Khi con tu hú tác phẩm ngữ văn ngữ văn 8

Khi con tu hú tác phẩm Ngữ văn Ngữ văn 8 I Tác giả văn bản Khi con tu hú Tố Hữu (1906 2002) tên khai sinh là Nguyễn Kim Thành Quê quán Thừa Thiên Huế Cuộc đời và sự nghiệp sáng tác + Ông giác ngộ lí t[.]

Khi con tu hú - tác phẩm Ngữ văn Ngữ văn 8

I Tác giả văn bản Khi con tu hú

- Tố Hữu (1906 - 2002) tên khai sinh là Nguyễn Kim Thành

- Quê quán: Thừa Thiên Huế

- Cuộc đời và sự nghiệp sáng tác:

+ Ông giác ngộ lí tưởng cách mạng khi còn đang học ở Huế

+ Sau cách mạng tháng 8 năm 1945 ông được giữ nhiều chức vụ trong bộ máy lãnh đạo của Đảng, về mặt trận Văn hóa nghệ thuật

+ Ông được tặng giải thưởng HCM về văn học nghệ thuật năm 1996

- Phong cách sáng tác: Thơ ông mang tính chất trữ tình chính trị có cảm hứng lãng mạn ngọt ngào

Bài giảng Ngữ văn 12 Khi con tu hú

II Nội dung văn bản Khi con tu hú

III Tìm hiểu chung về tác phẩm Khi con tu hú

1 Bố cục tác phẩm Khi con tu hú

- Phần 1 (6 câu đầu): Khung cảnh thiên nhiên vào hè

- Phần 2 (4 câu cuối): Tâm trạng người chiến sĩ trong tù

2 Nội dung chính tác phẩm Khi con tu hú

Bài thơ là bức chân dung tinh thần tự họa của Tố Hữu, cho chúng ta hiểu thêm về hình ảnh người chiến sĩ cách mạng anh hùng Tuy đang phải sống trong cảnh lao tù nhưng người chiến sĩ cách mạng ấy vẫn tràn đầy sức sống, sức trẻ, chan chứa tình yêu con người, tình yêu cuộc sống

3 Tóm tắt tác phẩm Khi con tu hú

Tóm tắt Khi con tu hú (mẫu 1)

Tiếng chim tu hú gọi bầy gợi cho nhà thơ nghĩ đến khung trời lồng lộng ở bên ngoài và càng cảm thấy ngột ngạt trong xà lim chật chội, càng khao khát cháy bỏng cuộc sống

tự do Tiếng chim là yếu tố gợi mở để mạch cảm xúc trào dâng mãnh liệt

Tóm tắt Khi con tu hú (mẫu 2)

Tố Hữu sáng tác bài thơ "Khi con tu hú" tại nhà lao Thừa Phủ (Huế) vào mùa hè năm

1939, sau khi bị thực dân Pháp bắt giam vì "tội" yêu nước và làm cách mạng Bài thơ thể hiện tâm trạng xốn xang, bức bối của người thanh niên cộng sản đang bị cầm tù, khi nghe thấy tiếng chim tu hú báo hiệu mùa hè đến đã muốn phá tung xiềng xích để trở về với đồng bào, đồng chí yêu thương

Tóm tắt Khi con tu hú (mẫu 3)

Tố Hữu nổi tiếng là nhà thơ cách mạng Thơ ông mang phong cách trữ tình chính trị có cảm hứng lãng mạn ngọt ngào Từ ngữ trong những sáng tác của ông rất tự nhiên, gần gũi với đời thường, giọng điệu uyển chuyển linh hoạt, gần giống với ca dao "Khi con

tu hú" là một bài thơ tiêu biểu của nhà thơ cách mạng này Tác phẩm được sáng tác vào tháng 7 năm 1939 khi tác giả đang bị bắt giam tại nhà lao Thừa Phủ Bài thơ thể hiện niềm tin cuộc sống thiết tha và sự khát khao tự do mãnh liệt của người chiến sĩ trong cảnh tù đày

4 Phương thức biểu đạt

- Tác phẩm Khi con tu hú sử dụng phương thức biểu đạt: Biểu cảm

5 Thể thơ

- Tác phẩm Khi con tu hú thuộc thể thơ: Lục bát

6 Giá trị nội dung

- Bài thơ thể hiện niềm tin yêu cuộc sống thiết tha và sự khao khát tự do mãnh liệt của người chiến sĩ trong cảnh tù đầy

7 Giá trị nghệ thuật

- Thể thơ lục bát sử dụng uyển chuyển

- Giọng điệu linh hoạt

- Từ ngữ tự nhiên và gần gũi với đời thường

IV Dàn ý tác phẩm Khi con tu hú

I Mở bài

- Giới thiệu những nét khái quát về Tố Hữu, một nhà thơ dành cả sự nghiệp và cuộc đời hiến dâng cho Cách mạng

- Nhận định chung về “Khi con tu hú”: “là khúc ca tâm tình, là tiếng gọi đàn, hướng

về đồng quê và bầu trời tự do với tình yêu và niềm khao khát cháy bỏng” (Sổ tay Ngữ văn 8)

II Thân bài

1 Cảnh đất trời vào hè

- Cảnh đất trời vào hè với nhiều âm thanh:

+ Tiếng chim tu hú

+ Tiếng ve ngân

+ Tiếng sáo diều

⇒ Âm thanh rộn rã, tươi vui

- Bên cạnh đó có nhiều màu sắc

+ Vàng: Bắp, lúa

+ Xanh: Trời

+ Hồng: nắng

⇒ Màu sắc tươi tắn, rực rỡ

- Nhiều hương vị:

+ Vị lúa chín

+ Vị ngọt của trái cây

⇒ Những hương vị hết sức ngọt ngào tinh khiết

- Không gian đất trời cao rộng, cánh diều chao liêng ⇒ Sự khoáng đạt đầy tự do

⇒ Kết hợp biện pháp tu từ cùng với những tính từ, từ láy ⇒ bức tranh trong tâm tưởng

về mùa hè tươi đẹp của người chiến sĩ trong cảnh tù đày

2 Người tù cách mạng khao khát tự do, đau khổ vì bị giam cầm

- Từ ngữ mạnh: “đạp”, “ngột”, “chết”, “uất”

- Từ ngữ cảm thán: “ôi”, “thôi”, “làm sao”,

⇒ Nghệ thuật tương phản cho thấy sự đối lập giữa cảnh đất trời bao la và cảnh tù đầy, người chiến sĩ khao khát tự do cháy bỏng, muốn đập tan mọi thứ để thoát khỏi cảnh tù túng

⇒ Bài thơ kết thúc với tâm trạng nhức nhối, là dấu hiệu báo trước sự hành động để thoát khỏi hoàn cảnh sau này (Tố Hữu sau đó đã vượt ngục để vươn tới bầu trời tự do)

III Kết bài

- Khái quát những đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của văn bản

- Bài thơ là bức chân dung tinh thần tự họa của Tố Hữu, cho chúng ta hiểu thêm về hình ảnh người chiến sĩ cách mạng anh hùng

V Một số đề văn bài Khi con tu hú

Đề bài: Phân tích nhận định: "Khi con tu hú thể hiện niềm khát khao tự do cháy bỏng

của người chiến sĩ cách mạng trong cảnh tù đày"

Lòng yêu cuộc sống và niềm khao khát tự do cháy bỏng của người chiến sĩ cách

mạng - mẫu 1

Tố Hữu là nhà thơ có nhiều những tác phẩm hay viết về nhiều chủ đề khác nhau trong thời kì cách mạng Do đó, tên tuổi của ông trở thành một trong những nhà thơ có

nhiều thành công nhất “Khi con tu hú” được sáng tác trong thời gian nhà thơ bị bắt

giam khi đang hoạt động Bài thơ đã thể hiện được khao khát cháy bỏng của người chiến sĩ muốn hướng tới cuộc sống tự do ở bên ngoài

Tu hú gọi bầy là âm thanh hết sức quen thuộc tại những vùng làng quê ở Việt Nam Khi tu hú kêu cũng chính là lúc mùa hè về Và trong hoàn cảnh như vậy thì người chiến sĩ cách mạng cảm thấy bị bó buộc hơn bao giờ hết

Khi con tu hú gọi bầy Lúa chiêm đương chín trái cây ngọt dần Vườn râm dậy tiếng ve ngân Bắp rây vàng hạt đầy sân nắng đào Trời xanh càng rộng càng cao Đôi con diều sáo lộn nhào tầng không

Mở đầu bài thơ là những hình ảnh mà người thanh niên đang tưởng tượng ở trong tâm trí của mình khi được nghe tiếng những chú chim tu hú kêu Anh tưởng tượng ra rất nhiều thứ, đó đều là những hình ảnh đẹp gắn liền với kí ức khi còn có được

tự do Cả không gian như tràn đầy nhựa sống, biết bao nhiêu hình ảnh với đầy những màu sắc hiện lên như màu vàng của vựa lúa chiêm, những hạt thóc, ánh nắng đào cùng những âm thanh như tiếng sáo diều, tiếng ve ngân Đó là sự kết hợp cảm nhận cả về hình ảnh và âm thanh của nhà thơ Phải có một tình yêu thiên nhiên, trí tưởng tượng phong phú lắm thì anh mới có thể cảm nhận được những điều như vậy Tất cả những giác quan đều được cảm nhận qua đường nét, màu sắc, âm thanh của quê hương

Những hình ảnh đều là của mọi vật khi đang viên mãn và có nhiều thành quả nhất: là khi những hạt lúa được kết tinh, là thành quả của biết bao mồ hôi và nước mắt Với tâm hồn tinh tế cùng con mắt độc đáo, ánh nắng cũng có sự thay đổi bởi nhiều góc

độ, bên cạnh cả bầu trời trong vắt như mặt nước yên bình, giúp cho tầm nhìn của con người càng trở nên rõ rệt hơn bao giờ hết

“Trời xanh càng rộng càng cao”

Cả không gian như được mở rộng ra tới vô tận Dù cho người thanh niên lúc ấy đang ở trong tù, phía sau song sắt nhưng vẫn cảm nhận được hình ảnh ở bên ngoài bằng chính trái tim và sức sống của mình Tất cả mọi thứ đều đang tươi vui, ngay cả sáo diều cũng không hề lẻ loi mà luôn có đôi có cặp, được tự do bay lượn, cảm nhận được vùng trời của chính mình Thế nhưng, con người - người thanh niên bây giờ lại không được như vậy Anh khao khát, mong muốn có được tự do như cặp chim ấy nhưng cũng không thể có được Anh chỉ có thể nhìn tự do, gửi gắm tâm hồn khao khát của mình tới những cảnh vật bên ngoài Đến đây, nhịp thơ lục bát bỗng dưng như chia đôi Nhà thơ đã vẽ lên hai bức tranh đối nghịch nhau Bên ngoài là những tự do, hạnh phúc với một cuộc sống tràn ngập ánh nắng, còn bên trong nhà tù, phía sau song sắt lại

là một cuộc sống tối tăm, gò bó Trong chính hoàn cảnh ấy, người chiến sĩ trào lên những khao khát cháy bỏng hơn bao giờ hết

Ta nghe hè dậy bên lòng

Mà chân muốn đạp tan phòng, hè ôi!

Ngột làm sao, chết mất thôi Con chim tu hú ngoài trời cứ kêu

Khổ thơ là lời bộc lộ trực tiếp tình cảm của tác giả Cảm xúc dồn nén tới mức

bị bức bối, với hàng loạt những câu cảm thán “ôi”, ”mất thôi” khiến cho người chiến

sĩ càng muốn đi ra ngoài để có được tự do thực hiện những lí tưởng của mình Khổ thơ chính là sự bừng tỉnh của lí trí, là tâm trạng uất ức, muốn đạp bỏ tất cả những cảnh giam cầm để có được tự do của mình Có lẽ bởi vậy, mà bên ngoài đời thực, sau ba năm, Tố Hữu đã vượt ngục để quay về đội ngũ, làm tròn ước nguyện cống hiến với cuộc đời

Bài thơ là sự kết hợp hoàn chỉnh giữa cảnh và tình Những hình ảnh thiên nhiên được tác giả miêu tả hết sức sinh động, qua đó thể hiện được ý chí kiên cường của người chiến sĩ

Lòng yêu cuộc sống và niềm khao khát tự do cháy bỏng của người chiến sĩ cách

mạng - mẫu 2

Nhà thơ Tố Hữu sinh ra và lớn lên ở mảnh đất Thừa Thiên – Huế Ông được biết đến là nhà thơ của lý tưởng cộng sản Những bài thơ mà ông viết ngập tràn hình

ảnh lãng mạn cách mạng Nội dung thơ được tác giả gửi gắm nhiều cảm xúc, tâm tư của bản thân mình vào trong đó Viết cho độc giả nhưng cũng là viết cho chính mình Trong thời gian tham gia hoạt động cách mạng, nhà thơ đã từng bị giam cầm trong nhà

ngục Thừa Phủ – Huế Trong thời gian này, ông đã viết bài thơ Khi con tu hú để thể

hiện khát vọng tự do, hướng tới tự do

Nhan đề của bài thơ là Khi con tu hú giống như một cụm từ chỉ mốc thời gian

Nó chính là thời điểm mà mọi khao khát trong tâm trí nhà thơ bùng lên Đó là thời điểm mùa hè đầy sôi động đang đến Với những người trẻ tuổi như Tố Hữu lúc bấy giờ, mùa hè sôi động luôn khiến con người khao khát được hoạt động, được hòa mình vào cuộc sống, được cảm nhận hương lúa chiêm chín thơm trên cánh đồng Thế nhưng lúc này, nhà thơ đang ở trong hoàn cảnh tù đầy và mọi hình ảnh ông viết ra trong bài thơ này đều là bằng tưởng tượng hoặc là bằng nỗi nhớ của những mùa hè khi nhà thơ đang được tự do

Tác giả đã bắt đầu bài thơ của mình bằng một tiếng chim tu hú Có thể lý giải việc tiếng chim tu hú tác động mạnh lên tâm trí của nhà thơ là bởi tiếng chim tu hú là tiếng kêu báo hiệu cho những ngày hè rực rỡ đang đến gần Hình ảnh cánh chim bay lượn trên bầu trời lại là biểu tượng cho sự tự do Nó tác động mạnh lên tâm tưởng của nhà thơ và ông đã viết:

Khi con tu hú gọi bầy Lúa chiêm đương chín, trái cây ngọt dần

Ở đây, nhà thơ không miêu tả sự đơn độc của tiếng chim mà miêu tả một tiếng chim đang gọi bầy Đó là tiếng chim báo tin vui thể hiện một sự gắn bó, khăng khít Chúng đang gọi nhau bởi vì trên cánh đồng lúa chiêm đang chín còn trái cây thì đang ngọt dần Chưa dừng lại ở đó, tiếng chim còn gợi lên trong lòng tác giả cả một thế giới ngập tràn hình ảnh, màu sắc, âm thanh đầy tươi đẹp:

Vườn ươm dậy tiếng ve ngân Bắp rây vàng hạt đầy sân nắng đào Trời xanh càng rộng càng cao Đôi con diều sáo lộn nhào tầng không

Đây là những hình ảnh, âm thanh, màu sắc của cuộc sống thường ngày Đó là một khu vườn mùa hè với tiếng ve ngân râm ran như đáng hát khúc ca mùa hạ Đó là khoảng sân vàng ươm màu của những hạt ngô Đó là một bầu trời cao và rộng nơi đôi diều sáo đang lộn nhào Không gian ấy thật vui tươi và sinh động Tất cả những hình ảnh mà nhà thơ Tố Hữu đưa ra đều thể hiện một mùa màng bội thu, một cuộc sống no

ấm và đủ đầy Sự sống ngoài kia đang vận động và không ngừng được sinh sôi, nảy

nở Không chỉ có vậy, chúng được tác giả tô đậm và đẩy lên mức cao nhất có thể Chẳng hạn như hạt bắp vàng được viết là bắp rây vàng hạt, ánh nắng thì là nắng đào, trời xanh thì càng rộng càng cao Có thể thấy màu sắc trong thơ vô cùng lộng lẫy Tiếng ve không chỉ ngân vang mà nó còn dậy lên rất nhiều điều Và để hòa nhập vào không gian ấy, đôi con diều sáo cũng phải thể hiện sự náo nức của mình bằng cách lộn nhào tầng không

Lý giải cho việc miêu tả của tác giả, chúng ta có thể thấy hoàn cảnh của ông lúc này là đang trong cảnh tù đầy Nhà thơ bị giam cầm trong 4 bức tường lao nên tất thảy những gì ông miêu tả kia đều là bằng trí tưởng tượng, bằng trí nhớ và bằng tình yêu dành cho quê hương, đất nước Chính từ những điều đó, nhà thơ mới tô đậm cuộc sống lên một chút bởi với ông lúc này, mọi hình ảnh, âm thanh, màu sắc của cuộc sống đều

vô cùng quý giá Những thứ trước đây vốn bình dị thì nay càng trở nên sâu sắc hơn

Cảnh vật trong trí tưởng tượng của tác giả càng tươi đẹp bao nhiêu thì nó lại càng làm cho thực tại trở nên cay nghiệt bấy nhiêu Những câu thơ cuối của bài thơ đã thể hiện rõ cái ngột ngạt, bí bách mà nhà thơ đang phải trải qua:

Ta nghe hè dậy bên lòng

Mà chân muốn đạp tan phòng, hè ôi Ngột làm sao, chết uất thôi Khi con tu hú ngoài trời cứ kêu

Nếu như đoạn thơ trên tác giả miêu tả khung cảnh bên ngoài nhà giam thì đến đoạn thơ này nhà thơ đã miêu tả tâm trạng của mình Thoạt tiên ta tưởng như có sự mâu thuẫn ở đây nhưng kì thực giữa hai đoạn thơ có một sự liên kết vô cùng khéo léo

Ở đây, mối dây liên kết chính là tiếng chim tu hú Tiếng chim không chỉ gợi lên khung cảnh bên ngoài nhà giam, tiếng chim còn gợi lên trong lòng tác giả niềm khao khát được tự do Nó khiến cho nhà thơ cảm thấy ngột ngạt, chết uất

Ở cuối bài thơ, tiếng chim tu hú trở thành tiếng gọi của tự do và chính bởi vậy

nó càng khiến cho nhà thơ bực bội, đau khổ vì không thể thoát khỏi cảnh tù đầy

Bài thơ được viết theo thể thơ dân tộc cùng với những hình ảnh quen thuộc của làng quê nên tạo cảm giác gần gũi và yên bình Qua đây, ta cũng hiểu và cảm nhận được sâu sắc lý tưởng cách mạng của người chiến sĩ muốn thoát ra khỏi cảnh tù đầy

để hòa mình vào cuộc sống, tiếp tục chiến đấu để mang đến sự bình yên, giữ vững sự bình yên cho quê hương

Đề bài: Cảm nhận vẻ đẹp bức tranh mùa hè mà 6 câu đầu trong bài thơ gợi nên.

Cảm nhận vẻ đẹp bức tranh mùa hè mà 6 câu đầu - mẫu 1

Tố Hữu nhà thơ lớn và có ảnh hưởng sâu rộng trong nền văn học nước nhà, ông

có nhiều tác phẩm rất nổi tiếng và có thể kể đến Khi con tu hú một trong những tác phẩm được chính tác giả viết khi ở trong ngục tù Đây là những năm tháng đau thương, ngột ngạt nhưng vẫn lạc quan và khát khao sự tự do

Bài thơ Khi con tu hú của nhà thơ Tố Hữu có 10 câu và trong 6 câu thơ đầu chính là bức tranh thiên nhiên đẹp của mùa hè sắp đến

“Khi con tu hú gọi bầy”

Tiếng tu hú theo quan niệm của dân gian chính là khởi đầu của mùa hè, mùa của những ánh nắng rực rỡ và ấm áp Tiếng tu hú quen thuộc vang lên đâu đó đã gợi lên mạch cảm xúc trong chính tâm hồn của nhà thơ những cảm xúc khá tỏ, những kỉ niệm

ùa về

“Lúa chiêm đang chín, trái cây ngọt dần Vườn râm dậy tiếng ve ngân Bắp rây vàng hạt đầy sân nắng đào Trời xanh càng rộng càng cao Đôi con diều sáo lộn nhào từng không”…

Trọng tâm trí tác giả mùa hè rất sinh động và đẹp, màu vàng của lúa đang chín của những quả ngọt, âm thanh rộn ràng của những tiếng ve ngân lên như chào đón mùa

hè, tiếng sáo diều…Tất cả đều hiện lên thật đẹp,sinh động gợi lên bao nhiêu rạo rực cho người thanh niên.Tác giả phải là một người yêu thiên nhiên, cảm nhận tinh tế mới

có thể viết lên những vần thơ đầy sức gợi hình, gợi cảm như vậy

Trong 6 câu thơ đầu tác giả đã kể lại những hình ảnh thân thuộc của mùa hè bằng phương pháp tả cảnh, vô cùng sinh động với nhiều từ ngữ có sức gợi hình cao Tất cả đều thể hiện được vẻ đẹp của mùa hè mùa của tuổi trẻ và khát vọng sự tự do

Những hình ảnh mùa hè được tác giả về nên cùng với hiện thực đang bị giam cầm ngục tối đã nói lên sự khát khao mãnh liệt mong muốn tự do, khát vọng của tuổi trẻ, đây cũng là nét đẹp trong tâm hồn của chính nhà thơ

Cảm nhận vẻ đẹp bức tranh mùa hè mà 6 câu đầu - mẫu 2

Nhà thơ Tố Hữu là một người có tầm ảnh hưởng sâu rộng đối với nền văn học Việt Nam Ông có nhiều những tác phẩm nổi tiếng mà trong đó phải kể đến bài thơ rất tiêu biểu là “Khi con tu hú” Đây là một bài thơ được ông viết trong tù, hoàn cảnh ngục

tù ngột ngạt, xiềng xích nhưng không thể trói buộc tâm hồn lạc quan và khao khát tự

do của Tố Hữu

Mở đầu bài thơ “Khi con tu hú” chính là một bức tranh thiên nhiên tuyệt đẹp về mùa hè, tác giả đã vẽ bức tranh thiên nhiên ấy bằng sáu câu thơ đầu Chúng ta không cảm thấy quá bất ngờ trước cảnh tượng thiên nhiên, bởi đây là cảnh mùa hè quen thuộc của miền quê Việt Nam Đó là một bức tranh hiện thực được mở ra bằng sự lắng nghe hiện tại và hồi tưởng quá khứ

“Khi con tu hú gọi bầy Lúa chiêm đang chín, trái cây ngọt dần”

Tiếng tu hú gọi bầy là mùa hè đã đến, lùa mùa màng đang tới và trái cây chín muồi, hoàn toàn theo quy luật của tự nhiên, tiếng chim gọi bầy như đang gọi mùa, mang đến sự náo nức, xôn xao trong đất trời và cả trong lòng người Tiếng tu hú đã mang lại mạch sống của cây cối, mọi cảnh vật dường như đang ở trong thế động, lúa đang chín và trái ngọt dần Nhà thơ Tố Hữu đã gửi gắm tâm tình của mình vào trong câu thơ, cái động của cảnh vật chính là tài của nhà thơ, gắn với tình yêu thiên nhiên, yêu sự sống và yêu cuộc đời của tác giả

“Vườn râm dậy tiếng ve ngân…