ThS NGUYỄN NHƯ KHƯƠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO 80 CÂU HỎI GIÁO TRÌNH BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP HCM VIỆN SƯ PHẠM KỸ THUẬT ******************* ThS NGUYỄN N[.]
NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
VỀ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
Phần này trả lời các câu hỏi dựa trên hai văn bản luật chính về ngành giáo dục và đào tạo của Việt Nam, gồm Luật Giáo dục năm 2005 (được sửa đổi, bổ sung năm 2009) và Luật Giáo dục Đại học năm 2012, do Quốc hội Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ban hành Các luật này quy định rõ về phạm vi, nguyên tắc, trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan trong lĩnh vực giáo dục, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và phát triển nguồn nhân lực quốc gia.
Hiện nay, hoạt động giáo dục ở Việt Nam hướng tới mục tiêu phát triển toàn diện nhân cách, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, góp phần thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Nền giáo dục Việt Nam có tính chất đa dạng, truyền thống, kết hợp giữa giáo dục lý thuyết và thực hành, nhằm bảo đảm sự phát triển bền vững của xã hội Các hoạt động giáo dục được thực hiện dựa trên nguyên lý phát triển toàn diện, tôn trọng đặc điểm cá nhân và phù hợp với yêu cầu của thời kỳ mới, nhằm mục tiêu hình thành năng lực, phẩm chất cho học sinh, sinh viên.
Theo quy định tại Điều 2 và Điều 3 của Luật Giáo dục thì mục tiêu, tính chất và nguyên lý giáo dục nước ta được xác định như sau:
Mục tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện về đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp Giáo dục nhằm hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội Đồng thời, mục tiêu này đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Nền giáo dục Việt Nam là nền giáo dục xã hội chủ nghĩa, mang tính nhân dân và dân tộc, hướng tới sự phát triển khoa học và hiện đại Hệ thống giáo dục này lấy chủ nghĩa Mác - Lênin cùng tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, nhằm xây dựng một xã hội công bằng, tiến bộ và phù hợp với đặc thù của đất nước.
Hoạt động giáo dục cần tuân thủ nguyên lý học đi đôi với hành, kết hợp giữa lý luận và thực tiễn để phát triển toàn diện cho người học Giáo dục trong nhà trường phải gắn liền với lao động sản xuất, nhằm nâng cao kỹ năng thực tiễn và ứng dụng kiến thức vào đời sống Đồng thời, giáo dục nhà trường cần phối hợp chặt chẽ với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội để tạo môi trường học tập toàn diện, thúc đẩy sự phát triển đạo đức, nhân cách và kỹ năng xã hội của học sinh.
1 Luật Giáo dục số 38/2005/QH11 ngày 14/6/2005 của Quốc hội, có hiệu lực thi hành ngày 01/01/2006
2 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục 2005, số 44/2009/QH12 ngày 25/02/2009 của Quốc hội, có hiệu lực ngày 01/07/2010
Nhà nước ta quy định như thế nào về nội dung và phương pháp giáo dục?
TRẢ LỜI Điều 5 Luật Giáo dục quy định về nội dung và phương pháp giáo dục như sau:
Nội dung giáo dục cần đảm bảo tính cơ bản, toàn diện, thiết thực, hiện đại và có hệ thống, trong đó chú trọng giáo dục tư tưởng và ý thức công dân nhằm phát triển nhân cách toàn diện cho học sinh Đồng thời, giáo dục phải kế thừa và phát huy truyền thống tốt đẹp, bản sắc văn hóa dân tộc, kết hợp tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại để phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của người học theo từng độ tuổi.
Phương pháp giáo dục cần phát huy tính tích cực, tự giác và chủ động của người học, khuyến khích tư duy sáng tạo để nâng cao khả năng tự học và thực hành Đồng thời, việc bồi dưỡng lòng say mê học tập và ý chí vươn lên góp phần xây dựng năng lực tự lập và phát triển toàn diện cho học sinh, giúp họ trở thành những người chủ động, sáng tạo và có chí tiến thủ trong quá trình học tập và cuộc sống.
Hệ thống giáo dục của nước ta được phân chia như thế nào?
Hệ thống giáo dục quốc dân được quy định tại Điều 4 của Luật Giáo dục Cụ thể như sau:
Hệ thống giáo dục quốc dân bao gồm hai phương thức chính: giáo dục chính quy và giáo dục thường xuyên Trong đó, giáo dục thường xuyên là tên gọi mới thay thế cho phương thức giáo dục không chính quy theo quy định của Luật Giáo dục 1998, nhằm mở rộng cơ hội học tập và nâng cao trình độ cho mọi đối tượng trong xã hội.
Hệ thống giáo dục quốc dân được phân chia theo cấp học và trình độ đào tạo, gồm có giáo dục mầm non với nhà trẻ và mẫu giáo, giáo dục phổ thông bao gồm tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông, giáo dục nghề nghiệp có trung cấp chuyên nghiệp và dạy nghề, cùng với giáo dục đại học và sau đại học (gọi chung là giáo dục đại học) đào tạo các trình độ cao đẳng, đại học, thạc sĩ và tiến sĩ.
Nhà nước ta quy định thế nào về chương trình giáo dục?
Theo quy định tại Điều 6 của Luật Giáo dục, chương trình giáo dục thể hiện tiêu chuẩn giáo dục, quy định chuẩn kiến thức, kỹ năng, phạm vi và cấu trúc nội dung giáo dục Chương trình còn xác định phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động giáo dục cũng như cách thức đánh giá kết quả học tập của học sinh ở từng môn học, từng lớp, từng cấp học hoặc trình độ đào tạo, nhằm đảm bảo chất lượng giáo dục toàn diện và phù hợp với mục tiêu giáo dục quốc gia.
Chương trình giáo dục cần đảm bảo tính hiện đại, ổn định, thống nhất, thực tiễn, hợp lý và kế thừa giữa các cấp học cũng như trình độ đào tạo Nó tạo điều kiện cho sự phân luồng, liên thông và chuyển đổi giữa các trình độ đào tạo, ngành đào tạo và hình thức giáo dục trong hệ thống giáo dục quốc dân Chính sách này là nền tảng để đảm bảo chất lượng giáo dục toàn diện, đồng thời đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế.
Nội dung kiến thức và kỹ năng trong chương trình giáo dục phải được cụ thể hóa thành sách giáo khoa, giáo trình và tài liệu giảng dạy phù hợp cho các cấp học từ phổ thông, giáo dục nghề nghiệp, đại học đến giáo dục thường xuyên Các sách giáo khoa, giáo trình và tài liệu này cần đáp ứng yêu cầu về phương pháp giáo dục để đảm bảo hiệu quả truyền đạt kiến thức và kỹ năng cho học sinh, sinh viên.
Chương trình giáo dục được tổ chức thực hiện theo năm học cho giáo dục mầm non và giáo dục phổ thông, đảm bảo sự nhất quán và phù hợp với khung thời gian học tập hàng năm Đối với giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học, chương trình có thể theo năm học hoặc theo hình thức tích lũy tín chỉ, tạo điều kiện linh hoạt cho quá trình học tập của sinh viên Việc tổ chức này giúp nâng cao chất lượng giáo dục và đáp ứng nhu cầu phát triển của từng hệ thống đào tạo.
Kết quả học tập của môn học hoặc tín chỉ mà người học tích lũy trong quá trình học tập được công nhận để đánh giá giá trị chuyển đổi cho các môn học hoặc tín chỉ tương ứng trong chương trình giáo dục khác Điều này áp dụng khi người học chuyển ngành nghề đào tạo, thay đổi hình thức học tập hoặc tiếp tục học lên ở cấp học, trình độ đào tạo cao hơn Việc công nhận này giúp tạo thuận lợi cho quá trình chuyển đổi, nâng cao khả năng học tập và phát triển nghề nghiệp của người học.
Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định về việc thực hiện chương trình giáo dục theo hình thức tích lũy tín chỉ, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho sinh viên trong quá trình học tập Việc công nhận kết quả học tập môn học hoặc tín chỉ được xem xét dựa trên các tiêu chuẩn quy định, đảm bảo giá trị chuyển đổi phù hợp Chương trình tích lũy tín chỉ góp phần nâng cao tính linh hoạt và khả năng linh hoạt trong quản lý quá trình học của sinh viên Các quy định này giúp thúc đẩy việc áp dụng phương pháp giảng dạy tiên tiến, nâng cao chất lượng giáo dục đại học.