TỔNG LIÊN ĐOÀN LAO ĐỘNG VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÔN ĐỨC THẮNG KHOA KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN RR BÁO CÁO CUỐI KỲ MÔN DU LỊCH CỘNG ĐỒNG Chủ đề Nghiên cứu thực trạng phát triển du lịch cộng đồng tại hu[.]
Trang 1TỔNG LIÊN ĐOÀN LAO ĐỘNG VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÔN ĐỨC THẮNG
KHOA KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-R
BÁO CÁO CUỐI KỲ MÔN: DU LỊCH CỘNG ĐỒNG Chủ đề: Nghiên cứu thực trạng phát triển du lịch cộng đồng
tại huyện Chợ Lách, Bến Tre
GVGD: THS PHẠM THÁI SƠN NHÓM SINH VIÊN THỰC HIỆN:
Trang 2BẢNG ĐÁNH GIÁ THÀNH VIÊN
THỰC HIỆN ĐÁNH GIÁ (%) KÝ TÊN
Trang 4MỤC LỤC
MỤC LỤC 0
NỘI DUNG 1
I ĐẶT VẤN ĐỀ 1
1.1 Lý do chọn đề tài 1
1.2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2
1.3 Tổng quan tài liệu 2
II NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 4
2.1 Nội dung nghiên cứu 4
2.2 Phương pháp nghiên cứu 4
III KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 4
3.1 Tiềm năng phát triển du lịch cộng đồng tại huyện Chợ Lách, tỉnh Bến Tre 4
3.3 Phân tích SWOT cho phát triển du lịch cộng đồng tại huyện Chợ Lách tỉnh Bến Tre (thách thức, điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội) 10
IV BÀN LUẬN 13
4.1 Hạn chế của du lịch cộng đồng tại Chợ Lách 13
4.2 Giải pháp phát triển du lịch cộng đồng tại Chợ Lách 13
V KIẾN NGHỊ 15
Trang 5I NỘI DUNGTiêu đề: Thực trạng phát triển du lịch cộng đồng tại huyện Chợ Lách, tỉnh Bến Tre
I ĐẶT VẤN ĐỀ
1.1 Lý do chọn đề tài
Ngày nay, khi kinh tế phát triển nhu cầu hội nhập quốc tế càng mở rộng thì đồngnghĩa với việc du lịch là một thành phần không thể thiếu trong đời sống của con ngườinên ở một số nước du lịch đã được xem như là một nghành kinh tế mũi nhọn trong đó cóViệt Nam
Việt Nam nơi được mệnh danh là đất nước có bề dày lịch sử lâu đời, những bảnsắc văn hóa đa dạng của 54 dân tộc anh em trải dài trên khắp lãnh thổ cùng với nhiều địađiểm du lịch hấp dẫn thu hút khách du lịch khắp nơi trên thế giới Trước đại dịchCOVID-19 ngành du lịch Việt Nam phát tiển với tốc độ cao Theo thống kê của Tổng cục
du lịch 2019 ngành Du lịch đón trên 18 triệu lượt khách quốc tế, tăng 16,2% so với năm2018; phục vụ 85 triệu lượt khách nội địa, tăng 6%
Du lịch cộng đồng (DLCĐ) là loại hình du lịch còn mới nhưng đang được pháttriển nhiều ở nước ta DLCĐ là loại hình du lịch được phát triển trên cơ sở các giá trị vănhóa của cộng đồng, do cộng đồng dân cư quản lý, tổ chức khai thác và hưởng lợi Ngoài
ra, DLCĐ còn tạo nên những sản phẩm du lịch hấp dẫn khách quốc tế Với vai trò và ýnghĩa này DLCĐ là biện pháp tốt nhất để quảng bá bản sắc dân tộc Việt Nam cũng nhưphát triển ngành du lịch theo hướng bền vững
Tỉnh Bến Tre là một trong những tỉnh ở vùng Nam Bộ có tiềm năng lớn về du lịchcộng đồng với thuận lợi về thiên nhiên các hệ thống kênh rạch chằng chịt, miệt vườnphong phú, cùng với nhiều làng nghề thủ công mang đậm bản sắc văn hóa vùng miền, và
sự hiếu khách Theo thống kê của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bến Tre chothấy: Lượng khách quốc tế tăng từng năm: năm 2019 đạt 796.186 lượt, năm 2020 đạt183.063 lượt, năm 2021 ước đạt 110.000 lượt (do dịch bệnh Covid-19 diễn biến phứctạp) Thị trường khách nội địa đến Bến Tre tăng trưởng tương đối tốt (trừ dịch Covid-19).Theo đó, năm 2019 tỉnh đón và phục vụ khoảng 950.000 lượt khách Và huyện Chợ Lách
là một trong những nơi phát triển DLCĐ ở tỉnh Bến Tre Bằng cách đó các cấp địa
Trang 6phương đã và đang khôi phục bảo tồn, phát huy làng nghề truyền thống, các di tích lịch
sử, bên cạnh đó tập trung xây dựng các cơ sở hạ tầng thuận lợi cho ngành du lịch Tổchức các buổi huấn luyện về nghiệp vụ cơ bản phục vụ cho ngành du lịch
Tuy nhiên, DLCĐ nơi đây vẫn còn non trẻ và chưa phát triển xứng tầm với tiềmnăng du lịch, ở một số địa bàn thì DLCĐ hình thành theo hướng tự phát, chưa xây dựngđược cơ chế phối hợp giữa các hộ dân và các bên tham gia trong DLCĐ, vấn đề vệ sinhmôi trường, nhất là việc thu gom và xử lý rác thải tại các địa bàn chưa được giải quyếtđúng mức; còn thiếu các chính sách khuyến khích phát triển DLCĐ; vai trò của chínhquyền và doanh nghiệp du lịch trong DLCĐ chưa được phát huy, tác động xấu của xu thếthương mại hóa Điều đó khiến nhu cầu phát triền du lịch cộng đồng bền vững càng cấpthiết hơn
Chính vì những lý do trên đề tài “Nghiên cứu thực trạng phát triển du lịch cộng
đồng tại huyện Chợ Lách, tỉnh Bến Tre” được lựa chọn nghiên cứu góp phần phát triển
bền vững ngành du lịch cũng như ngành kinh tế của huyện Chợ Lách nói riêng và tỉnhBến Tre nói chung
1.2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: thực trạng du lịch cộng đồng tại huyện Chợ Lách
Phạm vi nghiên cứu:
Phạm vi về nội dung: Luận văn tập trung nghiên cứu: Tiềm năng, thực trạng, cácchính sách phát triển du lịch cộng đồng tại huyện Chợ Lách
Phạm vi không gian: Giới hạn trong Huyện Chợ Lách, tỉnh Bến Tre
Phạm vi thời gian: các số liệu, thông tin phục vụ nghiên cứu đề tài này được
Trang 7được điều kiện để phát triển du lịch của tỉnh Đồng thời nêu rõ hiện trạng phát triển dulịch tác động đến các ngành kinh tế khác đến sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước
và sự ảnh hưởng đến môi trường của địa phương
TS Trần Văn Ánh (2015), Phát triển du lịch làng nghề tại Bến Tre, Luận văn thạc
sĩ, Đại học Quốc gia Hà Nội, Việt Nam: Tác giả đã tổng quan về các làng nghề tại BếnTre cũng nhưng thực trạng phát triển, trong đó tác giả có đề cập đến Làng nghề hoa kiểngSơn Châu, Chợ Lách về lịch sử hình thành, quá trình phát triển và sản phẩm (có 945 laođộng, có 101 hộ/ 319 hộ sản xuất cây giống hoa kiểng chiếm 31,7%, thu nhập của các hộnày 3.100.000 đồng/lao động/tháng) Qua đó, tác giả đã đề xuất một số giải pháp thiếtthực góp phần phát huy tiềm năng, thế mạnh du lịch tại tỉnh Bến Tre
Trang 8II NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
2.1 Nội dung nghiên cứu
2.2 Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp phỏng vấn sâu và thu thập dữ liệu thứ cấp: Các dữ liệu thứ cấp
được thu thập từ nhiều nguồn như: các công trình nghiên cứu, báo cáo của địa phươngtrong những năm gần đây và các nguồn thông tin tư liệu khác dưới dạng văn bản, bản đồ,hình ảnh, phim video, v.v Bên cạnh đó, các dữ liệu này được hệ thống hóa, phân tích,tổng hợp nhằm tổng hợp thông tin đầy đủ phục vụ cho đề tài nghiên cứu Đặc biệt nhómchúng tôi tiến hành phương pháp phỏng vấn sâu đối với chủ homestay tại cộng đồng địaphương nhằm thu thập được thông tin chi tiết cụ thể và chính xác nhất
Phương pháp phân tích: sử dụng phương pháp SWOT để tổng hợp và phân tích
kết quả mô hình phân tích SWOT giúp nắm bắt được tình hình hiện tại về nguồn lực, lợithế cũng như những điểm mà địa phương cần cải thiện Bên cạnh đó, mô hình cũng giúpđánh giá được những rủi ro từ bên ngoài có thể ảnh hưởng đến sự phát triển mô hìnhDLCD và những cơ hội có thể đạt được trong quá trình phát triển Qua đó, đề xuất nhữnggiải pháp và sản phẩm hiệu quả, tránh được cái rủi ro trong tương lai
III KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
3.1 Tiềm năng phát triển du lịch cộng đồng tại huyện Chợ Lách, tỉnh Bến Tre
Trang 93.1.1 Khái quát về huyện Chợ Lách, tỉnh Bến Tre.
Chợ Lách đã tận dụng, phát huy tiềm năng, thế mạnh, thành tựu về cơ sở hạ tầng,kinh tế và tổ chức sản xuất, văn hóa - xã hội - môi trường để thực hiện có hiệu quả cácnội dung của Chương trình Chương trình Mỗi xã một sản phẩm ở Bến Tỉnh Tre giai đoạn2018–2020 Chợ Lách là huyện trọng điểm của tỉnh trong việc chỉ đạo xây dựng huyệnđạt chuẩn nông thôn mới vào năm 2020
Huyện Chợ Lách nằm trên phần đất hẹp nhất phía trên cùng của cù lao Minh, có chiều dài22,5 km, chiều ngang giới hạn bởi hai bờ của con sông Cổ Chiên và Hàm Luông với hệthống kênh rạch chằng chịt
3.1.2 Tiềm năng du lịch cộng đồng tại Chợ Lách tỉnh Bến Tre 3.1.2.1 Tài nguyên tự nhiên
Địa hình: Địa lý Huyện có diện tích tự nhiên 18.879 ha Phía Đông giáp huyện MỏCày Bắc , Phía Tây giáp tỉnh Vĩnh Long , phía Nam giáp sông Cổ Chiên , phía Bắc giápsông Tiền và sông Hàm Luông Cùng với 31.687 hộ , số dân 110.005 người, dân tộc kinhchiếm đa số Mật độ dân số 697 người/km2
Khí hậu: Khí hậu nhiệt đới gió mùa, tháng 5 đến tháng 10 nước mưa trung bìnhhằng năm từ 1.250mm đến 1.500mm Đất đai màu mỡ, khí hậu điều là mùa mưa Lượnghòa là những yếu tố thiên nhiên thuận lợi giúp người dân nơi đây canh tác nên vùng câygiống và cây ăn trái đặc sản thuộc loại trù phú nhất ĐBSCL Được thiên nhiên ban tặngHai con sông lớn Cổ Chiên và Hàm Luông được phù sa bồi đắp thêm cho bề mặt đất.Điều kiện tự nhiên thuận lợi cần thiết để con người xây dựng nên một trong những vùngchuyên canh cây ăn quả trù phú nhất Nam Bộ là đất đai màu mỡ, nước ngọt quanh năm,môi trường ôn hòa
Sông rạch: Huyện Chợ Lách nằm trên phần đất hẹp nhất phía trên cùng của cù laoMinh, có chiều dài 22,5km, chiều ngang giới hạn bởi hai bờ của con sông Cổ Chiên vàHàm Luông với hệ thống kênh rạch chằng chịt Được thiên nhiên ban tặng Hai con sônglớn Cổ Chiên và Hàm Luông được phù sa bồi đắp thêm cho bề mặt đất Điều kiện tựnhiên thuận lợi cần thiết để con người xây dựng nên một trong những vùng chuyên canh
Trang 10cây ăn quả trù phú nhất Nam Bộ là đất đai màu mỡ, nước ngọt quanh năm, môi trường ônhòa.
3.1.2.2 Tài nguyên văn hoá
Di tích lịch sử văn hoá: là các công trình xây dựng, địa điểm gắn với thân thế sựnghiệp của anh hùng dân tộc, danh nhân của đất nước Nhà bia Trương Vĩnh Ký (xã VĩnhThành, huyện Chợ Lách) Bên cạnh các loại hình kiến trúc trên, Bến Tre còn phong phúvới hệ thống kiến trúc của các cơ sở tín ngưỡng – thờ tự của các tôn giáo như: Nhà thờ cổCái Mơn (xã Vĩnh Thành, huyện Chợ Lách); Bến Tre cũng có những địa danh, nhữngcảnh đẹp thiên nhiên, là những di sản văn hóa miệt vườn trên ba dải cù lao xứ dừa, đượcnhiều du khách biết đến như: Cồn Phú Đa trên sông Cổ Chiên thuộc huyện Chợ Lách
Làng nghề truyền thống: Đến nay, trên địa bàn huyện phát triển được 31 làng nghềtruyền thống sản xuất cây giống – hoa kiểng với trên 5.700 hộ tham gia Thời gian qua,lượng du khách đến với làng nghề ngày càng tăng Khi đến với làng nghề, du kháchkhông chỉ tham quan quá trình làm ra một sản phẩm cây giống, hoa kiểng mà còn đượcnhà vườn và nghệ nhân hướng dẫn tham gia thực hiện các công đoạn chiết cây, ghépcành, uốn sửa tạo dáng kiểng, bon sai, tự tay tạo ra tác phẩm nghệ thuật hoa kiểng làmquà lưu niệm Ngoài được tôn vinh là “Vương quốc hoa kiểng”, huyện Chợ Lách cònđược xem là “thánh địa” của gà nòi, là một trong những nơi giữ được nguồn gen của cácgiống gà nòi quý hiếm Đến tham quan các điểm nuôi gà nòi, du khách sẽ được xem chọi
gà nghệ thuật Bên cạnh đó Khách du lịch còn có thể tham quan vườn kiểng treo ThanhNga, một trong những vườn kiểng treo đầu tiên của Chợ Lách với nhiều loại hoa như: sonmôi tím, son môi đỏ, hạt dưa, đô la, đồng tiền, yến thảo…
Gía trị nhân gian: Huyện còn có các câu lạc Bộ Đờn Ca Tài Tử hoạt động thườngxuyên góp phần thu hút du khách cũng như tạo ra các điều kiện phát triển DLCĐ Ngoài
ra, hội chợ thương mại cây - trái Chợ Lách 2022 và hội thi bánh dân gian Nam bộ cũng làmột trong những yếu tố thu hút khách du lịch khi đến đây Với quy mô hơn 250 gianhàng và được tổ chức đúng vào dịp Tết Đoan Ngọ - Tết cổ truyền hàng năm
3.2 Thực trạng du lịch cộng đồng ở huyện Chợ Lách, tỉnh Bến Tre.
Trang 11Hiện nay hoạt động du lịch cộng đồng tại Chợ Lách ngày càng phát triển rộng rãi:ngành du lịch của huyện đang tập trung xây dựng cơ chế chính sách, quy hoạch du lịch đểkêu gọi đầu tư cơ sở hạ tầng- kĩ thuật, vận động người dân và hướng dẫn những hộ giađình có mong muốn tham gia vào DLCĐ khi có đủ điều kiện, tất cả sẽ dựa trên nhữngTNDL có sẵn để khai thác loại hình du lịch này Vì vậy, giai đoạn 2009 đến nay huyện đã
có nhiều sự phát triển mạnh mẽ và hình thành được nhiều khu du lịch sinh thái, làng nghềcộng đồng của người dân địa phương ở một số xã như: Hoà Nghĩa, Vĩnh Thành, SơnĐịnh, thị trấn Chợ Lách,… đã thu hút nhiều lượt khách trong và ngoài nước hơn đến vớihuyện
Theo thông tin từ phòng Văn hoá-Thông tin huyện Chợ Lách đã đưa ra những số liệu cụ thể như sau:
3.2.1 Khách du lịch và hoạt động kinh doanh du lịch
Theo thông tin từ phòng Văn hoá-Thông tin huyện Chợ Lách đã đưa ra những sốliệu cụ thể như sau: trong năm 2013, huyện đã thu hút được 125 ngàn lượt khách, đạtdoanh thu 50,4 tỷ đồng Vào các thời điểm tổ chức Lễ hội cây trái trong năm 2013 đã thuhút khoảng trên 50.000 lượt khách tới tham quan thông qua các chương trình du lịch mà
Tổ du lịch của huyện phối hợp với Công ty TNHH Dịch vụ- Du lịch Chợ Lách khai thácnhư: chương trình 1 là đi từ thị trấn Chợ Lách đến xã Vĩnh Thành và ngược lại; chươngtrình 2 là đi từ thị trấn Chợ Lách đến khu vực bảo tồn ốc gạo và ngược lại Trong ngàyhội cây trái tại huyện Chợ Lách năm 2014, với giá tour trọn gói mà Công ty TNHH Dịchvụ- Du lịch Chợ Lách đưa ra thì trung bình mỗi du khách chi tiêu cho việc ăn uống, thamquan và các dịch vụ khác khoảng 550.000 đồng/người và tổng doanh thu từ khách du lịchmới được khoảng 975 triệu đồng, sau khi trừ các chi phí còn lại là phần thu nhập củangười dân, chủ yếu là các dịch vụ ăn uống, tham quan,…
Ở các điểm tham quan làng nghề cây cảnh hiện nay không bán vé tham quan màchủ yếu bán các dịch vụ giải khát, giá từ 10.000 đến 15.000 đồng cho mỗi loại khác nhaunhư: nước dừa, nước sâm, nước chanh, cacao, trái cây thập cẩm,… giá mỗi đĩa trái câyướp lạnh sẽ từ 15.000 đến 25.000 đồng Khi đến tham quan các làng nghề cây cảnh, dukhách sẽ được tham quan, học hỏi cách các nghệ nhân tạo hình cây cảnh và sau đó khách
Trang 12có thể tăng tiền tip cho nghệ nhân, việc này thì không bắt buộc nên do đó thu nhập củacác hộ dân ở các làng nghề cây kiểng vẫn chưa thực sự ổn định.
Tại các vườn cây ăn quả, khách du lịch được tham quan tự do và thưởng thức tráicây như: chôm chôm, măng cụt, nhãn,… có thể tự tay hái hoặc mua từ chủ vườn với giá
từ 15.000 đến 20.000 đồng/kg Nếu du khách tự hái hoặc muốn thưởng thức trực tiếp tạivườn thì giá trọn gói khoảng 40.000 đến 50.000 đồng/ khách Thời gian khai thác du lịchtheo hình thức này cũng mang năng tính thời vụ, phụ thuộc vào mùa vụ của mỗi loại câytrái và mùa vụ của du lịch nói chung, tập trung chủ yếu từ tháng 6 đến tháng 9 hằng năm 3.2.2 Các sản phẩm du lịch cộng đồng và hình thức tổ chức hoạt động
Tài nguyên du lịch tại Chợ Lách khá đa dạng dẫn đến việc có thể phát triển nhiềuloại hình sản phẩm du lịch khác nhau, nhưng những sản phẩm du lịch cộng đồng chủ yếutại đây là:
Du lịch homestay
Tính đến năm 2021, trên địa bàn huyện đã hình thành 01 trạm dừng chân, 11 điểmtham quan, homestay như: Ba Ngói (xã Vĩnh Bình); Hoa Vương, Nhà vườn Năm Hiền(thị trấn Chợ Lách); Jardin Du MeKong, homestay Hạnh Phúc (xã Hòa Nghĩa); NguyễnGia (xã Tân Thiềng); Lâm Nga, Bảy Thảo, Việt Hải (xã Vĩnh Thành); Vườn kiểng HoàngDuy, Năm Công (xã Hưng Khánh Trung B), …
Khi tham gia loại hình du lịch này du khách sẽ được trải nghiệm qua các hoạtđộng thường ngày của người dân như tát mương, bắt cá, thu hoạch trái cây, cùng chủ nhànấu những món ăn dân dã, nghe và được ca tài tử cùng với các nghệ sĩ tại địa phươngtheo phương châm 3 cùng “cùng ăn, cùng ở, cùng làm” Bên cạnh các hoạt động màkhách du lịch tham gia cùng với gia đình các chủ homestay, các công ty lữ hành cũngphối hợp với các cơ sở homestay để tổ chức một số hoạt động đậm chất miền Tây như:
“Về quê tát mương bắt cá” tại khu du lịch Đại Lộc, “Một ngày làm nông dân” ở khu dulịch Ba Ngói,…
Điển hình tại Jardin Du Mekong Homestay, chue homestay ông Nguyễn QuangVinh cho biết hiện nay các sản phẩm chủ yếu mà ông cung cấp chính cho du khách là loạihình nghỉ Bên cạnh đó ông còn cung cấp các dịch vụ khác như cho thuê thuyền, xe đạp,