Do ủaởc ủieồm naứy, neõn khi muoỏn troàng xoaứi thanh ca hoaởc caõy aờn traựi khaực nhử maừng caàu ta, sa boõ cheõ… ngửụứi daõn thửụứng coự taọp quaựn troàng baống hoọt vaứo ủaàu muứa mử
Trang 1Một số điểm chú ý khi
trồng
trồng
xoài cát Hoà Lộc
xoài cát Hoà Lộc
trên đất xám nhiều
cát vùng Bảy Núi
cát vùng Bảy Núi
Ths Nguyeón Vaờn Minh
ieọc troàng xoaứi chuỷ yeỏu laứ xoaứi thanh ca treõn
vuứng ủaỏt xaựm cao nhieàu caựt ụỷ Baỷy Nuựi ủaừ
coự tửứ raỏt laõu ủụứi Noự gaộn boự vụựi ngửụứi daõn raỏt
thaõn thieỏt, bụỷi vỡ noự vửứa laứ caõy deó troàng, khoõng
nhửừng coự theồ chũu haùn toỏt maứ coứn ủoựng goựp vaứo
thu nhaọp cho tửứng hoọ gia ủỡnh Nhửng nay, do giaự
xoaứi thaỏp neõn thu nhaọp cuỷa caực hoọ khoõng ủaựng laứ
bao Tuy nhieõn, neỏu ủoỏn boỷ thỡ khoự kieỏm caõy khaực
thay theỏ vỡ ủaởc tớnh chũu haùn cuỷa caõy xoaứi thanh
ca Do ủoự, vieọc thay theỏ caõy xoaứi thanh ca baống
xoaứi caựt hoứa loọc coự giaự trũ cao hụn nhử moọt soỏ hoọ
ủaừ laứm tửụỷng chửứng nhử coự moọt loỏi thoaựt Tuy
nhieõn, caõy xoaứi caựt hoaứ loọc vỡ laứ caõy coự giaự trũ neõn
noự ủoứi hoỷi moọt soỏ ủieàu kieọn sinh thaựi khaột khe
hụn
Trửụực heỏt ta xeựt ủieàu kieọn ủaỏt ủai ẹaỏt Baỷy Nuựi
thuoọc loaùi ủaỏt xaựm baùc maứu coự thaứnh phaàn caựt
chieỏm treõn 61%, tuy nhieõn caứng xuoỏng saõu thỡ tyỷ
leọ caựt giaỷm daàn chổ coứn 51% ụỷ ủoọ saõu 1,4m ẹieàu
naứy cho thaỏy raống lụựp ủaỏt maởt nheù deó thoaựt nửụực
vaứ maỏt nửụực nhanh vaứo muứa khoõ Do ủaởc ủieồm
naứy, neõn khi muoỏn troàng xoaứi thanh ca hoaởc caõy
aờn traựi khaực nhử maừng caàu ta, sa boõ cheõ… ngửụứi
daõn thửụứng coự taọp quaựn troàng baống hoọt vaứo ủaàu
muứa mửa Troàng nhử theỏ reó caựi moùc maùnh vaứ aờn
saõu xuoỏng ủaỏt nhanh giuựp cho sửù phaựt trieồn chieàu
ngang vaứo muứa khoõ vaứ nhửừng naờm sau ẹieàu naứy
ủoựng goựp raỏt lụựn vaứo tớnh chũu haùn cuỷa caõy xoaứi
thanh ca baỷn ủũa Dửùa vaứo ủaởc ủieồm naứy, khi
muoỏn phaựt trieồn caõy xoaứi caựt hoứa loọc toỏt nhaỏt neõn
troàng baống haùt Haùt duứng ủeồ troàng coự theồ laứ haùt
xoaứi thanh ca nhửng neõn troàng baống haùt xoaứi caựt
hoứa loọc thỡ toỏt hụn ẹuựng vaứo muứa mửa naờm sau
ta tieỏn haứnh thaựp choài hoaởc thaựp maột xoaứi caựt hoứa
loọc treõn goỏc xoaứi ủaừ troàng naờm roài Vieọc laứm nhử
treõn seừ giuựp boọ reó aờn xuoỏng thaọt saõu coự khi ủeỏn
treõn 10 m Khi caõy xoaứi trửụỷng thaứnh tửứ naờm thửự
5 trụỷ ủi vụựi boọ reó khoeỷ maùnh nhử theỏ caõy xoaứi seừ khoõng
bũ thieỏu nửụực vaứo muứa khoõ laứ muứa ra hoa vaứ ủaọu traựi Caõy khoõng thieỏu nửụực, tyỷ leọ ủaọu traựi cao vaứ nửụực ủuỷ cho ủoọ no nửụực cuỷa traựi khi lụựn traựi Ngoaứi ra,
do tớnh chaỏt ủaỏt ủai laứ ủaỏt nhieàu caựt, cho neõn baỷn thaõn noự laứ ủaỏt ngheứo dinh dửụừng vaứ coứn khoõng coự tớnh giửừ chaỏt dinh dửụừng tửứ nguoàn phaõn boựn ủửa vaứo khi ta boựn phaõn ẹoỏi vụựi ủaỏt seựt, coự theồ boựn 2 laàn phaõn cụ baỷn vaứo ủaàu muứa mửa vaứ cuoỏi muứa mửa ễÛ ủaõy, ủaỏt caựt coự theồ aựp duùng tửứ 4 ủeỏn 6 laàn chia ủeàu khoaỷng thụứi gian tửứ ủaàu muứa mửa ủeỏn thu hoaùch maứ boựn ủeồ khaộc phuùc tớnh khoõng haỏp thuù chaỏt dinh dửụừng noựi ụỷ treõn vaứ ủoàng thụứi khaộc phuùc hieọn tửụùng trửùc di do nửụực mửa ẹaởc bieọt ủoỏi vụựi xoaứi ủaừ cho traựi thỡ trong thụứi kyứ ra hoa keỏt traựi neõn boựn laứm 3 laàn : 1 laàn trửụực khi ra hoa, 1 laàn khi ủaọu traựi vaứ 1 laàn khi traựi baột ủaàu lụựn nhanh (khoaỷng tuaàn leó thửự saựu sau khi xoaứi coự trửựng caự) Coọng vụựi 3 laàn boựn tửứ ủaàu ủeỏn cuoỏi muứa mửa taỏt caỷ 6 laàn boựn Cuừng do tớnh chaỏt ủaỏt ủai nhử treõn neõn vieọc boựn phaõn chuoàng ụỷ vuứng ủaỏt cao nhieàu caựt caứng nhieàu caứng coự yự nghúa Phaõn chuoàng giuựp giửừ chaởt caực phaõn voõ cụ boựn vaứo vaứ phoựng thớch tửứ tửứ chaỏt dinh dửụừng cho caõy sửỷ duùng
Trong caực yeỏu toỏ cuỷa ủieàu kieọn khớ haọu - thụứi tieỏt coự aỷnh hửụỷng ủeỏn sửù sinh trửụỷng vaứ phaựt trieồn cuỷa caõy xoaứi, ta laàn lửụùt xeựt ủeỏn caực yeỏu toỏ sau:
Veà vuừ lửụùng vaứ sửù phaõn boỏ mửa aỷnh hửụỷng raỏt lụựn ủeỏn sửù ra hoa vaứ keỏt traựi cuỷa xoaứi caựt hoaứ loọc Qua quan saựt nhieàu naờm thaỏy raống caõy xoaứi caựt hoứa loọc thửụứng troồ hoa vaứo dũp trửụực Teỏt tửứ muứng
10 thaựng chaùp ủeỏn 15 thaựng gieõng tửực khoaỷng thaựng 1 ủeỏn thaựng 2 dửụng lũch haứng naờm Neỏu vaứo giai ủoaùn naứy maứ coự mửa thỡ tyỷ leọ thuù phaỏn vaứ ủaọu traựi cuỷa xoaứi caựt hoứa loọc raỏt thaỏp Neỏu mửa nhieàu coọng vụựi trụứi aõm u, naỏm thaựn thử taỏn coõng coự theồ thaỏt thu hoaứn toaứn Baứy Nuựi thuoọc vaứnh ủai
V
Trang 2vũ lượng 1600 mm/năm nhưng vẫn có những cơn
mưa rơi đúng vào dịp Tết Tác hại của những cơn
mưa này, có thể giải thích bằng hai nguyên nhân:
thứ nhất do độ acid của nước mưa làm hạt phấn
không nẩy mầm được, thứ hai do nấm thán thư
tấn công làm rụng hoa lưỡng tính (hoa sẽ phát
triển thành trái) Để khắc phục nhược điểm này
bà con vùng Cái Bè bơm nước ngọt của sông hoặc
kinh mương để rửa trôi ảnh hưởng acid của nước
mưa Sau đó, họ tiến hành sử dụng ngay các loại
thuốc trị nấm thán thư đặc hiệu như Manzate,
Carbendazim, Benomyl v.v Tuy nhiên đối với đều
kiện thiếu nước của vùng Bảy Núi, khó có thể áp
dụng rửa được mà chỉ nên xịt thuốc trị nấm thán
thư là có thể bảo vệ tương đối trái xoài
Về nhiệt độ có ảnh hưởng nhất định đến sự ra
hoa trên cây xoài cát hoà lộc Vào mùa ra hoa,
cây xoài cần nhiệt độ lạnh về đêm ít nhất là 21oC
để cây có thể tượng hoa được (Theo Singh, 1960)
Ở vùng Bảy Núi, ta ghi nhận năm nào có độ lạnh
về đêm dưới 20oC, và không mưa, năm đó hoa
xoài trổ nhiều hơn những năm ít lạnh Đồng thời,
cũng ghi nhận thêm một hiện tượng, trúng mùa
bông xoài thì đi kèm với rầy bông xoài và bệnh
bồ hóng làm thiệt hại sản lượng Do đó, hàng
năm các hộ trồng xoài nên theo dõi bản tin dự
báo nhiệt độ trên đài để có phương hướng chủ
động xịt thuốc phòng ngừa rầy và bồ hóng
Về sâu bệnh trên xoài cát hòa lộc, ta thấy có
hai loài dịch hại quan trọng nhất đó là rầy bông
xoài và bệnh thán thư Hai loại dịch hại nầy xuất
hiện khi cây xoài bước vào giai đoạn ra bông kếât
trái Rầy bông xoài (Idioscopus niveosparsus) xuất
hiện ở giai đoạn từ trổ hoa đến giai đoạn hạt đậu
(trái bằng hạt đậu và đã có màu xanh do quang
tổng hợp đem lại) Trong giai đoạn này, nên
thường xuyên thăm vườn và dùng vợt để bắt rầy
Dùng các loại thuốc đặc trị rầy như: Trebon,
Applaud – Mix, Vibaba v.v Cũng nên nói thêm
rằng, để phòng trị rầy bông xoài hữu hiệu không
chỉ thuốc tốt thôi là đủ mà còn phải áp dụng
đồng loạt trên qui mô toàn xã và toàn vùng Ví
như mùa xoài năm 2001, sự thiệt hại do rầy ở
vùng Bảy núi là đáng kể vì ta phòng trị lẻ tẻ
Đối với bệnh thán thư (anthracnose) do nấm
Collectotrichum Gleoesproides tấn công trên tất cả
các giai đoạn của xoài nhưng quan trọng nhất từ
giai đoạn ra hoa đậu trái đến trái chín Trong giai
đoạn ra hoa đến giai đoạn trứng cá, nếu không
phòng ngừa nấm bệnh thán thư sẽ làm rụng bông
và không đậu trái, có khi bị mất trắng mùa xoài
Giai đoạn trễ hơn, nấm tấn công trên trái làm trái
xấu đi và bị mất giá Xoài cát hoà lộc rất dễ bị nhiễm bệnh thán thư, cho nên công tác phòng ngừa bệnh đúng thời điểm sẽ là yếu tố thành công hàng đầu Muốn vậy phải học cách nhận định bệnh chính xác và dùng các loại thuốc hữu hiệu như Manzate, Carbendazime hoặc Benomyl xịt phòng ngừa là tốt nhất
Sau cùng, việc xử lý ra hoa trái vụ trên xoài cát hòa lộc là điều cần được quan tâm vì nó trực tiếp ảnh hưởng đến giá cả và thu nhập của nông hộ Nếu ta cho xoài có trái trước Tết âm lịch là bán có giá cao hơn chính vụ Tổng thời gian từ khi xử lý ra hoa đến trái bán thương phẩm là 4 – 5 tháng Như vậy xoài phải được xử lý ra hoa đúng vào ngày 15 tháng 8 âm lịch Hoá chất xử lý ra hoa thì có nhiều loại như Nitrat Kali (KNO3), Ethrel, Cultar (Paclobutrazol), Thiourea (Dollar 0,2X) Tuy nhiên, bước đầu đánh giá 2 loại Cultar và Thiourea cùng phối hợp với nhau là chắc chắn Cách làm như sau: dùng Cultar bón theo hình chiếu tán xoài ở dưới gốc theo nồng độ chỉ dẫn trên bao thuốc vào ngày 15 tháng 5 âm lịch Ba tháng sau, đến ngày 15 tháng 8 âm lịch thì dùng Dollar 0,2X xịt đều trên toàn lá theo nồng độ chỉ dẫn Cây sẽ ra hoa từ 15 – 20 ngày sau Có thể nói việc xử lý ra hoa xoài cát Hoà Lộc trái vụ bằng hoá chất cho đến nay có thể thực hiện được tương đối dễ Điều khó ở đây là bảo vệ được sự đậu trái và trái xoài phát triển bình thường trong điều kiện mùa mưa ẩm độ cao và nhiều sâu bệnh Hai đối tượng chính cũng vẫn là rầy bông xoài và bệnh thán thư Do đó, cần phải chú ý hơn nữa để phát hiện kịp thời và phòng ngừa đúng lúc Tất nhiên, chi phí đầu tư cho thuốc phòng ngừa sâu bệnh sẽ cao gấp 2 – 3 lần đối với chính vụ Nói tóm lại, việc trồng xoài cát hòa lộc trên vùng đất xám cao Bảy Núi là thực hiện được, nhưng phải chú ý đến các trở ngại trên để chọn cách làm đúng và biện pháp xử lý kịp thời Như vậy, mới có thể bảo đảm các yếu tố thành công và kết quả đầu ra là bán được giá cao hơn hẳn cây xoài thanh ca truyền thống Trong một tương lai gần, có thể thay thế dần cây xoài thanh ca bằng xoài cát hòa lộc
Tài liệu tham khảo
1 Trần Thượng Tuấn, Lê Thanh Phong, Dương Minh,
1997 Cây ăn trái Đồng Bằng Sông Cửu Long Sở Khoa học, Công nghệ & Môi trường An giang (phần cây xoài)
Trang 32 Trần Thế Tục, Ngô Hồng Bình, 2001 Cây xoài & kỹ
thuật trồng Nhà xuất bản Lao Động và Xã Hội, Hà
Nội
3 Singh L B The mango, botany, cultivation and
ultilization, 1960 Interscience publishers, Inc.New York
4 Phan Lieu, 1992 Đất Đông Nam Bộ Nhà xuất bản
Nông Nghiệp, Hà Nội
5 Phan Quang Khánh, 1995 Tài nguyên đất Đông
Nam Bộ Tiềm năng và sử dụng Nhà xuất bản Hà Nội