Bài 52 Tinh bột và xenlulozơ Học theo Sách giáo khoa I TRẠNG THÁI TỰ NHIÊN Tinh bột có nhiều trong các loại hạt, củ, quả như lúa, ngô, khoai, chuối xanh Xenlulozơ là thành phần chính của bông, gỗ, tre[.]
Trang 1Bài 52: Tinh bột và xenlulozơ Học theo Sách giáo khoa
I TRẠNG THÁI TỰ NHIÊN
Tinh bột có nhiều trong các loại hạt, củ, quả như lúa, ngô, khoai, chuối xanh Xenlulozơ là thành phần chính của bông, gỗ, tre, nứa
II TÍNH CHẤT VẬT LÍ
Tinh bột là chất rắn màu trắng, không tan trong nước lạnh, tan được trong nước
nóng tạo thành dung dịch keo gọi là hồ tinh bột
Xenlulozơ là chất rắn màu trắng, không tan trong nước ngay cả khi đun nóng
III ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO PHÂN TỬ
Phân tử tinh bột và xenlulozơ được tạo thành do nhiều mắt xích – C 6 H 10 O 5 – liên
kết với nhau viết gọn là (– C 6 H 10 O 5 – ) n
Số mắt xích trong phân tử tinh bột n ≈ 1200 - 6000 Số mắt xích trong xenlulozơ n
≈ 10.000 - 14.000 lớn hơn tinh bột rất nhiều
IV TÍNH CHẤT HÓA HỌC
1 Phản ứng thủy phân
Khi đun nóng trong dung dịch axit loãng, tinh bột và xenlulozơ bị thủy phân thành glucozơ
C H O 6 10 5 n nH O2 axit n C H O 6 12 6
2 Tác dụng với iot
Tinh bột tác dụng với iot tạo ra màu xanh đặc trưng
V ỨNG DỤNG
Tinh bột và xenlulozơ được tạo thành trong cây xanh nhờ quá trình quang hợp Tinh bột là lương thực quan trọng của con người
Xenlulozơ được dùng làm vật liệu xây dựng, sản xuất đồ gỗ, sản xuất vải sợi, sản
xuất giấy
Bài tập
Bài 1 trang 133 VBT Hóa học 9: Chọn từ thích hợp (xenlulozơ hoặc tinh bột) rồi
điền vào các chỗ trống:
a) Trong các loại củ, quả, hạt có chứa nhiều
b) Thành phần chính của sợi bông, gỗ, nứa là
c) là lương thực của con người
Lời giải:
Trang 2a) Trong các loại củ, quả, hạt có chứa nhiều tinh bột
b) Thành phần chính của sợi bông, gỗ, nứa là xenlulozơ
c) Tinh bột là lương thực của con người
Bài 2 trang 133 VBT Hóa học 9: Phát biểu nào sau đây đúng ?
A Xenlulozơ và tinh bột có phân tử khối nhỏ
B Xenlulozơ có phân tử khối nhỏ hơn tinh bột
C Xenlulozơ và tinh bột có phân tử khổi bằng nhau
D Xenlulozơ và tinh bột đều có phân tử khối rất lớn, nhưng phân tử khối của xenlulozơ lớn hơn nhiều so với tinh bột
Lời giải:
Câu đúng là: D
Công thức chung của xenlulozơ và tinh bột là (C6H10O5)n với n rất lớn và khác nhau Trong phân tử tinh bột n12006000, còn trong phân tử xenlulozơ, giá trị n lớn hơn rất nhiều với n10000 14000
Bài 3 trang 133 VBT Hóa học 9: Nêu phương pháp phân biệt các chất sau:
a) Tinh bột, xenlulozơ, saccarozơ
b) Tinh bột, glucozơ, saccarozơ
Lời giải:
a) Cho các chất vào nước, chất tan được là saccarozơ
Cho hai chất còn lại tác dụng với iot, chất nào có phản ứng với iot tạo màu xanh
đặc trưng là tinh bột, chất còn lại là xenlulozơ
Trang 3b) Cho các chất vào nước, chất không tan là tinh bột
Cho dung dịch của 2 chất còn lại vào tác dụng với dung dịch AgNO 3 trong
NH 3 , dung dịch nào có phản ứng tráng bạc là glucozơ, dung dịch còn lại
là saccarozơ
Phương trình hóa học:
C 6 H 12 O 6 + Ag 2 O NH 3C 6 H 12 O 7 + 2Ag↓
Bài 4 trang 133 VBT Hóa học 9: Từ tinh bột người ta sản xuất ra rượu etylic theo
hai giai đoạn sau:
6 10 5 n axit 6 12 6
b) C6H12O6 o
men ruou
30 35 C
C2H5OH hiệu suất 75%
Hãy viết phương trình hóa học theo các giai đoạn trên Tính khối lượng rượu etylic thu được từ 1 tấn tinh bột
Lời giải:
Phương trình hóa học:
Axit
6 10 5 n 2 t 6 12 6
( C H O ) nH OnC H O
men
30 35 C
C H O 2C H OH 2CO
Khối lượng C6H12O6 thu được thực tế là 1.180n 80 0,89
Khối lượng rượu etylic thu được thực tế là 0,89.92 75 0,341
Bài tập bổ sung
Bài 1 trang 133 VBT Hóa học 9: a) Chọn chất thích hợp trong các chất glucozơ,
rượu etylic, etyl axetat, tinh bột để điền vào các ô trống trong sơ đồ chuyển hóa sau: . Axit axetic ………… b) Viết các phương trình hóa học của phản ứng chuyển hóa giữa chúng
Lời giải:
a) Sơ đồ chuyển hóa:
Tinh bột H O/H 2 glucozơ men rượu etylic men giam Axit axetic
o
C H OH/H SO d, t
Trang 4b) Phương trình hóa học:
(–C6H10O5–)n + nH2O o
Axit t
nC6H12O6 C6H12O6 o
men ruou
30 35 C
2C2H5OH + 2CO2
C2H5OH + O2 men giam CH3COOH + H2O
CH3COOH + C2H5OH
o
2 4
H SO dac, t
Bài 2 trang 133 VBT Hóa học 9: Một hỗn hợp gồm saccarozơ và tinh bột Làm
thế nào để tách hai chất trên ra khỏi nhau?
Lời giải:
Cho hỗn hợp vào nước rồi khuấy, để lắng một thời gian Dùng giấy lọc để thu lấy
tinh bột Cô cạn dung dịch còn lại để thu được saccarozơ