Giáo án Sinh học lớp 10 (Trọn bộ cả năm)

Giáo án Sinh học lớp 10 (Trọn bộ cả năm) có nội dung gồm 32 bài học môn Sinh học lớp 10. Mỗi bài học sẽ có phần mục tiêu, chuẩn bị bài, các hoạt động trên lớp và lưu ý giúp quý thầy cô dễ dàng sử dụng và lên kế hoạch giảng dạy chi tiết. Đồng thời giáo án cung cấp tới các em học sinh một số bài tập trắc nghiệm để các em ôn tập và củng cố kiến thức sau mỗi bài học. Mời thầy cô và các em cùng tham khảo.

      Ngày so n:18/08/2018 ạ

       Ngày d y:20,27/08/2018 ạ

PH N M T Ầ Ộ

Tu n 1,2 ầ ( ti t 1,2) ế

GI I  THI U  CHUNG V   TH   GI I  S NG Ớ Ệ Ề Ế Ớ Ố

       Bài 1: CÁC C P T  CH C C A TH  GI I S NG Ấ Ổ Ứ Ủ Ế Ớ Ố

I/M C TIÊU: Ụ

1­Ki n th c: ế ứ  

­ H c sinh ph i gi i thích đ ọ ả ả ượ c nguyên t c t  ch c th  b c c a th  gi i s ng và  ắ ổ ứ ứ ậ ủ ế ớ ố

có cái nhìn bao quát v  th  gi i s ng ề ế ớ ố

­ Gi i thích đ ả ượ ạ c t i sao t  bào l i là đ n v  c  b n t  ch c nên th  gi i s ng ế ạ ơ ị ơ ả ổ ứ ế ớ ố

­ Trình bày đ ượ c đ c đi m chung c a các c p t  ch c s ng ặ ể ủ ấ ổ ứ ố

2­K  năng: ỹ

­ K  năng h p tác nhóm và làm vi c đ c l p, k  năng phân lo i, nh n d ng ỹ ợ ệ ộ ậ ỹ ạ ậ ạ

­ Rèn luy n t  duy h  th ng và rèn luy n ph ệ ư ệ ố ệ ươ ng pháp t  h c ự ọ

3­Thái đ : ộ

­Ch  ra đ ỉ ượ c m c dù th  gi i s ng r t đa d ng nh ng l i th ng nh t ặ ế ớ ố ấ ạ ư ạ ố ấ

­Có ý th c b o t n s  đa d ng sinh h c ứ ả ồ ự ạ ọ

­Liên h  s  d ng ti t ki m năng l ệ ử ụ ế ệ ượ ng đ  b o v  môi tr ể ả ệ ườ ng

    4­Đ nh h ị ướ ng phát tri n năng l c:  ể ự  H p tác nhóm , năng l c t  h c , gi i quy t  ợ ự ự ọ ả ế

v n đ ấ ề

II/THI T B  , TÀI LI U D Y H C: Ế Ị Ệ Ạ Ọ

­Tranh v  Hình 1­ SGK và nh ng hình  nh liên quan đ n bài h c mà HS và GV s u ẽ ữ ả ế ọ ư  

t m: T  bào, c u t o lông ru t, c u t o tim, h  sinh thái ầ ế ấ ạ ộ ấ ạ ệ

­Phi u h c t p s  1: Đ c đi m các c p t  ch c s ng ế ọ ậ ố ặ ể ấ ổ ứ ố

­Phi u h c t p s  2 : B ng ghép các c p t  ch c s ng v i đ c đi m ế ọ ậ ố ả ấ ổ ứ ố ớ ặ ể

III/PH ƯƠ NG PHÁP D Y H C Ạ Ọ :

Nghiên c u SGK, quan sát tranh, th o lu n nhóm,v n đáp và s  d ng phi u h c  ứ ả ậ ấ ử ụ ế ọ

đ ượ ổ c t  ch c theo các c p t  đ n gi n đ n ph c t p ứ ấ ừ ơ ả ế ứ ạ

GV cho HS quan sát tranh t  bào, c u t o lông ru t, c u t o tim, h  sinh thái và  ế ấ ạ ộ ấ ạ ệ

h i:  ỏ

­   Các b c tranh g i cho em suy nghĩ gì? ứ ợ

­   Các sinh v t khác nhau trên trái đ t nh ng có đ c đi m nào chung nh t? ậ ấ ư ặ ể ấ

HO T Đ NG C A GV & HS Ạ Ộ Ủ N I DUNG Ộ

? B ng ki n th c th c t  em hãy cho bi t sinh v t  ằ ế ứ ự ế ế ậ

khác v i v t vô sinh   nh ng đi m nào? ớ ậ ở ữ ể

GV Cho HS quan sát tranh hình 1 SGK, tìm hi u v   ể ề

các c p t  ch c c a th  gi i s ng ấ ổ ứ ủ ế ớ ố

?Em hãy nêu tên các c p t  ch c c a th  gi i s ng  ấ ổ ứ ủ ế ớ ố

t  th p đ n cao? Trong đó c p nào là c  b n, c p  ừ ấ ế ấ ơ ả ấ

nào là trung gian?

HS tham kh o SGK, quan sát hình và tr  l i ả ả ờ

?B ng ki n th c đã h c em hãy ằ ế ứ ọ  gi i thích khái  ả

ni m t  bào, mô, c  quan, h  c  quan  ệ ế ơ ệ ơ

?Trong các c p t  ch c c  b n, thì c p nào là c   ấ ổ ứ ơ ả ấ ơ

b n nh t? t i sao?  ả ấ ạ

 (Vì t  bào ch a đ y đ  các d u hi u đ c tr ng  ế ứ ầ ủ ấ ệ ặ ư

c a s  s ng nh  trao đ i ch t, sinh tr ủ ự ố ư ổ ấ ưở ng, sinh 

s n) ả

? v y h c thuy t t  bào cho bi t đi u gì? ậ ọ ế ế ế ề

­Thuy t t  bào:  M i c  th  s ng đ u đ ế ế ọ ơ ể ố ề ượ ấ c c u 

t o t  1 hay nhi u t  bào và các t  bào ch  đ ạ ừ ề ế ế ỉ ượ c 

sinh ra b ng cách phân chia t  bào ằ ế

GV :S  đa d ng các c p t  ch c s ng  ự ạ ấ ổ ứ ố  s  đa  ự

d ng sinh h c  ạ ọ

GV chuy n m c: Tuy th  gi i s ng r t đa d ng  ể ụ ế ớ ố ấ ạ

bao g m các t  ch c s ng khác nhau song v n  ồ ổ ứ ố ẫ

mang đ c đi m chung ặ ể 

Lh  :?Đa d ng sinh h c là gì? Làm th  nào đ   ệ ạ ọ ế ể

b o v  s  đa d ng sinh h c ? ả ệ ự ạ ọ

GV : Khai thác h p lí ,s  d ng ti t ki m năng  ợ ử ụ ế ệ

l ượ ng nh  than đá ,d u m …nh m b o v  môi  ư ầ ỏ ằ ả ệ

tr ườ ng

? Nguyên t c th  b c là gì? ắ ứ ậ

? Th  nào là đ c đi m n i tr i? Cho ví d ? ế ặ ể ổ ộ ụ

?Đ c đi m n i tr i do đâu mà có? ặ ể ổ ộ

? Đ c đi m n i tr i đ c tr ng cho c  th  s ng là  ặ ể ổ ộ ặ ư ơ ể ố

gì?

GV Gi i thích thêm ả

­ Nguyên t c th  b c: nguyên t   ắ ứ ậ ử  phân t   ử  đ i  ạ

phân t ử

­ Tính n i tr i: t ng t  bào th n kinh không có  ổ ộ ừ ế ầ

đ ượ c đ c đi m c a h  th n kinh ặ ể ủ ệ ầ

­ C p t  ch c c  b n nh t là đ n v   ấ ổ ứ ơ ả ấ ơ ị

c  b n c u t o nên m i c  th  sinh  ơ ả ấ ạ ọ ơ ể

v t ậ

­C p t  ch c trung gian: phân t , đ i ấ ổ ứ ử ạ   phân t , bào quan, mô, c  quan, h   ử ơ ệ

­ Đ c đi m n i tr i: Là đ c đi m  ặ ể ổ ộ ặ ể

c a m t c p t  ch c nào đó đ ủ ộ ấ ổ ứ ượ c  hình thành do s  t ự ươ ng tác c a các  ủ

b  ph n c u t  o nên chúng. Đ c  ộ ậ ấ ạ ặ

đi m này không th  có   c p t   ể ể ở ấ ổ

ch c nh  h n ứ ỏ ơ

­ Đ c đi m n i tr i đ c tr ng cho  ặ ể ổ ộ ặ ư

th  gi i s ng là: Trao đ i ch t và  ế ớ ố ổ ấ năng l ượ ng, sinh tr ưở ng và phát  tri n, sinh s n và c m  ng, kh  năng ể ả ả ứ ả  

GV gi ng gi i: C  th  s ng đ ả ả ơ ể ố ượ c hình thành và 

ti n hoá do s  t ế ự ươ ng tác c a v t ch t theo quy lu t ủ ậ ấ ậ  

lý hoá và đ ượ c ch n l c t  nhiên sàng l c qua hàng ọ ọ ự ọ  

tri u năm ti n hoá ệ ế

­ H c bài và tr  l i các câu h i trong SGK ọ ả ờ ỏ

­ Xem tr ướ c ph n còn l i c a bài 1 ầ ạ ủ

       3­Gi ng bài m i ả ớ :(35ph) GV nêu v n đ : ấ ề

GV:  C  th  s ng mu n t n t i sinh tr ng, phát  ơ ể ố ố ồ ạ ưở

tri n…thì ph i nh  th  nào? ể ả ư ế

GV:  N u trao đ i ch t không cân đ i thì c  th   ế ổ ấ ố ơ ể

s ng làm nh  th  nào đ  gi  cân b ng? (u ng  ố ư ế ể ữ ằ ố

r ượ u nhi u…) ề

?V y h  th ng m  là gì? ậ ệ ố ở

?Sinh v t v i môi tr ậ ớ ườ ng có m i quan h  nh  th   ố ệ ư ế

nào?

Trao đ i nhóm tr  l i: ổ ả ờ

­Đ ng v t l y th c ăn , n ộ ậ ấ ứ ướ c u ng t  môi tr ố ừ ườ ng 

và th i ch t c n bã ra môi tr ả ấ ặ ườ ng.

­Môi tr ườ ng bi n đ i( Thi u n ế ổ ế ướ c  )   Sinh v t  ậ

? C  quan nào trong c  th  ng ơ ơ ể ườ i gi  vai trò ch   ữ ủ

đ o trong đi u hoà cân b ng n i môi? ạ ề ằ ộ

t  đi u ch nh cân b ng n i môi, ti n  ự ề ỉ ằ ộ ế hoá thích nghi v i môi tr ớ ườ ng s ng ố

Ti t 2: ế

2.H  th ng m  và t  đi u ch nh: ệ ố ở ự ề ỉ

(20ph)

­ H  th ng m : Sinh v t   m i c p  ệ ố ở ậ ở ọ ấ

t  ch c  đ u không ng ng trao đ i  ổ ứ ề ừ ổ

v t ch t và năng l ậ ấ ượ ng v i môi  ớ

tr ườ ng Sinh v t không ch  ch u s  tác đ ng  ậ ỉ ị ự ộ

c a môi tr ủ ườ ng mà còn góp ph n  ầ làm bi n đ i môi  ế ổ

? N u trong các c p t  ch c s ng không t  đi u  ế ấ ổ ứ ố ự ề

ch nh đ ỉ ượ c cân b ng n i môi thì đi u gì s  x y  ằ ộ ề ẽ ả

ra ?

HS th o lu n nhóm nêu ví d  minh ho : ả ậ ụ ạ

+Tr  em ăn nhi u th t và không b  sung rau qu   ẻ ề ị ổ ả

d n đ n béo phì ẫ ế

+Tr  em thi u ăn d n đ n suy dinh d ẻ ế ẫ ế ưỡ ng.

+H  n i ti t, h  th n kinh đi u hoà cân b ng c   ệ ộ ế ệ ầ ề ằ ơ

th ể

HS trao đ i nhóm, v n d ng ki n th c th c t  tr   ổ ậ ụ ế ứ ự ế ả

l i: ờ

+C  th  không t  đi u ch nh s  b  b nh ơ ể ự ề ỉ ẽ ị ệ

+Luôn chú ý t i ch  đ  dinh d ớ ế ộ ưỡ ngh p lí và các  ợ

đi u ki n s ng phù h p ề ệ ố ợ

? Vì sao s  s ng ti p di n liên t c t  th  h  này  ự ố ế ễ ụ ừ ế ệ

sang th  h  khác? ế ệ

? T i sao t t c  sinh v t đ u c u t o t  t  bào? ạ ấ ả ậ ề ấ ạ ừ ế

? Vì sao cây x ươ ng r ng khi s ng trên sa m c có  ồ ố ạ

nhi u gai nh n? ề ọ

? Do đâu sinh v t thích nghi v i môi tr ậ ớ ườ ng?

Trên c  s  nh ng câu h i g i ý c a giáo viên thì  ơ ở ữ ỏ ợ ủ

HS v n d ng s  hi u bi t c a b n thân và trao đ i  ậ ụ ự ể ế ủ ả ổ

v i b n bè đ  tr  l i các câu h i ớ ạ ể ả ờ ỏ

­ T  1 ngu n g c chung b ng con đ ừ ồ ố ằ ườ ng phân ly 

tính tr ng d ạ ướ i tác d ng c a ch n l c t  nhiên tr i ụ ủ ọ ọ ự ả  

qua th i gian dài t o nên sinh gi i ngày nay ờ ạ ớ

GV  GD môi tr ườ :: Môi tr ng ườ ng và các sinh v t  ậ

có m i quan h  th ng nh t ,giúp cho các t  ch c  ố ệ ố ấ ổ ứ

s ng t n t i và t  đi u ch nh  ố ồ ạ ự ề ỉ

? Làm th  nào đ  b o v  môi tr ế ể ả ệ ườ ng?  (Ch ng  ố

l i các hành vi gây bi n đ i ô nhi m môi  ạ ế ổ ễ

các sinh v t trên trái đ t có chung  ậ ấ ngu n g c ồ ố

­ Sinh v t luôn có nh ng c  ch  phát ậ ữ ơ ế   sinh các bi n d , di truy n và ch n  ế ị ề ọ

l c t  nhiên không ng ng tác đ ng  ọ ự ừ ộ

đ  gi  l i các d ng s ng thích nghi .  ể ữ ạ ạ ố

Dù có chung ngu n g c nh ng các  ồ ố ư sinh v t luôn ti n hóa theo nhi u  ậ ế ề

h ướ ng khác nhau t o nên m t th   ạ ộ ế

gi i s ng đa d ng và phong phú ớ ố ạ

­ Sinh v t không ng ng ti n hoá ậ ừ ế

C. LUY N T P: Ệ Ậ  (3 phút)

­HS đ c k t lu n SGK trang 9 ọ ế ậ

­GV treo phi u h c t p s  2 và đ  ngh  HS th c hi n ghép n i dung   c t (1) v i  ế ọ ậ ố ề ị ự ệ ộ ở ộ ớ

c t(2) cho phù h p và ghi k t qu  vào c t (3) ộ ợ ế ả ộ

CÁC C P T  CH C Ấ Ổ Ứ  

S NG (1) Ố

QU  (3) Ả

d) Đ n v  t  ch c c  b n c a s  s ng ơ ị ổ ứ ơ ả ủ ự ố e) C p t  ch c s ng riêng l , đ c l p, có c u  ấ ổ ứ ố ẻ ộ ậ ấ

t o t  c  quan và các h  c  quan ạ ừ ơ ệ ơ g) C p t  ch c s ng g m nhi u cá th  thu c  ấ ổ ứ ố ồ ề ể ộ cùng m t loài, t p h p s ng chung v i nhau  ộ ậ ợ ố ớ trong m t vùng đ a lí nh t đ nh ộ ị ấ ị

­ H c sinh ph i nêu đ ọ ả ượ c khái ni m gi i ệ ớ

­ Trình bày đ ượ c h  th ng phân lo i sinh gi i (h  th ng 5 gi i) ệ ố ạ ớ ệ ố ớ

­ Nêu đ ượ c đ c đi m chính c a m i gi i sinh v t (gi i Kh i sinh, gi i Nguyên  ặ ể ủ ỗ ớ ậ ớ ở ớ sinh, gi i N m, gi i Th c v t, gi i Đ ng v t) ớ ấ ớ ự ậ ớ ộ ậ

­   Sinh gi i th ng nh t t  m t ngu n g c chung. ớ ố ấ ừ ộ ồ ố

­   Th y đ ấ ượ c trách nhi m ph i b o t n s  đa d ng sinh h c ệ ả ả ồ ự ạ ọ

4­ Đ nh h ị ướ ng phát tri n năng l c:  ể ự

­ Rèn luy n k  năng quan sát, đánh giá thông qua hình  nh, m u v t ệ ỹ ả ẫ ậ

­ Hình thành năng l c t  duy, sáng t o: thông qua vi c h  th ng phân lo i 5 gi i ự ư ạ ệ ệ ố ạ ớ   theo s  đ ơ ồ

­ Hình thành năng l c t  h c thông qua n i dung bài h c ự ự ọ ộ ọ

II/THI T B , TÀI LI U D Y H C: Ế Ị Ệ Ạ Ọ

- Tranh phóng to hình 2/ SGK

- Tranh  nh đ i di n c a sinh gi i ả ạ ệ ủ ớ

- Phi u h c t p s  1: Đ c đi m c a các gi i sinh v t ế ọ ậ ố ặ ể ủ ớ ậ

PHI U H C T P S  1 Ế Ọ Ậ Ố Các gi i sinh v t ớ ậ Đ c đi m ặ ể Đ i di n ạ ệ  nhóm sinh v t ậ

Kh i sinh ở

Nguyên sinh

N m ấ

Th c v t ự ậ

Đ ng v t ộ ậ

ĐÁP ÁN PHT 1 Các gi i sinh ớ  

N m ấ ­ Nhân th c, đ n bào ho c đa bào ự ơ ặ  d ng s i ạ ợ  

Thành t  bào ch a kitin ế ứ

­Sinh s n h u tinh, vô tính (nh  bào t ) ả ữ ờ ử

­ S ng d  d ố ị ưỡ ng:Ho i sinh, kí sinh,c ng  ạ ộ  sinh.

Đ ng v t ộ ậ ­ C  th  đa bào ph c t p, s ng d  d ơ ể ứ ạ ố ị ưỡ ng, di 

chuy n, ph n  ng nhanh v i môi tr ể ả ứ ớ ườ ng.

Thân l , ru t khoang,  ỗ ộ giun d p, giun tròn,  ẹ giun đ t, thân m m,  ố ề chân kh p, da gai và  ớ

n m nh y,  ấ ầ trùng roi, trùng 

đ  giày ế

N m men, n m ấ ấ  

đ m, n m s i ả ấ ợ

Rêu, d ươ ng x ,  ỉ thông, xoài, cam,  chanh, c c, me ố

S a, th y t c,  ứ ủ ứ san hô, bò, l n,  ợ

h , s  t ổ ư ử

III/PH ƯƠ NG PHÁP GI NG D Y Ả Ạ :

Nghiên c u SGK, quan sát tranh, th o lu n nhóm ứ ả ậ

IV/KI N TH C TR NG TÂM Ế Ứ Ọ :

      N m đ ắ ượ c đ c đi m c a h  th ng phân lo i 5 gi i c a Whittaker và Margulis và đ c ặ ể ủ ệ ố ạ ớ ủ ặ  

đi m c a m i gi i ể ủ ỗ ớ

Đáp án: a)H  th ng m : Sinh v t   m i c p t  ch c  đ u không ng ng trao đ i v t ch t ệ ố ở ậ ở ọ ấ ổ ứ ề ừ ổ ậ ấ  

và năng l ượ ng v i môi tr ớ ườ ng.  Sinh v t không ch  ch u s  tác đ ng c a MT mà còn góp  ậ ỉ ị ự ộ ủ

ph n làm bi n đ i môi tr ầ ế ổ ườ ng.

­ Kh  năng t  đi u ch nh h  th ng s ng nh m đ m b o duy trì và đi u hoà cân b ng  ả ự ề ỉ ệ ố ố ằ ả ả ề ằ

    HO T Đ NG C A GV & HS Ạ Ộ Ủ       N I DUNG Ộ

GV vi t s  đ  lên b ng và cho ví d ế ơ ồ ả ụ

Gi i – Ngành ­ L p ­ B  ­ H  ­ Chi –  ớ ớ ộ ọ

Loài

? Gi i là gì? Cho ví d ớ ụ

HS quan sát s  đ  và d a vào ki n  ơ ồ ự ế

th c sinh h c l p d ứ ọ ớ ướ ả ờ i tr  l i câu h i: ỏ

GV treo s  đ  h  th ng phân lo i 5  ơ ồ ệ ố ạ

gi i Hình 2 / SGK/ trang 10 ớ

?Cho bi t sinh gi i đ ế ớ ượ c phân thành 

m y gi i? là nh ng gi i nào? ấ ớ ữ ớ

?Đ c đi m c a gi i Kh i sinh? ặ ể ủ ớ ở

?Gi i ớ  Nguyên sinh g m nh ng đ i  ồ ữ ạ

S  đa d ng sinh h c th  hi n qua  ự ạ ọ ể ệ

I/GI I VÀ H  TH NG PHÂN LO I 5 GI I Ớ Ệ Ố Ạ Ớ : ((10ph)

  1­ Khái ni m: ệ

  ­Gi i trong sinh h c là đ n v  phân lo i l n nh t  ớ ọ ơ ị ạ ớ ấ bao g m các ngành sinh v t có chung đ c đi m  ồ ậ ặ ể

nh t đ nh ấ ị  ­Th  gi i sinh v t đ ế ớ ậ ượ c phân lo i thành các đ n v   ạ ơ ị theo trình t  nh  d n là: ự ỏ ầ

Gi i – Ngành ­ L p ­ B  ­ H  ­ Chi – Loài ớ ớ ộ ọ  2­ H  th ng phân lo i 5 gi i: ệ ố ạ ớ

­ Gi i Kh i sinh (Monera)  ớ ở  T  bào nhân s   ế ơ

­ Gi i Nguyên sinh (Protista) ớ

­ Gi i N m (Fungi)       T  bào ớ ấ ế

­ Gi i Th c v t (Plantae)      nhân th c ớ ự ậ ự

­ Gi i Đ ng v t (Animalia) ớ ộ ậ    II/Đ C ĐI M CHÍNH C A M I GI I Ặ Ể Ủ Ỗ Ớ : (25ph)

Đáp án phi u h c t p  ế ọ ậ

1. Gi i Kh i sinh: (Monera) ớ ở

G m các vi khu n là nh ng sinh v t nhân s , s ng  ồ ẩ ữ ậ ơ ố

t  d ự ưỡ ng, d  d ị ưỡ ng (kí sinh, c ng sinh ho c ho i  ộ ặ ạ sinh).

2. Gi i Nguyên sinh: (Protista) ớ

Là nh ng sinh v t nhân th c g m:  ữ ậ ự ồ

­ T o: c  th  đ n bào ho c đa bào, có s c t  quang  ả ơ ể ơ ặ ắ ố

h p, quang t  d ợ ự ưỡ ng   n ở ướ c.

­ N m nh y:  ấ ầ t n t i 2 pha đ n bào và h p bào ồ ạ ơ ợ , 

s ng d  d ố ị ưỡ ng ho i sinh ạ

­ Đ ng v t nguyên sinh: đ n bào, s ng d  d ộ ậ ơ ố ị ưỡ ng  (trùng đ  giày) hay t  d ế ự ưỡ ng (trùng roi)

3. Gi i N m: ớ ấ  ( Fungi )

­ G m nh ng sinh v t nhân th c, đ n bào ho c đa  ồ ữ ậ ự ơ ặ bào d ng s i ạ ợ  Thành t  bào ch a kitin ế ứ

­ Sinh s n h u tinh, vô tính (nh  bào t ) ả ữ ờ ử

­ S ng d  d ố ị ưỡ ng: Ho i sinh, kí sinh, c ng sinh ạ ộ

4. Gi i  ớ Th c v t: ự ậ  ( Plantae )

­ C  th  đa bào ph c t p, thành t  bào là xenlulozo, ơ ể ứ ạ ế  

s ng t  d ố ự ưỡ ng quang h p,  ợ

­ S ng c  đ nh, c m  ng ch m ố ố ị ả ứ ậ

s  đa d ng sinh v t qua các gi i  ự ạ ậ ớ

Liên h  vai trị c a gi i th c v t:  ệ ủ ớ ự ậ

Đi u hồ khí h u ,ngăn ch n lũ l t  ề ậ ặ ụ

­ Th c v t là th c ăn cho đ ng v t, cung c p l ự ậ ứ ộ ậ ấ ươ   ng

th c, th c ph m, g , d ự ự ẩ ỗ ượ c li u cho con ng ệ ườ i.

­ Đi u hịa khí h u, h n ch  xĩi mịn, lũ l t, h n  ề ậ ạ ế ụ ạ hán, gi  ngu n n ữ ồ ướ c ng m, vai trị quan tr ng trong ầ ọ  

h  sinh thái ệ

5. Gi i Đ ng v t: ớ ộ ậ  ( Animalia )

­ C  th  đa bào ph c t p, s ng d  d ơ ể ứ ạ ố ị ưỡ ng, di  chuy n, ph n  ng nhanh v i mt ể ả ứ ớ

­ Vai trị: Gĩp ph n cân b ng h  sinh thái; Cung c p ầ ằ ệ ấ   ngli u và th c ăn cho con ng ệ ứ ườ i

III/ Đa d ng sinh h c   ạ ọ

      Đa d ng sinh h c rõ nh t là đa d ng lồi . Đa  ạ ọ ấ ạ

d ng lồi là m c đ  phong phú v  s  l ạ ứ ộ ề ố ượ ng ,thành 

­ Tự dưỡng

­ vi khuẩn

­VSV cổ (sống ở 

0 o C­ 100 o C, độ muối  25%

Giới nguyên 

sinh

­ SV nhân thực

­ Đơn bào hay đa bào, có loài có  diệp lục

­ Dị dưỡng: hoại sinh

­ Tự dưỡngï

­ Tảo đơn bào, đa  bào

­ Nấm nhầy

­ ĐVNS Giới nấm

­ Sống cố định, có khả năng cảm  ứng chậm

Tự dưỡng: quang hợp

­ Rêu

­ Quyết, hạt trần,  hạt kín

*Ch n câu tr  l i đúng nh t: ọ ả ờ ấ

1.Nh ng gi i sinh v t nào g m các gi i sinh v t nhân th c? ữ ớ ậ ồ ớ ậ ự

A Gi i Kh i sinh, gi i Nguyên sinh, gi i Th c v t, gi i Đ ng v t ớ ở ớ ớ ự ậ ớ ộ ậ

B Gi i Nguyên sinh , gi i N m, gi i Th c v t, gi i Đ ng v t ớ ớ ấ ớ ự ậ ớ ộ ậ

C Gi i Kh i sinh, gi i N m, gi i Th c v t ớ ở ớ ấ ớ ự ậ

D Gi i Kh i sinh, gi i N m, gi i Nguyên sinh, gi i Đ ng v t ớ ở ớ ấ ớ ớ ộ ậ

2.  S  khác bi t c  b n gi a gi i Th c v t và gi i Đ ng v t ? ự ệ ơ ả ữ ớ ự ậ ớ ộ ậ

A Gi i Th c v t g m nh ng sinh v t t  d ớ ự ậ ồ ữ ậ ự ưỡ ng, gi i ĐV g m nh ng sinh v t d   ớ ồ ữ ậ ị

d ưỡ ng.

B Gi i Th c v t g m nh ng sinh v t  s ng c  đ nh, c m  ng ch m ; gi i Đ ng  ớ ự ậ ồ ữ ậ ố ố ị ả ứ ậ ớ ộ

v t g m nh ng sinh v t  ph n  ng nhanh và có kh  năng di chuy n ậ ồ ữ ậ ả ứ ả ể

C Gi i Th c v t g m 4 ngành chính, nh ng gi i Đ ng v t g m7 ngành chính ớ ự ậ ồ ư ớ ộ ậ ồ

D C  A và B ả

3.Làm th  nào đ  s  d ng h p lí tài nguyên th c v t? ế ể ử ụ ợ ự ậ

A Khai thác h p lí và tr ng cây gây r ng ợ ồ ừ

B Xây d ng các khu b o t n, v ự ả ồ ườ n qu c gia ố

C Ngăn ch n vi c khai thác, tàn phá r ng m t cách b a bãi ặ ệ ừ ộ ừ

­ Tr  l i câu h i cu i bài. Đ c m c :   “Em có bi t” H  th ng 3 lãnh gi i ả ờ ỏ ố ọ ụ ế ệ ố ớ

­ Xem l i c u t o các nguyên t  trong b ng TH các nguyên t  hoá h c c a Menđêlêep ạ ấ ạ ố ả ố ọ ủ

­ Khái ni m v  liên k t c ng hoá tr , các đi n t  vòng ngoài c a các nguyên t  C, H, O,  ệ ề ế ộ ị ệ ử ủ ố N.

VI/ RÚT KINH NGHI M Ệ

Ch t ki n th c c  b n: Sinh v t nhân s : gi i kh i sinh ố ế ứ ơ ả ậ ơ ớ ở

      Sinh v t nhân th c 4 gi i còn l i ậ ự ớ ạ

­ H c sinh ph i nêu đ ọ ả ượ c các nguyên t  chính c u t o nên t  bào ố ấ ạ ế

­ Nêu đ ượ c vai trò c a các nguyên t  vi l ủ ố ượ ng đ i v i t  bào ố ớ ế

­ Phân bi t đ ệ ượ c nguyên t  vi l ố ượ ng và nguyên t  đa l ố ượ ng.

­ Gi i thích đ ả ượ ấ c c u trúc hoá h c c a phân t  n ọ ủ ử ướ c quy t đ nh các đ c tính lý hoá c a  ế ị ặ ủ

 Xây d ng ni m tin khoa h c v  s  s ng ự ề ọ ề ự ố

4. Đ nh h ị ướ ng phát tri n năng l c.  ể ự

  ­Năng l c t   h c, năng l c gi i quy t v n đ  , năng l c tìm tòi  ự ự ọ ự ả ế ấ ề ự

 ­Năng l c so sánh thông qua hoàn thành phi u h c t p ự ế ọ ậ

II/THI T B  ,TÀI LI U D Y H C: Ế Ị Ệ Ạ Ọ

Nguyên t  đ i l ố ạ ượ ng Nguyên t  vi l ố ượ ng

T  l ỉ ệ >0,01% kh i l ố ượ ng ch t khô ấ < 0,01% kh i l ố ượ ng ch t khô ấ

Đ i di n  ạ ệ C, H, O, N, Ca, S, Mg Fe, Cu, Mn, Co,Zn

Vai trò ­ C u t o nên các đ i phân t  h u  ấ ạ ạ ử ữ

cơ

­ C u t o nên enzim,đi u ti t quá  ấ ạ ề ế trình trao đ i ch t trong t  bào ổ ấ ế  III/PH ƯƠ NG PHÁP D Y H C  Ạ Ọ :

Nghiên c u SGK, quan sát tranh, th o lu n nhóm ứ ả ậ

a) Nêu đ c đi m c a m i gi i sinh v t? ặ ể ủ ỗ ớ ậ

b) Vai trò c a đ ng v t và th c v t đ i v i t  nhiên và con ng ủ ộ ậ ự ậ ố ớ ự ườ i?

Th c v t ự ậ       T  nhiên ự

B HO T Đ NG HÌNH THÀNH KI N TH C Ạ Ộ Ế Ứ

Giáo viên nêu lên câu h i g i m  đ  đi vào n i dung chính c a bài:  ỏ ợ ở ể ộ ủ

­ Các nguyên t  hóa h c chính c u t o nên t  bào là gì? ố ọ ấ ạ ế

­ T i sao các t  bào khác nhau l i đ ạ ế ạ ượ ấ ạ c c u t o chung t  m t s  nguyên t  nh t  ừ ộ ố ố ấ

đ nh? ị

    HO T Đ NG C A GV & HS Ạ Ộ Ủ       N I DUNG Ộ

GV treo  tranh b ng 1 SGV/ Tr24 ả

NGUYÊN TỐ

T  L  % KH I LỈ Ệ Ố ƯỢNG C  TH  NGƠ Ể ƯỜI

T  L  % KH I LỈ Ệ Ố ƯỢNG V  TRÁI Đ TỎ Ấ

I/  CÁC NGUYÊN T  HOÁ H C: Ố Ọ  (15ph)

­Các nguyên t  hoá h c c u t o nên th  gi i ố ọ ấ ạ ế ớ  

s ng và không s ng ố ố

­Các nguyên t  C, H, O, N chi m 96,3%  ố ế

kh i l ố ượ ng c  th  s ng ơ ể ố

­Cacbon là nguyên t  hoá h c đ c bi t quan  ố ọ ặ ệ

tr ng t o nên s  đa d ng c a các phân t   ọ ạ ự ạ ủ ử

1­Nguyên t  đa l ố ượ ng:

­Khái ni m: Là nh ng nguyên t  có l ệ ữ ố ượ ng 

ch a l n  ứ ớ

nguyên t  chính c u t o nên t  bào? ố ấ ạ ế

? Vì sao cacbon là nguyên t  hoá h c quan  ố ọ

tr ng? ọ

GV gi ng gi i:    ả ả

GV d n d t: Các nguyên t  hoá h c trong  ẫ ắ ố ọ

c  th  chi m t  l  khác nhau nên các nhà  ơ ể ế ỉ ệ

khoa h c chia thành 2 nhóm là: Đa l ọ ượ ng và  

vi l ượ ng .

?Th  nào là nguyên t  đa l ế ố ượ ng? Vai trò 

c a các nguyên t  đa l ủ ố ượ ng?

? Th  nào là các nguyên t  vi l ế ố ượ ng? Vai 

trò c a các nguyên t  vi l ủ ố ượ ng?

Liên h  N u hàm l ệ ế ượ ng nguyên t  hoá  ố

h c nào đó tăng cao quá m c gây ra ô  ọ ứ

nhi m môi tr ễ ườ ng  nh h ả ưở ng x u đ n  ấ ế

c  th  con ng ơ ể ườ i và sinh v t  ậ

*Liên h  th c t  v  vai trò quan tr ng c a  ệ ự ế ề ọ ủ

nguyên t  hoá h c đ c bi t là nguyên t  vi  ố ọ ặ ệ ố

l ượ ng: 

?Thi u Iôt   ng ế ở ườ i, thi u Mo, Cu   cây  ế ở

x y ra hi n t ả ệ ượ ng gì?

?V y đ  c  th  phát tri n bình th ậ ể ơ ể ể ườ ng c n  ầ

s  d ng các nguyên t  vi l ử ụ ố ượ ng nh  th   ư ế

( >0,01%) trong kh i l ố ượ ng khô c a c  th ủ ơ ể

Ví d : C, H, O, N, S, K, P… ụ

­Vai trò: Tham gia c u t o nên các đ i phân  ấ ạ ạ

t  h u c  nh : Prôtêin, cacbohyđrat, lipit và  ử ữ ơ ư axit nuclêic 

2­Nguyên t  vi l ố ượ ng:

­ Khái ni m: Là nh ng nguyên t  có l ệ ữ ố ượ ng 

ch a r t nh  ( 0,01%) ứ ấ ỏ  trong kh i l ố ượ ng khô 

c a t  bào ủ ế

Ví d : ­ F, Cu, Fe, Mn, Mo, Se, Zn, Co, B,  ụ Cr…

do đôi đi n t  trong liên k t b  kéo l ch v   ệ ử ế ị ệ ề phía O.

  b) Đ c tính: ặ

  Phân t  n ử ướ c có tính phân c c: ự    + Phân t  n ử ướ c này hút phân t  n ử ướ c kia    + Phân t  n ử ướ c hút các phân t  phân c c  ử ự khác.

2­ Vai trò c a n ủ ướ c đ i v i c  th : ố ớ ơ ể

   ­ Là thành ph n c u t o nên t  bào và là  ầ ấ ạ ế dung môi hoà tan nhi u ch t c n thi t ề ấ ầ ế   ­ N ướ c là môi tr ườ ng c a các ph n  ng  ủ ả ứ sinh hoá.

  ­ Tham gia vào quá trình chuy n hoá v t  ể ậ

ch t đ  duy trì s  s ng ấ ể ự ố

­ Tham gia đi u hoà, gi   n đ nh nhi t c a  ề ữ ổ ị ệ ủ

t  bào, c  th  và môi tr ế ơ ể ườ ng…

?Các nguyên t  vi l ố ượ ng có vai trò nh  th   ư ế

nào đ i v i s  s ng ? ố ớ ự ố

GV treo tranh hình 3.1 và 3.2 / SGK/ trang 

16,17

? N ướ c có c u trúc nh  th  nào? ấ ư ế

? C u trúc c a n ấ ủ ướ c giúp cho n ướ c có đ c  ặ

?Đi u gì x y ra khi ta đ a các t  bào s ng  ề ả ư ế ố

vào trong ngăn đá t  l nh? Gi i thích ủ ạ ả

(Các t  bào s ng s  ch t do nhi t đ  trong  ế ố ẽ ế ệ ộ

ngăn đá th p làm n ấ ướ c trong t  bào đông  ế

c ng l i.) ứ ạ

Liên h  :vì v y c n ph i b o v  ngu n  ệ ậ ầ ả ả ệ ồ

n ướ c ,ch ng ô nhi m ,s  d ng ti t ki m  ố ễ ử ụ ế ệ

tài nguyên n ướ c.

.Liên h  : ệ

? Đ i v i con ng ố ớ ườ i khi b  s t cao hay b   ị ố ị

tiêu ch y lâu ngày th ả ườ ng cho u ng dung  ố

­Gi i thích vì sao nguyên t  vi l ả ố ượ ng ch  c n m t hàm l ỉ ầ ộ ượ ng nh  nh ng khi thi u nó thì ỏ ư ế  

c  th  sinh v t s  ch m sinh tr ơ ể ậ ẽ ậ ưở ng ch m và có th  b  ch t?­>Nêu bi n pháp giúp c  th ậ ể ị ế ệ ơ ể  sinh v t sinh tr ậ ưở ng phát tri n t t?  ể ố

­B ng cách nào n ằ ướ c có th  hòa tan đ ể ượ c các ch t trong t  bào?nh ng lo i ch t nào thì ấ ế ữ ạ ấ  

n ướ c không hòa tan?­>Bi n pháp đ  b o v  và s  d ng ngu n tài nguyên n ệ ể ả ệ ử ụ ồ ướ c h p lí ? ợ

*Ch n câu tr  l i đúng nh t: ọ ả ờ ấ

1. N ướ c có th  hút các ion và các ch t phân c c khác nh  đ c tính: ể ấ ự ờ ặ

A.Phân c c cao ự B.Nhi t dung đ c tr ng cao.     C.Nhi t bay h i cao ệ ặ ư ệ ơ D.L c mao  ự

d n ẫ

2.Vai trò chính c a các nguyên t  ch  y u trong t  bào là: ủ ố ủ ế ế

A.Tham gia vào các ho t đ ng s ng ạ ộ ố B.C u t o nên các ch t h u c  c a t  bào ấ ạ ấ ữ ơ ủ ế C.Truy n đ t thông tin di truy n ề ạ ề D.C  A, B, C ả

3. Nguyên t  vi l ố ượ ng ch  c n m t l ỉ ầ ộ ượ ng nh  trong c  th  sinh v t, n u thi u  ỏ ơ ể ậ ế ế nguyên t  này thì: ố

A Ch c năng sinh lí c a c  th  b   nh h ứ ủ ơ ể ị ả ưở ng nghiêm tr ng , d n đ n b nh  ọ ẫ ế ệ

­ khi con ng ườ ị ố i b  s t cao lâu ngày hay tiêu ch y thì chúng ta c n ph i làm gì ? ả ầ ả

­Tr  l i câu h i SGK    ­ Đ c m c : “ Em có bi t”      ­Đ c tr ả ờ ỏ ọ ụ ế ọ ướ c bài m i ớ

       ­Tìm hi u v  hi n t ể ề ệ ượ ng m a axit ,nguyên nhân ,.tác h i và gi i pháp h n ch  vi t ư ạ ả ạ ế ế   báo cáo và n p l i vào tu n sau ộ ạ ầ

­ H c bài và tr  l i các câu h i trong SGK ọ ả ờ ỏ

­ Xem tr ướ c bài m i, tìm hi u v  c u trúc và vai trò c a cacbohydrat và lipid ớ ể ề ấ ủ

 RÚT KINH NGHI M Ệ

­ T i sao c n ăn nhi u lo i th c ăn khác nhau, không nên ch  ăn 1 s  các món ăn  ạ ầ ề ạ ứ ỉ ố

a thích? (Cung c p các nguyên t  vi l ng khác nhau cho t  bào, c  th ).

­ T i sao ng ạ ườ i ta ph i tr ng r ng và b o v  r ng? (Cây xanh là m t xích quan  ả ồ ừ ả ệ ừ ắ

tr ng trong chu trình cacbon) ọ

­ T i sao khi ph i ho c s y khô th c ph m l i b o qu n đ ạ ơ ặ ấ ự ẩ ạ ả ả ượ c lâu h n? (Làm  ơ

gi m l ả ượ ng n ướ c giúp h n ch  vi sinh v t sinh s n làm h ng th c ph m).  ạ ế ậ ả ỏ ự ẩ

Ngày d y: 18/9/2018    ạ   BÀI 4 ­5.   CAC BONHIĐRAC, LI PIT VÀ PRÔTEIN       

 ­Xây d ng ni m tin khoa h c v  s  s ng ự ề ọ ề ự ố

­Có nh n th c đúng đ  có hành đ ng đúng: T i sao protein l i đ ậ ứ ể ộ ạ ạ ượ c xem là c  s  c a s   ơ ở ủ ự

s ng?  ố

Giáo d c ý th c b o v  đ ng v t ,th c v t ,b o v  ngu n gen­s  đa d ng sinh h c  ụ ứ ả ệ ộ ậ ự ậ ả ệ ồ ự ạ ọ

Giáo d c ý th c s  d ng ti t ki m năng l ụ ứ ử ụ ế ệ ượ ng

4. Đ nh h ị ướ ng phát tri n năng l c ể ự  :

­Năng l c t  h c, gi i quy t v n đ : c u trúc và ch c năng c a cacbohydrat, lipit  ự ự ọ ả ế ấ ề ấ ứ ủ

và protein t  đó liên h  đ  gi i thích m t s  hi n t ừ ệ ể ả ộ ố ệ ượ ng th c t ự ế

­Năng l c sáng t o, t  qu n lí , giao ti p, h p tác trong quá trình làm vi c nhóm,   ự ạ ự ả ế ợ ệ

s  dung công ngh  thông tin và truy n  thông  ử ệ ề

II/THI T B , TÀI LI U D Y H C: Ế Ị Ệ Ạ Ọ

­   Tranh v  4.2 /SGK – Tr 20,21 ẽ

­   Tranh  nh v  các lo i th c ph m, hoa qu  có nhi u đ ả ề ạ ự ẩ ả ề ườ ng và lipit.

­   Đ ườ ng glucôz  và fructôz , đ ơ ơ ườ ng saccarôz , s a b t không đ ơ ữ ộ ườ ng, tinh b t s n    ộ ắ dây.

 ­  Mô hình c u trúc b c 2, b c 3 c a prôtêin ấ ậ ậ ủ

­  S  đ  axit amin và s  hình thành liên k t peptit ơ ồ ự ế

 ­  Hình 5.1/ SGK, Phi u h c t p: ế ọ ậ PHT 1:

Đ ườ ng đ n ơ   (Mônôsaccarit)

Đ ườ ng đôi ( Đisaccarit) Đ ườ ng đa ( Polisaccarit)

­ Lactôz  ( Đ ơ ườ ng s a) ữ

m  ĐV ỡ +Axit béo  không no: 

d u th c  ầ ự vât,m  cá  ỡ

G m 1 phân  ồ

t  glixerol  ử liên k t v i 2  ế ớ phân t  axit  ử béo và nhóm  phôtphat. 

Ch a các  ứ nguyên t   ử liên k t vòng ế

Vitamin: là các phân t   ử

h  c  nh ữ ơ ỏ

S c t  :carotenoit ắ ố

Ch c năng ứ D  tr  năng  ự ữ

l ượ ng cho t   ế bào và c  th ơ ể

C u t o  ấ ạ màng t  bào  ế

C u t o  ấ ạ màng t  bào  ế

và m t s   ộ ố hoocmon

B c 3 ậ C u trúc b c 2 ti p t c co xo n t o nên c u trúc không gian 3 chi u. C u  ấ ậ ế ụ ắ ạ ấ ề ấ

trúc này ph  thu c vào nhóm R trong chu i polipeptit ụ ộ ỗ

B c 4 ậ Prôtêin có 2 hay nhi u chu i liên k t v i nhau t o nên c u trúc b c 4 ề ỗ ế ớ ạ ấ ậ

III/PH ƯƠ NG PHÁP D Y H C Ạ Ọ :

Nghiên c u SGK, quan sát tranh, th o lu n nhóm ứ ả ậ

IV/KI N TH C TR NG TÂM Ế Ứ Ọ :

­   Hs n m đ ắ ượ c các lo i đ ạ ườ ng.

      ­   Trình bày các lo i lipit và vai trò c a chúng ạ ủ     

­ Ch c năng c a prôtêin ứ ủ

V/TI N TRÌNH T  CH C CÁC HO T Đ NG H C Ế Ổ Ứ Ạ Ộ Ọ  :

A HO T Đ NG KH I Đ NG Ạ Ộ Ở Ộ :

GVcho h c sinh quan sát các m u v t : d u ,m  ,đ ọ ẫ ậ ầ ỡ ườ ng, th t . B ng ki n th c th c t   ị ằ ế ứ ự ế

em hãy nh n xét v  tr ng thái ,mùi v  c a các lo i th c ăn trên ? ậ ề ạ ị ủ ạ ứ

­ Trình bày c u trúc hoá h c c a n ấ ọ ủ ướ c và vai trò c a n ủ ướ c trong t  bào ế

­ Th  nào là nguyên t  đa l ế ố ượ ng, nguyên t  vi l ố ượ ng? Ví d  Vai trò c a các  ụ ủ

nguyên t  hóa h c trong t  bào ố ọ ế

­ T i sao c n ăn nhi u lo i th c ăn khác nhau, không nên ch  ăn 1 s  các món ăn  a ạ ầ ề ạ ứ ỉ ố ư   thích? 

Hs tr  l i  ả ờ

T  câu tr  l i c a HS ,GV đ t v n đ  :  Đ  tìm hi u s  khác bi t trên chúng ta  ừ ả ờ ủ ặ ấ ề ể ể ự ệ

nghiên c u n i dung bài m i: Cacbohidrat,lipit và protein ứ ộ ớ

­ T i sao th t gà l i ăn khác th t bò? T i sao sinh v t này l i ăn th t sinh v t khác? ạ ị ạ ị ạ ậ ạ ị ậ

HO T Đ NG C A GV & HS Ạ Ộ Ủ       N I DUNG Ộ

GV gi i thi u các lo i đ ớ ệ ạ ườ ng b ng cách cho ằ  

HS n m th  . GV treo tranh 1 s  hoa qu   ế ử ố ả

chín.

?Cho bi t đ  ng t c a các lo i đ ế ộ ọ ủ ạ ườ ng?

Đ  tìm hi u c u trúc các lo i đ ể ể ấ ạ ườ ng GV 

Đ ườ ng  đa

GV: Các phân t  đ ử ườ ng glucose liên k t v i  ế ớ

nhau b ng liên k t glucozit t o cellulose ằ ế ạ

a. Đ ườ ng đ n:  ơ (monosaccarid)

­ G m các lo i đ ồ ạ ườ ng có t  3­7 nguyên t  C ừ ử

­ Đ ườ ng 5C (Ribose, Deoxyribose), đ ườ ng  6C (Glucose, Fructose, Galactose).

b. Đ ườ ng đôi:  (Disaccarid)

­ G m 2 phân t  đ ồ ử ườ ng đ n liên k t v i  ơ ế ớ nhau b ng liên k t glucozit ằ ế

­ Mantose (đ ườ ng m ch nha) g m 2 phân t   ạ ồ ử Glucose, Saccarose (đ ườ ng mía) g m 1 phân  ồ

t  Glucose  và 1 phân t  Fructose, Lactose  ử ử (đ ườ ng s a) g m 1 phân t  glucose và 1 phân ữ ồ ử  

t  galactose ử

c. Đ ườ ng đa:  (polysaccarid)

­ G m nhi u phân t  đ ồ ề ử ườ ng đ n liên k t v i  ơ ế ớ nhau b ng liên k t glucozit ằ ế

­ Glycogen, tinh b t, cellulose, kitin… ộ

2) Ch c năng c a Cacbohydrat ứ ủ

­ Là ngu n cung c p năng l ồ ấ ượ ng cho t  bào ế

­ Tham gia c u t o nên t  bào và các b  ph n ấ ạ ế ộ ậ  

c a c  th … ủ ơ ể

đánh giá, b  sung ổ

*Liên h : Vì sao khi b  đói l  ng ệ ị ả ườ i ta 

th ườ ng cho u ng n ố ướ c đ ườ ng thay vì ăn các 

lo i th c ăn khác? ạ ứ

Liên h  : Ngu n cacbonhiđrat đ u tiên  ệ ồ ầ

trong h  sinh thái có ngu n g c t  đâu? ệ ồ ố ừ

( s n ph m c a quang h p ,vì v y ph i  ả ẩ ủ ợ ậ ả

ph n hoá h c và c u trúc c a phân t  m ? ầ ọ ấ ủ ử ỡ

?S  khác nhau gi a d u th c v t và m   ự ữ ầ ự ậ ỡ

đ ng v t? ộ ậ

(D u th c v t thì không đông đ c, trong khi  ầ ự ậ ặ

m  đ ng v t thì l i đông đ c l i n u đ   ỡ ộ ậ ạ ặ ạ ế ể

  ­Có đ t tính k  n ặ ị ướ c.

  ­ Không đ ượ ấ ạ c c u t o theo nguyên t c đa  ắ phân.

  ­ Thành ph n hoá h c đa d ng ầ ọ ạ  

d. S c t  và vitamin ắ ố

­ Carotenoid, vitamin A, D, E, K…

3­ Ch c năng Lipit: ứ

­ C u trúc nên h  th ng màng sinh h c ấ ệ ố ọ

­ Ngu n năng l ồ ượ ng d  tr ự ữ

­ Tham gia nhi u ch c năng sinh h c khác ề ứ ọ I/ C U TRÚC C A PRÔTÊIN Ấ Ủ :  (15ph)  1­ Đ c đi m chung: ặ ể

  ­ Prôtêin là đ i phân t  có c u trúc đa phân  ạ ử ấ   ­Đ n phân c a prôtêin là các axitamin ( h n  ơ ủ ơ

20 lo i axit amin ) ạ   ­Prôtêin đa d ng và đ c thù do s  l ạ ặ ố ượ ng,  thành ph n và tr t t  s p x p các axit amin ầ ậ ự ắ ế

GV:  Quan sát hình 5.1 và đ c SGK em hãy  ọ

nêu các b c c u trúc c a protein.  ậ ấ ủ

GV treo tranh các b c c u trúc c a prôtêin  ậ ấ ủ

GV: Gi ng cho HS hi u v  vi c hình thành  ả ể ề ệ

nên các b c c u trúc khác nhau c a protein ậ ấ ủ

HS: Quan sát hình và ghi nh n ậ

? Vì sao prô có tính đa d ng và đ c thù ? ạ ặ

? S  đa d ng c a prôtêin có ý nghĩa gì đ i  ự ạ ủ ố

v i con ng ớ ườ i và trong ti n hoá ? ế

GV liên h   : ệ

­S  đa d ng trong c u trúc c a prôtêin ­­>  ự ạ ấ ủ

s  đa d ng c a sinh gi i  ự ạ ủ ớ

­Da d ng sinh v t đ m b o cho cu c s ng ạ ậ ả ả ộ ố  

c a con ng ủ ườ i : các ngu n th c ph m t   ồ ự ẩ ừ

th c v t và đ ng v t cung c p đa d ng  ự ậ ộ ậ ấ ạ

các lo i protêin c n thi t ạ ầ ế

? Làm th  nào đ  s  đa d ng c a sinh v t ế ể ự ạ ủ ậ  

? 

B o v  đ ng ,th c v t­­>  b o v   ả ệ ộ ự ậ ả ệ

 ngu n gen –đa d ng sinh h c ồ ạ ọ

? Em hãy nêu các ch c năng chính c a  ứ ủ

protein và cho ví d ụ

(Hãy tìm thêm các ví d  ngoài SGK) ụ

?  Có các y u t  nào  nh h ng ế ố ả ưở  đ n c u trúc ế ấ  

c a protein,  nh h ủ ả ưở ng nh  th  nào? ư ế

? Th  nào là hi n t ế ệ ượ ng bi n tính? ế

  2­ C u trúc các b c c a prôtêin ấ ậ ủ  ( HS v   ề nhà so n ) ạ

a) C u trúc b c 1 ấ ậ

­ Các  axit amin liên k t v i nhau t o nên 1  ế ớ ạ chu i  axit amin là chu i polypeptid ỗ ỗ

­ Chu i polypeptid có d ng m ch th ng ỗ ạ ạ ẳ b) C u trúc b c 2 ấ ậ

­ Chu i polypeptid co xo n l i (xo n  ỗ ắ ạ ắ ) ho c ặ  

g p n p ( ấ ế ).

c) C u trúc b c 3 và b c 4 ấ ậ ậ

­  C u trúc b c 3 ấ ậ : Chu i polypeptid c u trúc  ỗ ấ

b c 2 ti p t c co xo n t o không gian 3  ậ ế ụ ắ ạ chi u đ c tr ng đ ề ặ ư ượ c g i là c u trúc b c 3 ọ ấ ậ

­ C u trúc b c 4: ấ ậ  Các chu i polypeptid liên  ỗ

k t v i nhau theo 1 cách nào đó t o c u trúc  ế ớ ạ ấ

b c 4 ậ

3. Ch c năng và các y u t   nh h ứ ế ố ả ưở ng 

đ n ch c năng c a protein ế ứ ủ

a) Ch c năng c a protein ứ ủ

­ Protein c u trúc: Tham gia c u t o nên t   ấ ấ ạ ế bào và c  th  (nhân,  màng sinh h c, bào  ơ ể ọ quan…) 

­ Protein d  tr : D  tr  các  axit amin ự ữ ự ữ

­ Protein v n chuy n: V n chuy n các ch t ậ ể ậ ể ấ

­ Protein b o v : B o v  c  th   ả ệ ả ệ ơ ể

­ Protein th  th : Thu nh n thông tin.  ụ ể ậ

­ Protein enzim: Xúc tác cho các ph n  ng.  ả ứ

­ Protein hoocmon: Tham gia trao đ i ch t  ổ ấ b) Các y u t   nh h ế ố ả ưở ng đ n ch c năng  ế ứ

c a protein ủ

Nhi t đ  cao, đ  pH…phá hu  c u trúc  ệ ộ ộ ỷ ấ không gian 3 chi u c a protein làm cho chúng ề ủ  

m t ch c năng (bi n tính) ấ ứ ế

? Nguyên nhân nào gây nên hi n t ệ ượ ng bi n  ế

tính?

Liên h : ­T i sao 1 s  vi sinh v t s ng    ệ ạ ố ậ ố ở

su i n ố ướ c nóng có nhi t đ  1000 ệ ộ o C mà 

prôtêin c a chúng không b  bi n tính? ủ ị ế

 (Prôtêin ph i có c u trúc đ c bi t ch u đ ả ấ ặ ệ ị ượ   c

nhi t đ  cao.) ệ ộ

 ­T i sao khi đun nóng n ạ ướ c g ch cua ( canh  ạ

cua ) thì prôtêin c a cua l i đóng thành t ng  ủ ạ ừ

? T i sao tr  em ăn bánh k o v t s  d n đ n suy dinh d ạ ẻ ạ ặ ẽ ẫ ế ưỡ ng?

( Vì làm cho tr  bi ng ăn d n đ n không h p th  đ ẻ ế ẫ ế ấ ụ ượ c các ch t dinh d ấ ưỡ ng 

khác ).

? N u ăn quá nhi u đ ế ề ườ ng thì có th  d n đ n b  b nh gì? ( Ti u đ ể ẫ ế ị ệ ể ườ ng, béo phì )

? T i sao ng ạ ườ i k0 tiêu hoá đ ượ c xenlulôz  nh ng v n ph i ăn nhi u rau xanh  ơ ư ẫ ả ề

h ng ngày? ằ

( Các ch t x  giúp cho quá trình tiêu hoá di n ra d  dàng h n, tránh b  b nh táo bón ấ ơ ễ ễ ơ ị ệ   )

? T i sao chúng ta c n ăn prôtêin t  các ngu n  th c ph m khác nhau?  ạ ầ ừ ồ ự ẩ

(S  đ  các lo i axit amin đ   t ng h p các lo i prrôtêin c n thi t c a c  th  ) ẽ ủ ạ ể ổ ợ ạ ầ ế ủ ơ ể 2.C u trúc không gian 3 chi u c a prôtêin có th  b  phá hu  làm m t ch c năng khi ấ ề ủ ể ị ỷ ấ ứ  

b  tác đ ng b i:          ị ộ ở Nhi t đ  cao ệ ộ

3. Đi u hoà s  trao đ i ch t c a t  bào và c  th  nh  : ề ự ổ ấ ủ ế ơ ể ờ Prôtêin hoocmon.

4. M t phân t  prôtêin c u trúc b c 3 có 200 axit amin. H i có bao nhiêu liên k t  ộ ử ấ ậ ỏ ế peptit?    199  

      D.V N D NG VÀ M  R NG  Ậ Ụ Ở Ộ

     ­H c bài và tr  l i câu h i cu i bài trong SGK ọ ả ờ ỏ ố

      ­Đ c tr ọ ướ c bài m i.   ­Đ c m c: “ Em có bi t ”   ­Ôn t p ki n th c ADN   l p 9 ớ ọ ụ ế ậ ế ứ ở ớ VI/ RÚT KINH NGHI M Ệ

Cung c p công th c v  protein và h ấ ứ ề ướ ng d n HS v  nhà làm bài t p trong đ   ẫ ề ậ ề

c ươ ng

­  Nêu đ ượ c thành ph n hoá h c c a m t nuclêôtit ầ ọ ủ ộ

­  Mô t  đ ả ượ ấ c c u trúc c a phân t  ADN và phân t  ARN ủ ử ử

­  Trình bày đ ượ c các ch c năng c a ADN và ARN ứ ủ

­  So sánh đ ượ ấ c c u trúc và ch c năng c a ADN và ARN ứ ủ

B i d ồ ưỡ ng quan đi m duy v t: axit nuclêic là c  s  phân t  c a s  s ng ể ậ ơ ở ử ủ ự ố

Liên h  b o v  s  đa d ng v n gen c a sinh gi i  ệ ả ệ ự ạ ố ủ ớ

4. Đ nh h ị ướ ng phát tri n năng l c:  ể ự

­ Rèn luy n và phát tri n năng l c gi i quy t v n đ ệ ể ự ả ế ấ ề

­ Hình thành và rèn luy n năng l c sáng t o ệ ự ạ

­ Hình thành và phát tri n năng l c t  h c ể ự ự ọ

II/PH ƯƠ NG TI N D Y H C: Ệ Ạ Ọ

­  Mô hình c u trúc phân t  ADN ấ ử

­  Tranh v  c u trúc hoá h c c a nuclêôtit, ADN, ARN ẽ ấ ọ ủ

C u trúc ấ C u t o t  m t  ấ ạ ừ ộ

chu i pôlinuclêôtit  ỗ

d ướ ạ i d ng m ch  ạ

th ng ẳ

Có c u trúc v i 3  ấ ớ thùy, trong đó có 1  thùy mang b  ba đ i ộ ố   mã.

Có c u trúc m ch đ n  ấ ạ ơ

nh ng nhi u vùng các  ư ề nuclêôtit liên k t b  sung  ế ổ

v i nhau t o vùng xo n  ớ ạ ắ kép c c b ụ ộ

Ch c năng ứ Truy n đ t thông  ề ạ

tin di truy n ề

V n chuy n các axit ậ ể   amin t i ribôxôm đ ớ ể 

t ng h p prôtêin ổ ợ

Là thành ph n  c u t o  ầ ấ ạ nên ribôxôm.

III/PH ƯƠ NG PHÁP GI NG D Y Ả Ạ :

Nghiên c u SGK, quan sát tranh, th o lu n nhóm, v n đáp ứ ả ậ ấ

­ H c sinh ti n hành th o lu n và đ a ra câu tr  l i: ọ ế ả ậ ư ả ờ

­ Giáo viên h i: ADN là gì? T i sao t  ADN có th  xác đ nh đ ỏ ạ ừ ể ị ượ c chính xác b  m , anh,  ố ẹ

a)C u trúc b c 1: các axit amin liên k t nhau thành chu i polipeptit ấ ậ ế ỗ   s  l ố ượ ng, 

thành ph n và tr t t  s p x p các axit amin quy đ nh tính đa d ng và đ c thù c a prôtêin ầ ậ ự ắ ế ị ạ ặ ủ

b) Ch c năng prôtêin: ­ C u t o t  bào, c  th ứ ấ ạ ế ơ ể

 HS th o lu n v i b n k  bên và k t h p  ả ậ ớ ạ ế ế ợ

SGK đ  tr  l i c u trúc c a DNA ể ả ờ ấ ủ

?Nh n xét, b  sung cho hoàn ch nh ậ ổ ỉ

?  Quan sát tranh và mô hình hãy trình bày c u  ấ

trúc phân t  DNA? ử

.

? T i sao ch  có 4 lo i Nu nh ng các sinh v t  ạ ỉ ạ ư ậ

khác nhau l i có nh ng đ c đi m và kích  ạ ữ ặ ể

 + Đ ườ ng kính vòng xo n là 20A ắ 0 và chi u  ề

dài m i vòng xo n là 34A ỗ ắ 0 và g m 10 c p  ồ ặ

nucleotide.

+   các t  bào nhân s , phân t  DNA th Ở ế ơ ử ườ   ng

có d ng vòng, còn sinh v t nhân th c có d ng ạ ậ ự ạ  

m ch th ng ạ ẳ

?Ch c năng mang, b o qu n, truy n đ t  ứ ả ả ề ạ

thông tin di truy n c a phân t  DNA  th   ề ủ ử ể

S  đa d ng c a ADN chính là đa d ng di  ự ạ ủ ạ

truy n (v n gen ) c a sinh gi i  ề ố ủ ớ

S  đ c thù trong c u trúc c a ADN t o  ự ặ ấ ủ ạ

* Đ c đi m chung c a Axit nucleic : (3ph) ặ ể ủ

   ­ ADN c u t o theo nguyên t c đa phân,  ấ ạ ắ

g m nhi u đ n phân ồ ề ơ    ­ C u t o m t đ n phân( Nuclêôtit ) g m 3  ấ ạ ộ ơ ồ thành ph n: ầ

   + Đ ườ ng pentôz  ( 5 cacbon ) ơ    +Nhóm photphat.

   + G c baz  nit  ( có 4 lo i: A, T, G, X ) ố ơ ơ ạ

­ Các nucleotit liên k t nhau b ng liên k t  ế ằ ế photpho dieste (liên k t hoá tr ) gi a đ ế ị ữ ườ ng  (  C3) c a nucleotit này v i  H ở ủ ớ

3 PO 4  c a  ủ nucleotit ti p theo t o thành chu i poli  ế ạ ỗ nucleotit 

2.C u trúc không gian c a ADN ấ ủ

  ­Theo Watson­Crick (1953) ADN 2  chu i  ỗ poliNu song song và ng ượ c chi u nhau , các  ề

NU đ ng đ i di n trên 2 m ch đ n liên k t  ứ ố ệ ạ ơ ế nhau theo nguyên t c b  sung (NTBS) b ng  ắ ổ ằ liên k t hidro  ế

­Nguyên t c b  sung: ( A liên k t v i T b ng  ắ ổ ế ớ ằ

2 H, G liên k t v i X b ng 3 H )  ế ớ ằ

L U Ý: Ư    ­T  bào nhân s  ADN có c u trúc m ch  ế ơ ấ ạ vòng.

   ­T  bào nhân th c ADN có c u trúc m ch  ế ự ấ ạ

cho m i loài sinh v t có nét đ c tr ng  ỗ ậ ặ ư

,phân bi t v i loài khác đóng góp s  đa  ệ ớ ự

d ng cho gi i sinh v t  ạ ớ ậ

­­> vì v y có th  d a vào ch  s  ADN đ   ậ ể ự ỉ ố ể

xác đ nh ng ị ườ i thân ho c t i ph m  ặ ộ ạ

   +Thông tin di truy n l u gi  trong ADN  ề ư ữ

d ướ ạ i d ng s  l ố ượ ng và trình t  các nuclêôtit ự    +Trình t  các nuclêôtit trên ADN làm nhi m ự ệ  

v  mã hoá cho trình t  các axit amin trong  ụ ự chu i pôlipeptit ỗ

   +Prôtêin quy đ nh các đ c đi m c a c  th   ị ặ ể ủ ơ ể sinh v t ậ

   +Thông tin trên ADN đ ượ c truy n t  t  bào ề ừ ế   này sang t  bào khác nh  s  nhân đôi ADN  ế ờ ự trong quá trình phân bào.

Tóm l i: ạ ADN => ARN => Prrôtêin => Tính tr ng ạ II/ AXIT RIBÔNUCLÊIC:  (15ph)  1­Đ c đi m chung ặ ể :

   ­C u t o theo nguyên t c đa phân ấ ạ ắ    ­Đ n phân là ribônuclêôtit, có 4 lo i  ơ ạ ribônuclêôtit: A, U, G, X.

   ­Phân t  ARN có 1 m ch pôliribônuclêôtit ử ạ 2­C u trúc và ch c năng m i lo i ấ ứ ỗ ạ :  

Lo i ARN ạ

C u trúc ấ

Ch c năng ứ ARN thông tin

Là m t chu i pôl ibônu d ộ ỗ ỉ ướ ạ i d ng m ch  ạ

th ng ẳ Truy n đ t thông tin di truy n ề ạ ề ARN v n chuy n ậ ể

Có c u trúc v i 3 thùy, trong đó có 1 thùy  ấ ớ mang b  ba đ i mã ộ ố

V n chuy n axit amin t i ri bôxôm đ  t ng  ậ ể ớ ể ổ hợ

 prôtêin ARN ribôxôm

Có c u trúc m ch đ n nh ng nhi u vùng các  ấ ạ ơ ư ề nuclêôtit liên k t b  sung v i nhau t o vùng  ế ổ ớ ạ

xo n kép c c b ắ ụ ộ Tham gia c u t o ribôxôm ấ ạ

C. HO T Đ NG LUY N T P: Ạ Ộ Ệ Ậ

So sánh c u trúc và ch c năng c a ADN và ARN? ấ ứ ủ

D. HO T Đ NG V N D NG, M  R NG Ạ Ộ Ậ Ụ Ở Ộ

­ Đ  nâng cao năng su t, ch t l ể ấ ấ ượ ng gi ng v t nuôi chúng ta có nh ng bi n pháp nào? ố ậ ữ ệ

­ Bài t p v n d ng:   m t sinh v t nhân s , xét phân t  ADN có chi u dài 5100 ậ ậ ụ Ở ộ ậ ơ ử ề 0A có 

hi u s  A v i m t lo i nucleotit khác b ng 10%  t ng s  nucleotit c a gen ệ ố ớ ộ ạ ằ ổ ố ủ

a. Tính s  nucleotit t ng lo i trong phân t  ADN ố ừ ạ ử

b. Tính s  liên k t hidro, liên k t hóa tr  trong phân t  ADN ố ế ế ị ử

c. Tính s  nucleotit trên phân t  mARN đ ố ử ượ ạ c t o ra t  phân t  ADN  trên   ừ ử

V n d ng đ ậ ụ ượ c các ki n th c v  thành ph n hoá h c c a t  bào ,c u trúc t  bào đ   ế ứ ề ầ ọ ủ ế ấ ế ể

tr  l i đ ả ờ ượ c các câu h i và bài t p t  lu n ,tr c nghi m khách quan ỏ ậ ự ậ ắ ệ

         2­K  năng:  ỹ ­Làm bài ,tr  l i câu h i ,k  năng tính toán m t s  bài t pv  c u trúc  ả ờ ỏ ỹ ộ ố ậ ề ấ

c a ADN , ARN ủ

4. Đ nh h ị ướ ng phát tri n năng l c: ể ự

    ­  Rèn luy n và phát tri n năng l c gi i quy t v n đ , sáng t o, l c t  h c ệ ể ự ả ế ấ ề ạ ự ự ọ

II/THI T B  VÀ TÀI LI U D Y H C: Ế Ị Ệ Ạ Ọ

B ng ghi s n công th c  m t s  công th c liên quan đ n c u trúc c a ADN,ARN ,Prôtêin ả ẵ ứ ộ ố ứ ế ấ ủ III/PH ƯƠ NG PHÁP D Y H C Ạ Ọ :

a.Tính s  nuclêôtit l ai G c a gen  ố ọ ủ

b.Tính chi u dài c a gen b ng micrômet ề ủ ằ  

I/ CÔNG TH C: ( 10 phút) Ứ

1.ADN :  ­M i chu k  xo n c a ADN có 10 c p  ỗ ỳ ắ ủ ặ nuclêôtit  kích th ướ ủ c c a 1nucl êôtit

 là 3,4Ao.

­Theo NTBS: Aliên k t v i T,G liên k t  ế ớ ế

v i X  ớ   A =T ; G =X         N = 2A + 2G        N/2 = A + G.

­% c a 2 lo i nucl ủ ạ êôtit không b  sung: ổ       % A + % G = 50 %.

­Chi u dài c a phân t  ADN hay gen : ề ủ ử

      L = N/2 x 3,4 Ao.

­Kh i l ố ượ ng c a ADN = 300 x N ủ

­S  liên k t hiđrô c a ADN  H  =2A + 3G   ố ế ủ

a.Chi u dài c a đo n ADN ề ủ ạ    (2400 : 2 )x 0,34 = 4080A0 = 408nm b.S  nuclêôtit t ng lo i c a đo n ADN là : ố ừ ạ ủ ạ

a. N = 3000 

A +T = N/2 = 3000/ 2 = 1500.

  A = 600.

b.H = 2.600 + 3.900 = 3900

3/ M t gen có chi u dài 0,51 micrômet và có ộ ề  

G = 900 nuclêôtit .

a.Tính s  nuclêôtit m i lo i c a gen ố ỗ ạ ủ

b.Tính s  liên k t hiđrô c a gen  ố ế ủ

a.Xác đ nh chi u dài c a gen B ị ề ủ

b.S  nuclêôtit t ng lo i c a gen B là bao  ố ừ ạ ủ

nhiêu?

6/ Chi u dài c a đo n ADN là 510nm  ề ủ ạ

.M ch 1 c a nó có 400A, 500T và 400G ạ ủ

a.S  nuclêôtit c a đo n ADN ? ố ủ ạ

b.S  nuclêôtit t ng lo i trên m ch 2 c a  ố ừ ạ ạ ủ

đo n ADN là bao nhiêu? ạ

c.Đo n mARN v a đ ạ ừ ượ ổ c t ng h p trên  ợ

m ch 2 c a đo n ADN có s  nuclêôtit ạ ủ ạ ố

 t ng lo i là bao nhiêu ? ừ ạ

7/ M t phân t  ARN có s  riboNu t ng lo i ộ ử ố ừ ạ  

nh  sau. U = 150, G = 360, X = 165, A = 75 ư

a.Tìm t  l  % t ng lo i riboNu c a ARN? ỷ ệ ừ ạ ủ

b.S  liên k t hoá tr  Đ – P c a ARN ? ố ế ị ủ

c.S  l ố ượ ng và t  l  % t ng lo i Nu c a gen ỷ ệ ừ ạ ủ  

đã t ng h p nên ARN đó? ổ ợ

c.S  vòng xo n = 3000/ 20 = 150 vòng ố ắ d.Kh i l ố ượ ng gen = 3000x 300= 

900000(đvc) 4/

a.% A +%G = 50%

% A ­ %G = 30%

  A = 40% = 40% x 2400      = 960 nuclêôtit 

    G =10%  = 10% x2400      = 240 nuclêôtit  b.H = 2.960 + 3.240 = 2640 lk 5/

a.Chi u dài gen = 3000/2 x 3,4 = 5100A ề o =  0,51 m 

b.A + T = 60% 

  A =30% vì A=T.

 A = 30% x 3000 = 900 nuclêôtit 

   G = 20% x 3000 = 600nu   6/

a.S  nuclêôtit c a đo n ADN  ố ủ ạ   ( 5100 : 0,34 ) x 2 = 3000nuclêôtit b.S  nuclêôtit t ng lo i trên m ch 2 c a  ố ừ ạ ạ ủ

đo n ADN là :  ạ    T= 400 ; A = 500 ; X = 400 và G = 200 c.Đo n mARN v a đ ạ ừ ượ ổ c t ng h p trên  ợ

m ch 2 c a đo n ADN có s  ribônuclêôtit ạ ủ ạ ố

     rA =   400  (ribônu)

     rU =   500  (ribônu)

     rG =   400  (ribônu)

     rX =   200  (ribônu 7/ rN = 750

a.U = 10%  ;  G = 24%

   X = 11%  ;  A = 5%

b. HT = 2999 c.A = T = 15% = 225

1/M t phân t  protein có 298 a.a ? Gen t ng h p phân t  trên có bao nhiêu Nu? ộ ử ổ ợ ử

2/M t gen có 2400 Nu đi u khi n t ng h p phân t  protein có bao nhiêu axit amin? ộ ề ể ổ ợ ử       

­   Nêu đ ượ c các đ c đi m c a t  bào nhân s ặ ể ủ ế ơ

­   Gi i thích đ ả ượ ế c t  bào nhân s  có kích th ơ ướ c nh  có l i th  gì ỏ ợ ế

­   Trình bày đ ượ ấ c c u trúc và ch c năng c a các b  ph n c u t o nên t  bào vi  ứ ủ ộ ậ ấ ạ ế khu n ẩ

­  Phân bi t đ ệ ượ ế c t  bào nhân s  v i t  bào nhân th c  ơ ớ ế ự

Th y rõ tính th ng nh t c a t  bào ấ ố ấ ủ ế

Giáo d c tích h p năng l ụ ợ ượ ng

4. Đ nh h ị ướ ng phát tri n năng l c ể ự

­ Rèn luy n và phát tri n năng l c gi i quy t v n đ ệ ể ự ả ế ấ ề

­ Hình thành và rèn luy n năng l c sáng t o ệ ự ạ

­ Hình thành và phát tri n năng l c t  h c ể ự ự ọ

II/PH ƯƠ NG TI N D Y H C: Ệ Ạ Ọ

­ D a vào c u trúc và thành ph n hoá  ự ấ ầ

h c c a thành t  bào, vi khu n đ ọ ủ ế ẩ ượ c chia   làm 2 lo i: Gram d ạ ươ ng (Gr+) và Gram 

+ Đi u khi n các ho t  ề ể ạ

đ ng s ng ộ ố Màng sinh ch t ấ ­ Đ ượ ấ ạ ừ c c u t o t  photpholipit và protein. Trao đ i ch t và b o v ổ ấ ả ệ 

TB

ch t trên b  m t TB v t ặ ề ặ ậ   chủ

­ Roi: Ch c năng di  ứ chuy n ể

III/PH ƯƠ NG PHÁP D Y H C Ạ Ọ :

Nghiên c u SGK, quan sát tranh, th o lu n nhóm ứ ả ậ

V n đáp ấ

IV/ KI N TH C TR NG TÂM Ế Ứ Ọ :

­C u trúc và ch c năng c a các b  ph n c u t o nên t  bào nhân s ấ ứ ủ ộ ậ ấ ạ ế ơ

­L i th  v  kích th ợ ế ề ướ ủ ế c c a t  bào nhân s ơ     

V/TI N TRÌNH T  CH C CÁC HO T Đ NG H C Ế Ổ Ứ Ạ Ộ Ọ  :

A. HO T Đ NG KH I Đ NG: Ạ Ộ Ở Ộ Trò ch i ô ch ơ ữ

­ Hàng ngang 1: Tên m t đ i phân t  h u c  có nhi u trong tr ng, th t, cá? ( Pro ộ ạ ử ữ ơ ề ứ ị tein)

­ Hàng ngang 2: Trùng roi, trùng đ  giày thu c gi i sinh v t nào? ( gi i nguy ế ộ ớ ậ ớ ên sinh)

­ Hàng ngang 3: M t trong nh ng thành ph n c u t o nên lipit? ( Axit  ộ ữ ầ ấ ạ béo)

­ Hàng ngang 4: Thành ph n dùng đ  phân bi t các lo i nucleotit  trên ADN? (b ầ ể ệ ạ azo nito)

­ Hàng ngang 5: H p ch t hóa h c nào chi m t  tr ng nhi u nh t trong c  th  s ng?  ợ ấ ọ ế ỉ ọ ề ấ ơ ể ố Hàng d c: Theo h c thuy t t  bào thì đâu là đ n v  c  b n c u t o nên th  gi i s ng?  ọ ọ ế ế ơ ị ơ ả ấ ạ ế ớ ố ( t  bào) ế

Giáo viên vào bài: T  bào là đ n v  c u t o nên th  gi i s ng, v y t  bào có c u t o nh ế ơ ị ấ ạ ế ớ ố ậ ế ấ ạ ư 

th  nào đ  th c hi n đ ế ể ự ệ ượ c ch c năng s ng. Hôm nay chúng ta cùng đi vào ch ứ ố ươ ng II: 

C u trúc t  bào ấ ế

­ Có m y lo i t  bào? ấ ạ ế

Giáo viên: Hôm nay chúng ta cùng tìm hi u bài 7: T  bào nhân s    ể ế ơ

a)Nêu s  khác bi t v  c u trúc gi a ADN và ARN ự ệ ề ấ ữ

b)M t Đo n ADN có s  l ộ ạ ố ượ ng nuclêôtit lo i A = 120 chi m t  l  10% t ng s  Nu  ạ ế ỉ ệ ổ ố

c a đo n ADN ủ ạ

­Tìm t ng s  Nu c a đo n ADN? ổ ố ủ ạ

­Tính chi u dài c a đo n ADN trên? ề ủ ạ

    ­L = 2040 Ao

B. HO T Đ NG HÌNH THÀNH KI N TH C Ạ Ộ Ế Ứ

Có bao gi  các em th y t  bào th t ch a? Trông chúng nh  th  nào? Đ  quan sát  ờ ấ ế ậ ư ư ế ể

đ ượ ế c t  bào thì ng ườ i ta s  d ng d ng c  gì? ử ụ ụ ụ

bào:

+ Màng sinh ch t ấ+ T  bào ch tế ấ+ Vùng nhân

3. Phân lo i:ạ

+ T  bào nhân sế ơ+ T  bào nhân th cế ựII/ Đ C ĐI M CHUNG C A T  BÀO  Ặ Ể Ủ Ế

NHÂN S :  Ơ (10ph)

­Ch a có nhân hoàn ch nh ư ỉ

­T  bào ch t không có h  th ng n i màng, ế ấ ệ ố ộ  

+T  bào ng ế ườ i nuôi c y ngoài môi  ấ

tr ườ ng: 24 gi  phân chia ờ

Liên h : kh  năng phân chia nhanh c a t   ệ ả ủ ế

bào nhân s  đ ơ ượ c con ng ườ ử ụ i s  d ng nh ư 

th  nào? ế

HS tr  l i: ả ờ

+S  phân chia nhanh khi nhi m lo i vi  ự ễ ạ

khu n đ c thì nguy hi m cho sinh v t ẩ ộ ể ậ

+Con ng ườ ợ ụ i l i d ng đ  c y gen ph c v ể ấ ụ ụ 

s n xu t ra ch t c n thi t nh : vacxin,  ả ấ ấ ầ ế ư

kháng sinh.

GV bổ sung : kích th ước nh  bé c a t  ỏ ủ ế

bào nhân s  có th  v n chuy n các ch t ơ ể ậ ể ấ

t  n i này đ n n i khác trong t  bào ừ ơ ế ơ ế

nhanh, ít tiêu t n năng lố ượng, ti t ki m.ế ệ  

GV chi u hình t  bào nhân s ế ế ơ

?K  tên nh ng thành ph n c u t o t  bào  ể ữ ầ ấ ạ ế

nhân s ? Thành ph n nào chung cho m i  ơ ầ ọ

kháng nguyên c a vi khu n gây b nh.  ủ ẩ ệ

M t khác khi môi tr ặ ườ ng nghèo ch t inh  ấ

d ưỡ ng màng nh y có th  cung c p  m t  ầ ể ấ ộ

ph n ch t s ng cho t  bào và màng nh y  ầ ấ ố ế ầ

teo. Còn khi môi tr ườ ng d  th a cacbon  ư ừ

thì màng nh y dày và t o khu n l c ầ ạ ẩ ạ

Có nh ng vi khu n ch  hình thành màng  ữ ẩ ỉ

nh y trong mh ng đi u ki n nh t đ nh  ầ ữ ề ệ ấ ị

nh : vi khu n gây b nh nhi t thán, b nh  ư ẩ ệ ệ ệ

lượng   +T  bào sinh tr ế ưở ng nhanh.

   +Kh  năng phân chia nhanh, s  l ả ố ượ ng t   ế bào tăng nhanh.

III/ C U T O T  BÀO NHÂN S Ấ Ạ Ế Ơ: 

(25ph)

T  bào nhân s  g m: Màng sinh ch t, t   ế ơ ồ ấ ế bào ch t và vùng nhân, ngoài ra còn có  ấ thành t  bào, v  nh y, lông và roi ế ỏ ầ  1­Thành t  bào, màng sinh ch t, lông và ế ấ   roi:

  a)Thành t  bào: ế

   ­Thành ph n hoá h c c u t o nên thành  ầ ọ ấ ạ

t  bào là peptiđôglican ( c u t o t  các  ế ấ ạ ừ chu i cacbohiđrat liên k t v i nhau b ng  ỗ ế ớ ằ các đo n pôlipeptit ng n ) ạ ắ

   ­Vai trò: Quy đ nh hình d ng c a t  bào ị ạ ủ ế    ­Vi khu n đ ẩ ượ c chia làm 2 lo i: ạ

   +Vi khu n Gram d ẩ ươ ng màu tím thành  dày.

c)Lông và roi:

   ­Roi ( Tiên mao ): C u t o là prôtêin có  ấ ạ tính kháng nguyên, giúp vi khu n di  ẩ

?T i sao g i t  bào nhân s ? ạ ọ ế ơ

?Vai trò vùng nhân đ i v i t  bàovi  ố ớ ế

khu n? ẩ

Liên h : T i sao dùng bi n pháp mu i  ệ ạ ệ ố

m n th t cá và các lo i đ  ăn khác chúng  ặ ị ạ ồ

ta l i có th  b o qu n đ ạ ể ả ả ượ c lâu?

chuy n ể    ­Lông: Giúp vi khu n bám ch t trên b   ẩ ặ ề

m t t  bào ng ặ ế ườ i.

 2­T  bào ch t: ế ấ

   a)V  trí:T  bào ch t n m gi a màng sinh  ị ế ấ ằ ữ

ch t và vùng nhân ấ    b)Thành ph n: G m 2 thành ph n: ầ ồ ầ    ­Bào t ươ ng : d ng keo bán l ng ạ ỏ    +Không có h  th ng n i màng ệ ố ộ    +Các bào quan không có màng b c ọ    +M t s  vi khu n không có h t d  tr ộ ố ẩ ạ ự ữ    ­Ribôxôm: C u t o t  prôtêin + rARN ấ ạ ừ    +Không có màng.

   +Kích th ướ c nh ỏ    +T ng h p prôtêin ổ ợ  3­Vùng nhân:

   ­Không có màng bao b c ọ    ­Ch  ch a m t phân t  ADN d ng vòng ỉ ứ ộ ử ạ    ­M t s  vi khu n có thêm ADN d ng  ộ ố ẩ ạ vòng nh  khác là plasmit và không quan  ỏ

tr ng ọ

C. HO T Đ NG LUY N T P Ạ Ộ Ệ Ậ

* Ch n câu tr  l i đúng nh t: ọ ả ờ ấ

1.Nh ng nh n đ nh nào d ữ ậ ị ướ i đây là đúng v i t  bào vi khu n? ớ ế ẩ

A.   Nhân đ ượ c phân cách v i ph n còn l i b i màng nhân ớ ầ ạ ở

B.   V t ch t di truy n là ADN k t h p v i prôtêin histôn ậ ấ ề ế ợ ớ

C.  V t ch t di truy n là ADN không k t h p v i prôtêin histôn ậ ấ ề ế ợ ớ

 D.   C  A và B ả

2.Đ c đi m nào d ặ ể ướ i đây là đ c đi m c a t  bào vi khu n ( nhân s  ) ? ặ ể ủ ế ẩ ơ

A.   Có c u trúc r t đ n gi n, có kích th ấ ấ ơ ả ướ ấ c r t nh  bé ỏ

t ươ ng đ i ng n ố ắ

­S  d ng kháng sinh đ c hi u ngăn c n quá trình t ng h p thành t  bào vi khu n  ử ụ ặ ệ ả ổ ợ ế ẩ

đ  di t vi khu n gây b nh   ng ể ệ ẩ ệ ở ườ i mà không làm t n th ổ ươ ng các t  bào ng ế ườ i.

D. HO T Đ NG V N D NG VÀ M  R NG Ạ Ộ Ậ Ụ Ở Ộ

­H c bài và tr  l i câu h i cu i bài trong SGK ọ ả ờ ỏ ố

       ­Đ c tr ọ ướ c bài m i: Tìm hi u v  đ c đi m c u t o c a t  bào nhân th c có gì ớ ể ề ặ ể ấ ạ ủ ế ự   khác bi t so v i t  bào nhân s ệ ớ ế ơ

­Đ c m c: “ Em có bi t ” ọ ụ ế

­Xem l i ki n th c v  vai trò c a ribôxôm trong quá trình t ng h p prôtêin ạ ế ứ ề ủ ổ ợ  

  VI/ RÚT KINH NGHI M :   Ệ  

T  l  S/V   các đ ng v t vùng nóng và vùng l nh nh  th  nào? Tác d ng đ i v i  ỷ ệ ở ộ ậ ạ ư ế ụ ố ớ sinh v t? (t  l  S/V   đ ng v t vùng l nh nh  ­ c  th  th ậ ỷ ệ ở ộ ậ ạ ỏ ơ ể ườ ng tròn đ  gi m di n tích b ể ả ệ ề 

m t­ gi m m t nhi t c a c  th ) ặ ả ấ ệ ủ ơ ể

­   Trình bày đ ượ c các đ c đi m chung c a t  bào nhân th c ặ ể ủ ế ự

­   Mô t  đ ả ượ ấ c c u trúc và ch c năng c a nhân t  bào ứ ủ ế

­   Mô t  đ ả ượ ấ c c u trúc và nêu đ ượ c ch c năng c a h  th ng l ứ ủ ệ ố ướ ộ i n i ch t,  ấ

4. Đ nh h ị ướ ng phát tri n năng l c : ể ự

­ Rèn luy n và phát tri n năng l c gi i quy t v n đ , sáng t o, t  h c, t  tìm hi u ệ ể ự ả ế ấ ề ạ ự ọ ự ể   thông tin.

II/PH ƯƠ NG TI N D Y H C: Ệ Ạ Ọ

­Tranh v  phóng to Hình 8.2, 8.3/ SGK ẽ

­Tranh t  bào nhân s , m t s  bào quan : nhân t  bào, l ế ơ ộ ố ế ướ ộ i n i ch t, b  máy  ấ ộ

­ Trên m t ngoài c a xoang có ặ ủ  

đính nhi u h t ribôxôm ề ạ

­ Là h  th ng xoang hình  ng, n i ti p l ệ ố ố ố ế ướ   i

g m   nhi u   túi   d t   (tilacôit ồ ề ẹ  

ch a nhi u di p l c và các ứ ề ệ ụ   enzim   quang   h p.)   x p ợ ế  

ch ng   lên   nhau,   các   grana ồ  

n i v i nhau b ng h  th ng ố ớ ằ ệ ố   màng. 

­Ch a ADN và riboxom ứ

­ phía ngoài có 1 l p ớ   màng   bao   b c,bên ọ   trong   là   d ch   bào ị  

b c.Ch a   nhi u ọ ứ ề   enzim th y phân ủ

Ch c năng ứ Là n i th c hi n ch c năng ơ ự ệ ứ  

5) prôtêin liên k t v i lipit t o lipôprôtêin ế ớ ạ  

hay   liên   k t   v i   cacbohyđrat   t o ế ớ ạ  

glicôprôtêin

a) Trao đ i ch t v i môi tr ổ ấ ớ ườ ng m t cách ộ  

có ch n l c( bán th m) ọ ọ ấ b)  thu nh n thông tin cho t  bào ậ ế c) "d u chu n"gi  ch c năng nh n bi t ấ ẩ ữ ứ ậ ế   nhau và các t  bào "l " ế ạ

d) Làm tăng s   n đ nh c a màng sinh  ự ổ ị ủ

ch t ấ e) v n chuy n các ch t qua màng ậ ể ấ

Đáp án phi u s  3 ế ố 1a +e; 2a+e;3b;4d;5c

III/PH ƯƠ NG PHÁP D Y H C Ạ Ọ :

Nghiên c u SGK, quan sát tranh, th o lu n nhóm ứ ả ậ

a)Trình bày c u trúc c a t  bào nhân s ? ấ ủ ế ơ

b)T  bào vi khu n có kích th ế ẩ ướ c nh  và c u t o đ n gi n đem l i cho chúng  ỏ ấ ạ ơ ả ạ

nh ng  u th  gì? ữ ư ế

Đáp án:

Thành t  bào ế

Ch t t  bào ấ ế a)C u trúc         ấ Roi và lông

Vùng nhân b)+T  l  S / V l n thì t c đ  trao đ i ch t v i môi tr ỉ ệ ớ ố ộ ổ ấ ớ ườ ng di n ra nhanh ễ

    +T  bào sinh tr ế ưở ng nhanh.

    +kh  năng phân chia nhanh, s  l ả ố ượ ng t  bào tăng nhanh ế

­ GV yêu c u h c sinh quan sát hình  ầ ọ

Kích th ướ c và c u t o t  bào th c và đ ng v t so v i t  bào vi khu n nh  th  nào? ấ ạ ế ự ộ ậ ớ ế ẩ ư ế

S  ph c t p v  c u t o có l i ích gì trong vi c th c hi n các ch c năng s ng? ự ứ ạ ề ấ ạ ợ ệ ự ệ ứ ố

B.HO T Đ NG HÌNH THÀNH KI N TH C: Ạ Ộ Ế Ứ

HO T Đ NG C A GV & HS Ạ Ộ Ủ N I DUNG Ộ

? T  bào nhân th c có đ c đi m gì? ế ự ặ ể

HS quan sát tranh hình và nghiên c u SGK  ứ

trang 36 tr  l i ả ờ 

? T i sao g i là t  bào nhân th c? ạ ọ ế ự

  Vì v t ch t di truy n đ ậ ấ ề ượ c bao b c b i  ọ ở

M t nhà khoa h c đã ti n hành phá hu   ộ ọ ế ỷ

nhân t  bào tr ng  ch thu c loài A. Sau đó  ế ứ ế ộ

l y nhân c a t  bào sinh d ấ ủ ế ưỡ ng c a loài B  ủ

c y vào. Sau nhi u l n thí nghi m ông đã  ấ ề ầ ệ

nh n đ ậ ượ c các con  ch con t  các t  bào đã ế ừ ế  

đ ượ c chuy n nhân ể

? Em hãy cho bi t các con  ch con này có  ế ế

đ c đi m c a loài nào? ặ ể ủ

? Thí nghi m này có th  ch ng minh đ c  ệ ể ứ ặ

đi m gì v  nhân t  bào? ể ề ế

HS: các con  ch con này có đ c đi m c a  ế ặ ể ủ

l  nhân ỗ    ­Bên trong là d ch nhân ch a ch t nhi m  ị ứ ấ ễ

s c  ắ ( ADN liên k t v i prôtêin ) và nhân con ế ớ  

 b)Ch c năng:  ứ

   ­Nhân là thành ph n quan tr ng nh t c a  ầ ọ ấ ủ

t  bào ế    ­N i ch a đ ng thông tin di truy n ơ ứ ự ề    ­Đi u khi n m i ho t đ ng c a t  bào  ề ể ọ ạ ộ ủ ế thông qua đi u khi n s  t ng h p prôtêin ề ể ự ổ ợ  

2­Ribôxôm: (5ph)   a)C u trúc: ấ

   ­Ribôxôm không có màng b c ọ    ­Thành ph n g m m t s  lo i ARN và  ầ ồ ộ ố ạ prôtêin.

  b)Ch c năng: ứ  Chuyên t ng h p prôtêin  ổ ợ

c a t  bào ủ ế 3­ L ướ ộ i n i ch t: (5ph) ấ

a) C u trúc: ấ  Là 1 h  th ng  ng và xoang  ệ ố ố

nào c a t  bào tham gia vào vi c v n  ủ ế ệ ậ

chuy n m t phân t  prôtêin ra kh i t  bào? ể ộ ử ỏ ế

(+Prôtêin đ ượ ổ c t ng h p t  l ợ ừ ướ ộ i n i ch t  ấ

có h t ạ

+Prôtêin đ ượ c tái ti t mang t i b  máy  ế ớ ộ

gôngi.

+Prôtêin ti p t c đ ế ụ ượ c tái ti t mang t i  ế ớ

màng sinh ch t đ  ti t ra ngoài.) ấ ể ế

GV m  r ng: Hình 8.2 cho th y m i liên h ở ộ ấ ố ệ 

d p thông v i nhau g m l ẹ ớ ồ ướ ộ i n i ch t tr n  ấ ơ

và có h t ạ b) Ch c năng: ứ

­ Ch c năng c a l ứ ủ ướ ộ i n i ch t h t (m t  ấ ạ ặ ngoài có h t ribosome) là n i t ng h p  ạ ơ ổ ợ protein.

­ Ch c năng c a l ứ ủ ướ ộ i n i ch t tr n là tham  ấ ơ gia vào quá trình t ng h p lipid, chuy n hoá  ổ ợ ể

đ ườ ng và phân hu  ch t đ c h i đ i v i t   ỷ ấ ộ ạ ố ớ ế bào, c  th   ơ ể

4­B  máy Golgi ộ

      (5 ph)       a)C u trúc: ấ

Là m t ch ng túi màng d p x p c nh nhau,  ộ ồ ẹ ế ạ

nh ng tách bi t nhau ư ệ   b)Ch c năng: ứ

­L p ráp, đóng gói và phân ph i các s n  ắ ố ả

ph m ( protein, lipit…) ẩ

­  t  bào th c v t, b  máy gôngi là n i  Ở ế ự ậ ộ ơ

t ng h p nên các phân t  pôlisaccarit c u  ổ ợ ử ấ trúc nên thành t  bào ế

5­ Ti th : ( 5ph) ể

a)C u trúc: ấ

   ­Phía ngoài ti th  là l p màng kép bao b c ể ớ ọ    +Màng ngoài tr n không g p khúc ơ ấ

   +Màng trong: G p n p t o thành các mào  ấ ế ạ

ăn sâu vào ch t n n, trên b  m t các mào có  ấ ề ề ặ các enzim hô h p ấ

   ­Bên trong các ch t n n ch a ADN và  ấ ề ứ ribôxôm.

 b)Ch c năng: ứ

   ­Cung c p năng l ấ ượ ng ch  y u c a t  bào  ủ ế ủ ế