Nội dung chính Gặp Ka ríp và Xi – la Ngữ văn lớp 10 Chân trời sáng tạo A Nội dung chính Gặp Ka ríp và Xi – la Đoạn trích “Gặp Ka ríp và Xi la” kể về cuộc hành trình trên biển của Ô đi xê và các bạn đồ[.]
Trang 1Nội dung chính Gặp Ka -ríp và Xi – la - Ngữ văn lớp 10 Chân trời sáng tạo
A Nội dung chính Gặp Ka -ríp và Xi – la
Đoạn trích “Gặp Ka-ríp và Xi-la” kể về cuộc hành trình trên biển của Ô-đi-xê và các
bạn đồng hành khi gặp các quái vật biển
B Bố cục Gặp Ka -ríp và Xi – la
- Phần 1 (từ đầu … cởi trói cho tôi): Thuyền của Ô – đi – sê trước khi gặp thử thách
- Phần 2 (tiếp theo … chỗ chết): Thuyền của Ô – đi – sê khi mới gặp Xi-ta
- Phần 3 (còn lại): Thuyền của Ô-đi-sê trong cuộc chiến với Xi-ta và Ka-ríp
C Tóm tắt Gặp Ka -ríp và Xi – la
Tóm tắt Gặp Ka -ríp và Xi – la (mẫu 1)
Đoạn trích “Gặp Ka-ríp và Xi-la” nói cuộc đi thuyền của Ô-đi-xê với những người
bạn của mình Tại đây, Ô-đi-xê đã gặp phải những thử thách như tiếng hát của nàng
Xiren quyến rũ, chàng dặn các bạn của mình khi gặp tiếng hát nàng Xi-ren phải trói
mình vào Nhưng khi đi vào biển, biển động khiến cả thuyền sợ hãi trước một bên
là Xi-la và một bên là Ka-rip Trong lúc lơ đãng chỉ chú ý đến Ka-rip thì Xi-la đã
bắt mất sáu tay trèo khỏe nhất Khi kịp nhìn lại, họ đang giãy giụa và đã chết
D Tác giả, tác phẩm Gặp Ka -ríp và Xi – la
I Tác giả
- Hô-me-rơ (Khoảng thế kỉ VIII-VII TCN)
- Là nhà thơ Hy Lạp
II Tác phẩm Gặp Ka -ríp và Xi – la
1 Thể loại: Sử thi
2 Xuất xứ và hoàn cảnh sáng tác: Đoạn trích được trích từ sử thi Ô-đi-xê, một tác
phẩm sử thi lớn của Hy Lạp Đoạn trích thuộc khúc thứ XII của sử thi
3 Phương thức biểu đạt:Tự sự
4 Tóm tắt tác phẩm Gặp Ka -ríp và Xi – la
Đoạn trích “Gặp Ka-ríp và Xi-la” kể về cuộc hành trình trên biển của Ô-đi-xê và các bạn đồng hành khi gặp các quái vật biển
5 Bố cục tác phẩm Gặp Ka -ríp và Xi – la
Trang 2- Phần 1 (từ đầu … cởi trói cho tôi): Thuyền của Ô – đi – sê trước khi gặp thử thách
- Phần 2 (tiếp theo … chỗ chết): Thuyền của Ô – đi – sê khi mới gặp Xi-ta
- Phần 3 (còn lại): Thuyền của Ô-đi-sê trong cuộc chiến với Xi-ta và Ka-ríp
6 Giá trị nội dung tác phẩm Gặp Ka -ríp và Xi – la
- Ca ngợi tinh thần dũng cảm của Ô-đi-sê khi gặp những thử thách, khó khăn
7 Giá trị nghệ thuật tác phẩm Gặp Ka -ríp và Xi – la
- Sử dụng linh hoạt sáng tạo các biện pháp tu từ phóng đại, so sánh, ẩn dụ
III Tìm hiểu chi tiết tác phẩm Gặp Ka -ríp và Xi – la
1 Những thử thách phải đối mặt
- Sau khi nhận được lời tiên tri của nữ thần Xi-ếc-xê, thuyền của Ô-đi-xê tiếp tục
hành trình Đi qua đảo của các nàng tiên Xi-ren có giọng hát mê hồn, quyến rũ bất kì
ai quên đi xứ sở của mình Ô-đi-xê dựa theo lời nói của Xi-ếc-xê , nhét sáp vào tai
mọi người , dặn họ trói mình vào cột buồm để được nghe giọng hát đó
→Họ cuối cùng đã an toàn vượt qua hòn đảo của các yêu nữ Xi-ren
- Khi đến xứ sở của Ka-ríp và Xi-la, thuyền của chàng bị bắt mất sáu người Dù đã
cố gắng trấn an tình thần của các bạn mình, Ô-đi-xê vẫn phải đau lòng nhìn Xi-la ăn
thịt họ
→Xi-la và Ka-ríp đã tấn công mạnh vào thuyền của Ô-đi-xê và bắt mất sáu người
khỏe mạnh nhất
2 Bản lĩnh của nhân vật Ô –đi – xê
- Ô-đi-xê luôn gọi những thủy thủ của mình là ''các bạn ơi'' Chàng không coi họ là
những tôi tớ, người hầu của mình mà coi họ như những người bạn, những người đồng
đội thực sự của mình
→Đây chính là hành động thể hiện sự tôn trọng của một vị lãnh đạo, một thuyền
trưởng dành cho thuyền viên của mình
- Ô-đi-xê luôn biết cách chỉ đạo , hướng dẫn thuyền viên của mình Chàng thể hiện
sự thông minh ở chi tiết: nhét sáp vào tai các bạn đồng hành để họ có thể tập trung
chèo thuyền
- Tiếp đó, Ô-đi-xê chứng tỏ bản lĩnh kiên định khi dặn các thuyền vãy trói mình lại
chặt hơn nữa nếu chàng bị dụ dỗ bởi tiếng hát của các nàng Xi-ren
- Khi các thuyền viên bị hoảng sợ trước sự tấn công của Xi-la và Ka-ríp, Ô-đi-xê đã vực dậy tinh thần của họ bằng cách nhắc lại những thử thách, những phút giây khó khăn nhưng bọn họ đã kiên trì vượt qua được trước kia như: trốn thoát khỏi tên khổng
lồ ăn thịt người Xi-clốp
→Ô – đi – xê mang phẩm chất của một người anh hùng, một người chỉ huy mẫu mực, lãnh đạo mọi người
Trang 3Nội dung chính Ngôi nhà truyền thống của người Ê-đê - Ngữ văn lớp 10 Chân
trời sáng tạo
A Nội dung chính Ngôi nhà truyền thống của người Ê-đê
Văn bản trình bày những đặc điểm về hình thức và ý nghĩa của những ngôi “nhà dài”
nét đặc trưng trong truyền thống văn hóa của người Ê-đê
B Bố cục Ngôi nhà truyền thống của người Ê-đê
- Phần 1: Từ đầu đến “cầu thang cái”: Đặc điểm hình thức cách xây dựng “nhà dài”
- Đoạn 2” Còn lại: Ý nghĩa truyền thống văn hóa của “nhà dài” với người dân Ê đê
C Tóm tắt Ngôi nhà truyền thống của người Ê-đê
Tóm tắt Ngôi nhà truyền thống của người Ê-đê (mẫu 1)
Bài văn thuyết minh về ngôi nhà dài của người Ê-đê với đầy đủ những đặc điểm của
một ngôi nhà cho đại gia đình và những nét đặc trưng của gia đình mẫu hệ của người
Ê-đe Từ đó mở rộng liên hệ với ngôi nhà dài được miêu tả trong sử thi Đăm Săn
D Tác giả, tác phẩm Ngôi nhà truyền thống của người Ê-đê
I Tác giả
- Tác giả: Lan Anh
II Tác phẩm Ngôi nhà truyền thống của người Ê-đê
1 Thể loại: Văn bản thông tin
2 Xuất xứ: Trích Nhà truyền thống của người Ê-đê: Nhà dài như tiếng chiêng ngân,
Báo VOV5, ngày 23-12-2013)
3 Phương thức biểu đạt: Thuyết minh
4 Tóm tắt tác phẩm Ngôi nhà truyền thống của người Ê-đê
Văn bản trình bày những đặc điểm về hình thức và ý nghĩa của những ngôi “nhà dài” nét đặc trưng trong truyền thống văn hóa của người Ê-đê
5 Bố cục tác phẩm Ngôi nhà truyền thống của người Ê-đê: 2 phần
- Phần 1: Từ đầu đến “cầu thang cái”: Đặc điểm hình thức cách xây dựng “nhà dài”
- Đoạn 2” Còn lại: Ý nghĩa truyền thống văn hóa của “nhà dài” với người dân Ê đê
6 Giá trị nội dung tác phẩm Ngôi nhà truyền thống của người Ê-đê
- Trình bày về đặc điểm “nhà dài” từ đó hiểu được phần nào nét đặc sắc trong văn hóa truyền thống của người Ê - đê
7 Giá trị nghệ thuật tác phẩm Ngôi nhà truyền thống của người Ê-đê
- Miêu tả chân thực sịnh động hấp dẫn
- Ngôn từ giản dị, trong sáng, dễ hiểu
III Tìm hiểu chi tiết tác phẩm Ngôi nhà truyền thống của người Ê-đê
1 Đặc điểm của nhà dài
* Nhà dài
Trang 4- Nhà dài của người Ê-đê là nhà sàn, làm bằng tre nứa, gỗ, mặt sàn và vách tường
bao quanh nhà làm bằng thân cây bương hay thân tre già đập dập, mái lợp có tranh
- Có hình dáng cái thuyền
- Độ dài ước tính bằng số lượng dầm ngang(đê), tương ứng với một đôi cột
* Cầu thang
- Gắn với hai cửa của nhà dài, cửa phía trước dành cho khách và nam giới, cửa phía
sau dành cho phụ nữ Gọi là cầu thang đực và cầu thang cái
- Cầu thang cái bao giờ cũng có hình ảnh bầu sữa mẹ và vầng trăng khuyết
- Cầu thang đực không chạm khắc nhiều, thường chỉ là một cây gỗ sau đó chạm khắc
những bậc để lên xuống
* Hoa văn chạm khắc
- Chạm khắc nhiều hình con vật như voi, cua, cá, lên xà nhà
- Thể hiện sự giàu có của chủ nhà
2 Ý nghĩa ngôi “nhà dài”
- Là nơi gắn kết bao thế hệ dòng họ của người Ê-đê, từ đời ông bà, bố mẹ đến đời
con, đời cháu
- Căn nhà kéo dài mãi, che chở cho cuộc sống của bao thế hệ
- Là nơi thể hiện các lễ nghi, tập tục của người Ê-đê, thể hiện trọn vẹn hồn cốt đại
ngàn của dân tộc này
Nội dung chính Đăm Săn chiến thắng Mtao – Mxây - Ngữ văn lớp 10 Chân
trời sáng tạo
A Nội dung chính Đăm Săn chiến thắng Mtao – Mxây
“Chiến thắng Mtao-Mxay” kể về cuộc chiến giữa Đăm Săn và Mtao-Mxay Mtao Mxay lợi dụng lúc tù trưởng Đăm Săn đi vắng đã mang quân sang định cướp vợ Hơ Nhị và đánh phá buôn làng của của Đăm Săn Cả hai lần Mtao Mxay mang quân sang xâm chiếm, Đăm Săn đều chiến thắng trở về và thu lại rất nhiều đất đai, nô lệ
B Bố cục Đăm Săn chiến thắng Mtao – Mxây
– Phần 1 (Từ đầu đến cắt đầu Mtao Mxây đem bêu ngoài đường): Cảnh trận đánh giữa hai tù trưởng
– Phần 2 (Tiếp đến Họ đến bãi ngoài làng, rồi vào làng): Cảnh Đăm Săn cùng nô lệ
ra về sau chiến thắng
– Phần 3 (Còn lại): Cảnh Đăm Săn ăn mừng chiến thắng
C Tóm tắt Đăm Săn chiến thắng Mtao – Mxây
Tóm tắt Đăm Săn chiến thắng Mtao – Mxây (mẫu 1)
Sau khi về làm chồng hai chị em Hợ Nhị và Hơ Bhị, Đăm Săn trở nên một tù trưởng giàu có và uy danh lừng lẫy Các tù trưởng Kên Kên (Mtao Grư), tù trưởng Sắt (Mtao Mxây) lừa lúc Đăm Săn cùng các nô lệ lên rẫy, ra sông làm lụng đã kéo người tới cướp phá buôn của chàng, bắt Hơ Nhị về làm vợ Cả hai lần Đăm Săn đều tổ chức đánh trả và đều chiến thắng, cứu được vợ và tịch thu của cải, đất đai của kẻ địch khiến oai danh của chàng càng lừng lẫy, bộ tộc càng giàu có, đông đúc Một lần tình
cờ gặp cây sơ – múc (cây thần vật tổ bên nhà vợ), Đăm Săn ra sức chặt đổ kì được Liền đó cả hai vợ đều chết và Đăm Săn lại tìm cách lên trời hỏi nữ thần Mặt Trời (con gái của Trời) về làm vợ Tức giận vì bị từ chối, chàng bỏ về và cả người lẫn ngựa bị chết ngập ở rừng Sáp Đen nhão như bùn nước Hồn Đăm Săn biến thành con ruồi bay vào miệng chị gái là Hơ Âng khiến nàng có mang và sinh ra đứa con trai
Trang 5Đó là Đăm Săn cháu, lớn lên lại đi tiếp con đường của người cậu anh hùng.
D Tác giả, tác phẩm Đăm Săn chiến thắng Mtao – Mxây
I Tác giả
- Tác giả dân gian
- Theo Nguyễn Hữu Thấu dịch và chú thích trong “Sử thi Ê-đê”
II Tác phẩm Đăm Săn chiến thắng Mtao Mxây
1 Thể loại: Sử thi là tác phẩm tự sự dân gian có quy mô lớn, sử dụng ngôn ngữ có
vần, nhịp, xây dựng những hình tượng nghệ thuật hoành tráng, hào hùng để kể về
một hoặc nhiều biến cố lớn diễn ra trong đời sống cộng đồng của cư dân thời cổ đại
2 Xuất xứ và hoàn cảnh sáng tác:
- Ra đời và phản ánh thời kì ấu thơ của dân tộc- tộc người Thể hiện những bức tranh
xã hội rộng lớn cùng với những sự kiện lịch sử trọng đại
3 Phương thức biểu đạt: Tự sự
4 Tóm tắt tác phẩm Đăm Săn chiến thắng Mtao Mxây:
Sau khi về làm chồng hai chị em Hợ Nhị và Hơ Bhị, Đăm Săn trở nên một tù trưởng
giàu có và uy danh lừng lẫy Các tù trưởng Kên Kên (Mtao Grư), tù trưởng Sắt (Mtao
Mxây) lừa lúc Đăm Săn cùng các nô lệ lên rẫy, ra sông làm lụng đã kéo người tới
cướp phá buôn của chàng, bắt Hơ Nhị về làm vợ Cả hai lần Đăm Săn đều tổ chức
đánh trả và đều chiến thắng, cứu được vợ và tịch thu của cải, đất đai của kẻ địch khiến oai danh của chàng càng lừng lẫy, bộ tộc càng giàu có, đông đúc Một lần tình
cờ gặp cây sơ – múc (cây thần vật tổ bên nhà vợ), Đăm Săn ra sức chặt đổ kì được Liền đó cả hai vợ đều chết và Đăm Săn lại tìm cách lên trời hỏi nữ thần Mặt Trời (con gái của Trời) về làm vợ Tức giận vì bị từ chối, chàng bỏ về và cả người lẫn ngựa bị chết ngập ở rừng Sáp Đen nhão như bùn nước Hồn Đăm Săn biến thành con ruồi bay vào miệng chị gái là Hơ Âng khiến nàng có mang và sinh ra đứa con trai
Đó là Đăm Săn cháu, lớn lên lại đi tiếp con đường của người cậu anh hùng
5 Bố cục tác phẩm Đăm Săn chiến thắng Mtao Mxây: 3 phần
– Phần 1 (Từ đầu đến cắt đầu Mtao Mxây đem bêu ngoài đường): Cảnh trận đánh giữa hai tù trưởng
– Phần 2 (Tiếp đến Họ đến bãi ngoài làng, rồi vào làng): Cảnh Đăm Săn cùng nô lệ
ra về sau chiến thắng
– Phần 3 (Còn lại): Cảnh Đăm Săn ăn mừng chiến thắng
6 Giá trị nội dung tác phẩm Đăm Săn chiến thắng Mtao Mxây
Trọng danh dự, gắn bó với hạnh phúc gia đình và thiết tha với cuộc sống bình yên, phồn vinh của thị tộc – đó là những tình cảm cao nhất thôi thúc Đăm Săn chiến đấu
và chiến thắng kẻ thù
7 Giá trị nghệ thuật tác phẩm Đăm Săn chiến thắng Mtao Mxây
Nghệ thuật so sánh, phóng đại:
– So sánh tương đồng: như lốc gài, như những vệt sao băng…
Trang 6– So sánh tăng cấp:
+ Đoạn tả cảnh Đăm Săn múa khiên
+ Đoạn tả cảnh đoàn người đông đảo: “Tôi tớ…cõng nước.”
+ Đoạn mô tả thân hình lực lưỡng của Đăm Săn: “bắp chân…xà dọc.”
– So sánh tương phản: tả cảnh múa khiên của Đăm Săn và Mtao Mxây
– Các hình ảnh, sự vật được đem ra làm chuẩn so sánh được lấy từ thế giới thiên
nhiên , từ vũ trụ bao la
III Tìm hiểu chi tiết tác phẩm Đăm Săn chiến thắng Mtao Mxây
1 Cuộc chiến giữa hai tù trưởng
– Đăm Săn khiêu chiến và Mtao Mxây đáp lại; nhưng tỏ ra run sợ (sợ bị đâm lén,
dáng tần ngần do dự, đắn đo…)
– Vào cuộc chiến:
+ Hiệp 1: Mtao Mxây múa khiên trước (khiên hắn kêu lạch xạch như quả mướp khô)
→ lộ rõ sự kém cỏi, nhưng vẫn nói những lời huênh hoang (quen đi đánh thiên hạ, bắt
tù binh, xéo nát đất đai thiên hạ…) Còn Đăm Săn vẫn bình tĩnh, thản nhiên
+ Hiệp 2: Đăm Săn múa trước (Một lần xốc tới, chàng vượt một đồi tranh, một lần
xốc tới nữa, chàng vượt một đồi lồ ô…) Còn Mtao Mxây hoảng hốt trốn chạy (bước
cao bước thấp chạy hết bãi tây sang bãi đông…)
+ Hiệp 3: Đăm Săn múa rất đẹp và dũng mãnh (chàng múa trên cao, gió như
bão…múa dưới thấp, gió như lốc…) Đâm trúng kẻ thù, nhưng không thủng
+ Hiệp 4: Đăm Săn nhờ ông Trời chỉ cách đã giết chết kẻ thù
⇒ Qua cuộc chiến, ta thấy được sự vượt trội của Đăm Săn về tài năng, bản lĩnh, xứng
đáng đại diện cho cả cộng đồng
2 Thái độ của mọi người đối với Đăm Săn
– Ba lần Đăm Săn kêu gọi thì cả ba lần dân làng Mtao Mxây đều hưởng ứng (ba
tượng trưng cho số nhiều): Không đi sao được… → Họ nhất trí xem Đăm Săn là tù
trưởng, là anh hùng của họ
– Lời nói của dân làng qua ba lần đối đáp có sự biến đổi, phát triển → Sự thần phục,
lòng trung thành tuyệt đối của dân làng Mtao Mxây với Đăm Săn
– Mọi người cùng nhau ra về theo Đăm Săn, đông vui như hội: Đoàn người đông như
bầy cà tong… cõng nước
⇒ Thể hiện sự thống nhất cao độ giữa quyền lợi, khát vọng của cá nhân người anh
hùng với cộng đồng, bộ tộc đồng thời cũng thể hiện lòng yêu mến, sự tuân phục của
tập thể cộng đồng với cá nhân người anh hùng – nhân vật kết tinh vẻ đẹp của cộng đồng
3 Cảnh Đăm Săn ăn mừng chiến thắng
– Hành động của Đăm Săn sau chiến thắng:
+ Nói với tôi tớ: tự hào, tự tin về sức mạnh của bản thân và sự giàu có của thị tộc + Ra lệnh nổi nhiều loại cồng chiêng: thể hiện sức mạnh của nguời anh hùng và sự giàu có của thị tộc
– Hình ảnh Đăm Săn:
+ Đăm Săn nằm tên võng, tóc thả trên sàn, hứng tóc chàng ở dưới đất là một nong hoa
+ Uống không biết say, ăn không biết no, chuyện trò không biết chán
+ Là một dũng tướng chắc chết mười mươi cũng không lùi bước…
+ Bắp chân chàng to bằng cây xà ngang, bắp đùi chàng to bằng ống bễ, sức chàng ngang sức voi đực…trong bụng mẹ
→ Những hình ảnh so sánh, phóng đại để ca ngợi một tù trưởng anh hùng Hình ảnh Đăm Săn được miêu tả bằng cái nhìn ngưỡng vọng từ dưới nhìn lên trên, sùng kính,
tự hào Điều này có nghĩa người anh hùng sử thi được tôn vinh tuyệt đối
⇒ Khung cảnh ăn mừng chiến thắng của Đăm Săn cho thấy sự giàu có, sung túc, vững mạnh của tù trưởng Đăm Săn cũng như buôn làng của chàng
Trang 7Nội dung chính Đăm Săn đi chinh phục nữ thần Mặt Trời - Ngữ văn lớp 10
Chân trời sáng tạo
A Nội dung chính Đăm Săn đi chinh phục nữ thần Mặt Trời
Văn bản kể lại quá trình Đăm Săn đế nhà tìm nữ thần Mặt Trời xin lấy nàng làm vợ
hai
B Bố cục Đăm Săn đi chinh phục nữ thần Mặt Trời
- Phần 1 (từ đầu … vậy cả): con đường Đăm Săn đến tìm nữ thần Mặt Trời
- Phần 2 (Đăm Săn gác chà vạc … tôi về đây): Cuộc trò chuyện giữa Đăm Săn và
nữ thần mặt trời
- Phần 3 (còn lại): Đăm Săn quay trở về làng
C Tóm tắt Đăm Săn đi chinh phục nữ thần Mặt Trời
Tóm tắt Đăm Săn đi chinh phục nữ thần Mặt Trời (mẫu 1)
Đoạn trích kể về sự kiện sau khi hai vợ của Đăm Săn sống lại, chàng đi tìm nữ thần
mặt trời để xin cưới nàng về làm vợ Tuy nhiên chàng đã bị nữ thần Mặt Trời từ
chối với lý do nếu nàng đi thì không còn ai chiếu sáng cho muôn loài Đăm Săn đã
cố thuyết phục nàng nhưng không thành nên đã lên ngựa và bỏ về
D Tác giả, tác phẩm Đăm Săn đi chinh phục nữ thần Mặt Trời
I Tác giả
- Tác giả dân gian
- Theo Nguyễn Hữu Thấu dịch và chú thích trong “Sử thi Ê-đê”
II Tác phẩm Đăm Săn đi chinh phục nữ thần Mặt Trời
1 Thể loại: Sử thi
2 Xuất xứ và hoàn cảnh sáng tác: Đoạn trích Đăm Săn đi chinh phục nữ thần Mặt
Trời nằm ở phần sau của sử thi Đăm Săn của dân tộc Ê-đê
3 Phương thức biểu đạt: Tự sự
4 Người kể chuyện: Người kể chuyện ngôi thứ 3
5 Tóm tắt tác phẩm Đăm Săn đi chinh phục nữ thần Mặt Trời
Văn bản kể lại quá trình Đăm Săn đế nhà tìm nữ thần Mặt Trời xin lấy nàng làm vợ hai
6 Bố cục tác phẩm Đăm Săn đi chinh phục nữ thần Mặt Trời
- Phần 1 (từ đầu … vậy cả): con đường Đăm Săn đến tìm nữ thần Mặt Trời
- Phần 2 (Đăm Săn gác chà vạc … tôi về đây): Cuộc trò chuyện giữa Đăm Săn và nữ thần mặt trời
Trang 8- Phần 3 (còn lại ): Đăm Săn quay trở về làng
7 Giá trị nội dung tác phẩm Đăm Săn đi chinh phục nữ thần Mặt Trời
- Ca ngợi khát khao chinh phục nữ thần Mặt trời của Đăm Săn
- Thể hiện khát vọng chinh phục tự nhiên của người xưa
8 Giá trị nghệ thuật tác phẩm Đăm Săn đi chinh phục nữ thần Mặt Trời
- Sử dụng thành công các biện pháp nghệ thuật so sánh, ẩn dụ
III Tìm hiểu chi tiết tác phẩm Đăm Săn đi chinh phục nữ thần Mặt Trời
1 Hành trình đi bắt Nữ Thần Mặt Trời của Đăm Săn
* Đăm Săn đến nhà Đăm Par Kvây
- Cảnh tiếp đón Đăm Săn:
+ tôi tớ trải dưới một chiếu trắng, trải trên một chiếu đỏ làm chỗ ngồi
+ thuốc sợi cả hòm đồng, thuốc lá cả sọt đại, trầu vỏ cả gùi to
+ đốt một gà mái ấp, giết một gà mái đẻ, giã gạo trắng như hoa ê pang, sáng như ánh
mặt trời, nấu cơm mời khách
+ ché tuk da lươn, ché êbah M’nông
+ ai đi lấy nước cứ đi lấy nước, ai đánh chiêng cứ đánh chiêng, ai cắm cần cứ cắm
cần
→ Cảnh tiếp đón quy củ, hoành tráng, có đầy đủ những đồ dùng, đồ ăn
* Dự báo về hành trình tới nhà Nữ Thần Mặt Trời
- Rừng nhiều cọp, rắn
- đường đi hái cà, hái ớt người ta trồng chông lớn chông nhỏ
→ đường đi nhiều hiểm trở, chướng ngại
* Lời khuyên của Đăm ParKvây với Đăm Săn
- Nước thì nhiều đỉa, rừng thì nhiều vắt, người ta chưa hề đem nhau đi vào đó bao
giờ Ven rừng đầy xương người Trong rừng đầy xương bò, xương trâu Biết bao tù
trưởng nhà giàu, biết bao dũng tướng anh hùng đã bỏ mạng nơi đây Rừng Đen đất
nhão là nơi đã chôn vùi nhiều tù trưởng nhà giàu Tôi cột diêng bằng thừng, tôi trói
diêng bằng dây, tôi không cho diêng đi vào đấy đâu Tôi xin cúng cầu phúc cho
diêng một lợn, tôi xin tiễn chân diêng một trâu, tôi không cho diêng đi vào rừng
thiêng của Nhà Trời đâu Ở đấy, chông lớn nhiều như lông nhím, chông nhỏ nhiều như lông chó, con sóc nhảy vào thân nó cũng khó mà vẹn toàn nữa là!
* Thái độ của Đăm Săn khi nghe lời khuyên của Đăm Par Kvây
- Đăm Săn tỏ thái độ kiên quyết, quyết tâm và không sợ bất kì nguy hiểm nào
* Cảnh tượng ngôi nhà Nữ Thần Mặt Trời
- Có bãi thả trâu, thả bò
- Có sương mù bảo phủ
- Bờ rào làng Dưới giăng dây đồng, trên giăng dây sắt
- Cái thang trông như cầu vồng
- Cối giã gạo bằng vàng, chày cũng bằng vàng
- Tòa nhà dài dằng dặc, voi vây chặt sàn sân, chiêng xếp đầy ngoài nhà, cồng chất đầy nhà trong
- Tôi tớ trai gái như ong đi lấy nước, như vò vẽ đi chuyển hoa, các xà ngang xà dọc đều thếp vàng
→ Lung linh, đẹp đẽ, hào nhoáng
* Hình ảnh Nữ Thần Mặt Trời
- Mặc váy ánh như sét, loáng như chớp
- Mái tóc vén bên tai
- Nàng từ trong buồng đi ra, cửa buồng liền bừng sáng
- Nàng đi trông như diều bay ó liệng, như nước lững lờ trôi cũng không bằng
- Thân hình như cái nụ tai, cổ như cổ công
=> vừa toát lên vẻ đẹp độc nhất, vừa toát lên sự quyền uy của nữ thần
* Nữ Thần Mặt Trời từ chối Đăm Săn?
- Vì nếu nàng đi thì:
+ Lợn dưới gà trên, cọp tê giác ngựa trâu sẽ chết hết
+ Chết cả người Kur, người Lào vì hết đất làm nương
+ Chết cả người Ê-đê Ê-ga vì không có nước uống
+ Chết cả gâm ghì cu xanh vì không có trái ăn
+ Cây trong rừng sẽ tuyệt diệt, cây trên rú sẽ chết khô, lau lách sẽ ngừng đâm chồi,
cỏ cây sẽ tàn lụi, đất đai sẽ nứt nẻ, sông suối sẽ cạn khô
→ Nữ thần Mặt Trời rời đi, mặt đất sẽ không có sự sống, cây cối loài vật và con người sẽ bị hủy diệt
2 Kết cục của Đăm Săn ở Rừng Sáp Đen
Trang 9- Đam Săn đã chết lún trong Rừng Sáp Đen của bà Sun Y-rít Anh đã sống tuyệt đẹp trong khát vọng và chiến công Anh đã chết trong tư thế hiên ngang của người anh hùng bộ tộc Cái chết bi tráng của Đăm Săn mang ý nghĩa bi kịch của lịch sử, của thời đại vô cùng sâu sắc Hành động của Đăm Săn tuy có sức nổ công phá ghê gớm: anh đi bắt nữ thần Mặt Trời, trải qua bao gian nan khổ ải, anh đã đi tới nơi mà anh muốn, nhưng rốt cuộc, anh phải trả giá bằng máu
- Bi kịch ấy mang màu sắc thời đại, nó nói lên mâu thuẫn gay gắt giữa khả năng hữu hạn và khát vọng vô hạn của người anh hùng Mặc dù vậy, nhân vật Đam Săn mãi mãi là hình ảnh người anh hùng lý tưởng tuyệt đẹp của bộ tộc Ê-Đê xưa và nay Trong tâm hồn con người Việt Nam, chàng dũng sĩ Đam Săn đời đời bất tử