I MỤC TIÊU 1 Kiến thức Tri thức Ngữ văn (Truyện khoa học viễn tưởng, đề tài, sự kiện, tình huống, cốt truyện, nhân vật Số từ và phó từ Viết bài văn biểu cảm về con người và sự việc Thảo luận vấn đề gâ[.]
Trang 1I MỤC TIÊU
1 Kiến thức
- Tri thức Ngữ văn (Truyện khoa học viễn tưởng, đề tài, sự kiện, tình huống, cốt truyện, nhân vật
- Số từ và phó từ
- Viết bài văn biểu cảm về con người và sự việc
- Thảo luận vấn đề gây tranh cãi
2 Về năng lực
- Nhận biết được một số yếu tố của truyện khoa học viễn tưởng như: đề tài, sự kiện, tình huống, cốt truyện, nhân vật, không gian, thời gian; tóm tắt được văn bản một cách ngắn gọn
- Nhận biết được tính cách nhân vật thể hiện qua: cử chỉ, hành động, lời thoại, ý nghĩ của các nhân vật khác trong truyện, lời người kể chuyện; nhận biết và nêu được tác dụng của việc thay đổi kiểu người kể chuyện (người kể chuyện ngôi thứ nhất và ngôi thứ ba)
- Thể hiện được thái độ đồng tình hoặc không đồng tình với cách giải quyết vấn đề của tác giả; nêu được lí do
- Nhận biết và vận dụng được phó từ và số từ vào đọc hiểu nói và nghe có hiệu quả
- Viết được bài văn biểu cảm về con người và sự vật
- Biết thảo luận trong nhóm về một vấn đề gây tranh cãi
3 Phẩm chất
- Nhân ái, tôn trọng sự khác biệt
Trang 2ĐỌC HIỂU VĂN BẢN 1:
BẠCH TUỘC ( Trích tiểu thuyết Hai vạn dặm dưới đáy biển) Giuyn Vec- nơ
Ngày soạn: Ngày dạy:
I MỤC TIÊU
1 Về năng lực:
a Năng lực chung
- Giao tiếp và hợp tác trong làm việc nhóm và trình bày sản phẩm nhóm
- Phát triển khả năng tự chủ, tự học qua việc đọc và hoàn thiện phiếu học tập ở nhà
- Giải quyết vấn đề và tư duy sáng tạo trong việc chủ động tạo lập văn bản
b Năng lực đặc thù
- Biết cách đọc hiểu một văn bản khoa học viễn tưởng.
- Xác định được ngôi kể trong văn bản
- Phân tích được đề tài, sự kiện,tình huống và nhân vật, bối cảnh truyện
- Biết trình bày suy nghĩ, cảm nhận của bản thân về giá trị nội dung và nghệ thuật của văn bản
2 Về phẩm chất:
+Lòng dũng cảm, tình yêu thương và tinh thần đồng đội được thể hiện qua việc mọi người cùng nhau dùng vũ khí chiến đấu với con quái vật, không ai nề hà run sợ hay lùi bước
+Tình yêu thương còn thể hiện qua thái độ nuối tiếc, xót thương khi có người bị mất tích sau cuộc chiến khốc liệt
II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1 Thiết bị
- Máy chiếu, máy tính
- Giấy A1 hoặc bảng phụ để HS làm việc nhóm
- Phiếu học tập
2 Học liệu
- SGK, SGV
- Tranh ảnh về nhà văn Giuyn vec- nơ và văn bản “Bạch tuộc”
Phiếu số 1:
1 Tác giả của tiểu thuyết “ Hai vạn dặm
dưới đáy biển” là ai? Người nước nào? 1 Văn bản “ Bạch tuộc” được trích từ tiểu thuyết nào? Thể loại gì?
Trang 32 Ông sống vào thời gian nào? 2 Nêu hoàn cảnh sáng tác Tiểu thuyết “
Hai vạn dặm dưới đáy biển”?
3 Vai trò của ông đối với thể loại truyện
Khoa học viễn tưởng?
4 Kể tên 1 số tác phẩm của Giuyn Vec- nơ?
Phiếu số 2
1.Đề tài.
2.Sự kiện
3.Tình huống
4 Cốt truyện
5 Nhân vật
6 Bối cảnh
Phiếu sô 3:
1 Truyện được kể ở ngôi kể nào?
2 Kể tên các nhân vật trong văn bản Bạch tuộc? Ai là
nhân vật chính?
3 Đoạn trích Bạch tuộc kể về sự kiện gì? Theo em,
tình huống nào trong văn bản được mô tả hấp dẫn nhất?
4 Chia bố cục của văn bản?
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Hoạt động 1: Khởi động (2’):
a Mục tiêu: HS kết nối kiến thức trong cuộc sống vào nội dung của bài học.
b Nội dung: GV cho HS xem một đoạn video ngắn về phim khoa học viễn tưởng,
sau đó yêu cầu học sinh nêu cảm nhận của bản thân, GV dẫn dắt vào bài
c Sản phẩm: Câu trả lời của HS.
d Tổ chức thực hiện:
B1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV cho HS xem đoạn video ngắn
https://www.youtube.com/watch?v=oXEfUsU0PpU
? Đoạn video trên nói về nội dung gì ? Nêu cảm nhận của em sau khi xem đoạn video đó?
B2: Thực hiện nhiệm vụ:HS suy nghĩ cá nhân và trả lời.
B3: Báo cáo, thảo luận:HS nêu cảm nhận: Đoạn video trên nói về: Nói về cuộc
chiến đấu của con người với loài bạch tuộc khổng lồ bạch tuộc hiện lên rất hung
dữ, như muốn ăn tươi nuốt sống con người…
Trang 4B4: Kết luận, đánh giá:
GV dẫn dắt vào bài: Trong video các em thấy bạch tuộc là loài vật rất to lớn, hung tợn Vậy thực tế loài bạch tuộc có giống như vậy hay không?cô cùng các em tìm hiểu bài học hôm nay, đó là văn bản Bạch tuộc”…
2 Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới
a.Mục tiêu: Giúp HS nêu được những nét chính về nhà văn Giuyn Vec- nơ và tác
phẩm “Hai vạn dặm dưới đáy biển” cũng như đoạn trích “Bạch tuộc”
b.Nội dung: - HS đọc, quan sát SGK và tìm thông tin.
- GV hướng dẫn HS đọc văn bản và đặt câu hỏi
c Sản phẩm: câu trả lời của học sinh
d Tổ chức thực hiện:
B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)
- Yêu cầu HS trình bày phiếu học tập
số 1, 2
1.Đề tài.
2.Sự kiện
3.Tình huống
4 Cốt truyện
5 Nhân vật
6 Bối cảnh
B2: Thực hiện nhiệm vụ
HStrình bày bằng sơ đồ tư duy.
B3: Báo cáo, thảo luận
HStrình bày, nhận xét.
B4: Kết luận, nhận định (GV)
Nhận xét câu trả lời của HS và chốt
kiến thức: Truyện Khoa học viễn
tưởng: liên quan đến các ngành khoa
học, (viễn:xa, tưởng: tưởng tượng)ở đó
tác giả tưởng tượng những điều sẽ xảy
ra trong tương lai, dựa trên những
thành tựu khoa học đã có…
Chuyển tiếp phần sau: Chúng ta vừa
cùng nhau tìm hiểu những nét cơ bản
nhất về tác giả và tác phẩm cũng như
thể loại khoa học viễn tưởng Và để có
A Giới thiệu chung
1 Tác giả:
- Là người đi tiên phong trong thể loại văn học Khoa học viễn tưởng và được coi là một trong những "cha đẻ" của thể loại này
2 Tác phẩm:
- Trích từ tiểu thuyết “Hai vạn dặm dưới đáy biển” (1870) Thể loại: khoa học viễn tưởng
Trang 5được cái nhìn cụ thể hơn về thể loại này, cô và các em cùng chuyển sang phần B Đọc hiểu văn bản
Giuyn-vec-nơ
(1828-1905)
- Ông là người có tác phẩm được dịch nhiều thứ ba trên thế giới, những tác phẩm của ông cũng được chuyển thể thành phim nhiều lần
- Là nhà văn nổi tiếng của Pháp Sống ở thế kỉ XIX
- Người đi tiên phong trong thể loại văn học Khoa học viễn tưởng và được coi là một trong những "cha đẻ" của thể loại này
Những tác phẩm nổi tiếng như:
+ Hành trình vào tâm Trái Đất (1864) + Hai vạn dặm dưới biển (1870) + Vòng quanh thế giới trong 80 ngày (1873)
Tiểu thuyết “Hai vạn dặm
dưới đáy biển”
- Là cuốn tiểu thuyết cổ điển về khoa học viễn tưởng, Đoạn trích “Bạch tuộc” được trích từ tiểu thuyết “Hai vạn dặm dưới đáy biển”
- Hoàn cảnh sáng tác: Sáng tác năm 1870 Khi đó, tàu ngầm mới đang được thử nghiệm ở mức độ sơ khai; bạch tuộc cũng chỉ mới được một số người đi biển bắt gặp
Trang 6II ĐỌC HIỂU VĂN BẢN (23’) a.Mục tiêu: Giúp HS:
- Tìm được những chi tiết nói về những con bạch tuộc
- Hoàn cảnh xuất hiện
b.Nội dung:
- GV sử dụng KT phòng tranh, cho HS thảo luận
- HS làm việc cá nhân, làm việc nhóm để hoàn thiện nhiệm vụ
- HS trình bày sản phẩm, theo dõi, nhận xét và bổ sung cho nhóm bạn (nếu cần)
c Sản phẩm: câu trả lời của học sinh
d Tổ chức thực hiện:
B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)
- Hướng dẫn cách đọc & yêu cầu HS đọc
+ Đọc giọng to, rõ ràng và lưu loát
+ Thể hiện rõ lời thoại từng nhân vật
VD: Khi giáo sư A-rôn-nác và anh thợ săn Nét nhìn thấy
1 Đọc – chú thích
Trang 7con bạch tuộc cần đọc thể hiện sự ngạc nhiên, ngỡ ngàng.
Đoạn giao chiến với bạch tuộc đọc nhanh hơn thể hiện sự
gay cấn…
- GV đọc nhấn 1 số đoạn, HS đọc hết đoạn 1
? Yêu cầu HS giải thích một số từ ngữ khó: tảo, ê-cu
B2: Thực hiện nhiệm vụ
HS:
- Đọc văn bản
- HS theo dõi và nhận xét bạn đọc
B3: Báo cáo:
-Tảo: tên gọi chung những ngành thực vật bậc thấp, phần
lớn sống dưới nước…
B4: Kết luận, nhận định (GV)
GV:
- Nhận xét cách đọc của HS
- Chốt kiến thức và chuyển dẫn vào mục sau: Chúng ta
vừa thực hiện xong bước đầu tiên khi tiếp cận văn bản, vậy
văn bản được chia làm mấy phần và nội dung thể hiện
qua từng phần như thế nào, cô cùng các em sẽ chuyển
sang phần 2
B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)
GV yêu cầu học sinh hoàn thành phiếu sô 3
Phiếu số 3
1 Xác định PTBĐ và ngôi kể?
2 Kể tên các nhân vật trong văn bản Bạch tuộc?
3 Đoạn trích Bạch tuộc kể về sự kiện gì? Theo
em, tình huống nào trong văn bản được mô tả
hấp dẫn nhất?
4 Đoạn trích chia làm mấy phần? Giới hạn và
nội dung từng phần?
B2: Thực hiện nhiệm vụ
HS:
- Làm việc cá nhân
2 Kết cấu và bố cục
- Ngôi kể: ngôi thứ nhất
- PTBĐ: TS,MT,BC
- Văn bản chia làm 2 phần
+ P1: Từ đầu… đèn trên trần bật sáng
Hình ảnh con bạch tuộc khổng lồ
+ P2: Còn lại:
Cuộc chiến của đoàn thủy thủ với những con bạch tuộc khổng lồ
Trang 8HS: Trình bày sản phẩm của mình Theo dõi, nhận xét, bổ
sung cho bạn (nếu cần)
GV:
- Hướng dẫn HS trình bày bằng cách nhắc lại từng câu hỏi
B3: Báo cáo
HS trình bày, nhận xét, đánh giá chéo
Xác định PTBĐ và ngôi
kể? PTBĐ: tự sự, miêu tả, biểu cảmNgôi thứ nhất.
Kể tên các nhân vật
trong văn bản Bạch
tuộc?
-Nét Len, Công-xây, Giáo sư A-rôn-nác, Nê- mô
Đoạn trích Bạch tuộc kể
về sự kiện gì? Theo em,
tình huống nào trong văn
bản được mô tả hấp dẫn
nhất?
- Đoạn trích Bạch tuộc kể lại sự
kiện tàu No-ti-lớt gặp và chiến đấu với những con quái vật bạch tuộc khổng lồ ở quần đảo Lu-cai
-> Tình huống hấp dẫn nhất được
mô tả trong văn bản là tình huống giáp chiến của thủy thủ tàu No-ti-lớt với những con quái vật bạch tuộc.
Đoạn trích chia làm mấy
phần? Giới hạn và nội
dung từng phần?
- Văn bản chia làm 2 phần + P1: Từ đầu… đèn trên trần bật sáng
Hình ảnh con bạch tuộc khổng lồ
+ P2: Còn lại:
Cuộc chiến của đoàn thủy thủ với những con bạch tuộc khổng lồ
B4: Kết luận, nhận định (GV)
GV nhận xét, đánh giá HS
Chuyển ý: Vậy loài bạch tuộc được tác giả miêu tả như
thế nào và nó có những đặc điểm gì nổi bật, chúng ta
cùng chuyển sang phần 3
B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)
? Tìm những chi tiết nói về hoàn cảnh xuất hiện của
những con bạch tuộc? Nhận xét về hoàn cảnh đó?
3 Phân tích 3.1 Hình ảnh con bạch tuộc khổng lồ
- Được miêu tả chi tiết,
cụ thể: kích thước, đặc điểm các bộ phận trên
cơ thể…
→ Là một con vật to lớn, đáng sợ, là mối nguy hiểm đe dọa con người
Trang 9? Lời kể của nhân vật tôi ở đoạn 1 có tác dụng gì?
? Qua cuộc nói chuyện của giáo sư A-rôn-nác và Nét len thì bạch tuộc hiên lên như thế nào?
? Chú ý các số ở cuối đoạn 1 (giúp người đọc hình dung ban đầu về bạch tuộc ntn)?
* Kĩ thuật phòng tranh (5 phút)
- Chia lớp ra làm 4 nhóm:
- Yêu cầu các em thảo luận và ghi kết quả ra bảng nhóm.
Sau đó treo lên bảng hoặc tường, xung quanh lớp học… giao nhiệm vụ:
? Trong cuộc nói chuyện giữa Nét với Giáo sư A-rôn-nác hình ảnh những con bạch tuộc được miêu tả như thế nào? Nhà văn đã sử dụng nghệ thuật gì để miêu tả
về những con bạch tuộc? Tác dụng của biện pháp nghệ thuật đó?
B2: Thực hiện nhiệm vụ
- HS suy nghĩ cá nhân, trả lời
- Thảo luận nhóm 5 phút và ghi kết quả ra bảng nhóm, sau
đó trao đổi kết quả
GV hướng dẫn HS thảo luận, theo dõi, hỗ trợ cho HS (nếu
HS gặp khó khăn)
B3: Báo cáo, thảo luận
* Hoàn cảnh xuất hiện:
- Tàu No-ti-lớt lặn xuống biển, cách mặt biển một ngàn
năm trăm mét (thực tế tàu ngầm chỉ lặn đuợc ở độ sâu mấy trăm mét)
- Cuộc nói chuyện của Nét với Giáo sư A-rôn-nác về những con bạch tuộc: Kể lại câu chuyện năm 1861 cũng đã
có thuỷ thủ trên tàu A-lếch-tơn nhìn thấy bạch tuộc
=> Xuất hiện trong lời kể và trong sự bất ngờ của đoàn thủ thủy.
* Tác dụng: dự báo về sự xuất hiện của loài bạch tuộc, vì
cũng ở vĩ độ này, năm 1861 cũng đã có thuỷ thủ trên tàu A-lếch-tơn nhìn thấy bạch tuộc, và khả năng cao họ cũng
sẽ được gặp loài bạch tuộc vào thời điểm hiện tại
* Qua cuộc nói chuyện của giáo sư A-rôn-nác và Nét
Trang 10len thì bạch tuộc hiên lên qua các chi tiết:
- dài chừng 6m, có tám vòi, hai hàm giống mỏ vẹt
Mối nguy hiểm đối với con người:
- Dùng các loại súng bắn nhưng vô hiệu vì lao nhọn và đạn
đều xuyên qua thân bạch tuộc như qua một khối thịt đông
- Dùng thòng lọng để bắt Thòng lọng mắc vào thân bạch tuộc nhưng tới vây đuôi mới thắt lại được Lúc đó người ta
cố kéo con vật lên nhưng nặng quá đến nỗi đuôi bị đứt
=> Qua cuộc nói chuyện giữa Nét và Giáo sư A-rôn-nác, độc giả có những hình dung ban đầu về con bạch tuộc.
Đó là một con vật to lớn, khổng lồ, rất đáng sợ, bí ẩn dưới đại dương.
*Hình ảnh con bạch tuộc:
-Con bạch tuộc dài chừng tám mét
- Nó bơi lùi rất nhanh
- Mắt nó màu xanh xám,nhìn thẳng không động đậy
- Tám chân từ đầu mọc ra, dài gấp đôi thân và luôn luôn uốn cong
- Có hai trăm rưỡi cái giác ở trong vòi
- Hàm răng giống cái mỏ vẹt bằng sừng, luôn luôn mở ra, khép lại
- Lưỡi nó cũng bằng chất sừng, hàm răng nhọn, rung lên bần bật mỗi khi thò ra khỏi mồm
- Thân hình thoi
- Nặng chừng hai mươi, hai lăm tấn
- Màu sắc thay đổi từ xám chỉ sang nâu đỏ
- Vòi bạch tuộc có khả năng mọc lại
NT: miêu tả tỉ mỉ, chi tiết
=> Con bạch tuộc rất to lớn, như một con quái vật dưới biển sâu
GV cho HS xem hình ảnh:
Trang 11GV bình: Trong miêu tả của tác giả, có những chi tiết
giống với đặc điểm thực tế của loài bạch tuộc (có 8 chân, bơi nhanh, chân uốn cong…) có những chi tiết mang tính tưởng tượng (dài 8m, nặng 20-25 tấn…)
Trong khi đó chúng ta biết rằng bạch tuộc theo khoa học gọi là bạch tuộc, còn theo cách gọi dân giã vùng biển chúng ta gọi là con ruốc, có kích thước nhỏ đúng không nào … (kích thước: liệu chăng có loài bạch tuộc nào mà lại có kích thức lớn đến như vậy không nặng đến 20-25 tấn không? Chúng ta cùng chờ các nhà khoa học sẽ tìm ra và chứng minh, để chúng ta có thể được chiêm ngưỡng vẻ đẹp của những loài vật có kích thước khổng lồ đến như vậy! Chúng ta thấy rằng dưới đại dương bao la còn chứa đựng rất nhiều điều bí ẩn mà các nhà khoa học chưa khám phá được hết Và bằng trí tưởng tượng rất phong phú của mình, tác giả đã giúp độc giả hình dung được bạch tuộc một loài vật có kích thước khổng lồ và rất đáng sợ bởi cấu tạo cơ thể của chúng….
? Đặc điểm của thể loại khoa học viễn tưởng được thể hiện qua đoạn trích “Bạch tuộc” như thế nào?
Tiểu thuyết Hai vạn dặm dưới đáy biển được thể hiện ở: +Đề tài: Khám phá đại dương đầy bí hiểm
+ Sự kiện: từ việc có tàu ngầm thô sơ, nhà văn hình dung
ra tàu ngầm hiện đại có thể lặn ở độ sâu mấy nghìn mét… + Tình huống: Tàu No-ti-lớt gặp đàn bạch tuộc khổng lồ
và diễn biến cuộc chiến đầu với chúng
+ Cốt truyện: kể về sự phiêu lưu mạo hiểm của đoàn thuỷ thủ và những nhà khoa học trên con tàu No-ti-lớt.
+ Nhận vật: giáo sư A-rôn-nác (người say mê khám phá sinh vật biển, thuyền trưởng Nê-mô chủ nhân tàu No-ti-lớt.
Trang 12+ Bối cảnh: không gian biển cả rộng lớn (hai vạn dặm) bí
hiểm.
GV chuyển ý: Vậy là chúng ta vừa cùng nhau tìm hiểu
xong nội dung của phần 1 nói về hình ảnh loài bạch tuộc
khổng lồ và đáng sợ Để củng cố và khắc sâu kiển thức
hơn, cô cùng các em sẽ tham gia một trò chơi Cô mời 1
bạn sẽ giúp cô điều khiển trò chơi này
3 Hoạt động 3: Luyện tập (5’)
a Mục tiêu:Vận dụng kiến thức của bài học để tham gia trò chơi
b.Nội dung:HS suy nghĩ và trả lời
c Sản phẩm:Đáp án đúng của câu hỏi
d.Tổ chứcthực hiện:
B1: Chuyển giao nhiệm vụ:Giáo viên tổ chức cho hs chơi trò chơi LẬT MẢNH
GHÉP,Chia lớp thành 2 đội chơi Mỗi đội chơi sẽ được lựa chọn từng mảnh ghép ứng với mỗi câu hỏi (có 6 câu ứng với 6 mảnh ghép, trả lời đúng 1 câu được 1 điểm, nếu trả lời sai sẽ không được cộng điểm và nhường cơ hội cho đội còn lại Đội nào nhiều điểm hơn sẽ là đội chiến thắng
B2: Thực hiện nhiệm vụ
HS hoạt động tập thể để tìm ra đáp án đúng
Câu 1: Tiểu thuyết “Hai vạn dặm dưới đáy biển” thuộc thể loại gì?
Câu 2: Tiểu thuyết “Hai vạn dặm dưới đáy biển” kể về sự kiện gì?
Câu 3: Tiểu thuyết “Hai vạn dặm dưới đáy biển” sáng tác năm bao nhiêu?
Câu 4: Bạch tuộc xuất hiện trong hoàn cảnh nào?
Câu 5: Nêu ra một số chi tiết trong văn bản cho thấy trí tưởng tượng rất phong phú của nhà văn về bạch tuộc
Câu 6: Những chi tiết nào trong đoạn trích Bạch tuộc cho thấy người viết có những hiểu biết dựa vào thành tựu khoa học?
B3: Báo cáo, thảo luận:
HS hoạt động tập thể để tìm ra đáp án đúng để trả lời
B4: Kết luận, nhận định:GV đánh giá, tổng kết điểm và nhận xét.
4 Hoạt động 4: Vận dụng (3’)
a) Mục tiêu: Phát huy khả năng sáng tạo của HS
b) Nội dung:GV giao nhiệm vụ, HS thực hiện nhiệm vụ.
c) Sản phẩm:Sản phẩm của HS sau khi đã được chỉnh sửa (nếu cần).