Làm thế nào để đánh giá hiệu quả ngoài và hiệu quả trong đề án đào tạo nghề cho lao động nông thôn đề xuất cơ sở lý luận để xây dựng hệ thống giám sát, đánh giá đề án

NGHIEN cuu TRAO DOI f '''' ^ l Lam the nao de danh gia hieu qua ngoai va hieu qua trong DE AN D A O TAO NjGHE CHO LAO DONG NONG THON Di XUAT Cf St It l i D[ m m i THONG GIAM SAT, DANH GIA D( AN T6MTAT Oe[.]

: f ' ^ l

Lam the nao de danh gia hieu qua ngoai va hieu qua trong

DE AN D A O T A O NjGHE CHO LAO DONG NONG THON

Di XUAT Cf St It l i D[ m m i THONG GIAM SAT, DANH GIA D( AN

T6MTAT

Oe an Oao tao nghe cho lao ddng ndng thdn vdi

mue tieu binh quan hang nam dao tao nghe cho

khoang 1 trieu lao ddng ndng thdn; Nang cao chat

luong va hieu qua dao tao n g h i , nham tao viec lam,

tang thu nhap cho lao ddng ndng thdn; Gdp phan

chuyen djch ca cau lao ddng va ca cau kinh te, phue

vu sp nghiep cong nghiep hoa, hien dai hda ndng

nghiep, ndng thdn Trong bai nay tac gia muon

lam rd khai niem, cd sd ly luan he thong giam sat

va danh gia De an djnh hudng theo k i t qua do: (1)

Cac thuat ngCf ve hieu q u i ngoai, hieu qua trong

va cac thuat ngU lien quan p h l i dupc lam rd, (2) O l

an va k i t qua cua nd p h l i dPpc cu the hda va m d

hlnh hoa Day la nhdng dieu kien tien q u y i t de p h l t

tnen he thong giam s i t va danh gia mpt each hoan

thien va mdi me - phat trien cac chi so eu t h i va x l c

dinh cac ehien Iupc p h l n tieh va thu thap so lieu

1 Hieu qua ngoai va hieu qua t r o n g la gl?

Viec danh gia hieu qua ngoai sp can d p cua cac

chuang trinh, de an trong ITnh vUc dao tao nghe

trPdc tien can phai lam rd cac thuat ngCf ehinh:

Hieu qud ngoai ia mdc do ma sp ean d p dat duoc

k i t q u i / t a c dung mong dpi (dau ra, k i t qua va tac

ddng) h o l e c l c nhiem vy, hoat dpng 6\Jac xac

djnh bdi eae mue tieu can dP

Thuat ngCf hieu qud trong md t l mUe dp ma sU

can d p dat dupc c l c ket qua hay cae hoat dong

mong muon cd lien quan den viec sd dung nguon

iPc (chi phi - hieu qua) 0 6 la "do iPdng cac nguon

Ipc kinh te/dau vao n h u ngan sich, chuyen mdn,

thdi gian, dPpc chuyen ddi sang ket qua"

Hai khai niem nay sd dung mot so thuat ngCf

delam rd nghTa hdn nhvi dau vdo - ket qud (dau ra,

ket qua va tac dgng) Cac thuat nguf nay rat hdu ich

khi si^dung cac m d hlnh quan ly chat lUOng n h u

EFQM va ISO dUpc ap dung rpng rai trong ITnh vUc

TS Steffen Horn

Chuyin gia CIM - Vien Nghien cihi Khoo hoc Day nghe HgUdidick PhUOng Bang - Ngpc Dung

dao tao nghe nham dua ra cac khai niem phu hpp theotUng n g U c l n h ,

Ngay nay, cae mo hinh q u i n ly va dam b l o c h i t lupng tap trung trUdc h i t vao tieu chi ben trong ciia cac ea sd day nghe nhu qua trinh va eau true; tiep theo la tap trung vao k i t qua ( d i u ra va k i t q u i ) niem chat lupng dao tao nghe cua dPdc hieu nhU sau: "Oao tao nghe cd chl't lUpng cao khi sinh v i l n

va hpc vien tot nghiep cd the lam viec tot tai nOi lam viec cua hp Dieu nay bao ham: D i u vao - Q u i trinh - Ket qua (dau ra va k i t qua) - Chat luong" Cac m d hinh quan ly chl't lUpng se cu the hoa dau vao, cae cau true va qua trinh ben trong cua cac ca sd day nghe va ket q u i cua no Thuat ngU

dau vao thudng m d ta cac ngudn v l tai chfnh va

vat ehat n h u eO sd ha tang va trang thiet bj T i l u chf ben trong (qua trinh va cau true) cua eO sd dao tao nghe thdng thudng bao gom:

1) Chien Idcfc phdt trien va quan ly cijo eae co sd

dao tao nghe;

2) Sinh vien/hgc vien hoc nghe;

3) Dpi ngu nhdn vien (nang cao trinh dp cua giao

vien, ngudi dao tao, can bd quan ty va nhan vien);

4) Cdc chuang trinh dao tgo (giao trinh va qua

trinh hpc va day);

5) Hop tdc vdi cdc doanh nghiep

Ketqua dao tao nghe thudng bao gom:

1) So ngUdi dPpc dao tao (dUpc cap van bang, chUng ehi h o l e dUOc xac nhan);

2) Thpc trang va xu hPdng viec lam, thu nhap cua hpc vien t o t nghiep;

3) Trinh dp nang lpc eua ho

Dudi day la d p thao hai mo hlnh giam sat va danh gia De an Dao tao nghe cho Lao dpng nong

thdn dinh hudng theo ket q u i : (l-lmh I-trang 8)

Hinh 1 Mo hinh ket qua ve cap do chPdng trinh

Bau vAo Qua trinh/Cau trde (miic dp tlnrc iii?n) Ket qui: Bdu ra/Hipu qua

(viec lam)

Hinh 2 Md hinh ket qua dpa dau ra (hpc vien tot nghiep tif D e an)

Ode di4m ck nhan

Tu5l

• Gidi tfnh

• Dong CO

^

f

\

Oac diem ICD<H

Thanh phan gia dinh (kmh te)

NO! 6/dan toe

^

)

sao khi ^

Dean I Trinh dp trUoc tham giaOe

• Trinh do giao duc pho thong

• Trinh do dao tao nghe

Viec lam/thu nhap trifOc

kht tham gia Oe an

• ThUc trang viec l&m

ThUc trang thu nhap

»-\

)

Thuc if^ng 1 nhSp cila hf 1

Ho tro ciia Dean Tham gia khoa dao tao Totnghiep/nhan chimg

ThUc trang TTLD trong

: va quoc t^

• MUc do tang trUdng kinhte

• Co cau/xu hudng viSc l^m ala dja phuong

Du thao m d hlnh k i t qua nay lam ro c l c tieu

chf l i l n quan nhat d i n cap d p chuong trinh (cap

trung gian) - co nghla la ehfnh chuang trinh va bdi

c i n h cua no

Dp thao m d hinh ket qua thU hai (cf cap vi md)

dupe xay dpng nham lam cu t h i k i t q u i quan

trong nhat cCia Oe an: Xu hddng viec ldm va thu

nhgp cua hgc vien nghiep; Nang It/c va su the hien

cua hg tai nat lam viec sau khi dupc ddo tgo Hai m d

hinh nay di t U t d n g t h i d i n chi t i l t

Hai mo hinh ket q u i nay co hai chdc nang chi'nh

sau d l y :

1) Md hlnh ket qua lam ro tfnh logic va chdc

n l n g cua De an theo bdi canh cCia nd Chung dupc

don gian hda va giam thieu c l e d i l u kien phdc tap

ciia Oe an va lam rd cac gia thuyet lam the nao dat

dupc mue tieu/ket qua mong dpi eua Oe an

2) Hai md hinh ket q u i nay djnh hPdng trong

qua trinh xay dPng he thong g i l m s i t va danh gia:

C l u triic budc t i l p theo - xac djnh cae chi so cu the

v l c l c phuang phap thu thap va phan tich dCr lieu

2 Phupng phap d o lUdng hieu qua ngoai va

hieu q u i t r o n g

Phan tich hieu qud ngodi eiia Oe an nen dpa

vao 02 mo hlnh k i t q u i neu t r l n bdi: Oau vao va

tieu ehf ben trong cua c l c cd sd dao tao n g h i {cau

true va qua trinh) can dUpc p h l n tich mo ta Oau

ra (sd lupng ngUdi t d t nghiep) va ket q u i cua Oe

an (xu hudng viec lam va trinh dp nang lpc cua

hpc vien tdt nghiep; Xu hPdng t h u nhap ciia hp

gia dinh hpc vien tot nghiep) dupe phan tich bang

phuong phap phan tfch xu hUdng (so sanh trudc

- sau) K i t qua chu yeu cda Oe an can dUOc p h l n tich bang m o t phan tich ket qua (so sanh trUde -sau, so sanh theo nhom) Viec p h l n tich k i t qua dupc thue hien t o t nhat thdng qua dieu tra hd gia dinh Clc Uu d i l m / d i e m manh cua O l an se dupc phan tich theo phuang phap hoi quy hoac tam quan trpng cua e l c bien ket qua

Phln tfeh hieu qud trong cua Oe an can tap

trung vao cae tieu chf sau:

-Tong chi phi cOa De I n ;

-Toan bp dau ra eiia Oe an;

-Toan bd k i t q u i eiia D e a n , Giai phap thpc te cho viec p h l n tfch hieu qua

trong ed the do ludng bdi sp tdng lin cCia thu nhgp cOa hoc vien tot nghiep (lao dong ndng thon) vd gia dinh hg tach chi phi cda Dean theo edng thdc sau:

Sy tang len cita thu nhap CLia gia dinh hoc vien tot nghiep (ch^nh lech giCa thu nhap trudc va sau khi tot nghiep 1 nam)

Ty

le hieu qui Tong chi phi cCia sU can du

3 Xac d m h cac chi so cu t h e va p h u o n g phap

t h u thap, phan t i c h diif lieu Sau khi xay dpng ed sd ly luan he thong g i l m sat va danh gia, eae ehi tieu phai dupc cu the hda

va he thdng hda hon trong cac m d hlnh k i t q u i

va dupe ket noi vdi cac phPdng p h i p thu thap va phan tich so lieu BIng sau day cho thay eae chi so dupe cu the hda:

Phuong phap ^??!^^??S| Tieuchu^n ^ , , r i , , k i A / A i i i „ thuthSpva Ngu«nlirc,

ainhgii ' ^ • " " Cac chl so/so h,u ^^^^^^.^ trach n h i i m

thong tin

• • : • V • _ _ - _ . , : ; ^, „ •

So lupng

hpc vien t d t

nghiep tUde

I n ( d a u ra cua

dao tao nghe)

- Ty le hoc vien

duoc dao tao tU

Oe an theo nam

- Tong so hoc vien tot nghiep (so lUpng hpc vien phan chia theo trinh dp tot nghiep, nhom Ipi ich)

- Tong so hoc vien tham gia khoa hoc/tong sd ngudi dang ky tham gia khoa hoc/nhu cau theo nam

Giam sat de an

Tieu chuan

tfdnhaia

^^vmmiim'.^.n

Xu hudng viec

lam ciia hpc

vien tot nghiep

Xu hudng thu

nhap cda ho

gia dinh hoc

vien tSt nghiep

ChisS

i ^ , , • • ' • • • • • • ( " • ^

- Chuyen vao thi

trJdng lao dong

- Tinh trang viec

lam cua hoc vien

tdt nghiep sau 1

nam

- Tyle sinh vien tot

nghiep lam diing

n g h i dUdc dao

tao sau 1 nam

- T;y'le chuyen tU

ITnh vUc nong

nghiep sang ITnh

vUc phi ndng

nghiep sau 1 nam

tot nghiep

- Xu hudng tdng

thu nhap eua hp

gia dmh cua tat

c l hpc vien tdt

nghiep

Cac chi so/so lieu

- 06 dai khoang thai gian tim kiem viec lam sau khi tot nghiep (1 thang, 1-3 thang, hon 3 thang)

- Chien luac tim viec cua ca nhan

- Tmh trang viec lam (lam cdng an lUdng/ t u tad vi&e lam [ngudi sU dung lao ddng/thanh vien cua hop tae xa]/ddng gdp eho gia dinh/dao tao boi dudng)

So gid lam viee trong tuan

- Sd ngudi iam viee dung

n g h i dupc dao tao

- Luang, vi tri lam viec

- Quy md va ITnh vpc kinh doanh cua doanh nghiep

ma hpe vien tot nghiep dang lam viec

- J'^ so gida sd sinh vien lam

dung nghe dUpc dao tao/

tong sd tot nghiep x 100

- Co cau viee lam theo linh vUc trUde khi dao tao

- Co eau viee lam theo ITnh vpc 1 nam sau khi dao tao

- Tong thu nhap cua hd gia dinh cac hoc v i l n tdt nghiep trude khi tham gia khda dao tao

- Tdng thu nhap eiia hd gia dinh clc hpe vien tdt nghiep sau khi tham gia khda dao tao 1 nam

Phuong phap thu thap v i phan tich thong tin _ Dieu tra ho gia

dinh:

Thu thap so lieu

- Oieu tra bang bang hoi

- (Oien thoai) phdng van Phan tich so

- Phln tich

so lieu djnh lupng va so lieu thdng ke

Dieu tra ho gia dinh:

Thu thap so l i l u :

- Oieu tra b i n g

b i n g hdi

- (Dien thoai) phdng v i n

Nguon iUc, • tr^ch nhiim 1

^m 1

4 Khuyen nghj

Trong khi x l y dung he thong giam s i t va danh

g i l Oe I n Dao tao nghe cho Iao dpng nong thdn

da cd nhieu c l u hdi dupc dat ra Bai nay nham

minh hoa tong q u i t co sd ly luan he thong giam

sat va danh gia djnh hudng theo ket q u i - djnh

nghTa cac thuat ngCf, e l c md hlnh cua Oe an va k i t

q u i cua O l an theo thdng tin can thiet va phuong

phap luan giam sat va danh gia - nhP la de xuat

de x l y dpng he thdng giam sat va danh gia phu

hpp vdl De I n NhQng diem dudi day la t d m tat

clc k h u y i n nghj de phat trien he thong giam s i t

va danh g i l :

- Nghien eOfu he thong giam sat va danh g i l Oe

an e i n dupe Uu tien n h l t la khi O l an da dUpe tnen

khai tU n l m 2010 den nay Dac biet edng cu thu

thap thdng tin n h u dieu tra hp gia dinh d l phan

tfeh k i t q u i , chi tieu, phan tich thong tin c h i l n

luoe can t i l p tuc dupe phat trien

- SCr dung m d t caeh cd he thdng m d hinh k i t

q u i d l p h l n tieh k i t qua Oe I n

- Hoc hdi, I p dung kinh nghiem ciia c l c

chuang trinh k h l c trong ITnh vpc day nghe n h u

Chuong trinh ddi mdi dao tao nghe tai Viet Nam

(GIZ) Trong chuang trinh nay, dieu tra lan v l t va

dieu tra doanh nghiep dupe thuc hien nham danh

g i l k i t qua dao tao Kinh nghiem thuc hien cac

cudc dieu tra nay va viec phat trien he thong giam

sat va danh gia dinh hudng theo ket qua se dUpc

suf dung trong qua trinh x l y dpng he thong giam

sat v l d i n h gia O l an Oao tao nghe cho lao dpng

ndng thdn dViet Nam

- K i t no! viec giam sat va d i n h g i l vdi eae

eudc d i l u tra, t h u thap so lieu cd lien quan va he

thdng b l o dam chat iPpng n h u elc eupc dieu tra,

thu thap thdng tin cua Tong cue Thong k l , cua Bp

Lao dpng - T h u a n g binh va Xa hpi d l giam s i t e l c

hoat ddng trong ITnh dao tao nghe va he thong

dam b l o chat lupng ciia Tong cue Day nghe/Bp

LDTBXH

- Ket noi viec g l i m s i t va danh gia De I n vdi

he thdng giam s i t va danh g i l mye tieu cua cac

chuang trinh, d p an khac nhu Chuong trinh d6i

mdi dao tao nghe tai Viet Nam (GIZ) v l Dp an Tang

cudng ky nang nghe cho ADB tai trp •

Tdi lieu tham khdo

CEDEFOP (2011): Assuting quality in vocational education and training The role of accrediting VET providers Luxembourg

Federal fiAinistry of Education and Research (2009): EntwicklungeinerKonzeptionfureineModell-initiativezur Qualitatsentwicklung und sicherung in der betrieblichen Berufsausbildung Bonn,

http://www.bmbf.de/pub/band_vier_

berufsbildungsforschung.pdf Horn S (2014): M&E Concept of the Pro-gramme Reform ofV/ETin Viet Nam Hanoi

Horn, 5 (2013): Draft M&E concept ofthe Programme Vocational Training for Rural Laborors Internal concept paper

Horn, S (2012): Quality Management in the Vocational Training Sector in Germany Journal of NIVT 04/2014 Hanoi

ILO (2011): Criteria for Evaluation (ILO Model - 500) NIVT/GIZ (2014): Enterprise Survey Report Wave 2013 Hanoi

OECD/DAC (2009): DAC Glossary of Key Terms in Evaluation and Results Based Management Paris Stockmann, R (2008): Evaluation and Quality Development: Principles of Impact-Based Quality Management Frankfurt/M a o

SBI - Sachsisches Bildungsinstitut (2008): Schulische Qualitat im Freistaat Sachsen: Kriterien-beschreibung Radebeu