bài giảng thực hành gieo tinh nhân tạo

Bài thực hành 01 GVBS Trần Thị Ngân Tú Bài giảng thực hành Kỹ thuật truyền giống Trang 1 Bài thực hành 01 CHỌN HEO ĐỰC GIỐNG HƯỚNG NẠC VÀ HEO CÁI SINH SẢN I MỤC TIÊU THỰC HIỆN CÔNG VIỆC Mô tả được các.

Trang 1

Bài thực hành 01

CHỌN HEO ĐỰC GIỐNG HƯỚNG NẠC VÀ HEO CÁI SINH SẢN

I MỤC TIÊU THỰC HIỆN CÔNG VIỆC

- Mô tả được các kiến thức có liên quan đến đặc điểm ngoại hình của các giống heo và phương pháp chọn heo đực cái giống

- Chọn được heo đực và cái giống tốt, phù hợp với điều kiện thực tế chăn nuôi ở địa phương để huấn luyện và khai thác tinh dịch

II NHỮNG KIẾN THỨC LIÊN QUAN ĐẾN CÔNG VIỆC

1 Đặc điểm ngoại hình của một số giống heo ngoại được nuôi phổ biến ở nước ta

- Đặc điểm ngoại hình của giống heo Yorkshire

- Đặc điểm ngoại hình của giống heo Landrace

- Đặc điểm ngoại hình của giống heo Duroc

- Đặc điểm ngoại hình của giống heo Pietraine

2 Đặc điểm ngoại hình và tính năng sản xuất của một số giống heo nội được nuôi phổ biến

- Đặc điểm ngoại hình của giống heo Móng Cái

- Đặc điểm ngoại hình của giống heo Thuộc Nhiêu

- Đặc điểm ngoại hình của giống heo Ba Xuyên

3 Tỷ lệ di truyền các tính trạng của bố mẹ cho đời con

4 Phương pháp chọn ngoại hình

5 Phương pháp xác định tốc độ sinh trưởng

6 Phương pháp tổng hợp

III NHỮNG THIẾT BỊ, DỤNG CỤ CẦN CÓ ĐỂ THỰC HIỆN CÔNG VIỆC

- Đàn heo giống để chọn lọc

- Cân, thước dây, thước gậy các loại

- Giấy bút

- Máy tính

IV QUY TRÌNH THỰC HIỆN CÔNG VIỆC

1 Chuẩn bị heo để giám định: đầy đủ số lượng, vị trí giám định cần bằng phẳng, sạch sẽ, sáng sủa

2 Chuẩn bị dụng cụ thiết bị và sổ sách ghi chép: Đầy đủ các dụng cụ, sổ sách cần có

3 Tìm hiểu năng suất đời trước: Thu thập thông tin từ đàn giống hoặc từ người chủ gia súc Bố,

mẹ, có tốt hay không, biểu hiện qua ba chỉ tiêu: ngoại hình thể chất, sinh trưởng phát dục và khả năng sản xuất

Trang 2

4 Giám định ngoại hình: Quan sát đánh giá chung về đặc điểm đặc trưng của giống, thể chất, sức khỏe, sự phát triển của từng bộ phận trên cơ thể

5 Giám định sức sinh trưởng: Tùy theo thể trọng của heo khi giám định mà ta có thể cân hoặc đo

để xác định trọng lượng của con vật

6 Giám định sức sinh sản:

- Đối với con đực: Chú ý xem xét sự phát triển của cơ quan sinh dục đực, tính nhạy cảm với con cái, phẩm chất tinh dịch qua các chỉ tiêu: thể tích, hoạt lực, nồng độ,…

- Đối với con cái: Chú ý xem xét sự phát triển của cơ quan sinh dục cái như âm hộ, bầ vú, núm vú,… tính tình hiền lành, nhanh nhẹn, phàm ăn, khả năng lợi dụng thức ăn cao,…

7 Tổng hợp kết quả chọn lọc: Tổng hợp kết quả từ các bước chọn lọc đi đến kết luận để chọn được con cái sinh sản tốt và phù hợp với trình độ, điều kiện chăn nuôi và thị hiếu của người chăn nuôi ở địa phương nhất

V BẢNG HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN CÔNG VIỆC

Tên công việc: CHỌN HEO ĐỰC GIỐNG HƯỚNG NẠC VÀ HEO CÁI SINH SẢN

Người thực hiện:………

Trình tự các bước thực hiện công việc Tiêu chí đánh giá các bước thực hiện 

1 Chuẩn bị heo để giám định Đầy đủ số lượng con giống

2 Chuẩn bị dụng cụ thiết bị Đầy đủ, sử dụng tốt

3 Tìm hiểu năng suất đời trước Dự kiến được phẩm chất những con giống

5 Giám định sức sinh trưởng Chính xác , theo trình tự

6 Giám định sức sinh sản Chính xác , theo trình tự

Trang 3

CHỌN BÒ ĐỰC GIỐNG VÀ BÒ CÁI SINH SẢN

- Mô tả được các kiến thức có liên quan đến đặc điểm ngoại hình của các giống bò và phương pháp chọn bò đực, cái giống

- Chọn được bò đực và cái giống tốt, phù hợp với mục đích lai tạo giống đạt tiêu chuẩn kỹ thuật

1 Đặc điểm ngoại hình và tính năng sản xuất của giống bò Red Sindhi

2 Đặc điểm ngoại hình và tính năng sản xuất của giống bò Sahiwal

3 Đặc điểm ngoại hình và tính năng sản xuất của giống bò Brahman

4 Đặc điểm ngoại hình và tính năng sản xuất của giống bò Holstein

5 Đặc điểm ngoại hình và tính năng sản xuất của giống bò vàng

6 Tỷ lệ di truyền các tính trạng của bố mẹ cho đời con

7 Phương pháp chọn ngoại hình

8 Phương pháp xác định tốc độ sinh trưởng

9 Phương pháp tổng hợp

- Đàn bò giống để chọn lọc

- Cân, thước dây, thước gậy các loại

- Giấy bút

- Máy tính

1 Chuẩn bị bò để giám định: đầy đủ số lượng, vị trí giám định cần bằng phẳng, sạch sẽ, sáng sủa

2 Chuẩn bị dụng cụ thiết bị và sổ sách ghi chép: Đầy đủ các dụng cụ, sổ sách cần có

3 Tìm hiểu năng suất đời trước: Thu thập thông tin từ đàn bò giống hoặc từ người chủ gia súc Bố,

mẹ, có tốt hay không, biểu hiện qua ba chỉ tiêu: ngoại hình thể chất, sinh trưởng phát dục và khả năng sản xuất

4 Giám định ngoại hình: Quan sát đánh giá chung về đặc điểm đặc trưng của giống, thể chất, sức khỏe, sự phát triển của từng bộ phận trên cơ thể

5 Giám định sức sinh trưởng: Tùy theo thể trọng của bò khi giám định mà ta có thể cân hoặc đo để xác định trọng lượng của con vật

6 Giám định sức sinh sản:

- Đối với con đực: Chú ý xem xét sự phát triển của cơ quan sinh dục đực, tính nhạy cảm với con cái, phẩm chất tinh dịch qua các chỉ tiêu: thể tích, hoạt lực, nồng độ,…

Trang 4

- Đối với con cái: Chú ý xem xét sự phát triển của cơ quan sinh dục cái như âm hộ, bầu vú, núm vú,… tính tình hiền lành, nhanh nhẹn, phàm ăn, khả năng lợi dụng thức ăn cao,…

7 Tổng hợp kết quả chọn lọc: Tổng hợp kết quả từ các bước chọn lọc đi đến kết luận để chọn được con cái sinh sản tốt và phù hợp với trình độ, điều kiện chăn nuôi và thị hiếu của người chăn nuôi ở địa phương nhất

Tên công việc: CHỌN BÒ ĐỰC GIỐNG VÀ BÒ CÁI SINH SẢN

1 Chuẩn bị heo để giám định Đầy đủ số lượng con giống

2 Chuẩn bị dụng cụ thiết bị Đầy đủ, sử dụng tốt

3 Tìm hiểu năng suất đời trước Dự kiến được phẩm chất những con giống

4 Giám định ngoại hình Chính xác , theo trình tự

5 Giám định sức sinh trưởng Chính xác , theo trình tự

6 Giám định sức sinh sản Chính xác , theo trình tự

Trang 5

XÁC ĐỊNH CẤU TẠO GIẢI PHẪU

VÀ CHỨC NĂNG SINH LÝ CƠ QUAN SINH DỤC ĐỰC

- Mô tả được các kiến thức có liên quan đến đặc điểm cấu tạo và chức năng sinh lý của gia súc đực

- Xác định được cấu tạo giải phẫu của cơ quan gia súc đực và mô tả được chức năng sinh lý của từng bộ phận

1 Đặc điểm cấu tạo và chức năng sinh lý của cơ quan sinh dục heo đực

2 Đặc điểm cấu tạo và sinh lý của tinh trùng

- Găng tay cao su

- Bộ dụng cụ thú y thường dùng: 1 bộ

- Giấy bút, sổ ghi chép

1 Vệ sinh tay và dụng cụ thú y: Rửa tay, vô trùng dụ cụ thú y

2 Đeo găng tay: Sử dụng găng tay cao su mềm, đeo vào hai tay

3 Chuẩn bị dụng cụ, thiết bị:

Bộ dụng cụ thú y (dao mổ, panh, kẹp, kéo….)

4 Quan sát hình vẽ về sơ đồ cấu tạo cơ quan sinh dục heo đực:

Mô tả các đặc điểm cấu tạo và trình bày chức năng của từng bộ phận của cơ quan sinh dục đực trên hình vẽ

5 Quan sát trên con vật sống:

Quan sát trên bộ phận sinh dục heo đực trưởng thành, xác định được vị trí, cấu tạo và chức năng của các bộ phận

6 Giải phẫu và quan sát cấu tạo bên trong cơ quan sinh dục heo đực:

Quan sát cấu tạo bên trong của từng bộ phận heo đực (bao dịch hoàn, dịch hoàn, dịch hoàn phụ, các tuyến sinh dục phụ và dương vật)

7 Rửa tay và vệ sinh nơi làm việc:

Sau khi thực hiện công việc cần vệ sinh ngăn nấp nơi và vệ sinh tay sạch sẽ

8 Kết luận:

Thảo luận để hiểu rõ đặc điểm cấu tạo cơ quan sinh dục đực và hoạt động sinh lý của heo đực vào công tác chọn heo đực giống, huấn luyện, khai thác tinh dịch heo

Trang 6

Tên công việc: XÁC ĐỊNH CẤU TẠO GIẢI PHẪU VÀ CHỨC NĂNG SINH LÝ CƠ QUAN SINH DỤC ĐỰC

4 Quan sát hình vẽ về sơ đồ cấu tạo cơ quan

sinh dục heo đực Xác định được cấu tạo từng phần của cơ quan sinh dục heo đực

5 Quan sát trên con vật sống Xác định vị trí, kích thước hình thái từng

phần của cơ quan sinh dục

6 Giải phẫu và quan sát cấu tạo bên trong cơ

quan sinh dục heo đực

Xác định đặc điểm cấu tạo từng phần

7 Rửa tay và vệ sinh nơi làm việc Sạch sẽ

Trang 7

HUẤN LUYỆN HEO ĐỰC HẬU BỊ NHẢY GIÁ

- Mô tả được các kiến thức có liên quan đến công việc huấn luyện heo đực hậu bị nhảy giá xuất tinh

- Thực hiện công việc huấn luyện heo đực hậu bị nhảy giá xuất tinh theo quy trình kỹ thuật

1 Hoạt động sinh lý sinh dục ở heo đực

2 Nguyên tắc huấn luyện

3 Phương pháp huấn luyện

- Heo đực hậu bị giống ngoại hoặc lai ngoại 8-10 tháng tuổi, P= 80 - 100kg chưa cho nhảy trực tiếp

- Giá nhảy của heo đực giống phù hợp

- Heo cái ở tuổi hậu bị đang trong chu kỳ động dục (có thể gây động dục nhân tạo)

- Cơ sở vật chất của một cơ sở truyền giống

1 Xác định đối tượng huấn luyện:

Heo đực hậu bị khỏe mạnh giống ngoại (Yorkshire, Landrace, Duroc, Pietrain…) đã được chọn lọc kỹ, từ 8-10 tháng tuổi, P = 80-100kg, hoặc heo lai chưa cho nhảy trực tiếp

2 Chuẩn bị giá nhảy:

Sử dụng giá nhảy thích hợp ở cơ sở truyền giống

3 Chuẩn bị heo cái động dục:

Heo cái động dục tự nhiên (hoặc heo cái đã được tiêm thuốc kích thích động dục trước đó 2-3 ngày)

4 Tập cho heo làm quen với địa điểm khai thác tinh dịch:

Hàng ngày cho heo đi lại, vận động theo một lối đi nhất định đến phòng lấy tinh

5 Nhốt heo cái dưới gầm giá:

Dùng heo cái nhốt vào gầm giá nhảy

6 Kích thích bản năng nhảy giá của con đực:

Cho heo đực ngửi mùi con cái động dục nhốt ở gầm giá để kích thích bản năng nhảy cái của heo đực

7 Cho heo nhảy giá:

Dùng tay nắm vào bao dương vật con đực để kích thích

Trang 8

8 Lặp lại động tác nhảy giá vài lần:

Để củng cố phản xạ nhảy giá

9 Cho heo nghỉ ngơi, thu dọn và vệ sinh phòng khai thác tinh dịch

(Tiếp tục lặp lại quy trình này vào một thời gian nhất định ở nhiều ngày tiếp theo cho đến khi khai thác được tinh dịch)

Tên công việc: HUẤN LUYỆN HEO ĐỰC HẬU BỊ NHẢY GIÁ

1 Xác định đối tượng huấn luyện Heo đực hậu bị giống ngoại hoặc lai đạt

tiêu chuẩn

3 Chuẩn bị heo cái động dục Heo cái đang trong thời gian động dục

4 Tập cho heo làm quen với địa điểm khai thác

6 Kích thích bản năng nhảy giá của con đực Kích thích được tính hăng của con đực

8 Lặp lại động tác nhảy giá vài lần Kiên trì, theo lịch trình nhất định

9 Cho heo nghỉ ngơi, thu dọn và vệ sinh phòng

khai thác tinh dịch

Thường xuyên sạch sẽ

Trang 9

Bài 5

KHAI THÁC TINH DỊCH HEO BẰNG TAY

- Mô tả được những kiến thức liên quan đến công việc khai thác tinh dịch bằng tay

- Thực hiện công việc khai thác tinh dịch heo đực giống bằng phương pháp dùng tay đảm bảo đúng yêu cầu kỹ thuật

1 Ưu, nhược điểm của phương pháp khai thác tinh dịch bằng tay

2 Đặc điểm sinh lý xuất tinh ở heo đực

3 Phương pháp kích thích heo đực xuất tinh

III NHỮNG THIẾT BỊ CẦN CÓ ĐỂ THỰC HIỆN CÔNG VIỆC

- Heo đực giống đã được huấn luyện thảy giá thành thục

- Giá nhảy của heo đực để khai thác tinh dịch

- Lọ hứng tinh

- Găng tay cao su mềm

- Khăn bông

- Vải lọc

- Nước sôi…

1 Chuẩn bị thiết bị, dụng cụ: Chuẩn bị đầy đủ dụng cụ và sát trùng toàn bộ dụng cụ khai thác tinh dịch heo

2 Vệ sinh thân thể cho heo đực giống: Dùng khăn bông nhúng dung dịch thuốc tín 0,1% Lau rửa toàn bộ phần sau cơ thể, chú ý bộ phận sinh dục phải thật sạch sẽ

3 Cho heo đực nhảy giá: Dẫn tinh heo đực giống vào phòng lấy tinh và cho nhảy ôm giá

4 Vệ sinh tay: Rửa tay sạch sẽ bằng xà phòng

5 Đeo găng tay cao su: Đeo vào tay thuận

6 Nắm dương vật heo đực: Dùng tay phải đeo găng nắm nhẹ dương vật và lái cho quy đầu lệch ra ngoài giá nhảy, tay nắm dương vật heo giữ nguyên vị trí, hơi cử động nhẹ các ngón tay để gây kích thích

7 Kích thích để gây hưng phấn cho con đực: Dùng tay thuận kích thích vào dương vật cho đến khi

co vật bắt đầu hưng phấn cao độ

8 Hứng tinh: Tay trái cầm lọ hứng tinh kề miệng lọ gần quy đầu để hứng tinh khi có tinh dịch màu trắng sữa xuất ra, không hứng tinh nguyên (tinh dịch đầu tiên xuất ra)

9 Thả tay khỏi dương vật: Khi xuất hết tinh dịch dương vật mềm ra ta nới nhẹ tay để heo đực tự co dương vật lại

Trang 10

10 Cho heo đực về chuồng nuôi: nhẹ nhàng, an toàn

11 Vệ sinh và thu dọng dụng cụ: Thu dọn toàn bộ dụng cụ, thiết bị đã sử dụng trong quá trình khai thác tinh Đưa tinh dịch nhanh chóng về phòng pha tinh tránh tiếp xúc với ánh sáng và không khí

Tên công việc: KHAI THÁC TINH DỊCH HEO BẰNG TAY

1 Chuẩn bị thiết bị, dụng cụ Đầy đủ và đã được vô trùng đầy đủ

2 Vệ sinh thân thể cho heo đực giống Sạch sẽ đặc biệt ở bộ phận sinh dục đực

giống

3 Cho heo đực nhảy giá Đúng vị trí, nhẹ nhàng, chuẩn mực

phòng

6 Nắm dương vật heo đực Nhẹ nhàng, không bị tuột

7 Kích thích để gây hưng phấn cho con đực Nhẹ nhàng, gây hưng phấn cao độ

loãng

9 Thả tay khỏi dương vật Thả từ từ cho con vật tự co dương vật lại

10 Cho heo đực về chuồng nuôi Nhẹ nhàng

11 Vệ sinh và thu dọng dụng cụ Sạch sẽ

Trang 11

Bài 6

KIỂM TRA PHẨM CHẤT TINH DỊCH

- Mô tả được những kiến thức liên quan đến công việc kiểm tra, đánh giá phẩm chất tinh dịch heo

- Thực hiện công việc kiễm tra, đánh giá phẩm chất tinh dịch heo, bò

1 Kiểm tra màu sắc, mùi và độ vẩn của tinh dịch heo

- Thành phần các chất có trong tinh dịch heo

- Màu sắc bình thường của tinh dịch các giống heo

- Một số màu sắc biểu hiện tinh dịch bị hưng hỏng

- Mùi

- Độ vẩn

- Những dấu hiệu tinh dịch bị hỏng

2 Kiểm tra thể tích tinh dịch heo khai thác được

- Cách vô trùng dụng cụ, thiết bị

- Các yếu tố ảnh hưởng đến sức sống của tinh trùng

- Thể tích tinh dịch trong một lần xuất tinh

3 Kiểm tra độ pH của tinh dịch

- Khái niệm về độ pH

- Ảnh hưởng của độ pH của môi trường đến sức sống của tinh trùng

- Sự đổi màu của giấy chỉ thị màu

- Cách so màu

III NHỮNG THIẾT BỊ CẦN CÓ ĐỂ THỰC HIỆN CÔNG VIỆC

- Tinh dịch heo đực giống mới khai thác được

- Cốc đựng tinh dịch bằng thủy tinh trong suất

- Vải lọc tinh

- Giấy quỳ chỉ thị màu

- Bảng so màu pH

- Sổ ghi chép

1 Chuẩn bị tinh dịch:

Tinh dịch mới khai thác

Trang 12

2 Lọc tinh:

Dùng vải lọc, lọc hết chất keo nhầy

3 Kiểm tra màu sắc:

Quan sắc màu sắc của tinh dịch, xác định độ đậm đặc, phát hiện những màu lạ có thể ảnh hưởng đến phẩm chất tinh dịch

4 Kiểm tra mùi:

Trong quá trình kiểm tra mùi bay ra ta có thể phát hiện được mùi bình thường hay mùi lạ

5 Kiểm tra độ vẫn tinh dịch

Quan sát kỹ cốc đựng tinh nếu nhận thấy có trạng thái chuyển động trong lòng tinh dịch ta ghi nhận bằng ký hiệu

+ Tinh dịch heo ngoại độ vẫn thường đạt “+++”

+ Tinh dịch heo lai độ vẫn thường đạt “++”

+ Tinh dịch heo nội thường đạt “+”

6 Rót tinh dịch vào cốc chia độ:

Rót tinh dịch chảy từ từ theo miệng cốc có chia độ tránh rót nhanh sẽ làm cho tinh trùng bị choáng

7 Quan sát và xác định thể tích:

Để cốc đựng tinh trên mặt bàn phẳng rồi quan sát mức tinh dịch đến vạch chia độ ml trên cốc đựng tinh

8 Nhúng giấy quỳ ngập vào trong cốc chứa tinh dịch:

Để yên 4-5 giây

9 Lấy giấy chỉ thị màu ra:

Thao tác nhẹ nhàng, từ từ

10 So màu giấy quỳ với bảng màu mẫu độ pH:

Chọn màu tương đồng nhất

11 Kết luận:

Ghi lại các kết quả qua từng phần kiểm tra và đánh giá phẩm chất tinh dịch

Tiêu đề	Bài giảng thực hành gieo tinh nhân tạo
Tác giả	Trần Thị Ngân Tú
Trường học	Đại Học Nông Nghiệp Hà Nội
Chuyên ngành	Kỹ thuật chăn nuôi
Thể loại	Bài giảng thực hành
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	20
Dung lượng	521,92 KB