Bài giảng Kinh tế đầu tư: Chương 4 - Phương pháp luận về lập và quản lý dự án đầu tư

Bài giảng Kinh tế đầu tư: Chương 4 Phương pháp luận về lập và quản lý dự án đầu tư được biên soạn với mục đích giúp các em sinh viên nắm được dự án và chu kỳ của dự án đầu tư; phân tích đánh giá dự án đầu tư; Biết cách quản lý dự án đầu tư. Mời các bạn cùng tham khảo chi tiết bài giảng tại đây.

4.1 Dự án và chu kỳ của dự án đầu tư

4.2 Phân tích đánh giá dự án đầu tư

4.3 Quản lý dự án đầu tư

tiêu nhất định, trong quá trình thực hiện mục tiêu đó cần

có các nguồn lực đầu vào (inputs) và kết quả thu được là

các đầu ra (outputs)

 Là một lĩnh vực hoạt động đặc thù, một nhiệm vụ cụ thể

cần phải được thực hiện với phương pháp riêng, nguồn lực

riêng và theo một kế hoạch tiến độ nhằm tạo ra một thực

thể mới

 Đối với các doanh nghiệp, dự án có thể là:

+ Sản xuất sản phẩm mới

+ Mở rộng sản xuất

+ Trang bị lại thiết bị

Thời gian hoạt động từ 3 năm trở lên

 Dự án là một tập hồ sơ tài liệu, trình

bày một cách chi tiết và có hệ thống các

hoạt động và chi phí theo một kế hoạch

nhằm đạt được những kết quả nhất định

trên cơ sở những mục tiêu xác định

 Luật đấu thầu (ngày 26/11/2013): Dự án đầu tư phát

triển (sau đây gọi chung là dự án) bao gồm: chương

cấp, mở rộng các dự án đã đầu tư xây dựng; dự án

lắp đặt; dự án sửa chữa, nâng cấp tài sản, thiết bị; dự

học, phát triển công nghệ, ứng dụng công nghệ, hỗ trợ

kỹ thuật, điều tra cơ bản; các chương trình, dự án, đề

 Theo ngân hàng thế giới (WB): Dự án đầu tư

là tổng thể các chính sách, hoạt động và chi phí

liên quan đến nhau được hoạch định nhằm đạt

được những mục tiêu nào đó trong thời gian

nhất định

 Theo luật đầu tư (2020): Dự án đầu tư là tập hợp đề

xuất bỏ vốn trung hạn hoặc dài hạn để tiến hành các hoạt

động đầu tư kinh doanh trên địa bàn cụ thể, trong khoảng

thời gian xác định

Cho dù có nhiều cách tiếp cận khác nhau, việc xác định

một dự án cũng phải trên một số đặc trưng nhất định đó là:

4.1.2 Chu kỳ của dự án đầu tư

Ý đồ về

dự án đầu

tư

Chuẩn bị đầu tư Thực hiện đầu tư SX-KD- DV Ý đồ dự

án mới

3 GIAI ĐOẠN ĐẦU TƢ CHÍNH

Tiền đầu tư Đầu tư Vận hành KQ-ĐT

dự án)

Đàm phán

và ký kết các hợp đồng

Thiết

kế và lập

dự toán thi công xây lắp công trình

Thi công xây lắp công trình

Chạy thử và nghiệm thu sử dụng

Sử dụng chưa hết công suất

Sử dụng công suất ở mức

độ cao nhất

Công suất giảm dần

và thanh

lý

4.2 Phân tích đánh giá dự án đầu tƣ

 Nội dung phân tích, đánh giá chủ yếu của một dự án đầu

tư thuộc lĩnh vực công nghiệp bao gồm các vấn đề sau

đây:

- Xem xét tình hình kinh tế tổng quát có liên quan đến dự

án đầu tư

- Nghiên cứu về thị trường

- Nghiên cứu về kỹ thuật

- Xem xét về mặt tài chính của dự án

- Phân tích kinh tế xã hội của dự án đầu tư

4.2.1 Xem xét tình hình kinh tế tổng quát có liên quan đến dự

án đầu tư:

 Điều kiện địa lý tự nhiên

 Điều kiện về dân số và lao động

 Tình hình chính trị, các chính sách và luật lệ có ảnh hưởng đến

sự an tâm của nhà đầu tư

 Tình hình phát triển kinh tế xã hội của đất nước, của địa

phương, tình hình sản xuất kinh doanh của ngành, của cơ sở

 Tình hình ngoại hối (cán cân thanh toán ngoại hối, dự trữ ngoại

tệ…) đặc biệt đối với các dự án phải nhập khẩu nguyên vật

liệu, thiết bị

 Tình hình ngoại thương

Đánh giá mặt kỹ thuật của dự án là xem xét tính khả thi về

kỹ thuật của dự án, bao gồm:

 Dự án có huy động đủ các nguồn lực kỹ thuật hay không

 Các nguồn lực đó có đảm bảo tối ưu hay không

Thông thường, việc lựa chọn kỹ thuật của dự án bao gồm:

+ Xác định sản phẩm của dự án

+ Xác định công xuất sản xuất để thỏa mãn nhu cầu

+ Xây dựng thời gian biểu cho dự án

+ Xác định địa điểm của dự án

+ Xác định các đầu vào nguyên vật liệu, lao động cho dự án

+ Xác định máy móc thiết bị cần thiết cho dự án

4.2.4 Xem xét về mặt tài chính của dự án:

Một dự án đầu tư được xem là khả thi về mặt tài chính

khi đảm bảo các điều kiện:

 Số liệu về mặt tài chính đầy đủ, chính xác

 Huy động đủ các nguồn lực tài chính và thực hiện có hiệu

quả tài chính

 Mức độ rủi ro về mặt tài chính có thể chấp nhận được

Tập trung xem xét hai vấn đề chính:

+ Khả năng huy động vốn

+ Hiệu quả tài chính

4.2.4.1 Phân tích khả năng huy động vốn của

(2) Tỷ số thanh khoản:

Tỷ số thanh khoản là tỷ số đo lường khả năng thanh

toán nợ ngắn hạn của doanh nghiệp

Tỷ số thanh khoản

Tỷ số thanh khoản hiện thời

Tỷ số thanh khoản nhanh

 Tỷ số thanh khoản hiện thời (còn gọi là tỷ số thanh khoản

ngắn hạn) được xác định từ bảng cân đối tài sản bằng cách

lấy giá trị tài sản lưu động chia cho giá trị nợ ngắn hạn

phải trả

Tỷ số

thanh khoản

hiện thời = Giá Giá trị tài sản lưu động trị nợ ngắn hạn

+ Giá trị tài sản lưu động: tiền, chứng khoán ngắn hạn, khoản

phải thu, tồn kho và tài sản ngắn hạn khác

+ Giá trị nợ ngắn hạn: khoản phải trả cho người bán, nợ ngắn

hạn ngân hàng, nợ dài hạn đến hạn trả, phải trả thuế, và các

khoản chi phí phải trả ngắn hạn khác

 Tỷ số thanh khoản nhanh:

Tỷ số thanh khoản nhanh được xác định dựa vào

khoản khác vào trong giá trị tài sản lưu động khi

-

BÁO CÁO TÀI SẢN VINAMILK 2012-2015

Nguồn: Sở GDCK TP.HCM

(3) Tỷ số khả năng sinh lợi:

Tỷ số khả năng sinh lợi được đo lường nhằm xác định khả

năng sinh lợi của doanh nghiệp, có thể dựa trên lợi nhuận

trước thuế, sau thuế tùy thuộc vào mục tiêu phân tích

Đứng ở góc độ cổ đông hoặc nhà đầu tư thì thường quan

tâm lợi nhuận sau thuế Trong khi chủ nợ hoặc ngân hàng

thường quan tâm đến lợi nhuận trước thuế

 Tỷ số lợi nhuận ròng trên tài sản (Return on total assets,

ROA): Tỷ số lợi nhuận ròng trên tổng tài sản (ROA) được

thiết kế để đo lường khả năng sinh lợi trên mỗi đồng tài

sản

ROA =

Lợi nhuận ròng Tổng tài sản

 Tỷ số lợi nhuận ròng trên vốn chủ sở hữu (Return on

common equity, ROE): Đứng trên góc độ cổ đông, tỷ số

quan trọng nhất là tỷ số lợi nhuận ròng trên vốn chủ sở

hữu (ROE): được thiết kế để đo lường khả năng sinh lợi

trên mỗi đồng vốn

ROE = Lợi nhuận ròng

Vốn tự có

MỘT SỐ TỶ SỐ LỢI NHUẬN CÁC DOANH

NGHIỆP NĂM 2015 THEO SSI

dự án:

 Xác định dòng tiền của dự án đầu tư

 Xác định tỷ lệ chiết khấu chung của dự án

đầu tư

 Xác định các chỉ tiêu hiệu quả tài chính

của dự án đầu tư

a Dòng tiền của một dự án đầu tƣ

 Dòng tiền hay còn gọi là ngân lưu là một chuỗi

các khoản thu nhập hoặc chi trả xảy ra trong

một khoảng thời gian nhất định

 Dòng tiền là dòng đầu vào (nguồn lực) và đầu

ra (kết quả) hằng năm được quy thành đơn vị

giá trị (tiền) Dòng tiền là cơ sở cho việc xác

định tính khả thi của dự án đầu tư

03

02

01 Thời gian được chia thành nhiều thời đoạn, trong dự án đầu tư mỗi thời đoạn

là 1 năm Gốc của dòng tiền lấy tại 0 cũng như các gốc tọa độ khác

 Các khoản tiền xuất hiện ở các thời điểm khác nhau trong cùng 1 thời đoạn đều được xem như xuất hiện ở cuối thời đoạn tính toán đó

QUY ƯỚC VẼ DÒNG TIỀN

Tiền thu (+) ta vẽ lên (↑); tiền chi (-)

DÒNG 3

DÒNG DOANH THU HÀNG NĂM

 Dòng đầu tư gồm đầu tư hằng năm và giá

trị còn lại hằng năm

- Đầu tư chủ yếu tập trung vào giai đoạn

đầu của dự án (đầu tư ban đầu) và giá trị

còn lại chủ yếu tập trung vào giai đoạn

cuối (khi dự án đã chấm dứt hoạt động)

- Vốn đầu tư cho dự án bao gồm vốn đầu tư

vào tài sản cố định và vốn hoạt động tăng

thêm trong năm

 Dòng chi phí vận hành hàng năm là dòng tập

hợp tất cả các chi phí (trừ khấu hao) xảy ra với

dự án trong năm Những chi phí này có thể là

chi phí nguyên vật liệu, chi phí nhân công, chi

phí bảo dưỡng máy móc thiết bị,…

 Dòng thu hằng năm: Kết quả của các phương án đầu tư

thường được thể hiện thông qua doanh thu Có thể xác định

bằng doanh thu hằng năm theo công thức đơn giản sau:

TR = P*Q (Doanh thu = Đơn giá * Số lượng)

 Trong trường hợp dự án sản xuất nhiều sản phẩm khác nhau thì

tổng doanh thu TR được xác định theo công thức:

Trong đó: n là số sản phẩm do dự án tạo ra

Như vậy, vấn đề đặt ra ở đây là muốn xác định được doanh thu

hằng năm, cần xác định được số lượng và giá bán hàng của

từng năm hoạt động của dự án đầu tư dựa trên cơ sở các số liệu

1

 Dòng tiền chung của dự án đầu tư: Trên cơ sở dòng đầu

tư, dòng doanh thu và dòng chi phí vận hành, chúng ta có

thể tiến hành xác định dòng tiền chung của dự án đầu tư,

dòng tiền này có các số liệu như sau:

 Dòng tiền của phương án đầu tư A (triệu USD):

 Để đơn giản hơn nữa, chúng ta có thể xây dựng dòng tiền

chung của dự án bằng cách: Lấy dòng doanh thu trừ đi

dòng chi phí vận hành hằng năm và đầu tư hằng năm

 Dòng tiền rút gọn của phương án đầu tư này:

 Trên cơ sở dòng tiền này chúng ta có thể xác định được

hiệu quả của dự án đầu tư thông qua các chỉ tiêu hiệu quả

của phương án đầu tư Xin lưu ý rằng đây là dòng tiền đơn

giản đối với một dự án đầu tư, chúng ta chưa tính đến yếu

tố thuế nên có thể gọi đây là dòng tiền trước thuế Nếu xác

định được thuế của các năm chúng ta sẽ xác định được

dòng tiền sau thuế, trong đó:

Dòng tiền sau thuế = Dòng tiền trước thuế - Dòng thuế

b Tỷ lệ chiết khấu của dự án:

 Tỷ suất/tỷ lệ chiết khấu r được sử dụng trong

việc tính chuyển các khoản tiền phát sinh

trong thời kỳ phân tích về cùng một mặt bằng

thời gian hiện tại hoặc tương lai

MỘT SỐ NỘI DUNG ÔN TẬP

1. Lãi đơn

2. Lãi kép

3. Hiện giá và thời giá (giá trị tương đương)

4. Lãi suất ngang giá (Lãi suất tương đương)

5. Lãi suất bình quân

LÃI SUẤT TƯƠNG ĐƯƠNG

 Nếu vay vốn theo những kỳ hạn khác nhau thì phải

chuyển các lãi suất đi vay về cùng một kỳ hạn (thông

thường lấy kỳ hạn của năm) theo công thức sau đây:

Trong đó:

rn: Lãi suất kỳ hạn năm

rt: Lãi suất theo kỳ hạn (6 tháng, quý, tháng)

m: Số kỳ hạn t trong năm

1 ) 1

TỶ LỆ CHIẾT KHẤU CỦA DỰ ÁN

r được xác định thêm từng trường hợp cụ thể sau đây:

TH1: Nếu vay vốn để đầu tư thì tỷ suất r thường được xác

định là mức lãi suất vay

TỶ LỆ CHIẾT KHẤU CỦA DỰ ÁN

TH2: Nếu vay từ nhiều nguồn với lãi suất khác nhau thì tỷ

suất r được xác định là lãi suất vay bình quân từ các

nguồn (Phương pháp bình quân gia quyền)

Iv

r Iv r

11

TH3: Trong trường hợp đầu tư ban đầu bằng nhiều nguồn

vốn khác nhau (vay dài hạn, vốn tự có, vốn cổ phần…) thì

tỷ suất r là mức lãi suất bình quân của các nguồn vốn đó

Công thức tính r cũng tương tự như tính lãi suất bình quân

từ các nguồn vốn vay trên

TH4: Trong trường hợp góp cổ phần để đầu tư thì tỷ suất r

là lợi tức cổ phần

TH5: Nếu góp vốn liên doanh thì tỷ suất r là tỷ lệ lãi suất do

các bên liên doanh thỏa thuận

TH6: Nếu sử dụng vốn tự có để đầu tư thì tỷ suất r bao hàm

cả tỷ lệ lạm phát và mức chi phí cơ hội Mức chi phí cơ

hội được xác định dựa vào tỷ suất lợi nhuận bình quân của

nền kinh tế hoặc của chủ đầu tư trong kinh doanh trước

khi đầu tư

Giả sử:

f – Tỷ lệ lạm phát

rcohoi – Mức chi phí cơ hội (Mức lãi suất thị trường)

 Giả sử xét trong vòng 1 năm, tại thời điểm ban đầu chúng ta có

1 tỷ USD

 Như vậy FV1 =1(1+rcohoi) khi chưa xét lạm phát

 Nếu có lạm phát, để giữ nguyên giá trị FV1 như khi chưa lạm

phát thì FV1 phải tăng lên một lượng tiền bằng (1+f), lúc này:

FV1 =1(1+rcohoi)(1+f)

 Nếu tính với r thì FV1 =1(1+r) là đã xét yếu tố lạm phát

 Suy ra: 1(1+rcohoi)(1+f)= 1(1+r)

Vậy

r(%) = (1+f)(1+r cohoi ) – 1

của dự án đầu tư:

Một số chỉ tiêu tài chính để phân tích dự án đầu tư:

c Các chỉ tiêu hiệu quả tài chính của dự án đầu tư:

- Chỉ tiêu lợi nhuận thuần: Lợi nhuận thuần (Wi-Worth) được

tính cho từng năm, cho cả đời dự án hoặc bình quân năm của

đời dự án Lợi nhuận thuần từng năm được xác định như sau:

Wi = Oi - CiTrong đó:

 Oi – doanh thu thuần năm i

 Ci – Các chi phí năm i, bao gồm các chi phí có liên quan đến

sản xuất, kinh doanh năm i: chi phí sản xuất, chi phí tiêu thụ

sản phẩm, chi phí quản lý hành chính, chi phí khấu hao, chi phí

trả lãi vốn vay, thuế thu nhập doanh nghiệp và các chi phí

khác,…

+ Hiện giá tổng lợi nhuận thuần:

+ Lợi nhuận thuần bình quân:

n n

n i ipv

r

W r

W r W W W

PV

) 1 (

1

) 1 (

1 )

1 (

1 )

n

i

ipv PV





 1

- Chỉ tiêu thu nhập thuần:

 Để đánh giá đầy đủ quy mô lãi của cả đời dự án, trong

phân tích hiệu quả tài chính sử dụng chỉ tiêu thu nhập

thuần

 Thu nhập thuần của dự án thường được tính chuyển về

mặt bằng hiện tại đầu thời kỳ phân tích, ký hiệu NPV (Net

Present Value)

 Trong đó, Bi là khoản thu của năm i Nó có thể là doanh thu

thuần năm i, giá trị thanh lý tài sản cố định ở các thời điểm

trung gian (khi các tài sản hết tuổi thọ theo quy định) và ở cuối

dự án, vốn lưu động bỏ ra ban đầu và được thu về ở cuối đời dự

án,…

 Ci: Khoản chi phí của năm i (không bao gồm khấu hao và lãi

vay): có thể là chi phí vốn đầu tư ban đầu để tạo ra tài sản cố

định và tài sản lưu động ở thời điểm đầu và tạo ra tài sản cố

định ở các thời điểm trung gian, chi phí vận hành hàng năm của

dự án,…

 n: Số năm hoạt động của đời dự án

 r: Tỷ suất chiết khấu được chọn

i

r

C r

B NPV

0 (1 ) 0 (1 )

HIỆN GIÁ THU NHẬP THUẦN

1. Trường hợp các dự án độc lập với nhau: Mọi dự án đầu

tư có hiện giá ròng NPV≥0 sẽ được chấp nhận

2. Trường hợp các dự án loại trừ lẫn nhau: Ta chọn dự án

có NPV dương lớn nhất với điều kiện quy mô đầu tư,

thời gian thực hiện dự án và suất chiết khấu của chúng

n

i

i n

B

NFV

00

) 1 ( )

1 (

- Chỉ tiêu tỷ số lợi ích – chi phí (B/C - Benefit – Cost)

 Chỉ tiêu tỷ số lợi ích – chi phí được xác định bằng tỷ số

giữa lợi ích thu được và chi phí bỏ ra Lợi ích và chi phí

của dự án có thể tính theo giá trị ở thời điểm hiện tại hoặc

tương lai Việc quy về thời điểm tương lai để tính ít được

sử dụng

Công thức tính B/C:

Bi: Doanh thu (hay lợi ích) ở năm i

Ci: Chi phí năm i

PV(B): Giá trị hiện tại của các khoản thu bao gồm doanh thu ở các năm của đời dự

án

PV(C): giá trị hiện tại của các khoản chi phí

) (

) ( )

1 ( 1

) 1 ( 1

0

0

C PV

B PV

r C r B C

B

n

i

i i

n

i

i i

 Lưu ý:

Khi tính chỉ tiêu B/C, giá trị

về cùng thời gian hiện tại

Chỉ tiêu lợi ích chi phí thường được các nhà đầu tư sử

dụng để xếp hạng các dự án đầu tư, đặc biệt là đối với các

dự án công như: Y tế, giáo dục, vệ sinh, công trình phúc

lợi xã hội,… vì những dự án này người ta không tính đến

lợi nhuận của dự án mà chỉ ước lượng những lợi ích mà

dự án mang lại cho người thụ hưởng

Tỷ số lợi ích – chi phí được tính bằng cách đem chia hiện

giá của các lợi ích cho hiện giá của các chi phí trong suốt

thời gian thực hiện dự án

QUY TẮC ĐÁNH GIÁ DỰ ÁN DỰA VÀO B/C

 Các dự án có tỷ số B/C ≥1 sẽ được chấp nhận (trường hợp

các dự án độc lập với nhau)

 Các dự án có B/C<1 sẽ bị loại bỏ

 Tuy nhiên, khi xếp hạng các dự án loại trừ nhau theo tỷ số

B/C, chúng ta cần lưu ý tiêu chuẩn này có thể làm chúng

ta xếp hạng sai các dự án trong một vài trường hợp (xem

ví dụ sau)

- Chỉ tiêu thời gian thu hồi vốn đầu tư (T)

 Thời gian thu hồi vốn đầu tư (T) là số thời gian cần thiết

mà dự án cần hoạt động để thu hồi đủ số vốn đầu tư ban

đầu Nó chính là khoản thời gian để hoàn trả số vốn đầu tư

ban đầu bằng các khoản lợi nhuận thuần hoặc tổng lợi

nhuận thuần và khấu hao thu hồi hàng năm

 Thời gian thu hồi vốn đầu tư ban đầu có thể được xác định

khi chưa tính đến yếu tố thời gian của tiền gọi là thời gian

thu hồi vốn đầu tư giản đơn và thời gian thu hồi vốn đầu

tư có tính đến yếu tố giá trị thời gian của tiền