định chủ nghĩa hiện sinh xuất hiện ở Sài Gòn vào những năm năm mươi của thế kỷ XX Mặc dù bắt nguồn từ phương Tây nhưng khi vào Việt Nam nó đã được cấu trúc lại bằng những yếu tố bản địa và xuất hiện ồ ạt ở miền Nam, được đón nhận nhiệt tình Sau năm 1975, đặc biệt từ sau năm 1986, những biến đổi mạnh mẽ của đất nước sau chiến tranh đã đưa đến

sự thay đổi về tư duy, về nhận thức, sự đi vào khám phá chiều sâu bên trong bản thể con người đã tạo tiền đề cho sự xuất hiện trở lại của chủ nghĩa hiện sinh

Các công trình bàn về chủ nghĩa hiện sinh ở nhiều góc độ Có nhà phê bình

đã phê phán gay gắt văn học hiện sinh, cũng có những quan điểm bình tĩnh, khách quan khi tiếp cận tư tưởng chủ nghĩa hiện sinh Nhìn chung, các nhà nghiên cứu xem chủ nghĩa hiện sinh là biểu hiện cho sự vận động của văn hóa văn học dân tộc Họ cho rằng chủ nghĩa hiện sinh đề cập những nỗi buồn, những phản ứng trước thực tại của tri thức và nghệ sĩ Họ khẳng định chủ nghĩa hiện sinh là một chủ nghĩa nhân bản vì nó quan tâm đến số phận con người

Cùng với sự thay đổi của xã hội và thực tại đời sống, sau năm 1986, nhiều tác giả đă có sự nhìn nhận thấu đáo hơn về chủ nghĩa hiện sinh

1.1.2 Về nghiên cứu tư tưởng hiện sinh và khuynh hướng hiện sinh trong thơ Việt Nam đương đại

1.1.2.1 Những nghiên cứu về cảm hứng và tư tưởng hiện sinh trong thơ Việt Nam đương đại

Nhìn chung, nghiên cứu về chủ nghĩa hiện sinh trong thơ Việt Nam đương đại còn rất lẻ tẻ Đề cập đến vấn đề này phần lớn có ở các bài báo hoặc các đề tài luận văn thạc sĩ Qua các công trình nghiên cứu, chúng tôi nhận thấy ảnh hưởng của tư tưởng hiện sinh đã tạo thành một khuynh hướng sáng tác trong thơ của nhiều tác giả thuộc các thế hệ cầm bút khác nhau

1.1.2.2 Những nghiên cứu về khuynh hướng hiện sinh trong thơ Việt Nam đương đại

Nhan đề luận án này là “khuynh hướng hiện sinh trong thơ ca Việt Nam đương đại”, do vậy, các từ, cụm từ “khuynh hướng”, “khuynh hướng hiện sinh”

“thơ Việt Nam đương đại” trở thành những từ khóa then chốt của đề tài nghiên

cứu Chúng tôi hiểu khuynh hướng xuất hiện là khi các nhà văn cùng có chung

quan điểm sáng tác, hệ tư tưởng trong việc cảm nhận, lý giải thực tại Nó có cơ

sở về mặt triết học và mĩ học Có thể nói, khuynh hướng hiện sinh bao hàm nhiều

tác giả mà tác phẩm của họ có những biểu hiện, những sắc thái của chủ nghĩa

hiện sinh Như vậy, khái niệm khuynh hướng hiện sinh rộng hơn khái niệm cảm thức hiện sinh Việc nghiên cứu về khuynh hướng hiện sinh trong thơ Việt Nam

đương đại, có thể thấy, số lượng rất khiêm tốn Chưa có những công trình nghiên cứu chuyên sâu về mảng này

1.2 Cơ sở lý thuyết của đề tài

1.2.1 Chủ nghĩa hiện sinh

Chủ nghĩa hiện sinh là khuynh hướng triết học được hình thành trước Chiến tranh thế giới lần thứ I, phổ biến vào những năm sau Chiến tranh thế giới

lần thứ II, quan tâm nhiều nhất đến vấn đề cá nhân và quan hệ của nó với thế giới Đời sống con người chỉ có thể được hiểu thông qua sự hiện sinh của cá nhân, nghĩa là thông qua kinh nghiệm, trải nghiệm, sự dấn thân của mỗi người về/vào cuộc đời Mỗi con người tự tạo ra thế giới riêng, “cuộc đời cá nhân” và hiện sinh tồn tại thế giới riêng ấy Sự ra đời của chủ nghĩa hiện sinh là một hiện tượng xã hội tất yếu, bởi sau những nghiên cứu về nguồn gốc vũ trụ, về nhận thức, thì vấn

đề thân phận con người, vấn đề mối quan hệ giữa cá nhân và xã hội, giữa tự do

và tất yếu rất cần được quan tâm Đó là những vấn đề thiết thân, thực tế, “hiện sinh” với con người hiện đại

1.2.2 Một số lý thuyết liên quan đến vấn đề nghiên cứu về chủ nghĩa hiện sinh trong văn học

Lý thuyết phân tâm học

Lý thuyết phân tâm học nghiên cứu về thế giới bên trong con người, nhằm tìm ra lời giải cho những biểu hiện ra bên ngoài của khách quan, thể hiện qua hành vi của con người mà biểu hiện của loại hành vi đó là những hoạt động gây ảnh hưởng đến những giá trị của đạo đức và xã hội Người sáng lập ra lý thuyết này là S Freud, một bác sĩ tâm thần học người Áo

Lý thuyết liên văn bản

Lý thuyết liên văn bản là hệ thống những diễn ngôn về văn bản trong sự

cố gắng soi tỏ các vấn đề của văn bản Vì chủ nghĩa hiện sinh vốn được xem là một trong những triết học khó hiểu bậc nhất do vậy sử dụng lý thuyết liên văn bản sẽ góp phần giải mã những quan niệm trái chiều, những quan niệm trừu tượng, mới mẻ và có phần xa lạ

Lý thuyết về nghiên cứu loại hình - thể loại và khuynh hướng thơ

Loại hình học chú ý đến những đặc trưng mang tính quy luật chi phối sự hình thành, phát triển của một hiện tượng hay một nhóm hiện tượng văn học Nghiên cứu loại hình để chỉ ra một cộng đồng thẩm mĩ trong thơ

Khuynh hướng là những hiện tượng cùng gặp gỡ nhau, có nét tương đồng,

thậm chí gặp gỡ nhau trong mục đích đi tìm con người có trong từng tác giả Có nhiều khuynh hướng thơ, qua khuynh hướng có thể thấy quá trình vận động và phát triển của thơ ca

Một số khái niệm, phạm trù của lý thuyết thi pháp học hiện đại

Ở đây, luận án tập trung bàn về các khái niệm then chốt của lý thuyết thi

pháp học hiện đại như: Quan niệm nghệ thuật về con người, Thời gian nghệ thuật, Không gian nghệ thuật, Cấu trúc tác phẩm, Cách thức tổ chức tác phẩm

Tiểu kết chương 1

Chủ nghĩa hiện sinh là trào lưu triết học xuất hiện ở phương Tây, trở thành một phong trào được biết đến rộng rãi cuối Chiến tranh thế giới lần thứ II Có nhiều công trình nghiên cứu về chủ nghĩa hiện sinh của các học giả uy tín trên thế giới và trong nước Các công trình đã đưa đến cho người đọc một cái nhìn khá rõ nét về chủ nghĩa hiện sinh và sự hiện diện của nó ở Việt Nam Dấu ấn hiện sinh thể hiện rõ nét, phong phú là từ những năm 1955-1975 ở miền Nam, khi có

sự soi chiếu của triết học - mĩ học hiện sinh Từ sau năm 1986, trong bối cảnh xã hội với những điều kiện lịch sử mới, chủ nghĩa hiện sinh đã tái xuất hiện và có ảnh hưởng sâu rộng trong thơ ca và đời sống xã hội Sáng tác thơ Việt Nam đương đại mang đậm dấu ấn các chủ đề của chủ nghĩa hiện sinh

Chương 2 NHẬN DIỆN KHUYNH HƯỚNG HIỆN SINH TRONG THƠ VIỆT NAM ĐƯƠNG ĐẠI 2.1 Bức tranh toàn cảnh thơ Việt Nam đương đại và việc phân loại các khuynh hướng thơ

2.1.1 Bức tranh toàn cảnh thơ Việt Nam đương đại

Từ sau năm 1986 đến nay, thơ Việt Nam đương đại đã khẳng định nỗ lực sau một chặng đường dài Bối cảnh lịch sử của thời đại mới đòi hỏi các nhà thơ không thể nhìn cuộc sống như trước đây mà buộc họ phải thay đổi sâu sắc về tư

duy nghệ thuật Một trong những sự thay đổi đó là các nhà thơ đương đại đã tiếp nhận những luồng tư tưởng mới mẻ hiện đại của thế giới, trong đó có sự tiếp thu ảnh hưởng của chủ nghĩa hiện sinh Việc xuất hiện khuynh hướng thơ hiện sinh

đã góp phần tạo sự đa dạng, phong phú và cả sự phức tạp trong đời sống thơ ca dân tộc nói riêng, văn học nghệ thuật nói chung

2.1.2 Vấn đề phân loại các khuynh hướng thơ Việt Nam đương đại

Xuất phát từ những hệ thống và mục đích nghiên cứu khác nhau, cách phân loại sẽ khác nhau Ở luận án này, do hạn định phạm vi của đề tài nghiên cứu, chúng tôi tập trung vào sự phân loại khuynh hướng thơ Việt Nam đương đại theo tiêu chí cảm hứng sáng tác chủ đạo Đề tài chúng tôi quan tâm, phân loại theo cảm hứng tư tưởng sáng tạo và tập trung sự phân tích chủ yếu vào khuynh hướng cảm hứng hiện sinh

2.1.3 Cơ sở xác định sự hiện diện khuynh hướng hiện sinh trong thơ Việt Nam đương đại

2.1.3.1 Cơ sở lý luận

Ở Việt Nam, tư tưởng hiện sinh trong văn học và thơ ca ngày càng được công chúng thừa nhận Hàng loạt trào lưu triết học, tư tưởng triết học xuất hiện đều khẳng định sự tồn tại của con người, con người với ái, ố, hỉ, nộ, dục, lạc của

nó Các tư tưởng này rất gần với tư tưởng của chủ nghĩa hiện sinh

2.1.3.2 Cơ sở thực tiễn

Yếu tố hiện sinh xuất hiện đậm đặc trong thơ Việt Nam đương đại Từ bối cảnh xã hội, thơ ca hướng ngòi bút vào những vấn đề thế sự đời tư Cái mới của thơ Việt đương đại là cảm xúc của nhà thơ trước cuộc sống Thơ đi sâu biểu hiện thế giới tâm hồn bên trong của con người Con người được quan tâm trên nhiều phương diện như: con người với ý thức về cái bản thể; con người cô đơn trước

sự phi lý, buồn nôn của thực tại; con người dấn thân, nổi loạn; con người trong quan hệ với tha nhân

Bức tranh thơ Việt Nam đương đại đa dạng, phong phú với sự có mặt của

nhiều gương mặt, nhiều thế hệ nhà thơ Những tên tuổi các nhà thơ thế hệ 7x, 8x, 9x đều có đóng góp vào quá trình hình thành khuynh hướng hiện sinh trong thơ Việt Nam đương đại như Bùi Giáng, Hoàng Hưng, Lưu Quang Vũ, Xuân Quỳnh, Hoàng Cầm, Lê Đạt, Trần Dần, Dương Tường, Đoàn Thị Lam Luyến, Dư Thị Hoàn, Nguyễn Quang Thiều, Mai Văn Phấn, Inrasara, Trương Đăng Dung Bên cạnh đó là các nhà thơ trưởng thành sau 1986 như Vi Thùy Linh, Ly Hoàng Ly, Dương Kiều Minh, Phan Huyền Thư, Cát Du, Đinh Thị Thu Vân Mỗi nhà thơ

có một phong cách, giọng điệu riêng nhưng họ đã tạo thành một đội ngũ nhà thơ đông đảo cùng gặp nhau trong tư duy nghệ thuật và cảm thức thẩm mĩ mang cảm thức hiện sinh

2.2 Sự xuất hiện khuynh hướng hiện sinh trong thơ Việt Nam đương đại

2.2.1 Những tiền đề văn hóa, xã hội, thẩm mỹ của sự xuất hiện khuynh hướng hiện sinh trong thơ Việt Nam đương đại

2.2.1.1 Tiền đề văn hóa xã hội

Xung quanh vấn đề nguyên nhân sự ra đời của chủ nghĩa hiện sinh từng có nhiều ý kiến bàn luận, lý giải, chẳng hạn như do sự đề cao thái quá vai trò của khoa học kĩ thuật, do phản ứng với chủ nghĩa duy lý của xã hội phương Tây, do chiến tranh, do những biến đổi, mâu thuẫn, khủng hoảng không thể điều hòa trong

xã hội đem đến những hoài nghi, bất an của con người về đời sống, Tất cả những yếu tố này, trực tiếp hoặc gián tiếp, tác động đến sự ra đời của chủ nghĩa hiện sinh

2.2.1.2 Tiền đề văn học và thẩm mĩ

Sau 1986, Việt Nam mở rộng giao lưu với thế giới, có sự thâm nhập của nhiều luồng tư tưởng, nhiều luồng văn hóa Tư duy văn học có thay đổi khi các nhà văn đi sâu tìm hiểu, suy ngẫm trăn trở về tính phi lý, sự vô nghĩa, đơn điệu

tẻ nhạt của cuộc sống khi con người không được sống là chính mình Chủ nghĩa hiện sinh ra đời như sự phản ứng lại chủ nghĩa duy lý Những thay đổi trong nhận thức của chủ thể sáng tạo, đặc biệt là những vấn đề truy vấn liên quan bản thể, xoáy vào những câu hỏi: Tôi là ai? Tôi từ đâu đến? là biểu hiện rõ ràng và căn

cốt nhất của khuynh hướng hiện sinh trong thơ ca Việt Nam đương đại

2.2.2 Diện mạo và đường hướng vận động của khuynh hướng hiện sinh trong thơ Việt Nam đương đại

2.2.2.1 Diện mạo khuynh hướng hiện sinh trong thơ Việt Nam đương đại

Về vấn đề lực lượng sáng tác, thơ Việt Nam sau năm 1986 hội tụ nhiều thế hệ nhà thơ trở thành một đội ngũ đông đảo với nhiều phong cách đa dạng

Về vấn đề cảm quan thẩm mĩ của lực lượng sáng tác, thơ ca vẫn tiếp nối dòng chảy thi pháp của thơ ca truyền thống, tuy nhiên, thơ đương đại vận động và phát triển trong thời đại hòa bình thống nhất đất nước nên có những điểm khác biệt Đó là những yếu tố khách quan phù hợp quy luật vận động của nền thơ ca dân tộc

2.2.2.2 Đường hướng vận động của khuynh hướng hiện sinh trong thơ Việt Nam đương đại

Từ sau năm 1986, quan niệm, cách nhìn nhận về con người trong thơ Việt Nam đương đại cũng thay đổi Cũng như văn học nói chung, thơ quan tâm nhiều đến những khía cạnh phong phú, đa dạng của đời sống nội tâm con người Cái tôi cá nhân trỗi dậy và đòi được quan tâm trở thành nhu cầu bức thiết của con người trong xã hội Đây là tiền đề tạo nên quan niệm mới

về hiện thực mang tâm thức hiện sinh của thơ Việt Nam đương đại

2.2.3 Vị thế của khuynh hướng hiện sinh trong thơ Việt Nam đương đại

Khuynh hướng hiện sinh giữ một vị thế rất quan trọng Đó là vị thế khó có thể thay thế của khuynh hướng hiện sinh trong thơ Việt Nam đương đại Vì chủ nghĩa hiện sinh là một trào lưu triết học mà “vấn đề trung tâm

là vấn đề nhân vị”, luôn quan tâm vấn đề thân phận con người vì vậy thơ ca mang những biểu hiện của chủ nghĩa hiện sinh thường đưa ra những trạng huống con người có thể gặp trong cuộc sống

Tiểu kết chương 2

Sau năm 1975, đặc biệt sau năm 1986, những tiền đề lịch sử xã hội, văn học đã tạo điều kiện cho sự xuất hiện trở lại của chủ nghĩa hiện sinh, đưa đến