Nguyễn Thị Mỹ Duyên TĨM TẮT Nghiên cứu sử dụng giá thể và dinh dưỡng thích hợp cho việc trồng cải mầm được thực hiện tại Khoa Nơng Nghiệp – TNTN Trường ðại học An Giang từ tháng 5 đến th
Trang 1Thông tin khoa học Số 27 6
NGHIÊN CỨU MỘT SỐ LOẠI GIÁ THỂ TRỒNG CẢI MẦM (RADISH SPROUT) THÍCH HỢP
VÀ CHO HIỆU QUẢ KINH TẾ CAO
Ks Nguyễn Thị Mỹ Duyên
TĨM TẮT Nghiên cứu sử dụng giá thể và dinh dưỡng thích hợp cho việc trồng cải mầm được thực hiện tại Khoa Nơng Nghiệp – TNTN Trường ðại học An Giang từ tháng 5 đến tháng 8 năm 2005 với 4 loại giá thể rẻ tiền và cĩ sẵn tại tỉnh An Giang là trấu, tro trấu, đất hỗn hợp với các trường hợp khơng sử dụng hoăc sử dụng bổ sung phân cá, dinh dưỡng thuỷ canh rau Châu Á (Hà Nội), dinh dưỡng MS (Murashge Skoog) tự pha chế Thơng qua thí nghiệm tính hiệu quả kinh tế đối với mỗi phương pháp trồng cải mầm (giá thể, phân bĩn) thì nhận thấy khi sử dụng phân cá với giá thể tro trấu + trấu cho lợi nhuận cao 23.616 đồng/kg Từ đĩ ta nhận thấy việc trồng cải mầm bằng giá thể tro trấu là khá đơn giản và dễ thực hiện, giá thể trồng rất dồi dào và luơn cĩ sẵn, chi phí đầu tư thấp, hiệu quả kinh tế rất khá cao
ABSTRACT The research aimed at using ground substances and nutrition suitable for growing radish sprouts It was carried out at Faculty of Agriculture and Natural Resources, An Giang University from May to August 2005 in four kinds of ground substances that are cheap and available in An Giang province such as rice husk, the rice husk ash, mixed soil, coconut fiber and rotten straw in cases with or without using fish fertilizier, Asia hydroponic nutrition (Ha Noi) and MS nutrition (Murashge Skoog) Through the experiment, the economic effect of radish sprouts can
be calculated such as the profit from using rice husk + rice husk ash + fish fertilizier is 23,616 VND/kg So growing radish sprouts with rice husk ash is very simple and easy to carry out The ground substances are always available Capital is low and economic effectiveness is high
1 GIỚI THIỆU
Cải mầm là được mệnh danh là rau siêu sạch
và cĩ hàm lượng dinh dưỡng rất cao (Trần Thị Ba,
1999) Trên thế giới rau mầm đã được dùng rất lâu
đời với nhiều mĩn ăn, tại Việt Nam rau mầm chỉ 5
– 6 năm nay, chủ yếu dùng trong các mĩn ăn như
thịt bị xào cải mầm, cải mầm trộn gỏi chua với
tơm hay mĩn rau trộn, với nhiều phương pháp
trồng khác nhau như cĩ nơi vừa cung cấp hạt
giống, vừa cung cấp đất trồng rau mầm với cái tên
“giá thể sạch GINUT” nhưng giá thành của hạt
giống và giá thể trồng này rất cao (Cơng ty Gino)
Theo Trần Thị Ba (1999), trồng rau mầm với chất
nền là bơng gịn, dung dịch dinh dưỡng dạng hữu
cơ vi sinh Hay trồng với giá thể là tro trấu hoặc
hai lớp giấy thấm kết hợp sử dụng dung dịch dinh
dưỡng thuỷ canh (Trần Thị Ba, 2005) Do đĩ việc
nghiên cứu giá thể với chất dinh dưỡng thích hợp
cho rau mầm phát triển tốt và cho hiệu quả kinh tế
cao, dễ áp dụng để khuyến cáo cho bà con nơng
dân trồng gĩp phần tăng thu nhập và hạ giá thành
mĩn ăn đắc tiền này là điều rất cần thiết
2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
* Vật liệu và phương tiện: hạt cải củ Trung
Quốc do Cơng ty giống rau quả Trung Ương phân
phối Giá thể sử dụng là tro trấu, trấu, đất hỗn hợp
(rơm rạ mục, mụn dừa, tro trấu) Dụng cụ trồng là
khay xốp dày 1,5 cm kích thước 40cm x 60cm,
khay được đục lỗ để dễ thốt nước
Dung dịch dinh dưỡng MS (Murashge Skoog, 1966) tự pha chế, phân cá, dung dịch thuỷ canh rau Châu Á (Hà Nội)
*Phương pháp: Thử nghiệm tìm loại giá thể thích hợp cho mầm cải trên 4 loại giá thể: NT1: giá thể tro trấu + trấu (tỉ lệ tro trấu/trấu = 4/1); NT2: giá thể là trấu ; NT3: giá thể là đất hỗn hợp (gồm tro trấu, mụn dừa, rơm mục được phối trộn sẵn, tỉ
lệ 1:1:1) ; NT4: giá thể là trấu với dung dịch dinh dưỡng là mơi trường MS tự pha chế (Võ Thị Bạch Mai, 2003)
Sử dụng các giá thể kết hợp bổ sung phân cá hiệu Super Fish, nồng độ sử dụng 2cc/1lít nước trên 4 loại giá thể như trên với nghiệm thức tương ứng NT5, NT6, NT7, NT8
Sử dụng các giá thể kết hợp với bổ sung dung dịch thuỷ canh rau Châu Á (Hà Nội), nồng độ
sử dụng 5cc/1 lít nước trên 4 loại giá thể với nghiệm thức tương ứng NT9, NT10, NT11, NT12,
và cĩ thử nghiệm thêm trường hợp NT13: giá thể
là tro trấu + trấu cĩ phủ giấy thấm (tỉ lệ tro trấu/trấu = 4/1) và gieo hạt với mật độ dày (40 g/khay) xem cĩ ảnh hưởng đến năng suất của cải mầm khơng
* Cách thực hiện: Các giá thể được rải đều trong các khay xốp Hạt cải củ được ngâm trong nước ấm (30 – 350C) trong thời gian 5 – 8 giờ, loại
bỏ các hạt
Giảng viên BM Cơng nghệ Sinh học, Khoa Nơng nghiệp-TNTN E-mail: ntmduyen@agu.edu.vn
Trang 2Thông tin khoa học Số 27 7
lép, lửng sau đĩ vớt ra rải đều hạt lên bề mặt các
giá thể (25 gram hạt khơ/ khay) Chồng các khay
lên nhau để duy trì tiểu ẩm độ trong khay suốt quá
trình nẩy mầm của hạt Sau 2 ngày hạt bắt đầu nẩy
mầm đều, chất các khay đều ra trên kệ, nơi cĩ ánh
sáng yếu (che tối lại), tưới nước ướt đều Sang
ngày thứ 3 cây lên lá thì bắt đầu chuyển sang tưới dinh dưỡng, mỗi ngày 2 – 3 lần tuỳ thuộc vào thời tiết, ẩm độ trong khay và mơi trường trồng ðến ngày thứ 5 hoặc 7 thì cây cải mầm cao cĩ thể thu hoạch được (tuỳ thuộc vào giá thể trồng và thời tiết)
3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
3.1 Ảnh hưởng của giá thể và dinh dưỡng đến cải mầm
Bảng 1 So sánh giá thể và dinh dưỡng ảnh hưởng lên cải mầm
Chiều cao cây (cm) Trọng lượng cây (g) Trọng lượng tồn
khay (g)
Khơng bĩn
phân
Phân cá
Dinh dưỡng
thuỷ canh rau
Châu Á
- Khi khơng bĩn phân thì nhận thấy trọng
lượng tồn khay của cải mầm là 105 - 111,67 g
(NT1, NT2, NT3), so với khi sử dụng dinh dưỡng
bổ sung là phân cá và dung dịch dinh dưỡng rau
Châu Á, hay dinh dưỡng MS thì cho trọng lượng
tồn khay cao hơn hẳn Như vậy trong giai đoạn
đầu của quá trình sinh trưởng từ hạt mầm vẫn cần
được cung cấp thêm dinh dưỡng để cĩ thể sinh
trưởng nhanh, tốt hơn so với việc khơng bổ sung
dinh dưỡng ðây là điều rất cần thiết trong việc
canh tác rau mầm, là loại rau mà giai đoạn sinh
trưởng chỉ trong một thời gian ngắn là 5-7 ngày
- Khi cĩ sự bổ sung dinh dưỡng thích hợp
(phân cá, dung dịch thuỷ canh) như nhau, ta nhận
thấy đối với việc sử dụng giá thể tro trấu + trấu cho
năng suất cải mầm cao và ổn định hơn (cho trọng
lượng tồn khay NT1 = 111,67 g, NT5 = 221,67 g,
NT9 = 200,00 g) Với giá thể là tro trấu + trấu cĩ
ưu thế hơn các loại giá thể khác trong canh tác rau
mầm ðây là loại giá thể tương đối rẻ tiền và luơn
cĩ sẵn tại ðồng Bằng Sơng Cửu Long, người dân
cĩ thể tận dụng nguồn giá thể này trong canh tác
rau để giảm bớt một phần chi phí trong lúc trồng, gĩp phần tăng thêm thu nhập
- Việc sử dụng dung dịch dinh dưỡng MS cho trọng lượng khay cao NT4 = 141,7 g, NT12 =
180 g Tuy nhiên do trồng theo phương pháp thuỷ canh khơng hồi lưu nên trong canh tác gặp phải trường hợp bị úng, dẫn đến năng suất rau bị giảm như NT8 = 126,67 g Và NT12 được bố trí thí nghiệm trong thời gian trời mưa bão, do đĩ năng suất cải mầm tăng lên rõ hơn so với NT12 ðiều đĩ chứng tỏ yếu tố thời tiết cũng ảnh hưởng rất nhiều trong việc canh tác rau mầm
- Trong NT13 là thử nghiệm khi gieo với mật độ dày (40g/khay) thì thấy chỉ tiêu trọng lượng cây khơng thay đổi, mà chỉ cĩ chỉ tiêu chiều cao cây và trọng lượng tồn khay tăng hơn so với NT9 trong cùng thí nghiệm Như vậy việc gieo hạt với mật độ dày (40g/khay) sẽ khơng làm giảm đi năng suất cải mầm mà lại gĩp phần đáng kể cho việc giảm đi chi phí trong phần tính hiệu quả kinh tế bên dưới
3.2 Tính hiệu quả kinh tế
Qua thí nghiệm ta biết được ảnh hưởng của các loại giá thể, dinh dưỡng lên năng suất cải mầm Tuy nhiên điều quan trọng để người canh tác chọn phương pháp nào trồng cải mầm cho hiệu quả kinh tế cao thì cịn tuỳ thuộc vào hiệu quả kinh tế khi áp dụng trồng trên mỗi loại giá thể Do đĩ chúng tơi tiến hành tính hiệu quả kinh tế cho mỗi phương pháp trồng trên mỗi giá thể khác nhau để tìm xem với loại nào thì cho hiệu quả kinh tế hơn
Bảng 2 Tính hiệu quả kinh tế
Trang 3Thông tin khoa học Số 27 8
Hạt giống
Giá thể
Phân bĩn
Khấu hao dcụ trồng
(đồng) nhuận/khay
(đồng)
nhuận/kg (đồng)
Khơng bĩn
phân
Phân cá
Dinh dưỡng
thuỷ canh rau
Châu Á
Qua kết quả từ bảng 2 ta nhận thấy mặc dù
giá thể trấu với dung dịch dinh dưỡng MS cho
năng suất (thu) cao hơn so với giá thể là tro trấu,
nhưng lợi nhuận thấp hơn do chi phí cao (giá dung
dịch dinh dưỡng cao) Tương tự, khi sử dụng giá
thể là đất hỗn hợp, chi phí đất cao dẫn đến lợi
nhuận thấp
Giá thể tro trấu + trấu cho hiệu quả kinh tế
cao và ổn định nhất (vì khơng bị úng hạt): NT1 =
17.462 đồng/kg, NT5 = 23.616 đồng/kg, NT9 =
22.925 đồng/kg
ðồng thời trong NT13 ta nhận thấy khi gieo
hạt với mật độ dày (40g/khay) sẽ giảm được chi
phí đầu tư nên dẫn đến hiệu quả kinh tế cao nhất
24.095 đồng/kg
4 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
4.1 Kết luận
- Việc canh tác rau mầm tuy đơn giản nhưng
năng suất rau cĩ phụ thuộc vào yếu tố thời tiết,
nhiệt độ mơi trường, vì khi nhiệt độ cao sẽ dễ gây
úng hạt, úng lá Do đĩ khi bố trí nơi trồng phải
thơng thống nhưng khơng được quá sáng vì ánh
sáng sẽ làm cho rau quang hợp mạnh tạo màu
xanh, như thế cải mầm mất đi vẻ non mượt Và
thời gian thu hoạch rau cũng là vấn đề cần quan
tâm, vì cải mầm là loại rau non chỉ sử dụng sau khi
nẩy mầm từ 5 – 7 ngày, nếu khơng tính kỹ khi thu
hoạch muộn hơn sẽ khơng cịn là “cải mầm” nữa
- Việc sử dụng bổ sung dinh dưỡng cho cải
mầm bằng phân cá (2cc/lít nước), hoặc dung dịch
thuỷ canh rau Châu Á (5cc/lít nước) cho năng suất
cao ðồng thời khi gieo hạt với mật độ dày
(40g/khay) cho hiệu quả kinh tế cao nhất 24.095
đồng/kg Mục đích việc phủ giấy thấm cĩ tác dụng giúp cho việc thu hoạch rau mầm đạt hiệu quả hơn (nhanh, dễ thu)
- Qua các thí nghiệm thực hiện và từ thực tế nhận thấy việc canh tác rau mầm với giá thể là tro trấu + trấu (tỉ lệ 1:5) và sử dụng dinh dưỡng bổ sung là phân cá (2 cc/lít nước) cho năng suất và hiệu quả kinh tế cao, đồng thời cách thực hiện dễ, giá thể tro trấu lại là nguồn nguyên liệu luơn cĩ sẵn trong dân
4.2 Kiến nghị Cải mầm cĩ thể tự sản xuất dùng trong gia đình tuỳ theo khẩu vị hoặc nhu cầu bổ dưỡng của từng người, cĩ thể sản xuất với qui mơ lớn bán ra thị trường
Kỹ thuật trồng cải mầm khá đơn giản, dễ ứng dụng, chi phí đầu tư thấp lại thu hiệu quả kinh
tế cao do đĩ việc phổ biến cho bà con nơng dân trồng cải mầm để tăng thêm thu nhập, tạo cơng ăn việc làm là hết sức cần thiết
Hiện nay tại An Giang chưa cĩ một cơ sở nào sản xuất cải mầm cung cấp cho thị trường trong tỉnh, trong khi nhu cầu cải mầm nĩi riêng, rau mầm nĩi chung trong tỉnh rất cao Các nhà hàng, quán ăn tại An Giang phải mua cải mầm từ Cần Thơ về nên giá thành rất cao, rau kém chất lượng (cĩ mùi hăng, mất màu tươi non,…) do đã tồn trữ lâu ngày, và khơng thể dự trữ cải mầm lại lâu được Do đĩ cần thiết nên phổ biến rộng rãi cho bà con nơng dân qui trình trồng cải mầm để cung cấp cho thị trường tại Long Xuyên nĩi riêng
và cho tỉnh An Giang, các tỉnh lân cận nĩi chung.
Tài liệu tham khảo
A.T 26.01.2005 Rau mầm - sạch và bổ dưỡng [trực tuyến] SGGP>Thơng tin cả nước ðọc từ: http://www.sggp.org.vn/thongtincanuoc/nam2005/thang1/34165 (đọc ngày 21.09.2005)
Báo Nơng nghiệp Việt Nam, số 149 28.07.2005 Kỹ thuật trồng rau an tồn [trực tuyến] Chợ cơng nghệ
và thiết bị Việt Nam ðọc từ: http://www.techmartvietnam.com.vn (đọc ngày 21.09.2005)
Cookeville April 24, 2002 Sprout production [on-line] Oregon State University Available from: http://oregon state.edu/Dept/NWREC/beansprt.html [Accessed 14.06.05]
Trang 4Thông tin khoa học Số 27 9
James T.Ehler August 01, 2005 Sprouts [on-line] Food Reference Available from: http://www.foodreference.com/html/art.sprout-types-tips-html [Accessed 18.08.05]
Kleinverpakking Nettogew September 1st, 2005 Fresh Sprouts [on-line] Banken Champignons Available from: http://www.bankenchambignons.nl/language-english/index.asp?mild=4&sild=46 [Accessed 1.9.05]
Steve Meyerowitz 2002 This Winter, Don’t Forget The Sprouts!-By Sproutman® Steve Meyerowitz [on-line] Freshlife Available from: http://www.freshlifeprouter.com/new.asp?ID=30 [Accessed 1.9.05]
Trần Thị Ba 1999 Bài giảng mơn cây rau II Khoa Nơng nghiệp Trường ðại Học Cần Thơ
* Kết quả nghiên cứu của đề tài đã đưa ra được qui trình sản xuất cải mầm với giá thể tro trấu được ứng dụng đưa vào thực tế thu lại hiệu quả cao Bước đầu đã triển khai cho sinh viên và một số nơng hộ sản xuất cung cấp cho các nhà hàng, quán ăn tại Thành phố Long Xuyên (ðồng Giao, Hoa Viên, Làng Tơi, Hải Yến, ) Tiếp theo sẽ phối hợp với Hội nơng dân triển khai phổ biến rộng rãi kỹ thuật trồng rau mầm đến bà con nơng dân
a b c
d e f
Các giai đoạn từ nẩy mầm đến thu hoạch của rau mầm
a Hạt mới gieo; b Hạt nẩy mầm sau 3 ngày gieo trên giá thể đất hỗn hợp; c Hạt nẩy mầm sau 3 ngày gieo trên
giá thể trấu; d Rau mầm được 5 ngày sau khi gieo trên giá thể tro trấu + trấu; e Hình rau mầm thu
hoạch; f Mĩn ăn thịt bị xào cải mầm
