M uở Đầ Trong th i i ng y nay, Nh n c n o c ng có vai trò nh t nh trongờ đạ à à ướ à ũ ấ đị s phát tri n c a m t qu c gia, c bi t l trong s nghi p c i t v xâyự ể ủ ộ ố đặ ệ à ự ệ ả ổ à d ng n n kinh t . Vi t Nam ang th c hi n công cu c công nghi p hóa –ự ề ế ệ đ ự ệ ộ ệ hi n i hóa t n c v i n n kinh t th tr ng v i nhi u th nh ph n cùngệ đạ đấ ướ ớ ề ế ị ườ ớ ề à ầ tham gia. Trong i u ki n nh v y thì vai trò qu n lý kinh t c a nh n cđ ề ệ ư ậ ả ế ủ à ướ l khách quan, m t nhu c u n i t i c a n n kinh t th tr ng, th hi n à ộ ầ ộ ạ ủ ề ế ị ườ ể ệ ở vi c Nh i u ti t n n kinh thông qua vi c ho ch nh chính sách. Vì v y,ệ à đ ề ế ề ệ ạ đị ậ nâng cao vai trò c a Nh n c trong qu n lý v i u ti t n n kinh t , củ à ướ ả à đ ề ế ề ế đặ bi t l trong quá trình công nghi p hóa – hi n i hóa l v n mang tínhệ à ệ ệ đạ à ấ đề th i s v l t i nghiên c u c a nhi u c p, ng nh, nhi u cán b v sinhờ ự à à đề à ứ ủ ề ấ à ề ộ à viên. Nh n c th c hi n t t vai trò kinh t c a mình m b o cho n nà ướ ự ệ ố ế ủ đả ả ề kinh t t ng tr ng v i hi u qu cao v b n v ng, t o ti n rút ng n quáế ă ưở ớ ệ ả à ề ữ ạ ề đề ắ trình công nghi p hóa, hi n i hóa, tránh nguy c t t h u v u i k p cácệ ệ đạ ơ ụ ậ à đ ổ ị n c kinh t phát tri n trong khu v c v trên th gi i. ây l m t v n ướ ế ể ự à ế ớ Đ à ộ ấ đề l n c n c nghiên c u k l ng, song do ki n th c còn h n ch , b i b iớ ầ đượ ứ ỹ ưỡ ế ứ ạ ế à à vi t n y ch nêu lên nh ng n i dung c b n v m t s th c tr ng vai trò c aế à ỉ ữ ộ ơ ả à ộ ố ự ạ ủ Nh n c i v i công nghi p hóa trong nh ng n m qua, ng th i a raà ướ đố ớ ệ ữ ă đồ ờ đư m t s ý ki n nh m nâng cao vai trò c a Nh n c trong th i gian t i. B iộ ố ế ằ ủ à ướ ờ ớ à vi t ã c ho n th nh d i s h ng d n t n tình c a th y cô giáoế đ đượ à à ướ ự ướ ẫ ậ ủ ầ h ng d n, ng th i c s giúp c a Th vi n tr ng v nhi u t iướ ẫ đồ ờ đượ ự đỡ ủ ư ệ ườ ề ề à li u tham kh o b ích. ệ ả ổ B i vi t n y c chia th nh 2 ch ng, bao g m:à ế à đượ à ươ ồ Ch ng 1ươ : "Tính t t y u khách quan vai trò Nh n c trong trong quáấ ế à ướ trình công nghi p hóa, hi n i hóa". ệ ệ đạ Ch ng 2ươ : Th c tr ng v vai trò c a nh n c trong quá trình CNH-ự ạ ề ủ à ướ H H v nh ng gi i pháp nh m nâng cao vai trò c a nh n c i v i quáĐ à ữ ả ằ ủ à ướ đố ớ trình CNH-H H n c ta trong th i gian t iĐ ở ướ ờ ớ Em xin trân th nh c m n s h ng d n v quan tâm c a th y ã giúpà ả ơ ự ướ ẫ à ủ ầ đ em ho n th nh án n y. à à đề à Em c m n th y!ả ơ ầ 1 1 N i dungộ Ch ng 1ươ Tính t t y u khách quan v vai trò c a Nh n c i v i quá trìnhấ ế à ủ à ướ đố ớ công nghi p hoá hi n i hoá.ệ ệ đạ 1.1. Vai trò c a nh nh n c i v i quá trình CNH-H Hủ à à ướ đố ớ Đ 1. 1. 1 Th c ch t CNH-H H. môi quan h gi a CNH-H H?ư ấ Đ ệ ữ Đ Tr c ây chúng ta cho r ng công nghi p hoá l quá trình trang b k thu tướ đ ằ ệ à ị ĩ ậ hi n i cho to n b n n kinh t qu c dân thay th lao ng th công b ngệ đạ à ộ ề ế ố ế độ ủ ằ lao ng c khí hoá bi n m t n c kém phát tri n th nh m t n c có cđọ ơ ế ộ ướ ể à ộ ướ ơ c u công nông nghi p hi n i khoa h c k thu t tiên ti n. Theo quan ni mấ ệ ệ đạ ọ ĩ ậ ế ệ c a Liên h p qu c công nghi p hoá l m t quá trình phát tri n kinh t trongủ ợ ố ệ à ộ ể ế ó m t b ph n ngu n l c qu c gia ng y c ng l n c huy ng xâyđ ộ ộ ậ ồ ự ố à à ớ đượ độ để d ng c c u kinh t nhi u ngh nh v i công ngh hi n i Các quan ni mự ơ ấ ế ề à ớ ệ ệ đạ ệ nói trên dù cách di n t có th khác nh ng u có n i dung nói chung ó lễ đạ ể ư đề ộ đ à k thu t công ngh hi n i c c u kinh t theo h ng hi n i, n n kinh tĩ ậ ệ ệ đạ ơ ấ ế ướ ệ đạ ề ế t trình phát tri n. đạ độ ể K t h p quan ni m truy n th ng v i quan ni m hi n i H i ngh l n thế ợ ệ ề ố ớ ệ ệ Đạ ộ ị ầ ứ VII ban ch p h nh Trung ng ng C ng s n ã a ra quan ni m m i vấ à ươ Đả ộ ả đ đư ệ ớ ề công nghi p hóa hi n i hoá. Theo t t ng n y công nghi p hoá hi n iệ ệ đạ ư ưở à ệ ệ đạ hoá l quá trình chuy n i c n b n to n di n các ho t ng s n xu t kinhà ể đổ ă ả à ệ ạ độ ả ấ doanh d ch v v qu n lí kinh t xã h i t s n xu t th công l chính sangị ụ à ả ế ộ ừ ả ấ ủ à s d ng ph bi n s c lao ng cùng công ngh , ph ng ti n cùng ph ngử ụ ổ ế ứ độ ệ ươ ệ ươ pháp tiên ti n hi n i d a trên s phát tri n c a công nghi p v ti n bế ệ đạ ự ự ể ủ ệ à ế ộ khoa h c t o ra n ng su t lao ng xã h i cao. Quan ni m trên ã g n côngọ ạ ă ấ độ ộ ệ đ ắ nghi p hoá v i hi n i hoá ng th i xác nh c vai trò c a côngệ ớ ệ đạ đồ ờ đị đượ ủ nghi p trong quá trình công nghi p hoá. ệ ệ Tr c i m i công nghi p hoá c ti n h nh theo c ch c t p trungướ đổ ớ ệ đượ ế à ơ ế ũ ậ bao c p ng y nay chúng ta ti n h nh theo c ch m i ó l c ch th tr ngấ à ế à ơ ế ớ đ à ơ ế ị ườ có s qu n lí c a nh n c theo nh h ng xã h i ch ngh a. Tr c âyự ả ủ à ướ đị ướ ộ ủ ĩ ướ đ công nghi p hoá c hi u l vi c c a nh n c thông qua hai khu v c qu cệ đượ ể à ệ ủ à ướ ự ố doanh v t p th , ng y nay l s nghi p c a to n dân v i s tham gia c a t tà ậ ể à à ự ệ ủ à ớ ự ủ ấ c các th nh ph n kinh t . Chi n l c công nghi p hoá tr c ây l côngả à ầ ế ế ượ ệ ướ đ à nghi p hoá h ng n i thay th nh p kh u l ch y u g n nh cô l p v i thệ ướ ộ ế ậ ẩ à ủ ế ầ ư ậ ớ ị 2 2 tr ng th gi i còn bây gi l chi n l c h ng v xu t kh u trong i uườ ế ớ ờ à ế ượ ướ ề ấ ẩ đ ề ki n m c a v i các n c khác trên th gi i. ệ ở ử ớ ướ ế ớ 1. 1. 2 Vai trò c a nh n c i v i s nghiêp CNH-H H n c ta ủ à ướ đố ớ ự Đ ở ướ a- Xây d ng c c u kinh t h p lí. ự ơ ấ ế ợ C c u kinh t l t ng th các quan h kinh t hay các b ph n h p th nhơ ấ ế à ổ ể ệ ế ộ ậ ợ à c a n n kinh t ;g n v i v trí trình k thu t công ngh quy mô t tr ngủ ề ế ắ ớ ị độ ĩ ậ ệ ỉ ọ t ng ng v i t nh b ph n v m i quan h t ng tác gi a các b ph n g nươ ứ ớ ừ ộ ậ à ố ệ ươ ữ ộ ậ ằ v i i u ki n kinh t xã h i trong t ng giai o n phát tri n nh m th c hi nớ đ ề ệ ế ộ ừ đ ạ ể ằ ự ệ m c tiêu kinh t ã ho ch nh. ụ ế đ ạ đị C u trúc c a c c u kinh t bao g m : ấ ủ ơ ấ ế ồ - C c u ngh nh kinh t . ơ ấ à ế - C c u vùng kinh t ơ ấ ế - C c u gi a th xã, th tr n, th t , th nh ph v ô th ơ ấ ữ ị ị ấ ị ứ à ố à đ ị - C c u th nh ph n kinh t . ơ ấ à ầ ế V c c u ngh nh kinh t . Th nh t, khai thác t t ti m n ng nông lâmề ơ ấ à ế ứ ấ ố ề ă ng nghi p. Th hai y m nh xu t kh u h ng nông lâm thu s n. Th baư ệ ứ đẩ ạ ấ ẩ à ỷ ả ứ phát huy l i th nhân công v truy n th ng s n xu t y m nh s n xu tợ ế à ề ố ả ấ đẩ ạ ả ấ h ng tiêu dùng xu t kh u. Th t c i t o v nâng c p h th ng k t c u hà ấ ẩ ứ ư ả ạ à ấ ệ ố ế ấ ạ t ng ph c v phát tri n c a các ngh nh kinh t . Th n m xây d ng có ch nầ ụ ụ ể ủ à ế ứ ă ự ọ l c m t s c s công nghi p n ng tr ng y u v h t s c c p thi t có i uọ ộ ố ơ ở ệ ặ ọ ế à ế ứ ấ ế đ ề ki n v v n công ngh phát huy nhanh v có hi u qu cao. Th sáu phátệ ề ố ệ để à ệ ả ứ tri n d ch v khai thác có hi u qu l i th v t nhiên. ể ị ụ ệ ả ợ ế ề ự V c c u vùng kinh t t o i u ki n cho t t c các vùng u phátề ơ ấ ế ạ đ ề ệ ấ ả đề tri n trên c s khai thác t t th m nh v ti m n ng c a m i vùng. ể ơ ở ố ế ạ à ề ă ủ ỗ V c c u th t , th xã, th tr n, th nh ph v ô th . Tu i u ki nề ơ ấ ị ứ ị ị ấ à ố à đ ị ỳ đ ề ệ t ng n i, t t c các th xã th tr n u ph i c phát tri n trên c s yừ ơ ấ ả ị ị ấ đề ả đượ ể ơ ở đẩ m nh công nghi p d ch v mang ý ngh a ti u vùng. hình th nh các th t l mạ ệ ị ụ ĩ ể à ị ứ à trung tâm kinh t v n hoá c a m i xã ho c c m xã. ế ă ủ ỗ ặ ụ V c c u th nh ph n kinh t . L y vi c gi i phóng s c s n xu tề ơ ấ à ầ ế ấ ệ ả ứ ả ấ ng viên t i a m i ngu n l c bên trong v bên ngo i cho vi c chuy n d chđộ ố đ ọ ồ ự à à ệ ể ị c c u kinh t theo h ng công nghi p hoá hi n i hoá. Phát huy vai tròơ ấ ế ướ ệ ệ đạ ch o c a kinh t nh n c. ủ đạ ủ ế à ướ b- y m nh cu c cách m ng khoa h c v công ngh hi n i i ôiĐẩ ạ ộ ạ ọ à ệ ệ đạ đ đ v i ti p nh n chuy n giao công ngh m i t n c ngo iớ ế ậ ể ệ ớ ừ ướ à 1. 2 V i dung vai trò c a nh n c ôí v i quá trình CNH_H H– ộ ủ à ướ đ ớ Đ 3 3 1.2.1.Vai trò c a nh n c trong vi c nh h ng c a quá trìnhủ à ư ớ ệ đị ướ ủ công nghi p hoá: ệ Vai trò qu n lí kinh t c a Nh n c b t u t s c n thi tả ế ủ à ướ ắ đầ ừ ự ầ ế ph i ph i h p lao ng chung v do tính ch t xã h i hoá cao c a s nả ố ợ độ à ấ ộ ủ ả xu t quy nh ấ đị L c l ng s n xu t c ng phát tri n trình xã h i hoá c a s nự ượ ả ấ à ể độ ộ ủ ả xu t c ng cao thì ph m vi th c hi n vai trò n y c ng c n thi t vấ à ạ ự ệ à à ầ ế à m c òi h i c a nó c ng ch t ch v nghiêm ng t. ứ độ đ ỏ ủ à ặ ẽ à ặ 4 4 N n kinh t h ng hoá v i c ch th tr ng l b c phát tri nề ế à ớ ơ ế ị ườ à ướ ể t t y u c a kinh t t c p t túc, m t trình xã h i hoá cao c a s nấ ế ủ ế ự ấ ự ộ độ ộ ủ ả xu t. Tu theo trình phát tri n c a l c l ng s n xu t, m c ấ ỳ độ ể ủ ự ượ ả ấ ứ độ t c c a s xã h i hoá s n xu t trong m i n c v trong m iđạ đượ ủ ự ộ ả ấ ỗ ướ à ỗ th i kì m gi a chúng có nh ng quan h t l nh t nh m b o choờ à ữ ữ ệ ỉ ệ ấ đị đả ả n n kinh t phát tri n cân i, khai thác v s d ng có hi u qu cácề ế ể đố à ử ụ ệ ả ngu n l c bên trong c ng nh bên ngo i. S phát tri n không ng ngồ ự ũ ư à ự ể ừ c a l c l ng s n xu t, s tác ng th ng xuyên c a các nhân t tủ ự ượ ả ấ ự độ ườ ủ ố ự nhiên xã h i, kinh t , chính tr v i ngo i l m cho các t l ó luônộ ế ị à đố ạ à ỉ ệ đ luôn thay i. Các quan h t l ó có th phù h p v i yêu c u c ađổ ệ ỉ ệ đ ể ợ ớ ầ ủ quy lu t v tính quy lu t ho t ng khách quan phát tri n kinh t xãậ à ậ ạ độ ể ế h i v t o i u ki n cho kinh t t ng tr ng. Ng c l i các quan h tộ à ạ đ ề ệ ế ă ưở ượ ạ ệ ỉ l ó có th không phù h p v l m cho n n kinh t r i v o tình tr ngệ đ ể ợ à à ề ế ơ à ạ y u kém. c bi t khi các quan h kinh t qu c t c hình th nhế Đặ ệ ệ ế ố ế đượ à v phát tri n thì các ho t ng kinh t trong v ngo i n c xâm nh p,à ể ạ độ ế à à ướ ậ tác ng l n nhau :các ngu n l c bên trong v bên ngo i có th diđộ ẫ ồ ự à à ể chuy n phù h p ho c không phù h p v i yêu c u phát tri n kinh tể ợ ặ ợ ớ ầ ể ế trong n c :quy mô v c c u kinh t có th di chuy n theo h ng ti nướ à ơ ấ ế ể ể ướ ế b , h p lí t i u ho c l c h u b t h p lí n n kinh t c a m i qu c giaộ ợ ố ư ặ ạ ậ ấ ợ ề ế ủ ỗ ố l m t m t xích trong h th ng phân công lao ng qu c t . Tìnhà ộ ắ ệ ố độ ố ế hình ó ã t lên vai các nh n c không ch l ng i b o v tr t tđ đ đặ à ướ ỉ à ườ ả ệ ậ ự xã h i v an ninh qu c gia m còn l ng i hi u bi t quy lu t v nộ à ố à à ườ ể ế ậ ậ ng v phát tri n c a n n s n xu t xã h i, n m v ng v d báođộ à ể ủ ề ả ấ ộ ắ ữ à ự c di n bi n kinh t trong v ngo i n c, có kh n ng s d ng cácđượ ế ế ế à à ướ ả ă ử ụ òn b y kinh t , th ch hoá các chính sách kinh t th nh h th ngđ ả ế ể ế ế à ệ ố các lu t l các quy ch ng b tr c ti t tác ng kh ng ch ho tậ ệ ế đồ ộ để ự ế độ ố ế ạ ng kinh t i ngo i, nh h ng s phát tri n c a các ng nh, cácđộ ế đố ạ đị ướ ự ể ủ à l nh v c, các vùng v các th nh ph n kinh t nh m m b o nhu c uĩ ự à à ầ ế ằ đả ả ầ cân i trong s phát tri n do chính các quy lu t v tính quy lu tđố ự ể ậ à ậ khách quan c a i s ng kinh t quy t nh. Có th kh ng ng r ng,ủ đờ ố ế ế đị ể ẳ đị ằ yêu c u cân i trong s phát tri n c a n n kinh t l c s kháchầ đố ự ể ủ ề ế à ơ ở quan, sâu xa c a vai trò qu n lí Nh n c v kinh t . ủ ả à ướ ề ế 1.2.2. Nh n c t o nh ng ti n th c hi n c ng nghi p hoá: à ướ ạ ữ ề đề để ự ệ ộ ệ 1.2.2.1.Chính sách v v n:ề ố 5 5 Trong quá trình phát tri n kinh t – xã h i chính sách v v n l m tể ế ộ ề ố à ộ trong các y u t quan tr ng thúc y n n kinh t phát tri n. ế ố ọ để đẩ ề ế ể Sau hai cu c chi n tranh kh c li t n c ta b c v o công cu c xây d ngộ ế ố ệ ướ ướ à ộ ự t n c. Th i kì tr c 1986 n c ta h c t p mô hình các n c xã h i chđấ ướ ờ ướ ướ ọ ậ ướ ộ ủ ngh a c xây d ng m t n n kinh t theo c ch k ho ch hoá t p trung. Vĩ ũ ự ộ ề ế ơ ế ế ạ ậ à h u qu l n c ta lâm v o kh ng ho ng tr m tr ng l m phát phi mã, n nậ ả à ướ à ủ ả ầ ọ ạ ề kinh t trì tr . B t u t n m 1986 n c ta th c hi n chính sách i m iế ệ ắ đầ ừ ă ướ ự ệ đổ ớ xây d ng n n kinh t h ng hoá nhi u th nh ph n theo c ch th tr ng nhự ề ế à ề à ầ ơ ế ị ườ đị h ng xã h i ch ngh a. Sau h n m i n m i m i n c ta ã thoát kh iướ ộ ủ ĩ ơ ườ ă đổ ớ ướ đ ỏ kh ng ho ng v có m c t ng tr ng khá. Tuy nhiên th c tr ng n n kinh tủ ả à ứ ă ưở ự ạ ề ế còn r t nhi u i u b t c p nguy c t t h u v n còn ó nh m t thách th c.ấ ề đ ề ấ ậ ơ ụ ậ ẫ đ ư ộ ứ Dân s ông, lao ng nhi u nh ng trình k thu t chuyên môn th p, trìnhố đ độ ề ư độ ĩ ậ ấ công ngh l c h u, c s h t ng cho phát tri n kinh t th p kém. Nh ngđộ ệ ạ ậ ơ ở ạ ầ ể ế ấ ữ i u trên không th m t doanh nghi p hay m t cá nhân có th gi i quy tđ ề ể ộ ệ ộ ể ả ế c m ph i l nh n c. Do ó ph i nâng cao vai trò c a nh n c trongđượ à ả à à ướ đ ả ủ à ướ quá trình công nghi p hoá hi n i hoá nh m a t n c i lên, n n kinhệ ệ đạ ằ đư đấ ướ đ ề t t ng tr ng b n v ng, h n ch nh ng nh c i m c a th tr ng l m tế ă ưở ề ữ ạ ế ữ ượ đ ể ủ ị ườ à ộ t t y u khách quanấ ế 1.2.2.2. Chính sách v phát tri n c ng ngh : ề ể ộ ệ Sau hai cu c chi n tranh kéo d i VI T NAM b c v o công cu cộ ế à ệ ướ à ộ khôi ph c v phát tri n kinh t v i xu t phát i m r t th p v m t côngụ à ể ế ớ ấ đ ể ấ ấ ề ặ ngh . Trình công ngh n c ta nói chung r t th p so v i các n c trênệ độ ệ ướ ấ ấ ớ ướ th gi i. Trong các ng nh công nghi p h th ng máy móc thi t b l c h u tế ớ à ệ ệ ố ế ị ạ ậ ừ 2-4 th h v c hình th nh ch p vá t nhi u ngu n. Các ch tiêu ch y uế ệ à đượ à ắ ừ ề ồ ỉ ủ ế nh m c tiêu hao nguyên nhiên v t li u th ng g p t 1, 5 n 2 l n m cư ứ ậ ệ ườ ấ ừ đế ầ ứ trung bình chung c a th gi i, giá th nh s n ph m cao do nhi u y u tủ ế ớ à ả ẩ ề ế ố nh ng tr c h t l do công ngh l c h u. Trình công ngh l c h u c ngư ướ ế à ệ ạ ậ độ ệ ạ ậ ũ d n n tình tr ng ô nhi m môi tr ng. Trong m t cu c i u tra v tìnhẫ đế ạ ễ ườ ộ ộ đ ề ề tr ng công ngh cho th y ch có kho ng 45% lao ng trong khu v c kinh tạ ệ ấ ỉ ả độ ự ế trung ng v 25% lao ng trong khu v c kinh t a ph ng ã c cươ à độ ự ế đị ươ đ đượ ơ khí hoá t ng hoá. Công ngh l c h u n n hao phí l n n ng l ngự độ ệ ạ ậ đẫ đế ớ ă ượ v nguyên li u hi u qu s d ng thi t b v công ngh th p. à ệ ệ ả ử ụ ế ị à ệ ấ Chính nh ng i u n y ã t o m t s c ép l n i v i nhi m v iữ đ ề à đ ạ ộ ứ ớ đố ớ ệ ụ đổ m i công ngh trong ó chuy n giao công ngh t n c ngo i có ý ngh a vôớ ệ đ ể ệ ừ ướ à ĩ cùng quan tr ng. không ng ng nâng cao n ng l c công ngh trong n cọ Để ừ ă ự ệ ướ thúc y s nghi p phát tri n kinh t ng y 5-12-1988 H i ng Nh n cđẩ ự ệ ể ế à ộ đồ à ướ 6 6 ã thông qua pháp l nh chuy n giao công ngh . i u 1 c a pháp l nh quyđ ệ ể ệ Đ ề ủ ệ nh rõ: “ Nh n c Vi t Nam khuy n khích các t ch c, cá nhân n cđị à ướ ệ ế ổ ứ ở ướ ngo i chuy n giao công ngh v o Vi t Nam trên nguyên t c bình ng, haià ể ệ à ệ ắ đẳ bên cùng có l i. Nh n c Vi t Nam b o m quy n v l i ích h p phápợ à ướ ệ ả đả ề à ợ ợ c a các cá nhân v t ch c n c ngo i chuy n giao công ngh v o Vi tủ à ổ ứ ở ướ à ể ệ à ệ Nam, t o i u ki n thu n l i cho vi c chuy n giao ó ”. ạ đ ề ệ ậ ợ ệ ể đ Chuy n giao có th th c hi n b ng nhi u con ng khác nhau, ể ể ự ệ ằ ề đườ ở n c ta trong quá trình công nghi p hoá hi n i hoá công ngh cướ ệ ệ đạ ệ đượ chuy n giao b ng các kênh th ng m i thông qua các d án u t 100%ể ằ ươ ạ ự đầ ư v n n c ngo i, liên doanh, h p ng h p tác kinh doanh, các doanh nghi pố ướ à ợ đồ ợ ệ t b v n mua thi t b . Lu t u t n c ngo i ban h nh ng y 29-12-1987ự ỏ ố ế ị ậ đầ ư ướ à à à cho phép bên n c ngo i tham gia xí nghi p liên doanh góp v n. Các nhướ à ệ ố à u t c phép chuy n l i nhu n v n c ho c sang n c th ba. K tđầ ư đượ ể ợ ậ ề ướ ặ ướ ứ ể ừ khi th c hi n Lu t u t n c ngo i v pháp l nh chuy n giao công nghự ệ ậ đầ ư ướ à à ệ ể ệ vi c i m i b ng chuy n giao công ngh ã c th c hi n v i quy môệ đổ ớ ằ ể ệ đ đượ ự ệ ớ l n, t c nhanh h n các th i kì tr c khá nhi u. Trình công ngh trongớ ố độ ơ ờ ướ ề độ ệ nhi u l nh v c s n xu t ã có s c i thi n rõ r t. Vi t Nam nh n cề ĩ ự ả ấ đ ự ả ệ ệ ệ ậ đượ nhi u công ngh h n ã có h n 700 công ty t h n 50 qu c gia v vùng lãnhề ệ ơ đ ơ ừ ơ ố à th u t v o Vi t Nam. Ngu n công ngh sôi ng ch y v o Vi t Nam ãổ đầ ư à ệ ồ ệ độ ả à ệ đ có tác d ng kích thích l m sôi ng i s ng công ngh Vi t Nam. Quaụ à độ đờ ố ệ ệ th m nh d án cho th y m t s d án trong các l nh v c d u khí vi nẩ đị ự ấ ộ ố ự ĩ ự ầ ễ thông công ngh chuy n giao v o Vi t Nam thu c lo i hi n i nh t thệ ể à ệ ộ ạ ệ đạ ấ ế gi i. Trong các c s th c hi n các d án n y i u ki n lao ng c nângớ ơ ở ự ệ ự à đ ề ệ độ đượ lên rõ r t, ng i lao ng c gi m nh các công vi c th công, b t ti pệ ườ độ đượ ả ẹ ệ ủ ớ ế xúc v i các y u t nguy hi m c h i. Môi tr ng lao ng c ng c c iớ ế ố ể độ ạ ườ độ ũ đượ ả thi n ít ô nhi m môi tr ng h n tr c. ệ ễ ườ ơ ướ Ng nh vô tuy n vi n thông l ng nh c ánh giá th c hi n có k tà ế ễ à à đượ đ ự ệ ế qu vi c hi n i hoá công ngh i th ng v o s hoá, t ng hoá v aả ệ ệ đạ ệ đ ẳ à ố ự độ à đ d ch v , s d ng v tinh vi n thông m ng truy n d n b ng cáp quang v viị ụ ử ụ ệ ễ ạ ề ẫ ằ à ba b ng r ng, t ng i t ng trên c n c, h th ng thông tin di ng vă ộ ổ đà ự độ ả ướ ệ ố độ à m ng chuy n m ng gói d li u. M ng l i b u chính vi n thông tuy cón ítạ ể ạ ữ ệ ạ ướ ư ễ v s l ng nh ng hi n i t ng thích v i m ng l i các n c phát tri n.ề ố ượ ư ệ đạ ươ ớ ạ ướ ướ ể Th c t qua ng nh vô tuy n vi n thông ã ch ng minh các cán b khoa h cự ế à ế ễ đ ứ ộ ọ công ngh c a chúng ta ho n to n có th l m ch công ngh nh p ho t ngệ ủ à à ể à ủ ệ ậ ạ độ v phát huy hi u qu kinh t k thu t cao. à ệ ả ế ĩ ậ 7 7 Ng nh c khí k t sau khi th c hi n lu t u t n c ngo i v phápà ơ ể ừ ự ệ ậ đầ ư ướ à à l nh chuy n giao công ngh v o Vi t Nam ã v ang d n c ph c h i vệ ể ệ à ệ đ à đ ầ đượ ị ồ à có s t ng tr ng khá. V i các thi t b gia công khuôn m u hi n i c aự ă ưở ớ ế ị ẫ ệ đạ ủ Nh t, Anh, c ng nh công nghi p c khí Vi t Nam ã ch t o ra c cácậ Đứ à ệ ơ ệ đ ế ạ đượ s n ph m dùng cho nh ng công vi c ch bi n thô. Các phân ng nh c khíả ẩ ữ ệ ế ế à ơ nông nghi p, máy công c , máy ph c v các ng nh công nghi p nh có giáệ ụ ụ ụ à ệ ẹ tr s n l ng t ng g p ôi n m 1990. Công ngh trong ng nh i n v thi tị ả ượ ă ấ đ ă ệ à đ ệ à ế b i n thu c lo i tiên ti n trên th gi i. T i công ty o i n nh h p ngị đ ệ ộ ạ ế ế ớ ạ đ đ ệ ờ ợ đồ chuy n giao công ngh v i Th y S ch t l ng công t i n c a công ty tể ệ ớ ụ ĩ ấ ượ ơ đ ệ ủ đạ ch t l ng cao chính xác t 0, 1 tr lên công t t tiêu chu n qu c tấ ượ độ ừ ở ơ đạ ẩ ố ế IEC c khách h ng trong v ngo i n c t mua v i s l ng l n. đượ à à à ướ đặ ớ ố ượ ớ Nhìn chung các ngu n công ngh nh p ã c i thi n công ngh trongồ ệ ậ đ ả ệ ệ n c nâng cao ch t l ng, a d ng m u mã, góp ph n nâng cao kim ng chướ ấ ượ đ ạ ẫ ầ ạ xu t kh u c a Vi t Nam. áng giá trình công ngh không ch d a trênấ ẩ ủ ệ Đ độ ệ ỉ ự ph n c ng l thi t b vì thi t b ch l m t trong b n y u t c u th nh kháiầ ứ à ế ị ế ị ỉ à ộ ố ế ố ấ à ni m công ngh ó l thi t b , con ng i, thông tin, qu n lí. Bi t phát tri nệ ệ đ à ế ị ườ ả ế ể ng b 3 y u t còn l i thì dù thi t b ch a ph i l tiên ti n nh t v n cóđồ ộ ế ố ạ ế ị ư ả à ế ấ ẫ th t o ra c hi u qu kinh t xã h i cao nh Ngh quy t Trung ng 7ể ạ đượ ệ ả ế ộ ư ị ế ươ nêu rõ “ phát huy ngu n l c con ng i l m y u t c b n cho s phát tri nồ ự ườ à ế ố ơ ả ự ể nhanh v b n v ng ”. B ng nhi u ngu n khác nhau chùng ta ã có trong tayà ề ữ ẵ ề ồ đ l ng thi t b công ngh tr giá h ng ch c ng n t ng. ượ ế ị ệ ị à ụ à ỉ đồ Tuy v y th i gian u i v o h p tác v u t vi c i m i côngậ ờ đầ đ à ợ à đầ ư ệ đổ ớ ngh còn ch a kh quan, y u t chuy n giao công ngh trong các liên doanhệ ư ả ế ố ể ệ còn th p, th m chí không tr ng h p nh p c các thi t b l c h u th i lo iấ ậ ườ ợ ậ ả ế ị ạ ậ ả ạ gây nh h ng môi tr ng l m vi c v s c kh o công nhân. M t cu c kh oả ưở ườ à ệ à ứ ẻ ộ ộ ả sát v i h n 700 thi t b , 3 dây chuy n nh p t i 42 nh máy 76% s máy m iớ ơ ế ị ề ậ ạ à ố ớ nh p thu c th h nh ng n m 1950-1960 70% s máy nh p ã h t kh u haoậ ộ ế ệ ữ ă ố ậ đ ế ấ 50% l máy c tân trang. Do s d ng nhi u máy móc quá l c h u c tính à ũ ử ụ ề ạ ậ ướ ở Vi t Nam hi n nay có kho ng 300-400ệ ệ ả th ng t t d n n ch t ng i vươ ậ ẫ đế ế ườ à h n 20000 tai n n ngh nghi p x y ra m i n m. Nhi u c s không x líơ ạ ề ệ ả ỗ ă ề ơ ở ử ch t th i trong s n xu t c ng gây nguy h i tr c ti p cho ng i lao ng vấ ả ả ấ ũ ạ ự ế ườ độ à gây ô nhi m môi tr ng xung quanh. Ví d công ty b t ng t Vê an do tr cễ ườ ụ ộ ọ đ ự ti p th i n c th i công nghi p có ch a ch t c không qua x lí v o sôngế ả ướ ả ệ ứ ấ độ ử à Th V i gây ô nhi m n ng, lúa ven sông b úa v ng v l m ch t tôm cáị ả ễ ặ ở ị à à à ế h ng lo t c a b con ng dân trên di n tích h ng tr m ha. Nguyên nhân chà ạ ủ à ư ệ à ă ủ y u c a tình hình trên l phía Vi t Nam thi u thông tin v các lo i côngế ủ à ệ ế ề ạ 8 8 ngh c n thi t có th chuy n giao v nh ng tiêu c c n y sinh trong quá trìnhệ ầ ế ể ể à ữ ự ả chu n b v th c h nh chuy n giao công ngh . Ngo i ra còn nhi u nhân tẩ ị à ự à ể ệ à ề ố khác t o s c c n nh t nh i v i chuy n giao công ngh Vi t Namạ ứ ả ấ đị đố ớ ể ệ ở ệ - C s v t ch t ph c v cho quá trình chuy n giao công ngh ch aơ ở ậ ấ ụ ụ ể ệ ư c nâng c p n m c c n thi t. đượ ấ đế ứ ầ ế - Các ho t ng h tr chuy n giao công ngh , o t o b i d ng laoạ độ ỗ ợ ể ệ đà ạ ồ ưỡ ng c ng ch a c t ng c ng. độ ũ ư đượ ă ườ - Chuy n giao công ngh không ch l v n k thu t n thu n m nóể ệ ỉ à ấ đề ĩ ậ đơ ầ à còn liên quan n v n công n vi c l m, thu nh p c a công nhân viên nênđế ấ đề ă ệ à ậ ủ thông th ng các doanh nghi p ít dám i m i tri t . ườ ệ đổ ớ ệ để - S h n ch v v n c ng l m gi m t c , gi m quy mô v hi u quự ạ ế ề ố ũ à ả ố độ ả à ệ ả c a chuy n giao công ngh . Vì Nh n c h n ch c p v n, nên doanhủ ể ệ à ướ ạ ế ấ ố nghi p ch còn liên doanh v i n c ngo i v vay v n c a chính i tác liênệ ỉ ớ ướ à à ố ủ đố doanh nh m chuy n giao công ngh . Trong tr ng h p n y phía VI T NAMằ ể ệ ườ ợ à ệ th ng ph i ch p nh n nh ng công ngh có trình k thu t không cao doườ ả ấ ậ ữ ệ độ ĩ ậ chính i tác chuy n giao ho c gi i thi u. đố ể ặ ớ ệ - Th c l c cán b khoa h c không ít nh ng ch a m nh. Vi t Nam cóự ự ộ ọ ư ư ạ ệ kho ng 10000 cán b i h c trên 1 tri u dân. S cán b khoa h c công nghả ộ đạ ọ ệ ố ộ ọ ệ v các ngh nh khoa h c k thu t ch chi m 15, 4% trên t ng s . Ch t l ngề à ọ ĩ ậ ỉ ế ổ ố ấ ượ o t o cán b khoa h c th p, ch a c c p nh t tri th c hi n i c a thđà ạ ộ ọ ấ ư đượ ậ ậ ứ ệ đạ ủ ế gi i, thi u cán b ch ch t th c hi n nh ng ch ng trình nghiên c u khoaớ ế ộ ủ ố ự ệ ữ ươ ứ h c có tình t phá cao. L c l ng chuyên gia th ng ch n m lí thuy t mọ độ ự ượ ườ ỉ ắ ế à thi u th c h nh. ế ự à Ngh quy t 26-NQ/TW ng y 30/3/1991c a B Chính tr Ban ch p h nhị ế à ủ ộ ị ấ à Trung ng ng v khoa h c ã ch rõ : i ng cán b khoa h c ôngươ Đả ề ọ đ ỉ độ ũ ộ ọ đ nh ng không ng b thi u nh ng cán b khoa h c th o công ngh gi iư đồ ộ ế ữ ộ ọ ạ ệ ỏ qu n lí. Vi c o t o, bôì d ng v s d ng cán b khoa h c còn nhi uả ệ đà ạ ưỡ à ự ụ ộ ọ ế thi u sót. u t t i chính cho công ngh c a Nh n c th p. ế Đầ ư à ệ ủ à ướ ấ Ngh quy t 26/NQ-TW ng y 30/3/1991 c u b chinhd tr ã nêu rõ :ị ế à ả ộ ị đ “t ng m nh u t cho cho các ho t ng khoa h c v công ngh t nhi uă ạ đầ ư ạ độ ọ à ệ ừ ề ngu n ”. Phát bi u t i H i ngh l n 7 ban ch p h nh Trung ng ng khoáồ ể ạ ộ ị ầ ấ à ươ Đả VII, T ng bí th M i nh n m nh “ ph i có u t tho áng vổ ư Đỗ ườ ấ ạ ả đầ ư ả đ ề ph ng di n t i chính thì m i có th t o ra ti m l c m nh v khoa h c vươ ệ à ớ ể ạ ề ự ạ ề ọ à công ngh ”. Chi phí bình quân cho m t h ng n m cho m i cán b khoa h cệ ộ à ă ỗ ộ ọ v công ngh t ngân sách VI T NAM ch t 1000 USD so v i m c bìnhà ệ ừ ở ệ ỉ đạ ớ ứ quân trên th gi i l 55324 USD. i u ó có nhi u nguyên nhân do khó kh nế ớ à Đ ề đ ề ă 9 9 chung c a n n kinh t , do s eo h p c a ngân sách. Song c n nh n m nh lủ ề ế ự ẹ ủ ầ ấ ạ à c ch qu n lí huy ng còn mang n ng tính t p trung quan liêu, kém hi uơ ế ả độ ặ ậ ệ qu . ả có th tránh c nguy c tr th nh b i th i công ngh VI TĐể ể đượ ơ ở à ả ả ệ ệ NAM c n có nh ng chính sách c th c ho ch nh m t cách c thầ ữ ụ ể đượ ạ đị ộ ụ ể thích h p v i nh ng yêu c u m i ho n c nh m i. ợ ớ ữ ầ ớ à ả ớ Tr c th c tr ng trên vi c nghiên c u các bi n pháp, chính sách ướ ự ạ ệ ứ ệ để t ng c ng hi u qu i m i v qu n lí công nh nh p c ng có ý ngh aă ườ ệ ả đổ ớ à ả ệ ậ à ĩ quy t nh s th nh công c a công cu c công nghi p hoá hi n i hoá tế đị ự à ủ ộ ệ ệ đạ đấ n c. Ngo i các lu t v pháp l nh ã có nh lu t u t n c ngo i, phápướ à ậ à ệ đ ư ậ đầ ư ướ à l nh chuy n giao công ngh , pháp l nh b o h s h u quy n công nghi pệ ể ệ ệ ả ộ ở ữ ề ệ ã có m t s v n b n c a Chính ph . Nh ng v n còn thi u nh ng v n b nđ ộ ố ă ả ủ ủ ư ẫ ế ữ ă ả c th v i u quan tr ng l các v n b n ã có ch a c ch p h nhụ ể à đ ề ọ à ă ả đ ư đượ ấ à nghiêm túc. Tr c h t Nh n c ph i gi c vai trò ki m soát ch t chướ ế à ướ ả ữ đượ ể ặ ẽ i v i vi c i m i thi t b b ng con ng nh p. Nh n c c n chđố ớ ệ đổ ớ ế ị ằ đườ ậ à ướ ầ ủ ng u t ho c khuy n khích u t có nh ng doanh nghi p độ đầ ư ặ ế đầ ư để ữ ệ đủ m nh th c hi n công vi c phân bi t th t gi t t x u, t p h p phân tích,ạ ự ệ ệ ệ ậ ả ố ấ ậ ợ t ng h p thông tin v thi t b công ngh th gi i t các kênh có th có. Vi cổ ợ ề ế ị ệ ế ớ ừ ể ệ ki m soát l c p bách nh ng ph i m b o tính khách quan v ch t ch . ể à ấ ư ả đả ả à ặ ẽ Trong giai o n u vi c chuy n giao v n l nh p v thích nghi v iđ ạ đầ ệ ể ẫ à ậ à ớ công ngh nh p. Vì v y công tác nghiên c u tri n khai v o t o cán bệ ậ ậ ứ ể à đà ạ ộ c ng t p trung theo h ng n y, áp d ng có hi u qu công ngh nh p c ng lũ ậ ướ à ụ ệ ả ệ ậ ũ à th nh qu khoa h c áng bi u d ng v kính tr ng. Theo kinh nghi mà ả ọ đ ể ươ à ọ ệ nhi u n c, phát huy hi u qu công ngh nh p có th th c hi n sao chépề ướ để ệ ả ệ ậ ể ự ệ nhân b n v a ti t ki m ngo i t v nâng cao trình thi t k ch t o,ả ừ ế ệ ạ ệ ưà độ ế ế ế ạ thi t b có th c c i ti n nâng cao tính n ng a n ng su t hi u qu caoế ị ể đượ ả ế ă đư ă ấ ệ ả h n. ó c ng chính l quá trình nâng cao n ng l c n i t i c a công nghi pơ Đ ũ à ă ự ộ ạ ủ ệ trong quá trình chuy n giao công ngh . ể ệ 1.2.2.3.Chính sách v i ngo i: ề đố ạ Công tác i ngo i ã giúp các n c t i u chuy n sang i vđố ạ đ ướ ừ đố đầ ể đố à m ra nhi u c h i phát tri n kinh t – xã h i. ng th i t o i u ki nở ề ơ ộ để ể ế ộ Đồ ờ ạ đ ề ệ các qu c gia trong ó có Vi t Nam t o ra nhi u h ng hoá. để ố đ ệ ạ ề à i v i n c ta trong quá trình th c hi n công nghi p hoá hi n iĐố ớ ướ ự ệ ệ ệ đạ hoá t n c t o ra s phát tri n kinh t t g m t n c có n n kinh tđấ ướ để ạ ự ể ế ừ ộ ướ ề ế l c h u tr th nh m t qu c gia có t c phát tri n kinh t cao. Do ó chínhạ ậ ở à ộ ố ố độ ể ế đ sách i ngo i ph i t lên h ng u. đố ạ ả đặ à đầ 10 10 [...]... cảnh quốc tế Từ những kinh nghiệm của các nước, nhà nước có những chính sách thực hiện công nghiệp hoá một cách có hiệu quả Chương 2 Thực trạng về vai trò của nhà nước trong quá trình công nghiệp hoá hiện đại hoá thời gian qua và một số giải pháp nhằm nâng cao vai trò của nhà nước đối với quá trình CNH – HĐH ở nước ta trong thời gian tới 2.1 Thực trạng về vai trò của nhà nước trong quá trình CNH – H ĐH... Thực trạng về xác định mục tiêu, định hướng cho bước đi của CNH – HĐH Vai trò kinh tế của Nhà nước là vai trò không th ể thiếu được c ủa m ỗi Nhà nước trong sự nghiệp phát triển kinh tế của đất n ước, Vai trò c ủa Nh à nước được biểu hiện ở các nội dung sau: Thứ nhất, Nhà nước có vai trò định hướng sự phát triển kinh tế Vai trò quản lí của Nhà nước trong nền kinh tế thị trường được thể hiện trước hết...11 1.2.3 Vai trò của nhà nước trong việc tổ chức thực hiện CNH-HĐH : Đẩy mạnh cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại đi đôi với tiếp nhận chuyển giao công nghệ mới từ nước ngoài Việc nghiên cứu các mô hình và kinh nghiệm của các nước trong quá trình cộng nghiệp hoá rất cần thiết cho chúng ta Mỗi mô hình cụ thể và những kinh nhgiệm cụ thể đều xuất phát từ điều kiện cụ thể của mỗi nước trong... trong nước hướng dẫn tiêu dùng trong n ước v à l à nguòn thu khá cho ngân sách nhà nước Số thu hút về thuế xuất nhập khẩu tăng nhanh qua các năm và giữ vị trí quan trọng trong tổng số thu v ề thuế : 19% năm 93, 26, 4% năm 1994 2.2 Một số giải pháp nhằm nâng cao vai trò của Nhà nước đối với quá trình công nghiệp hoá hiện đại hoá nước ta thời gian tới - Để thúc đẩy sự phát triển của thị trường tài chính... sách đối với đầu tư trong nước và đầu tư nước ngoài xoá bỏ sự phân biệt về thuế giá và cước dịch v ụ đối v ới đầu tư nước ngoài Tăng cường thu hút vốn đầu tư nước ngoài bằng các chính sách thông thoáng ưu đãi hơn Đổi mới và đẩy nhanh quá trình chuyển giao công nghệ Trong lĩnh vực này vai trò nhà nước cần thể hiện rõ ở các mặt sau : - Xác định những tiêu chuẩn rõ ràng những giới hạn nhất định đối với công. .. một công cụ cực kì sắc bén và trước hết l à chính sách tài chính tiền tệ tín dụng, chính sách thương mại và thuế quan, chính sách công nghệ và chuyển giao công nghệ Thứ tư, sự kiểm soát của Nhà nước đối với các hoạt động kinh tế Kiểm soát là nhằm thiết lập các trật tự kỉ cương trong hoạt động kinh tế, bảo vệ tài sản quốc gia, lợi ích của người lao động và góp phần thực hiện công bằng xã hội, Nhà nước. .. tiến bộ đi đôi với quản lí chặt chẽ công nghệ nhập l ường trước và ngăn chặn các hậu quả tiêu cực lâu dài Việt Nam phải tìm cách để tiếp cận với thị trường công nghệ thế giới Hiện nay các công ty xuyên quốc gia là người chủ thật sự của công nghệ hiện đại Các công ty này giữ một vai trò rất lớn trong chuyển giao công nghệ sang các nước đang phát triển Do vậy Việt Nam cần tiếp cận với các công ty này để... hậu thiếu tình khả thi thay vào đó là các văn bản mới phù hợp chung với xu hướng chung của thương m ại quốc tế, đồng thời có tính khả thi cao hơn đã giảm được những tranh ch ấp không đáng có giữa các doanh nghiệp với nhau và giữa doanh nghiệp với cơ quan quản lí nhà nước, giữa các doanh nghiệp nhà nước với các bạn hàng Hàng xuất khẩu của Việt Nam chủ yếu là l ương th ực nguyên nhiên liệu, khoáng sản... được đầu tư vào xây dựng nhà ở do đó phần chi cho đầu tư phát triển kinh tế còn thấp Trong 5 năm 1991- 1995 ước tính huy động vốn nguốn vốn đầu tư cho phát triển của to àn xã hội đạt 1516 tỉ USD trong đó Nhà nước chiếm 43% (bao gồm đấu t ư t ừ ngân sách Nh à nước tín dụng đầu tư Nhà nước và doanh nghiệp Nhà nước tự đầu t ư ) phần vốn từ đầu tư trực tiếp nước ngoài chiếm 37% đầu tư của dân l à 17 18 20%... hệ thống thông tin kinh tế, khoa học công nghệ, các dự báo về mặt hàng giá cả các nhu cầu của thị trường trong và ngoài nước 11 12 Xây dựng mới và nâng cấp dần cơ sở hạ tầng cùng với sự phát triển của kinh tế hàng hoá Bao gồm cơ sở hạ tầng về tài chính tiền tệ và cơ sở hạ tầng xã hội Thứ ba, Nhà nước điều tiết thị trường bằng các công cụ như : Pháp luật:quản lí Nhà nước trong nền kinh tế thị trường chủ . t y u khách quan vai trò Nh n c trong trong quáấ ế à ướ trình công nghi p hóa, hi n i hóa& quot;. ệ ệ đạ Ch ng 2ươ : Th c tr ng v vai trò c a nh n c trong. Đ Vai trò kinh t c a Nh n c l vai trò không th thi u c c a m iế ủ à ướ à ể ế đượ ủ ỗ Nh n c trong s nghi p phát tri n kinh t c a t n c,. Vai trò c a Nhà