MRI trong K vuVAI TRÒ CỘNG HƯỞNG TỪ (MRI) TRONG UNG THƯ VÚ pdf

Bắt thuốc trong khối• Bắt thuốc trung tâm Không đồng nhất, viền, vách bắt thuốc, bắt thuốc trung tâm là đặc điểm của tổn thương ác tính Bắt thuốc dạng viền PPV, 70 -87,5% gợi ý ung thư

VAI TRÒ CỘNG HƯỞNG TỪ (MRI)

TRONG UNG THƯ VÚ

Ths BS LÊ VĂN PHƯỚC

BS ĐÀO THỊ THÙY TRANG Khoa CĐHA – BV Chợ Rẫy

UNG THƯ VÚ

Ung thư vú Phổ biến và gây tử vong hàng đầu ở phụ nữ các nước công nghiệp

Theo nguyên cứu ung thư thế giới vào 1998 thì ung thư

vú đứng đầu, chiếm 21% trong tổng số các loại ung thư ở phụ nữ trên toàn thế giới và tần suất ung thư vú ở phụ nữ

UNG THƯ VÚ

Một điều quan trọng  Phát hiện sớm, đánh giá giai

đoạnCải thiện đáng kể tiên lượng bệnh.

Chẩn đoán hình ảnh đặc biệt cộng hưởng từ (MRI) là rất

quan trọng nhằm tầm soát phát hiện ra khối u ở giai đoạn sớm, đánh giá giai đoạn u, theo dõi sau điều trị

MRI vú

• Chẩn đoán ung thư vú

• Vai trò MRI vú

Các dấu hiệu hình ảnh giúp chẩn đoán

• Hình thái

• Các bắt thuốc

– Bắt thuốc trong khối

– Bắt thuốc không dạng khối

– MRI động học

Hình thái

• Hình dạng: tròn, bầu dục, đa thùy, không đều

• Đường bờ: đều, không đều, tua gai

Bờ gai gợi ý ung thư với PPV 91-93,75%,

bờ không đều là 32%  

Bờ tua gai

Magn Reson Imaging Clin N Am 18 (2010) 171–185

Bắt thuốc trong khối

• Bắt thuốc trung tâm

Không đồng nhất, viền, vách bắt thuốc, bắt thuốc trung tâm là đặc điểm của tổn thương ác tính

Bắt thuốc dạng viền (PPV, 70 -87,5%) gợi ý ung thư nhiều hơn bắt thuốc không đồng nhất Không bắt thuốc có giá trị tiên đoán âm 100%

Bắt thuốc không đồng nhất

Magn Reson Imaging Clin N Am 14 (2006) 293–303

Bắt thuốc viền

Vách bên trong bắt thuốc

Magn Reson Imaging Clin N Am 14 (2006) 293–303

Bắt thuốc trung tâm

Bắt thuốc không dạng khối

• nhiều vùng (multiple regions)

• lan tỏa (diffuse)

Cách bắt thuốc

• đồng nhất

• không đồng nhất

• chấm gồm nhiều nốt nhỏ (1-2mm) (stippled)

• đám gồm nhiều đám 

hoặc nốt hợp lại (clumped)

• lưới là một mô hình đuôi gai (reticular)

Bắt thuốc dạng ống nghi ngờ nhiều ung thư biểu mô ống tuyến tại chỗ (DCIS) với PPV từ 24 đến 67%

Bắt quang dạng đám liên quan với DCIS

Bắt thuốc dạng đường Bắt thuốc dạng ống

Bắt thuốc dạng phân thùy

Magn Reson Imaging Clin N Am 14 (2006) 293–303

Bắt thuốc dạng đám (clumped) phân bố theo ống

Đường cong động học

Loại 1 : Tăng chậm và tiếp tục tăng theo thời gian

Đây là kiểu đường cong lành tính (83% lành tính, 9%

ác tính)

Loại 3 : Tăng nhanh lúc đầu, sau đó dừng và giảm theo

thời gian trong giai đoạn muộn Một tổn thương loại này thì 29-77% là ác tính

Loại 2 : Trung gian: tăng chậm hoặc nhanh chóng ban

đầu theo sau bình ổn trong thì muộn

Nguy cơ đường cong loại 2 là ác tính nằm ở giữa 9% (đường loại 1) và 29-77% (đường loại 3)

Ung thư ống thâm nhiễm

Vai trò của MRI vú

• Vai trò cơ bản của MRI vú là phát hiện ung thư

mà các khảo sát thông thường (nhủ ảnh, siêu âm) không rõ.

• MRI vú đánh giá tốt nhất đối với: ung thư đã biết, nghi ngờ ung thư hoặc khả năng ung thư cao

Vai trò của MRI vú

• Trong đánh giá trước mổ bệnh nhân đã biết

ung thư, MRI có thể phát hiện nhiều ổ -

multifocal (trong ¼ vú) hoặc nhiều trung tâm – multicentric (trong các ¼ khác nhau) mà

không nghi ngờ trước đó giúp xác định chính xác giai đoạn

• Lý do thuyết phục nhất để làm MRI đánh giá trước mổ là phát hiện được ung thư đồng thời

ở vú đối bên

Nhủ ảnh: âm tính

Siêu âm: nghi ngờ tổn thương tại ¼ trên ngoài, sinh thiết: K xâm lấn

MRI: phát hiện thêm một ung thư xâm lấn phía dưới trong cùng ¼ vú

Điều trị: cắt rộng với bờ âm tính

Ung thư nhiều ổ

Magn Reson Imaging Clin N Am 18 (2010) 57–74

Nhủ ảnh: âm tính

Siêu âm: phát hiên hai khối gần nhau

MRI: phát hiện nhiều khối cách xa hơn 8cm

Sinh thiết hai tổn thương xa nhau nhất được thực hiện để xác định cần đoạn nhủ

Ung thư nhiều trung tâm

BN nữ 46 tuổi đã đoạn nhủ đối bên.

MRI tầm soát phát hiện nhiều khối nghi ngờ trên vú còn lại, được chứng

minh là ung thư nhiều trung tâm vú đối bên

Nhủ ảnh: âm tính

Ung thư nhiều trung tâm vú đối bên

Magn Reson Imaging Clin N Am 18 (2010) 57–74

Tầm soát đối bên ở BN nữ 35 tuổi có u sờ thấy ở vị trí 12 giờ vú trái

Nhủ ảnh: âm tính, siêu âm: dương tính

A Vú trái: ung thư ống tuyến xâm lấn biệt hóa kém 1.5cm đã biết

B Vú phải: siêu âm không nghi ngờ có tổn thương, MRI phát hiện ung thư ống

tuyến xâm lấn biệt hóa kém 1.6cm

Tầm soát vú đối bên

Vai trò của MRI vú

• MRI có thể phát hiện mô u còn lại trên bệnh nhân có bờ phẫu thuật dương tính khi điều trị bảo tồn vú

• Đối với những bệnh nhân ung thư phát triển tại chỗ không thể mổ được, MRI có thể cung cấp thông tin để đánh giá đáp ứng với hóa trị

hỗ trợ

• Nghi ngờ tái phát có thể xác định bằng MRI

BN 42 tuổi có khối u vú yêu cầu bác sĩ thẩm mỹ phẫu thuật bảo tồn

Sinh thiết rộng xác định ung thư tiểu thùy xâm lấn với bờ dương tính

Nhủ ảnh: không phát hiện gì đặc biệt

MRI: phát hiện khoang dịch với mức dịch khí và phần u còn lại bắt thuốc quanh

khoang dịch Sinh thiết qua siêu âm xác định ung thư

Đoạn nhủ: thấy 7cm mô u còn lại

U còn lại / BN có bờ phẫu thuật (+)

Đáp ứng hoàn toàn với hóa trị hỗ trợ

A BN 48 tuổi với ung thư ống tuyến xâm lấn 4cm biệt hóa trung bình đến kém được hóa trị giúp thu nhỏ u để điều trị bảo toàn

B 3 tháng sau: không thấy mô u còn lại bắt thuốc

Phẫu thuật: phát hiện nhiều ổ nhỏ ung thư xâm lấn  MRI đánh giá đáp ứng quá cao Tuy nhiên, điều trị bảo tồn được thực hiện với bờ phẫu thuật (-)

Magn Reson Imaging Clin N Am 18 (2010) 57–74

BN 68 tuổi có u xâm lấn 0.6cm được điều trị bảo tồn cách đây 2 năm với

bờ phẫu thuật sạch

MRI đầu tiên sau phẫu thuật phát hiện khối u nghi ngờ tái phát

 Đoạn nhủ được thực hiện

Tái phát

Vai trò của MRI vú

• MRI được chỉ định tuyệt đối ở bệnh nhân có di căn hạch nách mà không biết ung thư nguyên phát

• MRI dùng để tầm soát những bệnh nhân có

nguy cơ cao

U nguyên phát không biết / hạch nách

BN nữ 47 tuổi có hạch nách trái với nhủ ảnh, siêu âm và lâm sàng âm tính

MRI: phát hiện một khối không đều tại phần thấp của vú

Sinh thiết bằng kim được thực hiện và giải phẫu bệnh là ung thư ống tuyến xâm lấn 1cm

Tần soát / BN nguy cơ cao

A Ung thư ống tuyến xâm lấn chưa di căn hạch ở BN 34 tuổi có tiều sử gia

đình nguy cơ cao với ung thư vú

B Ung thư ống tuyến tại chỗ ở BN 52 tuổi với tiền sử bản thân là ung thư

ống tuyến xâm lấn đối bên cách đây 8 năm

Bắt thuốc dạng đường mới xuất hiện trên MRI được sinh thiết  DCIS

Magn Reson Imaging Clin N Am 18 (2010) 57–74

Những kỹ thuật mới

• Sinh thiết vú qua hướng dẫn của MRI

• MRS

Kết luận

• MRI vú đã trở thành một phương pháp toàn diện trong hình ảnh học tuyến vú

• Chỉ định đã trở nên rõ ràng hơn

• Những ứng dụng mới có thể cải thiện khả

năng chẩn đoán, điều trị cho bệnh nhân và tiên lượng cuối cùng của bệnh nhân

Tài liệu tham khảo

• PGS Nguyễn Chấn Hùng Ung thư học nội khoa NXB Y học TP.HCM 2004 trang 18-193

• Elizabeth A Morris Diagnostic Breast MR Imaging: Current Status and Future Directions Magn Reson Imaging Clin N Am

18 (2010) 57–74

• Elizabeth A Morris Breast MR Imaging Lexicon Updated

Magn Reson Imaging Clin N Am 14 (2006) 293–303

• Virginia Molleran, Mary C Mahoney The BI-RADS Breast

Magnetic Resonance Imaging Lexicon Magn Reson Imaging Clin N Am 18 (2010) 171–185