Cô bé bán diêm Tác giả tác phẩm Ngữ văn lớp 8 I Tác giả văn bản Cô bé bán diêm An đéc xen( 1805 1875) tên đầy đủ là Christian Andersen Quê quán nhà văn người Đan Mạch Cuộc đời và sự nghiệp sáng tác +[.]
Trang 1Cô bé bán diêm - Tác giả tác phẩm Ngữ văn lớp 8
I Tác giả văn bản Cô bé bán diêm
- An- đéc- xen( 1805- 1875) tên đầy đủ là Christian Andersen
- Quê quán: nhà văn người Đan Mạch
- Cuộc đời và sự nghiệp sáng tác:
+ Ông là nhà văn nổi tiếng với thể loại truyện dành cho trẻ em, nhiều truyện ông biên soạn lại từ truyện cổ tích nhưng có nhiều truyện là của ông
+ Năm 1835, ông bắt đầu sáng tác truyện kể nhan đề Chuyện kể cho trẻ em tại Ý
+ Từ đó ông thường xuyên cho ra đời cac âu truyện như Nàng tiên cá, Bộ quần áo mới của Hoàng đế, Chú vịt con xấu xí…
- Phong cách sáng tác:
+ Phong cách giản dị đan xen giữa mộng tưởng và hiện thực, những câu truyện ông viết hầu hết dành cho trẻ em
Bài giảng Ngữ văn 12 Cô bé bán diêm
II Nội dung văn bản Cô bé bán diêm
Trang 8III Tìm hiểu chung về tác phẩm Cô bé bán diêm
1 Hoàn cảnh sáng tác tác phẩm Cô bé bán diêm
- Văn bản được viết vào năm 1845, khi tên tuổi của tác giả lừng danh thế giới với trên
20 năm cầm bút
1 Bố cục tác phẩm Cô bé bán diêm
- Phần 1 (Từ đầu đến …cứng đờ ra): Hoàn cảnh đáng thương của cô bé bán diêm
- Phần 2 (Tiếp theo đến …chầu Thượng đế): Những lần quẹt diêm những mơ ước giản
dị hiện ra
- Phần 3 (Còn lại): Cái chết của cô bé bán diêm và thái độ của mọi người
2 Tóm tắt tác phẩm Cô bé bán diêm
Tóm tắt tác phẩm Cô bé bán diêm (mẫu 1)
Truyện kể về một cô bé bán diêm trong đêm giao thừa Cô bé có một hoàn cảnh khó khăn mẹ và bà đều đã mất em phải sống với một người bố độc ác trong một căn nhà tồi tàn Vào đêm giao thừa em đi bán diêm với một bộ quần áo mỏng manh rách rưới và cái bụng không có gì ăn Nhưng em không dám về nhà vì sợ rằng về nhà bố sẽ đánh khi chưa bán được bao diêm nào cả Em rét quá không thể tiếp tục đi được nữa nên đã ngồi vào một xó nhỏ giữa hai bức tường Em quẹt diêm để sưởi ấm Và khi những que diêm được quẹt lên bao mộng tưởng trong đầu em xuất hiện Đến khi em quẹt que diêm thứ
tư thì người bà hiền từ hiện lên Em cầu khẩn bà hãy cho em được đi cùng bà Cuối cùng thì hai bà cháu đã cùng cầm tay nhau bay lên thiên đường nơi mẹ đang ở đó chờ
Tóm tắt tác phẩm Cô bé bán diêm (mẫu 2)
Truyện kể về một cô bé mồ côi mẹ, sống với một ông bố khắc nghiệt và phải đi bán diêm để kiếm sống Vào ngày cuối năm, đã nửa đêm em vẫn không bán được que diêm nào và không dám về nhà Vì quá lạnh nên em đã đốt những que diêm của mình lên để sưởi ấm, mỗi một que đốt lên là một ước mơ của em hiện ra và khi que cuối cùng cháy hết là lúc em lìa đời Ngày đầu năm, mọi người tìm thấy một cô bé đã lạnh cóng với nụ cười nở trên môi
Trang 9Tóm tắt tác phẩm Cô bé bán diêm (mẫu 3)
Đêm giao thừa, trời rét mướt, tuyết rơi, đường phố vắng ngắt và sực nức mùi ngỗng quay Một em bé đầu trần, chân đất đi bán diêm Không ai mua cho em lấy một bao hay
bố thí cho em một đồng nào Vừa đói, vừa rét nhưng em không dám về nhà vì sợ bố đánh Em đã mồ côi mẹ và mất đi người thân yêu em nhất là bà nội Em ngồi nép vào tường giữa hai ngôi nhà Đêm giao thừa càng lạnh giá, em liền đánh liều quẹt một que diêm Bỗng chiếc lò sưởi hiện ra Diêm tắt, lò sưởi biến mất Quẹt que diêm thứ hai, em thấy một bàn ăn thịnh soạn và một con ngỗng quay đang tiến về phía em Diêm tắt, bàn
ăn và con ngỗng biến mất Em quẹt que diêm thứ ba, cây thông Nô-en hiện ra Diêm tắt, cây thông Nô-en biến mất Quẹt que diêm thứ tư: bà nội em hiện lên Sợ diêm tắt,
em vội quẹt hết diêm trong bao Lần thứ năm, cô thấy bà nắm tay mình đi về chầu Thượng đế Đó cũng là lúc cô thấy niềm hạnh phúc Buổi sáng đầu năm, người ta thấy một em bé ngồi giữa những bao diêm, trong đó có một bao đã đốt hết nhẵn Người ta bảo chắc cô bé chết vì rét nhưng đôi má vẫn ửng hồng và đôi môi đang mỉm cười Không ai biết cái điều kì diệu mà em đã thấy trong đêm giao thừa
3 Phương thức biểu đạt
- Tác phẩm Cô bé bán diêm sử dụng phương thức biểu đạt: Tự sự
4 Thể loại
- Tác phẩm Cô bé bán diêm thuộc thể loại: Truyện ngắn
5 Ngôi kể
- Tác phẩm Cô bé bán diêm sử dụng ngôi kể: Ngôi thứ 3
6 Giá trị nội dung tác phẩm Cô bé bán diêm
Tình cảnh đáng thương của cô bé bán diêm nghèo khổ, qua đó thể hiện niềm xót thương, đồng cảm của tác giả với những con người bất hạnh
7 Giá trị nghệ thuật tác phẩm Cô bé bán diêm
Trang 10- Trí tưởng tượng bay bổng
- Đan xen yếu tố thật và mộng tưởng
- Kết hợp tự sự, miêu tả, biểu cảm
- Kết cấu tương phản, đối lập
IV Dàn ý tác phẩm Cô bé bán diêm
I Mở bài
- Nêu một vài nét về tác giả An- đéc- xen: là nhà văn nổi tiếng với thể loại truyện dành cho trẻ em, nhiều truyện ông biên soạn lại từ truyện cổ tích nhưng có nhiều truyện là của ông
- Một vài nét về tác phẩm: là một trong những câu truyện nổi tiếng của ông viết về đề tài thiếu nhi, được viết vào năm 1845, khi tên tuổi của tác giả lừng danh thế giới với trên 20 năm cầm bút
II Thân bài
1 Hình ảnh cô bé bán diêm trong đêm gia thừa giá rét
- Mẹ mất, bà nội cũng qua đời nên cô bé phải sống với bố
- Nhà em rất nghèo phải sống chui rúc tại một xó tối trên gác sát mái nhà
- Bố em khó tính, em luôn phải nghe những lời mắng nhiếc, chửi rủa và phải đi bán diêm để kiếm sống
⇒ Em có hoàn cảnh rất đáng thương, nghèo khổ, cô dơn và đói rét
- Thời gian bán diêm: Đêm giao thừa giá rét
- Không gian : Nơi đường phố, tuyết rơi rét buốt
+ Trời rét , tuyết rơi, giá lạnh thấu xương nhưng em chỉ mặc phong phanh với đôi chân trần
Trang 11+ Những ngôi nhà xinh xắn có dây thường xuân bao quanh ở trên phố còn nhà em thì trong một xó tối tăm
⇒ Những hình ảnh tương phản làm nổi bật lên sự thiếu thốn khổ cực của em cả về mặt vật chất lẫn tinh thần Qua đó lay động sự cảm thương nơi người đọc
2 Các lần quẹt diêm, mộng tưởng và thực tại
- Cô bé bán diêm có năm lần quẹt diêm trong đó có 4 lần quẹt một que và lần cuối cùng là quẹt hết những que diêm còn lại
- Thực tế của em ở trong hoàn cảnh đau khổ nhưng mộng tưởng thì lại vô cùng tươi đẹp
+ Lần 1 quẹt diêm: Em mộng tưởng ra ngôi nhà có lò sưởi⇒ thể hiện mong ước được sưởi ấm
+ Lần 2 quẹt diêm: Em mộng tưởng thấy căn phòng với bàn ăn, có ngỗng quay ⇒ mong ước được ăn trong ngôi nhà thân thuộc với đầy đủ mọi thứ
+ Lần 3 quẹt diêm: Em mộng tưởng thấy cây thông Nô-en và nến sáng lung linh⇒ Mong ước được vui đón tết trong ngôi nhà của mình
+ Lần 4 quẹt diêm: Em thấy bà nội mỉm cười với em ⇒ mong được ở mãi bên bà
+ Lần 5: Em quẹt hết những que diêm còn lại vì em muốn níu bà em lại, bà cầm tay
em rồi hai bà cháu vụt bay- họ về chầu thượng đế
⇒ Thực tại và mộng tưởng xen kẽ nối tiếp nhau lặp lại và có những biến đổi thể hiện
sự mong ước nhưng vô vọng của cô bé.Nhưng ngay cả cái chết cũng được miêu tả một cách thật bay bổng và nhân văn
3 Cái chết thương tâm của cô bé bán diêm
- Cô bé chết giữa đường phố, mọi người đi qua không một ai giúp đỡ em
⇒ Một xã hội lạnh lùng vô cảm, thơ ơ với nỗi bât hạnh của người nghèo
⇒ Tác giả đã dành cho em tất cả niềm cảm thương sâu sắc nhất thể hiện tính nhân văn của tác phẩm
Trang 12III Kết bài
- Khái quát lại vài nét nội dung nghệ thuật và nội dung: Bằng ngòi bút đẫm chất hiện thực và nhân văn tác giả đã đưa người đọc đến sự rung cảm nhất định là niềm cảm thông trước số phận bất hạnh của cô bé bán diêm cũng như thấy được sự thờ ơ của xã hội trước những số phận khó khăn
- Lời khuyên của bản thân: Mỗi chúng ta nên sống một cách rộng lượng, biết yêu thương và san sẻ, biết giúp đỡ người khác để xã hội ngày một tươi đẹp
V Một số đề văn bài Cô bé bán diêm
Đề bài: Cảm nghĩ về nhân vật cô bé bán diêm trong truyện ngắn "Cô bé bán diêm" Cảm nghĩ về nhân vật cô bé bán diêm trong truyện ngắn Cô bé bán diêm – mẫu
1
H.C An-đéc-xen là nhà văn Đan Mạch, sống và viết trong thế kỉ XIX (1805 – 1875) Là một trong những nhà văn viết truyện thiếu nhi nổi tiếng thế giới Các bạn
thiếu nhi trên khắp thế giới hẳn đều rất quen thuộc với các tác phẩm của ông như Nàng
tiên cá, Bầy chim thiên nga, Bộ quần áo mới của hoàng đế, Cô bé bán diêm… Trong
đó câu chuyện Cô bé bán diêm được biết đến phổ biến tại Việt Nam hơn cả
Truyện Cô bé bán diêm đưa người đọc chúng ta vào khung cảnh một đêm giao
thừa giá rét ở đất nước Đan Mạch, Bắc Âu cách đây hơn một trăm năm Em bé gái ấy nhà nghèo, mồ côi mẹ, bà vừa mất, bố sai đi bán diêm kiếm tiền Nhưng với một đứa trẻ, kiếm được đồng tiền thật quá gian nan Đêm giao thừa, em chẳng bán được bao diêm nào Vừa đói:” Em đã đói, có lẽ càng đói hơn khi ngửi thấy mùi ngỗng quay sực nức”… vừa rét: "Cửa sổ mọi nhà đều sáng rực ánh đèn…" đến câu "… đôi bàn tay em
đã cứng đờ ra", em bé thu mình lại trong xó tường"em ngồi nép trong một góc tường, thu đôi chân vào người, mỗi lúc càng thấy rét hơn" của một toà nhà lớn để… ước ao,
mơ tưởng Trước kia, cô bé được sống hạnh phúc bao nhiêu thì bây-giờ bơ vơ, côi cút bấy nhiêu Cả nhà, chỉ có bà là người thương yêu em nhất, là chỗ dựa tinh thần vững chắc nhất giờ không còn nữa Trước kia, đêm giao thừa, em được vui chơi quây quần trong nhà, giờ em phải bơ vơ ngoài phố kiếm sống … Cô bé quẹt que diêm thứ nhất: diêm sáng rực như than hồng Em tưởng chừng như "đang ngồi trước một lò sưởi bằng sắt có những hình nổi bằng đồng bóng nhoáng… Lửa cháy nom đến vui mắt và toả ra hơi nóng dịu dàng" Nhưng, em vừa duỗi chân ra thì "lửa vụt tắt, lò sưởi biến mất"
Trang 13Niềm vui của em cũng vụt tắt Em bần thần quẹt que diêm thứ hai: "Bức tường như biến thành một tấm rèm bằng vải màu Bàn ăn đã dọn, khăn trải bàn trắng tinh, trên bàn toàn bát đĩa bằng sứ quý giá, và có cả một con ngỗng quay… Ngỗng ta nhảy ra khỏi đĩa và mang cả dao ăn, phuốc-sét cắm trên lưng, tiến về phía em bé" Nhưng diêm vụt tắt, trước mặt em chỉ còn là những bức tường dày đặc và lạnh lẽo Em quẹt tiếp que diêm thứ ba: Một cây thông Nô-en hiện lên, "Cây này lớn và trang trí lộng lẫy hơn cây thông mà em đã được thấy năm ngoái qua cửa kính một nhà buôn giàu có Hàng ngàn ngọn nến sáng rực…" Nhưng diêm vụt tắt Tất cả các ngọn nến bay lên, bay lên mãi, rồi biến thành những ngôi sao trên trời
Em liền quẹt luôn que diêm thứ tư thì… bà em hiện lên Em sung sướng reo lên, trò chuyện với bà, xin bà cho đi theo…"cho cháu về với bà, đến giờ phút này, cô bé tội nghiệp ấy đã hết hơi hết sức nhưng ánh sáng và hơi ấm nhỏ bé của những que diêm
đã giúp em có ít phút giây được sống trong một giấc mơ kì diệu Mỗi lần quẹt diêm, đốt lửa là một lần cô bé đói khổ kia ước mơ, khát vọng, những ước mơ của em thật giản dị và ngây thơ, gắn liền với tuổi thơ trong sáng và nhân hậu của em Đó cũng là những ước mơ khát vọng chính đáng mà đáng nhẽ ra em phải có được Nhưng bất hạnh thay, khi em bé được gặp lại bà cũng là lúc em giã từ cõi đời Đoạn kết thúc tác phẩm
kể về cái chết của cô bé bán diêm, thật khiến con người ta đau đớn khôn cùng "Em đã chết vì giá rét trong đêm giao thừa" Người chết trong băng giá từ đêm khuya mà đến rạng sáng đôi má vẫn hồng, đôi môi đang "mỉm cười" Mọi người bảo nhau: "Chắc nó muốn sưởi cho ấm” Đúng vậy, cô bé bán diêm đã chết nhưng đây là một cái chết đẹp, hình hài thể xác chết mà linh hồn, khát vọng của em bé vẫn sống, sống trên đôi má hồng, đôi môi đang mỉm cười, sống trong cánh tượng huy hoàng cùng bà bay lên đón năm mới Cái chết có lẽ sẽ giúp em giải thoát cho những khốn khổ của cuộc đời mà
em phải gánh chịu
Những câu chuyện của An-dec-xen luôn nhẹ nhàng, trong trẻo, toát lên sâu sắc lòng yêu thương con người-nhất là những con người nghèo khổ như cô bé bán diêm Niềm tin, khát vọng về những điều tốt đẹp nhất trên thế gian này sẽ thuộc về con người
Cảm nghĩ về nhân vật cô bé bán diêm trong truyện ngắn Cô bé bán diêm – mẫu
2
Ai đã từng đọc Cô bé bán diêm của nhà văn Đan Mạch An-đéc-xen hẳn sẽ không
thể nào quên những ánh lửa diêm nhỏ nhoi bùng lên giữa đêm giao thừa giá rét gắn với một thế giới mộng tưởng thật đẹp của cô bé nghèo khổ Kết cục câu chuyện thật
Trang 14buồn nhưng sức ám ảnh của những giấc mơ tuyệt đẹp vẫn ắp đầy tâm trí người đọc, người nghe qua những lời kể và sự miêu tả rất cuốn hút của An-đéc-xen
Trong bóng tối và cái rét cắt thịt da của xứ sở Đan Mạch, ta như nhìn thấy rõ một cô bé đôi môi tím tái, bụng đói cồn cào đang lần từng bước chân trần trên hè phố Một cô bé mồ côi khốn khổ, không dám về nhà vì chưa bán được bao diêm nào thì sẽ
bị cha đánh Nhà văn đã tạo ra cảm giác thật sống động khi ông nhập vào những khoảnh khắc tâm trạng của cô bé
Ấn tượng đậm nét đầu tiên khơi lên mối cảm thương chính là hình ảnh cô bé như lọt thỏm giữa cái mênh mông của bóng đêm vào thời khắc sắp giao thừa Khi “mọi nhà đều sáng rực ánh đèn và trong phố sực nức mùi ngỗng quay”, cô bé đã hồi tưởng lại quá khứ tươi đẹp khi bà nội hiền hậu còn sống Ngôi nhà xinh xắn với những dây thường xuân trong những ngày đầm ấm tương phản với thực tại cuộc sống của hai cha con trong một xó tối tăm, sự nghèo khổ kéo theo những lời mắng nhiếc chửi rủa của người cha khi gia sản đã tiêu tán Để nguôi cảm giác lạnh, em đã “ngồi nép trong một góc tường”, “thu đôi chân vào người” nhưng có lẽ chính nỗi sợ hãi còn mạnh hơn giá rét đã khiến em “càng thấy rét buốt hơn” Em không thể về vì biết “nhất định cha em
sẽ đánh em” “Ở nhà cũng rét thế thôi”, điều đáng sợ nhất đối với cô bé không phải là thiếu hơi ấm mà là thiếu tình thương Thật đáng thương khi thân hình bé nhỏ của em phải chống chọi vô vọng với cảm giác giá buốt bên ngoài và cái lạnh từ trong trái tim khiến “đôi bàn tay em đã cứng đờ ra”
Lúc ấy, em chỉ ao ước một điều thật nhỏ nhoi: “Chà! Giá quẹt một que diêm mà sưởi cho đỡ rét một chút nhỉ?” nhưng dường như em cũng không đủ can đảm vì làm như vậy em sẽ làm hỏng một bao diêm không bán được Nhưng rồi cô bé ấy cũng
“đánh liều quẹt một que”, để bắt đầu cho một hành trình mộng tưởng vượt lên thực tại khắc nghiệt Giấc mơ của em bắt đầu từ lúc nhìn vào ngọn lửa: “lúc đầu xanh lam, dần dần biến đi, trắng ra, rực hồng lên quanh que gỗ, sáng chói trông đến vui mắt” Ánh sáng ấy đã lấn át đi cảm giác của bóng tối mênh mông, để hiện lên hình ảnh “một lò sưởi bằng sắt có những hình nổi bằng đồng bóng nhoáng” Niềm vui thích của em đến trong ảo giác “lửa cháy nom đến vui mắt và toả ra hơi nóng dịu dàng” Đó là ước mơ thật đơn giản trong khi thực tế lại phũ phàng “tuyết phủ kín mặt đất, gió bấc thổi vun vút… trong đêm đông rét buốt” Ước ao được ngồi hàng giờ “trước một lò sưởi” cũng biến tan khi “lửa vụt tắt, lò sưởi biến mất” Khoảnh khắc em “bần thần cả người” khi hình dung ra những lời mắng chửi của cha khiến ta phải nao lòng Bóng tối lại phủ lên màu u ám trong tâm hồn em
Trang 15Có lẽ vì vậy, nhà văn đã để em tiếp tục thắp lên que diêm thứ hai, thắp lên niềm vui nhỏ nhoi dù chỉ là trong mộng tưởng Không chỉ phải chống chọi với cái rét, cô bé còn phải cầm cự với cơn đói khi cả ngày chưa có miếng nào vào bụng Bởi thế, ánh sáng rực lên của ngọn lửa diêm đã biến bức tường xám xịt thành “tấm rèm bằng vải màu” Cái hạnh phúc trong những ngôi nhà ấm áp đã đến với em, khi em nhìn thấy:
“Bàn ăn đã dọn, khăn trải bàn trắng tinh, trên bàn toàn bát đĩa bằng sứ quý giá, và có
cả một con ngỗng quay” Giá như tất cả những hình ảnh tưởng tượng biến thành hiện thực thì em sẽ vui sướng biết bao, khi “ngỗng nhảy ra khỏi đĩa” sẽ mang đến cho em bữa ăn thịnh soạn để vượt lên phút đói lả người Nhưng một lần nữa, ảo ảnh lại vụt biến, em lại phải đối mặt với “phố xá vắng teo, lạnh buốt, tuyết phủ trắng xoá, gió bấc
vi vu” Không những thế, em còn chứng kiến sự thờ ơ ghẻ lạnh của những người qua đường, hình ảnh tương phản được nhà văn khắc họa làm ta nhói đau trước em bé bất hạnh
Và một lần nữa, que diêm tiếp theo lại sáng bừng lên, để em được sống trong những giấc mơ đẹp nhất của một em bé Trong một cuộc sống phải từng phút từng giây vật lộn mưu sinh, em đã phải từ giã những niềm vui được đùa chơi của con trẻ Ánh sáng từ que diêm đã toả ra vầng hào quang lộng lẫy, cho em “một cây thông Nô-en”, như đem đến cho em một thiên đường của tuổi thơ: “Hàng ngàn ngọn nến sáng rực, lấp lánh trên cành lá xanh tươi và rất nhiều bức tranh màu sắc rực rỡ như những bức bày trong tủ hàng” Điều trớ trêu nghiệt ngã là tất cả những hình ảnh tươi đẹp ấy em chỉ kịp nhìn nhưng không thể chạm tay vào, bởi lẽ tất cả chỉ là ảo ảnh, như những ngôi sao trên trời mà em không thể với tới Trái tim ta như nghẹn lại cùng lời kể của nhà văn, bởi lẽ em bé đang dần kiệt sức và sắp phải gục ngã trước cái lạnh chết người của
xứ sở bà chúa Tuyết
Đề bài: Phân tích truyện ngắn "Cô bé bán diêm"
Phân tích truyện ngắn Cô bé bán diêm – mẫu 1
An-đéc-xen là nhà kể chuyện cổ tích nổi tiếng của thế giới phương Tây Ngoài
việc sưu tầm ông còn sáng tạo Cô bé bán diêm là một sáng tác độc đáo, một câu
chuyện cổ tích về thời hiện đại, thể hiện tài năng kể chuyện bậc thầy của ông Thời hiện đại ở đây chính là thời đại mà tác giả sống, thời đại mà con người đã biết chế tạo
và sử dụng diêm, con người biết đi lại bằng những cỗ xe song mã, biết tổ chức đón giao thừa với những cây thông Noel lộng lẫy Câu chuyện Cô bé bán diêm kể về xã hội ấy, kể lại cái chết thương tâm của một cô bé nghèo khổ