sbt toan 9 bai 3 lien he giua day va khoang cach tu tam den day

Bài 3 Liên hệ giữa dây và khoảng cách từ tâm đến dây Bài 24 trang 160 SBT Toán lớp 9 tập 1 Cho hình bên, trong đó MN = PQ Chứng minh rằng a) AE = AF b) AN = AQ Lời giải Nối OA Ta có MN = PQ (theo đề b[.]

Bài 3: Liên hệ giữa dây và khoảng cách từ tâm đến dây Bài 24 trang 160 SBT Toán lớp 9 tập 1: Cho hình bên, trong đó MN = PQ

Chứng minh rằng:

a) AE = AF

b) AN = AQ

Lời giải:

Nối OA

Ta có: MN = PQ (theo đề bài)

 OE = OF (hai dây bằng nhau cách đều tâm)

Xét OAE và OAF, ta có:

OEA=OFA=90

OA chung

OE = OF

Do đó, OAE OAF (cạnh huyền – cạnh góc vuông)

 AE = AF (hai cạnh tương ứng)

b)

Ta có: OE⊥MN(theo đề bài)

Mà OE là một phần của đường kính, MN là dây cung

Do đó, E là trung điểm của MN

MN

2

 = = (1)

Ta có: OF⊥PQ(theo đề bài)

Mà OF là một phần của đường kính, PQ là dây cung

Do đó, F là trung điểm của PQ

PQ

FP FQ

2

 = = (2)

Mặt khác ta có MN = PQ (3)

Từ (1), (2) và (3) ta có: EN = FQ (4)

Ta có AN + NE = AE hay AN = AE – NE; AQ + QF = AF hay AQ = AF – QF

Mà AE = AF

Suy ra: AE – NE = AF – QF

Do đó AN = AQ

Bài 25 trang 160 SBT Toán lớp 9 tập 1: Cho hình bên, trong đó có hai dây CD,

EF bằng nhau và vuông góc với nhau tại I, IC = 2cm, ID = 14cm Tính khoảng

cách từ O đến mỗi dây

Lời giải:

Kẻ OH⊥CD,OK⊥EF lần lượt tại H và K

Xét tứ giác OKHI có:

o

OKI=OHI=90 (do OH ⊥CD,OK⊥EF)

o

HIK=90 (do CD vuông góc với EF tại I)

Do đó, OKHI là hình chữ nhật

Ta có: CD = EF (theo đề bài)

 OH = OK (hai dây bằng nhau cách đều tâm)

Do đó, tứ giác OKIH là hình vuông

Ta có:

CD = CI + ID = 2 + 14 = 16 (cm)

Do OH là một phần của đường kính, OH vuông góc với dây cung CD tại H nên H

là trung điểm của CD

CD

2

 = = = (cm)

Có: IH = HC - CI = 8 - 2 = 6 (cm)

OH = OK = 6 (cm) (do OKIH là hình vuông)

Bài 26 trang 160 SBT Toán lớp 9 tập 1: Cho đường tròn (O), dây AB và dây CD,

AB < CD Giao điểm K của các đường thẳng AB, CD nằm ngoài đường tròn

Đường tròn (O; OK) cắt KA và KC tại M và N Chứng minh rằng KM < KN

Lời giải:

Kẻ OI⊥AB,OE⊥CD lần lượt tại I và E

Xét đường tròn (O; OA) ta có: AB < CD

Mà OE và OI lần lượt là khoảng cách từ tâm đến CD và AB

 OI > OE (dây lớn hơn thì gần tâm hơn)

Xét đường tròn (O; OK) ta có: OI > OE

Mà OE và OI lần lượt là khoảng cách từ tâm đến NK và MK

 MK < NK (dây lớn hơn thì gần tâm hơn)

Bài 27 trang 160 SBT Toán lớp 9 tập 1: Cho đường tròn (O) và điểm I nằm bên

trong đường tròn Chứng minh rằng dây AB vuông góc với IO tại I ngắn hơn mọi dây khác đi qua I

Lời giải:

Gọi CD là dây bất kì đi qua I và CD không vuông góc với OI

Kẻ OK⊥CD tại K

Xét tam giác OIK vuông tại K

Có: OK < OI (cạnh góc vuông < cạnh huyền)

Mà OI, OK là khoảng cách từ tâm O lần lượt đến AB và CD

Do đó: AB < CD (dây lớn hơn gần tâm hơn)

Vậy dây AB vuông góc với IO tại I ngắn hơn mọi dây khác đi qua I

Bài 28 trang 160 SBT Toán lớp 9 tập 1: Tam giác ABC nội tiếp đường tròn (O)

có A  Gọi OH, OI, OK theo thứ tự là khoảng cách từ O đến BC, AC, AB B C

So sánh các độ dài OH, OI, OK

Lời giải:

Xét tam giác ABC có:

A  B C

 BC > AC > AB (cạnh đối diện góc lớn hơn thì lớn hơn)

Ta có AB, BC, AC lần lượt là các dây cung của đường tròn (O)

Mà BC > AC > AB nên suy ra:

OH < OI < OK (dây lớn hơn gần tâm hơn)

Bài 29 trang 161 SBT Toán lớp 9 tập 1: Cho đường tròn (O), hai dây AB, CD

bằng nhau và cắt nhau tại điểm I nằm bên trong đường tròn Chứng minh rằng:

a OI là tia phân giác của một trong hai góc tạo bởi hai dây AB, CD

b Điểm I chia AB, CD thành các đoạn thẳng bằng nhau đôi một

Lời giải:

a)

Kẻ OH⊥AB,OK⊥CD lần lượt tại H và K

Ta có: AB = CD (gt)

 OH = OK (hai dây bằng nhau cách đều tâm)

Xét OKI và OHI , ta có:

0

OI chung

OH = OK (cmt)

OKI OHI (cạnh huyền – cạnh góc vuông)

HIO KIO (hai góc tương ứng)

Do đó OI là tia phân giác của BID (tính chất đường phân giác)

b) Vì OKI OHI (cmt)

 IH = IK (hai cạnh tương ứng) (1)

Lại có:

OH là một phần của đường kính, OH vuông góc với dây cung AB tại H

Do đó, H là trung điểm của AB

AB

2

OK là một phần của đường kính, OK vuông góc với dây cung CD tại K

Do đó, K là trung điểm của CD

CD

2

Mà AB = CD nên ta có: HA = HB = KC = KD (2)

Ta có IA = HA – IH, IC = KC – IK (3)

Từ (1), (2) và (3) suy ra: IA = IC (4)

Mà AB = CD AB=IA+IB=IC+ID=CD (5)

Từ (4) và (5) ta có IB = ID

Bài 30 trang 161 SBT Toán lớp 9 tập 1: Cho đường tròn tâm O bán kính 25cm

Hai dây AB, CD song song với nhau và có độ dài theo thứ tự bằng 40cm, 48cm

Tính khoảng cách giữa hai dây ấy

Lời giải:

Kẻ OK⊥CD tại K

Mà OK là một phần của đường kính và CD là dây cung

Do đó, K là trung điểm của CD

CD 48

 = = = = (cm)

Kẻ OH⊥AB tại H

Mà OH là một phần của đường kính và AB là dây cung

Do đó, H là trung điểm của AB

 = = = = (cm)

Vì AB // CD nên H, O, K thẳng hàng

Xét tam giác OBH vuông tại H

Áp dụng định lí Py-ta-go ta có:

OB =BH +OH

OH 225 15

 = = (cm)

Xét tam giác ODK vuông tại K

Áp dụng định lí Py-ta-go ta có:

OD =DK +OK

OK 49 7

 = = (cm)

Trường hợp O nằm giữa hai dây AB và CD:

HK = OH + OK = 15 + 7 = 22 (cm)

Trường hợp O nằm ngoài hai dây AB và CD:

HK = OH – OK = 15 – 7 = 8 (cm)

Bài 31 trang 161 SBT Toán lớp 9 tập 1: Cho đường tròn (O), các bán kính OA,

OB Trên cung nhỏ AB lấy các điểm M và N sao cho AM = BN Gọi C là giao điểm của các đường thẳng AM và BN Chứng minh rằng:

a) OC là tia phân giác của góc AOB

b) OC vuông góc với AB

Lời giải:

a)

Kẻ OH ⊥AM, OK⊥ANlần lượt tại H và K

Ta có AM = BN (theo đề bài)

OH = OK (hai dây bằng nhau thì cách đều tâm)

Xét tam giác OCH và tam giác OCK có:

o

OHC=OKC=90

OC chung

OH = OK (cmt)

Do đó, tam giác OCH bằng tam giác OCK (cạnh huyền – cạnh góc vuông)

O O

 = (hai góc tương ứng) (1)

Xét tam giác OAH và tam giác OBK có:

o

OHA =OKB=90

OA = OB (= R)

OH = OK (cmt)

Do đó, tam giác OAH bằng tam giác OBK (cạnh huyền – cạnh góc vuông)

O O

 = (hai góc tương ứng) (2)

Từ (1) và (2) suy ra O1+O3 =O2 +O4 AOC=BOC

Do đó OC là tia phân giác của góc AOB

b)

Tam giác OAB cân tại O có

OC là tia phân giác nên OC đồng thời cũng là đường cao (tính chất tam giác cân)

Bài 32 trang 161 SBT Toán lớp 9 tập 1: Cho đường tròn tâm O bán kính 5dm,

điểm M cách O là 3dm

a Tính độ dài dây ngắn nhất đi qua M

b Tính độ dài dây dài nhất đi qua M

Lời giải:

a)

Kẻ AB⊥OM tại M

Dây đi qua M ngắn nhất là dây AB vuông góc với OM (chứng minh ở bài 27) Xét tam giác OAM vuông tại M

Áp dụng định lí Pitago ta có:

2 2 2 2 2 2 2 2

OA =AM +OM AM =OA −OM =5 −3 =16

AM 16 4

 = = (dm)

Ta có: AB⊥OM tại M

Mà OM là một phần của đường kính, AB là dây cung

Do đó, M là trung điểm của AB

AB

2

 = =  = = = (dm)

b)

Dây đi qua M lớn nhất khi nó là đường kính của đường tròn (O)

Vậy dây đó có độ dài bằng 2R = 2.5 = 10 (dm)

Bài 33 trang 161 SBT Toán lớp 9 tập 1: Cho đường tròn (O), hai dây AB, CD cắt

nhau tại điểm M nằm bên trong đường tròn Gọi H và K theo thứ tự là trung điểm

của AB và CD Cho biết AB > CD, chứng minh rằng MH > MK

Lời giải:

Do H là trung điểm của dây cung AB

Mà OH là một phần của đường kính

 ⊥ tại H

Ta có: KC = KD

Do K là trung điểm của dây cung CD

Mà OK là một phần của đường kính

 ⊥ tại K

Mà AB > CD (theo đề bài)

Nên OK > OH (dây lớn hơn gần tâm hơn)

Xét tam giác OHM vuông tại H

Áp dụng định lí Py-ta-go ta có:

OM =OH +HM

 = − (1)

Xét tam giác OKM vuông tại K

Áp dụng định lí Py-ta-go ta có:

OM =OK +KM

Mà OH < OK (3)

Từ (1), (2) và (3) suy ra: HM2 KM2 HMKM

Bài 34 trang 161 SBT Toán lớp 9 tập 1: Cho đường tròn (O) và hai điểm A, B

nằm bên trong đường tròn và không cùng thuộc một đường kính Dựng hai dây song song và bằng nhau sao cho điểm A nằm trên một dây, điểm B nằm trên dây còn lại

Lời giải:

Cách dựng:

- Dựng trung điểm I của AB

- Qua A dựng dây CD song song với OI

- Qua B dựng dây EF song song với OI

- Ta được CD và EF là hai dây cần dựng

Chứng minh:

Ta có : CD // OI, EF // OI

CD // EF

Kẻ OH⊥CD, OH cắt EF tại K

 ⊥ tại K

Xét tứ giác AHKB có AH // BK nên AHKB là hình thang

Lại có: IA = IB (I là trung điểm của AB)

 OH = OK

Do đó CD = EF (liên hệ giữa dây cung và khoảng cách từ tâm đến dây)

Bài tập bổ sung:

Bài 3.1 trang 161 SBT Toán lớp 9 tập 1: Cho đường tròn (O) đường kính 6cm,

dây AB bằng 2cm Khoảng cách từ O đến AB bằng

(A) 35 cm

(B) 5 cm

(C) 4 2 cm

(D) 2 2 cm

Hãy chọn phương án đúng

Lời giải:

Kẻ OM vuông góc với AB tại M

OM là khoảng cách từ tâm O đến dây cung AB

Mà OM là một phần của đường kính, AB là dây cung

Do đó, M là trung điểm của AB

AB 2

 = = = = (cm)

Đường tròn (O) có đường kính 6cm nên bán kính là OA 6 3

2

= = (cm) Xét tam giác OAM vuông tại M

Áp dụng định lí Py-ta-go ta có:

2 2 2

OA =OM +MA

 = = (cm)

Vậy ta chọn đáp án (D)

Bài 3.2 trang 161 SBT Toán lớp 9 tập 1: Cho đường tròn (O), điểm I nằm bên

trong đường tròn (I khác O) Dựng dây AB đi qua I và có độ dài ngắn nhất

Lời giải:

Dây AB phải dựng vuông góc với OI tại I

Chứng minh:

Gọi CD là dây bất kì đi qua I và CD không vuông góc với OI

Kẻ OK ⊥CD tại K

Xét tam giác OIK vuông tại K

Có: OK < OI (cạnh góc vuông < cạnh huyền)

Mà OI, OK là khoảng cách từ tâm O lần lượt đến AB và CD

Do đó: AB < CD (dây lớn hơn gần tâm hơn)

Vậy dây AB vuông góc với IO tại I ngắn hơn mọi dây khác đi qua I

Bài 3.3 trang 161 SBT Toán lớp 9 tập 1: Cho đường tròn (O; 25cm), điểm C

cách O là 7cm Có bao nhiêu dây đi qua C có độ dài là một số nguyên xentimet ?

Lời giải:

Dây lớn nhất đi qua C là đường kính EF = 50cm

Dây nhỏ nhất đi qua C là dây AB vuông góc với OC tại C

Xét tam giác OAC vuông tại C

Áp dụng định lí Py-ta-go ta có:

OA =OC +AC

 = = (cm)

Mà OC là một phần đường kính và AB là dây cung, OC vuông góc với AB tại C

Do đó, C là trung điểm của AB

AB 2AC 2.24 48

 = = = (cm)

Có hai dây đi qua C có độ dài 49cm là KI và GH đối xứng nhau qua EF

Vậy có tất cả 4 dây đi qua C có độ dài là một số nguyên xentimet